Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 42

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe kāverīmāhātmyaṃ nāmaikacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 42
mārkaṇḍeya uvāca:
revā bhittvā caṇḍavegā mahābhāgā viniḥsṛtā /
tatra snātvā naravyāghra brahmahatyāṃ vyapohati

tilodakaṃ tatra tīrthe haviṣā piṇḍadānataḥ /
pitṝn samuddhared ghorāt narakān nātra saṃśayaḥ

pāpamṛtyumṛtā ye tu caṇḍakarmakṛto narāḥ /
mucyante tena pāpena caṇḍavegāsamāgame

caṇḍeśvaraṃ tatra liṅgaṃ sarvadevamayaṃ śubham /
darśanāt pūjanād asya puṣpagandhādidānataḥ

brahmahatyā sahasrair hi tatkṣaṇād eva mucyate /
candrasenaḥ purā cāsīd durātmā pāpakarmakṛt

paradārarataścauro brahmaghno gurutalpagaḥ /
raghuvaṃśī ca pāpātmā ṛṣipatnīṃ ca brāhmaṇīm

anyāś ca yā vai subhagāḥ patiṃ hatvā samāharat /
naimiṣāraṇyavāsī ca śāṇḍilyo brahmavittamaḥ

saudāminī tasya bhāryā dharmapatnī yaśasvinī /
rūpayauvanasampannā candrakāntisamaprabhā

kāminī valkaladharā pīnonnatapayodharā /
ākhyānaṃ kathayiṣyāmi tasyās tasya purātanam

hayārūḍhaś candraseno naimiṣāraṇyavāsinaḥ /
śāṇḍilyasyāśramaṃ prāpto vane sa mṛgayan mṛgān

daṣṭā saudāminī tena śāṇḍilyasya priyā tadā /
uvāca vacanaṃ tāṃ vai tvaṃ me rājñī bhaved iti

valkalājinadhārī ca kuśakāśapavitrakaḥ /
kandamūlaphalāśī ca brāhmaṇaś ca patis tava

kiṃ kariṣyasi tat tena mama bhogāṃś ca puṣkalān /
sarvadā matprasādena bhuṅkṣva tvaṃ varavarṇini

tasya tad vacanaṃ śrutvā nṛpateḥ pāpakarmaṇaḥ /
āha saudāminī vākyaṃ candrasenaṃ nṛpādhamam

yācasva me patiṃ rājaṃs tasyāhaṃ vaśavārtinī /
śāṇḍilyam abravīd rājā tato 'mūṃ varayāmi te

kanyām imāṃ ca patnī te ced adya tvaṃ dadasva me /
maulye dadāmi te dravyamasyāḥ śatasahasraśaḥ

śāṇḍilya uvāca:
sarvāḥ striyaḥ kaitavabaddhamūlās tāsāṃ priyo nāsti manuṣyaloke /
yatheṣṭaceṣṭo bhava bhūmipāla kiṃ māṃ dvijaṃ pṛcchasi durbalaṃ ca

kāmāndhas tu tato rājā kare jagrāha tāṃ tadā /
sā nirīkṣyā hataṃ pāpaṃ jvalantī tīvrakopataḥ /
rajasvalā 'haṃ māṃ spṛṣṭvā cāṇḍālas tvaṃ bhaviṣyasi

tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ nagnāṃ bhayārtāṃ prāṇavallabhām /
cāṇḍālas tat kṣaṇāj jātaḥ sarvabhūtabhayāvahaḥ

hāhākāraṃ tataś cakruḥ sarve devāḥ samānuṣāḥ /
aśvam āruhya rājā 'sāv ayodhyām āviśat purīm

dṛṣṭvā cāṇḍālarūpaṃ taṃ brāhmaṇāḥ puravāsinaḥ /
rājaputrā mahīpālasyāntaḥpuranivāsinaḥ

babhūvur bhayabhītāś ca garhayanto mahīpatim /
vaśiṣṭhaṃ śaraṇaṃ prāptaḥ śocitvā cātmanas tanum

rājā viṣaṇṇavadana uvāca svapurohitam /
jagāmāhaṃ samuddeśaṃ naimiṣāraṇyavāsinam

śāṇḍilyaṃ ca namaskṛtya sāṣṭāṅgaṃ praṇipatya ca /
abravaṃ dehi bhāryāṃ svāṃ vittena bahulena me

śāṇḍilyasya tu patnyā vai tayā śapto 'ham antike /
śrutvā tasya caritraṃ ca pāpasya bho narādhipa

vaśiṣṭho 'py abravīd vākyaṃ candrasenaṃ narādhipam /
śāṇḍilyaṃ gaccha rājendra tāpasaṃ ṛtugāminam

saudāminīm ṛṣer bhāryāṃ jvalantīm iva tejasā /
evam astv iti coktvā taṃ namaskṛtya purodhasam

sa jagāma tam uddeśaṃ naimiṣāraṇyavāsinam /
śāṇḍilyaṃ tu namaskṛtya sāṣṭāṅgaṃ ca punaḥ punaḥ

abravīt taṃ muniśreṣṭhaṃ bhayatrasto narādhipaḥ /
kṣamasva me muniśreṣṭha tvadbhāryāṃ prati kāminaḥ

tvaṃ mātā me pitā cāsi raghuvaṃśaṃ samuddhara /
mayā tv apakṛtaṃ te 'dya tasya prāptaṃ phalaṃ hi vai

uvāca brāhmaṇaḥ prīto bhāryā caiva pativratā /
mārkaṇḍeyaḥ pitā rājan chiṣyo 'haṃ tasya dhīmataḥ

bhāryārtham iha saṃprāpto naimiṣāraṇyavāsinaḥ /
tvaṃ tu gaccha nṛpaśreṣṭha caṇḍavegāsamāgamam

caṇḍeśvaraṃ tamabhyarcya tatra snātvā nṛpottama /
avāpsyasi paraṃ sthānaṃ muktaś cāsmāc ca kilbiṣāt

tasya tad vacanaṃ śrutvā śāṇḍilyasya mahātmanaḥ /
śāṇḍilyaṃ ca namaskṛtya tathā saudāminīṃ nṛpaḥ

svasti vo 'stu gamiṣyāmi caṇḍavegāsamāgamam /
evamuktvā gatas tatra samāgatya kṣamāpatiḥ

caṇḍeśvaraṃ samabhyarcya tatra snātvā vidhānataḥ /
divyayānasamārūḍhaḥ stūyamāno 'psarogaṇaiḥ

sarvapāpavinirmuktas tīrthasyāsya prabhāvataḥ /
kṣaṇāc chivapuraṃ prāptaś candraseno mahīpatiḥ

svārociṣe 'ntare prāpte ādikalpe kṛte yuge /
bhūtānāṃ ca sahasrāṇi saṃsiddhiṃ tatra cānvayuḥ

etat te kathitaṃ rājaṃś caṇḍavegāsamāgamam /
śravaṇāt kīrtanād vāpi bhrūṇahatyā praṇaśyati