Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 47
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe bhṛguparvatamahimā 'nuvarṇano nāma ṣaṭcatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 47
yudhiṣṭhira uvāca:
oṃkārakīrtanaṃ vipradānaṃ yajñas tapas tathā /
sambhavaṃ pañcavaktrāṇāṃ liṅgānāṃ saṃbhavaṃ tathā
yugasaṃkhyāṃ kalāṃ caiva caritaṃ ca mahāmune /
kathayasva prasādena yathoddiṣṭaṃ tu śaṃbhunā
mārkaṇḍeya uvāca:
śrūyatāṃ rājarājendra purāṇaṃ skandakīrtitam /
dvātriṃśatisahasrāṇi lakṣāṇyaṣṭādaśaiva ca
eṣā kṛtayuge saṃkhyā sandhyāsandhyāṃśamānataḥ /
lakṣyāṇy aṣṭau tathā cāṣṭau sahasrāṇi yudhiṣṭhira
dvāpare bhānam icchanti sandhyāsandhyāṃśamānata /
sahasrāṇi ca catvāri tathā lakṣacatuṣṭayam
mānaṃ kaliyugasyaitat sandhyāsandhyāṃśamānataḥ /
alpakṣīrapradā gāvo hy alpasasyā ca medinī
alpodakās tathā meghāḥ svalpavidyās tathā dvijāḥ /
pūrṇe tu ṣoḍaśe varṣe narāḥ palitayauvanāḥ
daśame dvādaśe varṣe nārī garbhadharā bhavet /
śūdrā dharmaparā nityaṃ kalau kāle digambarāḥ
ekavarṇāḥ prajāḥ sarvā rājā mleccho bhaviṣyati /
kalau yuge tathā prāpte kalirūpe ca mādhave
nāgnihotraṃ na vedāś ca na dharmo na ca yājanam /
na satyaṃ na tapo dānaṃ na sattvaṃ na ca devatāḥ
vedavikrayiṇo viprā antyajānāṃ gṛhe gṛhe /
vedādeśaṃ kariṣyanti vedaviplavakārakāḥ
kanyāvikrayiṇaḥ pāpās tathā kanyopajīvinaḥ /
sahasrāṃśo na dharmasya kalā caikā pravartitā
yatra siddhas tatra tīrthaṃ jale snāsyanti mānavāḥ /
śūdrā patnī dvijānāṃ tu bhaviṣyati gṛhe gṛhe
adharottarabhāvena bhaviṣyanti kalau narāḥ /
bauddhāḥ kṣapaṇakāḥ pāpā nagnā malinakaśmalāḥ
viḍambayanti bālānāṃ mohitāḥ pāpakarmaṇām /
na guruṃ manyate śiṣyaḥ putraś ca pitaraṃ tathā
svavaṃśadravyahartāraḥ pravrajyāveṣadhāriṇaḥ /
liṅgopajīvinaḥ pāpās tathā bhasmopajīvinaḥ
vaivasvate 'ntare prāpte kalau sarvaṃ bhaviṣyati /
etat te kathitaṃ rājan kalau yadyad bhaviṣyati
oṃkārasyaiva cotpattiṃ vidhānaṃ vidhipūrvakam /
kathayāmi samāsena yat pṛṣṭo 'haṃ tvayā 'nagha
kīrtanād asya devasya mucyate bhavabandhanāt /
oṃ mityekākṣara rājan vyāharan samanusmaran
yaḥ prayāti tyajan dehaṃ sa yāti paramāṃ gatim /
vedamātā ca gāyatrī oṃkāraprabhavā tathā
oṃmityekākṣare tattve brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
oṃkāro vedamūlaṃ tu śrutiśākhaḥ pratiṣṭhitaḥ
phalaṃ caiva tu puṣpaṃ ca parṇāni smṛtir āgamaḥ /
yathādau sarvavidyānām oṃkāraḥ paripaṭhyate
tathādau sarvadevānām ādidevo maheśvaraḥ /
sandhyātrayaṃ trikālādi oṃkāre parikīrtitam
agnitrayaṃ trayo lokās trivargaś ca pratiṣṭhitaḥ /
aṣṭaṣaṣṭiṃ ca tīrthānāṃ brahmaṇe śivakīrtitam
ekena ca śataṃ pūrṇaṃ rudrāṇāṃ parikīrtitam /
kedāre śatamekaṃ oṃkāraikottaraṃ śatam
pañcabrahma pañcavaktram oṃkāraṃ liṅgamuttamam /
pṛthivyāṃ yāni liṅgāni āsamudrāntagocare
na teṣāṃ pañcavaktrāṇi tyaktvoṃkāraṃ yudhiṣṭhira /
svāyambhuve 'ntare prāpte ādikalpe kṛte yuge
dānavair nirjitā devā narmadātīramāśritāḥ /
avadrutāḥ kaṅkolais tu kālikeyaiś ca kālakaiḥ
