સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 68

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે વાગીશ્વરાખ્યાન નામ સપ્તષષ્ટિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 68
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પ્રતિગ્રહગ્રહગ્રસ્તા લોભમોહવિમોહિતાઃ ।
મજ્જન્તિ નરકે ઘોરે યત્ર ગત્વા ન નિર્ગતાઃ

સફલા વેદયજ્ઞાશ્ ચ તીર્થયાત્રા ચ ભારત ।
તથા ક્લિશ્યન્તિ ચાત્માનં પ્રતિગ્રહપરા નરાઃ

દાતા ચ યાચકશ્ ચૈવ કરાભ્યામ્ એવ સૂચિતૌ ।
અથો ગચ્છેદ્ ગ્રહીતા તુ દાતા ગચ્છતિ ચોર્દ્ધ્વતઃ

સહસ્રાવર્તકં નામ તીર્થં પાપપ્રણાશનમ્ ।
તત્ર સ્નાતસ્ય વિધિવદ્ વૃષોત્સર્ગફલં ભવેત્

આસપ્તમં કુલં ચૈવ પુનીતે ના ઽત્ર સંશયઃ ।
રેવાયા ઉત્તરે કૂલે સહસ્રાયુધસંખ્યયા

તતશ્ ચાન્તે મહાભાગ કારાયા વનમ્ ઉત્તમમ્ ।
અગ્નિષ્ટોમફલં યત્ર સ્નાત્વા સ્વર્ગં ચ ગચ્છતિ

રેવાયા ઉત્તરે ભાગે તીર્થ પરમશોભનમ્ ।
સૌગન્ધિકં વનં નામ બ્રહ્મચારિશુચિવ્રતાઃ

સિષિચુઃ પિતરસ્ તત્ તુ બ્રહ્માદ્યાઃ સુતપોધનાઃ ।
સિદ્ધચારણગન્ધર્વાઃ સકિન્નરમહોરગાઃ

પ્રવિશ્ય તદ્ વનં મર્ત્યઃ સર્વપાપાત્ પ્રમુચ્યતે ।
તતઃ સરસ્વતી ચાસ્તિ નદીનામ્ ઉત્તમા નદી

લક્ષ્યા દેવસુતા રાજન્ મહાપુણ્યા પ્રકીર્તિતા ।
તત્ર સ્નાનં પ્રકુર્વીત માનવો નૃપતે જલે

તર્પયિત્વા પિતૄન્ દેવાન્ અશ્વમેધફલં લભેત્ ।
ઈશાનાધ્યુષિતં નામ તત્ર તીર્થં સુદુર્લભમ્

તત્ર સ્નાત્વા વ્યતીપાતે સંક્રાન્તૌ ગ્રહણે નરઃ ।
સહસ્રકપિલાદાને વાજિમેધે ચ યત્ફલમ્

સુગન્ધાં છાતકુમ્ભાશ્ ચ પઞ્ચયજ્ઞાંશ્ ચ ભારત ।
અભિગમ્ય નરશ્રેષ્ઠ સ્વર્ગલોકે મહીયતે

ત્રિશૂલાખ્યં તુ તત્રૈવ તીર્થમ્ આસાદ્ય ભારત ।
તત્રાભિષેકં યઃ કુર્યાદ્ અર્ચયેત્ પિતૃદૈવતમ્

ગણેશત્વં સ લભતે ત્યક્ત્વા દેહં ન સંશયઃ ।
તતો ગચ્છેન્ મહારાજ બ્રહ્મસ્થાનમ્ અનુત્તમમ્

રેવાયા ઉત્તરે કૂલે કામભોગફલપ્રદમ્ ।
બ્રહ્મોદમ્ ઇતિ વિખ્યાતં પ્રકાશ્યં ભુવિ ભારત

તત્ર સપ્તર્ષયઃ પ્રાપ્તાઃ સ્નાનાર્થં ભરતર્ષભ ।
કપિઞ્જલો મુનિશ્રેષ્ઠો હવ્યવાહશ્ ચ ભારત

ભગવાન્ દેવયાનશ્ ચ વિશ્વાવસુમહામુનિઃ ।
અસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યાદ્ બ્રહ્મલોકમ્ અવાપ્નુયુઃ

પિતરઃ શ્રાદ્ધદાનેન પ્રયાતા બ્રહ્મણઃ પુરમ્ ।
ઉદુમ્બરસ્ય કૃત્વા તુ વિધિવદ્ દર્શનં તતઃ

