Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 57

57.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe mātaṅgāśramavarṇano nāma ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 57
mārkaṇḍeya uvāca:
ākhyānaṃ kathayiṣyāmi khyātaṃ mṛgavanaṃ yathā /
vyādha kaścid durācāraḥ sarvabhūteṣu nirdayaḥ

57.2

pāśahasto dhanuṣpāṇir vicaran girikandare /
ājaghāna mṛgān sarvān kuṭumbārthe nṛpottama

57.3

jyeṣṭhe māsi tu saṃprāpte nidāghe jvalanaprabhe /
bhramati sma tṛṣārtaś ca vṛkṣamūle samāśritaḥ

57.4

rātrau svapiti niśceṣṭo duḥkhārtaś ca kṣudhānvitaḥ /
vanasaṃgharṣajo vahnir utthito girikandarāt

57.5

pradagdhaṃ ca vana tena mṛgavyāghrasamāvṛtam /
bhasmībhūtaṃ ca tatsarvaṃ reṇubhūtaṃ ca kṛtsnaśaḥ

57.6

meghāgamoktakāle tu pravāhe nārmade śubhe /
kanyārāśigate bhānau dvādaśyāṃ śravaṇena tu

57.7

narmadātoya saṃsargād yakṣā jātās tu pannagāḥ /
tatkṣaṇād divyadehās tu vaiṣṇavaṃ yānamāsthitāḥ

57.8

sa vyādhaś cābhavad rājā tīrthasyāsya prabhāvataḥ /
daśavarṣasahasrāṇi bhogān bhuṅkte manoharān

57.9

ye 'pi dagdhā mṛgās tatra te 'pi gandharvatāṃ gatāḥ /
vaiṣṇavenaiva yānena prāptās tu vaiṣṇavaṃ padam

57.10

avaśaḥ svavaśo vāpi yas tu prāṇān parityajet /
divyavarṣasahasraṃ tu viṣṇuloke sa modate

57.11

tilodakapradānena pitṝṇāṃ paramā gatiḥ /
manorathaṃ nāma tīrtham anyat paramasiddhidam

57.12

triṣu lokeṣu vikhyātaṃ revātīrasamudbhavam /
yaṃ yaṃ prārthayate kāmaṃ taṃ taṃ snātvāpi mānavaḥ

57.13

sarva ca samavāpnoti tīrthasyāsya prabhāvataḥ /
aṅgarāvartasaṃbhedo gosahasraphalapradaḥ

57.14

aṅgāreśvaradevaś ca tatra tiṣṭhati saṅgame /
snānamātro naras tatra gāṇapatyam avāpnuyāt

57.15

aṅgāraś ca caturthyāṃ ca yadā bhavati bhārata /
hiraṇyapuruṣaṃ kṛtvā raktavastreṇa veṣṭayet

57.16

ghṛtapūrṇaṃ tāmrapātraṃ guḍenāpi prapūritam /
tatsarvaṃ vidhivad dadyāc chrotriyāya viśeṣataḥ

57.17

dānatīrthaprabhāveṇa śakrārddhāsanabhāg bhavet /
yasmāt pāpāni duḥkhāni tīvrāṇy api bahūnyapi

57.18

tasmāt pāpaṃ na kartavyam ātmapīḍākaraṃ hi tat /
yasmin kāle ca deśe ca vayasā yādṛśena ca

57.19

kṛtaṃ śubhāśūbhaṃ karma tat tathā tena bhujyate /
tasmāt sadaiva dātavyam avicchinna tayārthine

57.20

vicchidyante 'nyathā bhogā grīṣme kusarito yathā /
saṃsevyate yathā devī saptakalpavahā śubhā

57.21

saṃsārasya samucchittyai jñānayogaṃ bravīmi te /
śivaprakāśakaṃ jñānaṃ yogas tatraiva cintitaḥ

57.22

durvijñeya gatir yogo narmadāśivasannidhau /
śivājñā vartate tatra snānapūjāvidhir yathā

57.23

sa siddhāntā 'virodhena pustakair na virodhayet /
dharmajñānāpavargārthaṃ sahitaṃ vindate naraḥ

57.24

pūrvottaravirodhena kutrārtho 'bhimato bhavet /
dṛṣṭvādyamūlatas tarkaṃ śrutyā saha vivarjayet

57.25

tasmād āgamayuktena sadātmārthavicāraṇam /
kartavyaṃ nānumānena kevalena vipaścitā