te devā brahmasahitā īśvaraṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
bṛhaspatis tataḥ prāha brahmāṇaṃ prati bhārata
iṣṭiṃ kuru mahāraudrīṃ dānavānāṃ kṣayaṃkarīm /
uvāca vacanaṃ brahmā tadā taṃ devamantriṇam
mamaiva vismṛtā mantrā dānavānāṃ bhayena ca /
etasminn antare bhittvā pātālāni ca sapta ca
oṃkārapūrvakaṃ rājan bhūrbhuvaḥsvaś ca kīrtayan /
parvatād utthitaṃ liṅgaṃ jvalatkālānalaprabham
sūryakoṭisamaprakhyaṃ jvālāmālāsamāśritam /
ādimadhyāntahīnaṃ ca na dṛṣṭaṃ paramaṃ kvacit
caturvargaiś caturvedair vedāṅganigamaiḥ svayam /
uvāca vacanaṃ śambhurbrahmāṇaṃ lokabhāvanam
saumyāṃ caiva tu bho brahmaṃl lokānāṃ śāntikāriṇīm /
mayā samārpitā vedā iṣṭiṃ kuru yathepsayā
tato brahmā cakāreṣṭiṃ raudrīṃ daityakṣayaṃkarīm /
iṣṭiṃ caiva tata saumyāṃ lokānāṃ śāntikāriṇīm
tato 'surā mahārāja dṛṣṭvā ceṣṭiṃ bhayaṃkarīm /
brahmaśāpabhayodvignā gatās te tu diśo daśa
oṃkārasya prabhāveṇa sarve devās tu nirbhayāḥ /
tato 'bhyarcya sureśānaṃ devās te tridivaṃ yayuḥ
kalpāntagaṃ mahāliṅgaṃ surāsuranamaskṛtam /
kāmadaṃ mokṣadaṃ caiva oṃkāraṃ viddhi pārthiva
tasmiṃl liṅge tu līyante kalpānte sarvadevatāḥ /
amaraṃ brahma vetyāhur hariṃ siddheśvaraṃ tathā
piṅgaleśvaram ādityaṃ somaṃ pitrīśvaraṃ tathā /
yatra siddhās trayo vedāḥ saṣaḍaṅgapadakramāḥ
tena siddheśvaraṃ viddhi sarvasiddhipradāyakam /
kathitaṃ parvatasyāgre liṅgakoṭisamanvitam
arcanāt tasya liṅgasya viṣṇuloke mahīyate /
kalpe kalpe mahārāja kṣīyante sarvadevatāḥ
muktvā tu pañcaliṅgāni mārkaṇḍaṃ nārmadaṃ nṛpa /
avimuktaṃ ca kedāram oṃkāram amareśvaram
tathaiva ca mahākālam evaṃ liṅgaṃ tu bhārata /
puṇyāni pañcaliṅgāni prātar utthāya yaḥ paṭhet
sarvatīrthaphalaṃ prāpya śivaloke mahīyate /
ekā kālī mahākāle vased vai vyāpinī sadā
sapādakoṭistīrthānāṃ mahākāle vaset nṛpa /
śivalokena kāverī śivakṣetre sthitā nṛpa
catuḥ krośābhyantarato brahmahatyā na sarpati /
āgneyaṃ siddhaliṅgaṃ ca tasyās tīre samāśritam
śivakhyātam iti khyātaṃ tīrthe tu kurunandana /
snātamātro naras tatra sa bhave na punarbhavet
kīṭapakṣipataṅgādi tiryag yonigatā narāḥ /
mucyante tatra pāpena śivasya vacanaṃ yathā
tatra yaḥ kurute śrāddhaṃ pitṝṇāṃ ca tilodakam /
yugakoṭisahasraṃ tu pitaras te na tarpitāḥ
sarveṣām eva liṅgānāṃ divyaṃ vā 'tra prakīrtitam /
tatra snāto divaṃ yāti na viśed yonisaṅkaṭe
koṭiyajñaphalaṃ prāpya śivaloke mahīyate /
aṣṭakoṭis tu tīrthānāṃ kedāre kathitā nṛpa
darśanād arcanāt tasya sparśāt mokṣaphalaṃ nṛṇām /
kedārasyodake pīte punarjanma na vidyate
ahorātroṣito bhūtvā payaḥ pānaṃ karoti yaḥ /
tasyodare bhavel liṅgaṃ ṣaṇmāsād brahmacāriṇaḥ
kedāradarśanād eva śivaloke mahīyate /
vārāṇasī mahāpuṇyā triṣu lokeṣu viśrutā
antarikṣe purī sā tu mṛtyulokasya bāhyataḥ /
pañcakrośāntare yāvad brahmahatyā na sarpati
aṣṭāviṃśatikoṭyas tu liṅgānāṃ tatra bhārata /
gaṅgāvaruṇayor madhye snānaṃ kṛtvā yathoditam
sarvapāpavinirmukto devavan modate divi /
tatra yas tyajati prāṇān chivaṃ dhyātvā tu mānavaḥ