અન્તર્દ્ધાનમ્ અવાપ્નોતિ તપસા દગ્ધકિલ્બિષઃ ।
તતો ગચ્છેન્ મહારાજ શઙ્કરં લોકશઙ્કરમ્

કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યામ્ અભિગમ્ય વૃષધ્વજમ્ ।
લભતે સર્વકામાંશ્ ચ સ્વર્ગલોકં હિ ગચ્છતિ

નર્મદાયામ્યભાગે તુ ગોપ્યાદ્ ગોપ્યતર મહત્ ।
સિદ્ધલિઙ્ગં મણિમયં ન તત્પશ્યન્તિ માનવાઃ

નાગેન્દ્રસુરસિદ્ધૈશ્ ચ નાગકન્યાભિર્ અર્ચ્યતે ।
સપાદકોટિસ્તીર્થાનાં શઙ્કરે કુરુનન્દન

વસૂનામાશ્રમં પુણ્યં મુનીનાં બ્રહ્મચારિણામ્ ।
શિવભક્તિપરાણાંચ કન્દમૂલફલાશિનામ્

પિતૄણામ્ અક્ષયા તૃપ્તિસ્ તિલતોયપ્રદાનતઃ ।
મુદા પરમયા યુક્તો દાતા યાતિ શિવાલયમ્

ધ્રુવો ધરશ્ ચ સોમશ્ ચ સાવિત્રશ્ ચાનલો ઽનિલઃ ।
પ્રત્યૂષશ્ ચ પ્રભાસશ્ ચ વસવો ઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતા

શઙ્કરસ્ય પ્રસાદેન દિવિ દેવત્વમ્ આગતાઃ ।
કલ્પગાસૌમ્યભાગે તુ સોમતીર્થમ્ અનુત્તમમ્

તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
સપ્તસારસ્વતં તીર્થં તતો ગચ્છેન્ નૃપોત્તમ

બ્રહ્મણા ચ કૃતં સ્તોત્રં પુણ્યકીર્તે નિશામય ।
બ્રહ્મોવાચા:
વાક્પતિર્ વચસાં નિત્યં વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

હંસઃ સુરેશો વક્તા વા વસૂનામન્તરા વસન્ ।
હોતા દિવિષદીશાનો વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

સ્વાહાકારઃ સ્વધાકારો વષટ્કારો હવિષ્યભુક્ ।
ઋઙ્મૂર્તિર્યજુષાં મૂર્તિર્વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

ક્ષેત્રજ્ઞઃ પરમઃ સૂક્ષ્મો જગતાં તારકો હરિઃ ।
ઈશ્વરો હૃદયાવાસો વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

શ્રવણ્યઃ શ્રવણોપાયઃ પુણ્યશ્લોકઃ શુચિશ્રવાઃ ।
વરદો વાસુદેવો ઽગ્નિર્ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

પુરુષઃ પુણ્ડરીકાક્ષઃ પુરાણો ભુવનેશ્વરઃ ।
આદિત્યાન્તર્ગતો વહ્ણિર્ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

કંસકાલિયહન્તા ચ સુબલો બલમર્દનઃ ।
શિશુપાલનિહન્તા ઽગ્નિર્ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

કાલનેમિનિહન્તા ઽગ્નિર્યઃ કાલે નિયતાન્તકઃ ।
શતાસુરશરીરઘ્નો વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

કઙ્કાસુરનિહન્તા ચ મધુકૈટભનાશનઃ ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણિર્ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

શુક્લઃ સલિલશાયી ચ વિષ્ણુઃ પાપક્ષયાહ્વયઃ ।
ઇન્દ્રો વચનસત્પાલો વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

હૃષીકેશશ્ ચેન્દ્રપાલોપેન્દ્રો ગરુડાસનઃ ।
સહસ્રનામા ધર્મજ્ઞો વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

શઙ્ખી ચ નન્દકી ચક્રી શાર્ઙ્ગધન્વા ગદાધરઃ ।
ધીરો વપુષ્માન્ મેધાવી વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

બૃહત્સંકર્ષણઃ શમ્ભુઃ સ્વયમ્ભૂર્ ભૂતભાવનઃ ।
નિપુણો લક્ષણઃ શુદ્ધો વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

ત્રૈકાલિકસ્ત્રિકાલજ્ઞસ્ત્રયી કર્તા ત્રિલોચનઃ ।
ત્રિસામા દેવકીસૂનુર્ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

અવ્યક્તાત્મા મહાત્મા ચ અન્તરાત્મા જનાર્દનઃ ।
પ્રાણશ્ચેન્દ્રિયભૂતાત્મા વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

પરમાત્મા પરં બ્રહ્મ પરમેશઃ પરા ગતિઃ ।
પરમેષ્ઠી પરં જ્યોતિર્ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