57.26

hīnottamādyasya phalaṃ bahudhā svaṃ ca tatsmṛtam /
tasmāt parīkṣāṃ kurvīta puṇyaṃ sādhu mahatphalam

57.27

pākhaṇḍino vikarmasthān vaiḍālavratikāṃ śaṭhān /
varjayed dūrato dhīmān haitukyān tīrthanindakān

57.28

digambarān śvetapaṭān ye cānye hetuvādinaḥ /
etaiḥ saha na saṃvādaṃ saṃsargaṃ na kathaṃcana

57.29

viparītaṃ kalau dharmaṃ nagnā muṇḍā malāśinaḥ /
tasmāt taṃ ca parityajya tretādharmaṃ samācaret

57.30

pramāṇaṃ sarvadharmeṣu brahmaviṣṇuśivoditam /
anyathā kurute yas tu narake patati dhruvam

57.31

sarveṣām eva śāstrāṇām evaṃ śāstraviniścayaḥ /
sevyatāṃ kalpagā devī śivapūjārataiḥ sadā

57.32

pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ kuryād bhikṣāṃ dadyāc ca bhikṣave /
kāruṇyaṃ sarvabhūteṣu narmadākhyānacintanam

57.33

idaṃ jñānamaśeṣaṃ ca sarvakarmaviśodhanam /
ādimadhyāntarahitaḥ svabhāvavimalaḥ prabhuḥ

57.34

sarvajñaḥ paripūrṇaś ca śivo jñeyaḥ śivāgame /
sarvārthasādhakaṃ jñānaṃ tatpraṇītam asaṃśayam

57.35

yaḥ sarvajñaḥ susampūrṇaḥ svabhāvavimalaḥ śivaḥ /
sarvadoṣavinirmuktaḥ sa brūyāt katham anyathā

57.36

śivājñām antareṇāpi jagatsṛṣṭiḥ katham bhavet /
acaitanyāt pradhānena ajñatvāt puruṣasya ca

57.37

pradhānaṃ paramāṇvādi yāvat kiṃcid acetanam /
tanna kartṛ svayaṃ draṣṭṛ buddhimatkaraṇaṃ vinā

57.38

na yathā ghaṭam ānena mṛtpiṇḍaḥ svayam ṛcchati /
tathājñābuddhibhāvena na tiṣṭhet prakṛtiḥ svayam

57.39

dharmādharmopadeśo na dharmādharmavicāraṇam /
sarvajñena vinā jātu nādisarge prasiddhyati

57.40

yathānādi pravṛtto 'yaṃ ghoraḥ saṃsārasāgaraḥ /
śivo 'pi hi tathānādiḥ saṃsārān mocakaḥ smṛtaḥ

57.41

vyādhīnāṃ bhaiṣajaṃ yadvat pratipakṣaṃ svabhāvataḥ /
tadvatsaṃsāraghorāṇāṃ pratipakṣaḥ śivaḥ smṛtaḥ

57.42

vaidyaṃ vinā nirākrandāḥ kliśyante rogiṇo yathā /
śivena tu vinā sarvaṃ nirākrandaṃ jagat tathā

57.43

tasmād anādiḥ sarvajñaḥ paripūrṇaḥ paraḥ śivaḥ /
asti nātaḥ paritrātā pumān saṃsārasāgare

57.44

ye 'bhyasanti śivajñānaṃ hṛdaye śivabhāvitāḥ /
yadi vedāḥ pramāṇaṃ tu teṣāṃ jñānaṃ prajāyate

57.45

iyaṃ ca sarvabhūtānāṃ śaraṇaṃ bhuvi narmadā /
apāṃ rūpatayā devī lokānugrahakāriṇī

57.46

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva bhūtagrāmaṃ caturvidham /
bhagavaty uddharaty eṣāṃ patantaṃ narake dhruvam

57.47

evaṃjñātvā naraśreṣṭha śivam anvīkṣya kalpagām /
uccairgṛhāṇi divyāni dhanadhānyānvitāni ca

57.48

sarvopaskaradivyāni brāhmaṇebhyo nivedayet /
anāthāyātivṛddhāya vikalāya kuṭumbine

57.49

kāṣṭhamṛnmayagehaṃ ca yo dvijāya prayacchati /
evaṃ vidhān gṛhān ramyān sarvato 'marakaṇṭake

57.50

kārayed yaḥ pumān divyāṃs tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu /
kiṃ tasya bahubhir dattair dānair bhavati bhārata

57.51

etad eva paraṃ dānaṃ sarvakāmārthasādhakam /
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc