Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 44

44.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe eraṇḍīsaṅgamamahimānuvarṇano nāma tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 44
yudhiṣṭhirauvāca:
sukanyārthe muniḥ śaptaś candravatyā mahāmune /
valmīkāc ca kathaṃ muktaś cyavanaḥ kāmamohitaḥ

44.2

paralokaṃ kathaṃ prāpto brāhmaṇo brahmavittamaḥ /
kathayasva mahābāho paraṃ kautūhalaṃ hi me

44.3

mārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇu tvaṃ rājaśārdūla kathyamānaṃ nibodha me /
nimiḥ putraṃ ca rājye vai sūryasenaṃ niveśya ca

44.4

ādideśātha matimāñ jyeṣṭhā vai bhaginī tathā /
cyavanāya pradātavyā brāhmaṇāya na saṃśayaḥ

44.5

eraṇḍyāḥ saṅgame ceṣṭvā hayamedhaṃ makhottamam /
sarvayajñakṛtaṃ puṇyaṃ brāhmaṇāya pradāsyasi

44.6

uktvaivaṃ sūryasenaṃ tu sa gataḥ śivamandire /
evam astviti taṃ coktvā sūryasenaḥ pratāpavān

44.7

evaṃ saṃcintya manasā sarvasaṃbhārasaṃvṛtaḥ /
sa jagāma suraiḥ sārddhaṃ kanyām ādāya bhūpatiḥ

44.8

maṇḍapāṃś caiva yūpāṃś ca pañcayojanavistarān /
sa cakāra tato rājā piturājñām anusmaran

44.9

yajñas tena samārabdhaḥ samāptavaradakṣiṇaḥ /
ramamāṇā sukanyā ca kanyābhir nṛpatisvasā

44.10

śrutvā śabdaṃ ca valmīke kartuṃ krīḍāṃ samāyayau /
tatrāpaśyat mānuṣaṃ sā cakṣur hīnamadhomukham

44.11

dṛṣṭvā sā kaṇṭakenaiva vivyādha ca gṛhaṃ gatā /
hāhākāro mahānāsīt kim etad iti bhārata

44.12

durmanāḥ sūryasenas tu brāhmaṇaiḥ saha satvaram /
ājuhāva tato devāv aśvinau pākaśāsanam

44.13

yajñaṃ nivartayāmāsa yathāvad vidhipūrvakam /
nivartya ca tato yajñaṃ rājā paramadhārmikaḥ

44.14

devān abhyarcayāmāsa cyavanāya mahātmane /
divyaṃ cakṣur dadadhvaṃ hi vapuḥ kāntaṃ navaṃ vayaḥ

44.15

evam abhyarthitair devair dattaṃ cakṣur yudhiṣṭhira /
rūpayau vanasaṃpannaṃ kāmadevasamaṃ vapuḥ

44.16

tataḥ prasādayitvā 'sau cyavanaṃ vākyam abravīt /
tatkṣamasva mahābhāga yatkṛtaṃ te sukanyayā

44.17

gṛhāṇa pāṇimasyās tvaṃ mune kopaṃ parityaja /
evam abhyarthito rājñā muniromity uvāca ha

44.18

tataś cāvabhṛthe yugmaṃ caṇḍavegāsamāgame /
saṃsthāpya vidhivad rājā tasmai dattvā kratoḥ phalam

44.19

cakāra pāṇigrahaṇaṃ sukanyāyā manoharam /
divyarūpadharau tau tu lakṣmīnārāyaṇāv iva

44.20

saṃjātau dampatī tatra harṣeṇotphullalocanau /
dattvā kanyāṃ munes tatra sūryasenaḥ puraṃ yayau

44.21

bubhuje vividhān bhogān chakratulyaparākramaḥ /
sūryasenaṃ sukanyāṃ ca cyavanaṃ śakram aśvinau

44.22

bhojanānte smared yas tu cakṣus tasya na hīyate /
etat te kathitaṃ rājaṃś caṇḍairaṇḍakasaṅgamam

44.23

tatra snāto divaṃ yāti na punargarbham āviśet /
yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣam utsṛjet

44.24

ākhyānaṃ kathayiṣyāmi yathā dṛṣṭaṃ yathāśrutam /
babhrāma sarvatīrthāni durvāsāś cogratāpasaḥ

44.25

pitṛtīrthaṃ samāgamya pitṝṇāṃ hitakāmyayā /
tatra snātvārcayitvā ca śūlapāṇiṃ pitāmaham

44.26

jalāñjaliṃ kuśatilāṃ pitṛpiṇḍamavāsṛjat /
dattvā piṇḍaṃ munīn prāha paraṃ vismayamāgataḥ

44.27

kare gṛhṇanti pitaraḥ piṇḍānīha mayā śrutam /
tad adya bho na paśyāmi tīrthayātrā nirarthikā

44.28

tam ugratāpasaṃ jñātvā procuste munayas tadā /
kare gṛhṇanti pitaraḥ piṇḍaṃ darśe prakalpitam

44.29

satyam etan muniśreṣṭha nānyathā vedabhāṣitam /
taddarśaṃ ca pratīkṣa tvaṃ tīrthāntaradidṛkṣayā

44.30

cukopa vai tadā vipra ṛṣiś caivābravīd vacaḥ /
atra no pātaye piṇḍaṃ snānaṃ dānaṃ karomi na