વિશ્વાત્મા વિશ્વકર્તા ચ વિશ્વસ્ય પતિરાત્મવાન્ ।
દ્યાવાપૃથિવ્યોઃ કર્તા ચ વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

સહસ્રશીર્ષા ભગવાન્ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ।
સહસ્રકોટિધારી વા વાસુદેવો ઽસ્તુ મે ગતિઃ

ઇતિ વાગીશ્વરો વાગ્મી પૂજિતઃ પરમેશ્વરઃ ।
ભક્તસ્ય ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પ્રીયતાં મે જનાર્દનઃ

જન્મપ્રભૃતિ યત્ કિંચિન્ મયા સુકૃતમર્જિતમ્ ।
તત્સમગ્રં ફલં ચાસ્તુ શાશ્વતં પુરુષોત્તમ

ઇદમ્ અભ્યસ્યતો નિત્યં પૂજિતઃ સ્યાત્ સકેશવઃ ।
વિનાશયતિ પાપાનિ પ્રકાશયતિ તત્ ફલમ્

એષ નિષ્કણ્ટકઃ પન્થા યત્ર સમ્પૂજ્યતે હરિઃ ।
કુપથં તં વિજાનીયાદ્ યત્ર નારાધ્યતે હરિઃ

વાસુદેવપરા વેદા સુદેવપરાક્રિયા ।
વાસુદેવાત્મકા વિપ્રા વાસુદેવપરાશ્રયઃ

સર્વે દેવા વાસુદેવં યજન્તે સર્વે દેવા વાસુદેવાત્ પ્રસૂતાઃ ।
સર્વેષાં વા વાસુદેવો ઽપિ દેવો નાન્યત્ કિંચિદ્ અવાસુદેવાતિરિક્તમ્

નાન્યઃ પુણ્યતરો દેવો નાસ્તિ વિષ્ણુપરં તપઃ ।
નાસ્તિ વિષ્ણુપરં જ્ઞાનં સર્વં વિષ્ણુમયં જગત્

યે પઠન્તિ નરા ભક્ત્યા વિષ્ણુનામાઙ્કિતસ્તવમ્ ।
તે યાન્તિ વૈષ્ણવં લોકં પરં બ્રહ્મ સનાતનમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
શ્રુત્વા સ્તોત્રમ્ ઇદં દેવો બ્રહ્મણઃ સમહાત્મનઃ ।
શ્રિયા પ્રબોધિતઃ કૃષ્ણઃ શયાનો યોગનિદ્રયા

દૃષ્ટ્વા ઽબ્રવીત્ સુરાન્ સર્વાન્ નાનારૂપાન્ ભયાનકાન્ ।
કિમસ્તિ વઃ સમુત્પન્નં માં દિદૃક્ષુર્ ઇહાગતાઃ

ઉવાચ વચનં બ્રહ્મા કેશવં પ્રતિ ભારત ।
ત્વાં વિનાત્ર જગન્નાથ કસ્ ત્રાતા દેવકણ્ટકૈઃ

દાનવૈર્ વેષ્ટિતા ધાત્રી સ્વર્ગશ્ચૈવ વિનાશિતઃ ।
ધર્મકામાદિકા યજ્ઞા વેદા વિપ્લાવિતાસ્ તથા

દનુભારભરાક્રાન્તા રસાતતતલં ગતા ।
જટાસુરશ્ ચ જાબાલિર્દૈત્યો મયસુતસ્ તથા

દશકોટ્યસ્ તુ દૈત્યાનાં સમગ્રબલશાલિનામ્ ।
શિવપ્રસાદયુક્તાનાં સ્વર્ગવિપ્લવકારિણામ્

તસ્માત્ પ્રવર્તિતં ચક્રમુદ્ધર સ્વવસુન્ધરામ્ ।
શ્રુત્વા વાક્યમ્ ઇદં દેવો ભયાર્તં પ્રાણપીડિતમ્

ઉવાચ વચનં દેવો ભયં ત્યજત દૈત્યજમ્ ।
અચિરેણૈવ કાલેન હનિષ્યામિ મહાસુરાન્

વારાહરૂપમાસ્થાય પ્રેષિતં કલ્પગાજલે ।
દંષ્ટ્રાગ્રેણ ધૃતા ધાત્રી દાનવાનાં ક્ષયઃ કૃતઃ

પુનઃ પ્રવર્તિતા સૃષ્ટિર્ યથાપૂર્વં તથૈવ ચ ।
બ્રહ્માદ્યા મુદિતા દેવાઃ પ્રતિજગ્મુસ્ ત્રિવિષ્ટપમ્

એતત્ તે કથિતં રાજન્ વારાહં કલ્પગાતટે ।
શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય હયમેધફલં લભેત્