sahasrakulamuddhṛtya śivalokaṃ sa gacchati /
tatra yad dīyate dānaṃ tasya saṃkhyā na vidyate
tilodakapradānena pitṛṇāṃ prītirakṣayā /
tatra yas tyajati prāṇān avaśaḥ svavaśo 'pi vā
trinetraḥ śūlapāṇis tu śivasyānucaro bhavet /
avimuktasya liṅgasya sparśanāt muktir āpyate
kalātrayaṃ tu tatrāste kāśīpuryāṃ na saṃśayaḥ /
gaṅgāsāgarasaṃbhede catasrastu kalāḥ smṛtāḥ
gaṅgāsahasravaktreṇa praviṣṭā yatra sāgaram /
snānāvagāhanāt pānāt piṇḍadānāc ca tarpaṇāt
gacchec chivapuraṃ tatra pitṛbhiḥ saha mānavaḥ /
aparaṃ kālarudraṃ tu saptapātālavāsinam
hāṭakaṃ viddhi taṃ devaṃ na tu paśyanti mānavāḥ /
pūjyate suradaityaiś ca surasiddhaniṣevitam
gaṅgeśvaradvitīyaṃ tu tṛtīyaṃ sāgareśvaram /
caturthaṃ śūlapāṇiṃ tu catasraś ca kalā iti
kalāpañcātmakaṃ rudram āsamudrāntagocare /
varjayitvā maheśānam oṃkāraṃ kāmarūpiṇam
pañcabrahmapañcavaktraṃ navaśaktisamanvitam /
oṃkāraṃ kalpagātīre śivena kathitaṃ purā
tena puṇyātmake loke lokatritayapūjitam /
śaṅkhakundendusaṃkāśaṃ sadyovaktraṃ tu paścimam
ṛgvedo nirgato yasmād brahmā tatrādhidevatā /
uttaraṃ vāmadevaṃ tu pītābhaṃ sumanoharam
yajurvedodbhavaṃ viddhi viṣṇus tatrādhidevatā /
aghora meghavarṇābhaṃ yāmyāṃ ca diśi cāsthitam
sāmavedodbhavaṃ viddhi sūryakālāgnidaivatam /
pūrve tatpuruṣaṃ jñeyaṃ kuṅkumāruṇasannibham
atharvaṃ nirgataṃ turyam āpas tatrādhidevatāḥ /
īśānastava vaktraṃ tu pañcavarṇaṃ mahātanum
śrutisiddhāntasaṅgītaṃ somaṃ tatrādhidevatā /
ṣaṣṭhaṃ sadāśivaṃ nāma nirbhāgaṃ ca nirāmayam
nirlakṣaṃ lakṣahīnaṃ tu jñātvā mokṣe na saṃśayaḥ /
etat te kathitaṃ rājann oṃkārasya tu varṇanam
sahasrās yasya no śaktir ekavaktrasya kā kathā /
snāpayitvodakenaiva bilvapatreṇa pūjayet
caturvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate /
oṃkāradakṣiṇāmūrtau prāṇatyāga karoti yaḥ
varṣakoṭisahasrāṇi vaset māheśvare pure /
prāsādaṃ ca maṭhaṃ cāpi sudhayeṣṭakasaṃyutam
citramālekhyamūle ca patākādhvajaśobhitam /
vitānāṃ kiṅkiṇīyuktaṃ netraṃ vaṃśodbhavaṃ śubham
pañcavarṇakaśobhāḍhyam oṃkārasya tu kārayet /
pañcāmṛtaiḥ snāpayitvā candanāgurukuṃkamaiḥ
samāveṣṭya parīdhānair nānāvastraiḥ suśobhanaiḥ /
hemamauktikaratnaiś ca saghṛtaṃ gugguluṃ dahet
ghaṇṭāṃ ca dīpakaṃ caiva vidhūmārārtikaṃ ca yat /
mṛdaṅgān paṭahāṃś caiva veṇuṃ vīṇāṃ ca gītakam
kāhalī śaṅkhavādyāni kāṃsyatālādyam eva ca /
vyajanaṃ geḍukaṃ chatraṃ cāmaraṃ dhvajadaṇḍakam
hema cānnadharādīni gṛhāṃś ca grāmapattanam /
yadvā tadvā nṛpaśreṣṭha oṃkārāya nivedayet
tasya dānaphalasyeha saṃkhyā kartuṃ na śakyate /
siddheśvarauṃkārayos tu candrasūryagrahagrahe
dhvajamālākulaṃ kuryāt tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu /
yāvatī taṃ tu saṃkhyā 'sti vāyunoddhūyate punaḥ
tāvad yugasahasrāṇi śivaloke vasen nṛpa /
yugakoṭisahasrāṇi yugakoṭiśatāni ca
sarvakāmasamṛddhātmā brahmaviṣṇuśivālaye /
etat te kathitaṃ rājan oṃkārotpattilakṣaṇam
brahmaṇā tu kṛtaṃ tasya stotraṃ tvaṃ śṛṇu sāmpratam
Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0