44.31

durvāsās tu tataḥ prāha eraṇḍaṃ munipuṅgavam /
kare kamaṇḍaluṃ kṛtvā jalapūrṇaṃ mahāmunim

44.32

śarīraṃ kliśyase kasmāt tavātra niṣphalaṃ tapaḥ /
oṃkāraṃ kalpagāṃ gaccha gṛhītvaikaṃ kamaṇḍalum

44.33

ekaḥ pitāmahaḥ pūjyo gayāyāṃ prabhur avyayaḥ /
uktvaivam ṛṣibhiḥ sārddhaṃ giriṃ tv amarakaṇṭakam

44.34

ājagāma mahātejā gatvā tatra ca bhārata /
oṃkārasyārcanaṃ kṛtvā stotram etad udāharat

44.35

namaḥ kālāya devāya tridevāya trimūrtaye /
avyaktāvyaktarūpāya anantānantagāmine

44.36

ṛgyajuḥ sāmarūpāya sarvajñāya namo 'stu te /
bhavodbhava jagannātha umākānta namo 'stu te

44.37

asuraghnāya devāya tripuraghnāya te namaḥ /
sadyojātas tathā ghoraḥ puruṣeśāya te namaḥ

44.38

jayakālāgnirudrāya saṃvartāya namo namaḥ /
hṛṣīkeśvararudrāya puruṣeśāya te namaḥ

44.39

namaḥ śambhavāya mayobhavāya śaṅkarāya namo 'stu te /
brahmaviṣṇvindravarada trinetrāya namo 'stu te

44.40

śrīkaṇṭhanīlakaṇṭhāya namaḥ somārdhadhāriṇe /
kapālamāline tubhyaṃ namaḥ khaṭvāṅgadhāriṇe

44.41

namaḥ triśūlahastāya nāgābharaṇabhūṣiṇe /
namaḥ pinākine tubhyaṃ mahānātha namo 'stu te

44.42

śarvāya sarvarūpāya carācara namo 'stu te /
jihvācāpalyabhāvena khedito 'si mayā prabho

44.43

kṣamasva me sureśāna iha loke paratra ca /
tvatsamo nāsti deveśa kaścid anya umāpate

44.44

śrutvā stotram idaṃ divyaṃ śiva oṃkārarūpadhṛk /
varaṃ vṛṇu mahābhāga iti vākyam uvāca ha

44.45

durvāsā uvāca:
yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varo mama /
pitṛtīrthasamaṃ tīrtham etad astv iti dehi me

44.46

oṃkāra uvāca:
etat sarvaṃ bhavatvadya matprasādāt tapodhana /
asādhyam api sādhyaṃ te trailokye sacarācare

44.47

evaṃ labdhvā varaṃ vipro girer vai pūrvabhāgataḥ /
uvāsa munibhiḥ sārddhaṃ durvāsā ugra tāpasaḥ

44.48

atrāntare nṛpaśreṣṭha brahmāṇaṃ prāha nāradaḥ /
pitṛtīrthaṃ gayā naṣṭā durvāsasaḥ kopatas tataḥ

44.49

āste sa narmadātīre oṃkāre 'marakaṇṭake /
nāradasya vacaḥ śrutvā brahmā lokānukampayā

44.50

haṃsayānaṃ samārūḍho devaiḥ saha nṛpottama /
ājagāmāśramaṃ tatra durvāsā yatra saṃsthitaḥ

44.51

dṛṣṭvā pitāmahaṃ devameraṇḍo munipuṃgavaḥ /
kamaṇḍaluṃ samādāya pādamūle tu brahmaṇaḥ

44.52

vinikṣipya yathā nyāyam arghaṃ dattvā ca tasthivān /
kamaṇḍalujalodbhūtaḥ pravāho narmadāṃ gataḥ

44.53

tataḥ saṃpūjya vidhivad durvāsās taṃ pitāmaham /
brahmovāca:
udbhaved yadi te tīrthamamāsomasamāgame

44.54

idānīṃ pitṛtīrthaṃ tu janair nehopadṛśyate /
anivartyas tu śāpaste tatpūrṇaṃ kuru sāṃpratam

44.55

durvāsā uvāca:
mayā nivartitaḥ śāpo vacanāt te pitāmaha /
pitṝṇāṃ darśanaṃ tatra gayāpitṛvisarjinī

44.56

bhaviṣyati prasādāt te tasmiṃs tīrthe pitāmaha /
evam astv iti taṃ coktvā divaṃ brahmā yayau nṛpa

44.57

namaskṛtya maheśānaṃ surāsuranamaskṛtam /
harṣeṇa mahatāviṣṭaḥ pūjyamāno dvijottamaiḥ

44.58

durvāsās tu muniśreṣṭhas tatraivāntaradhīyata /
tena puṇyatamaṃ loke tatrairaṇḍī samāgatā

44.59

eraṇḍīśvaraliṅgaṃ tu surāsuranamaskṛtam /
puṇyakarmānupaśyed amāsomasamāgame

44.60

dṛṣṭvā tatparamaṃ liṅgaṃ yamalokaṃ na paśyati /
etat tu kathitaṃ rājan mayā tvāṃ prati bhārata

44.61

śravaṇāt kīrtanād asya gacchet māheśvaraṃ puram

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc