Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 34
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe pātāleśvaramāhātmyaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 34
mārkaṇḍeya uvāca:
kathayāmi tavākhyānam indradyumnasya bhārata /
ayodhyādhipatiḥ śrīmān sūryavaṃśe mahīpatiḥ
bubhuje sa mahīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām /
cakravartī nṛpaśreṣṭhaḥ satyasaṃdho dṛḍhavrataḥ
sa śaśāsa mahīṃ sarvāṃ yathā śakro 'marāvatīm /
yajñahomasahasrais tu dadāha vasudhām imām
yajñotsavavivāhais tu vedamaṅgalamaṅgalaiḥ /
cāturvarṇyaṃ svadharmasthaṃ prākṛtā itare janāḥ
kāmaṃ kāmadughā dhenur dharaṇī sasyaśālinī /
papraccha sa tu rājarṣir vaśiṣṭhaṃ brahmavittamam
śakraś cāṅgirasaṃ yadvad ayodhyādhipatis tathā /
somasūryānvayasyaikaṃ tāraṇaṃ ca purodhasam
hayamedhaṃ mahāyajñaṃ kasmiṃs tīrthe yajāmy aham /
kathaya tvaṃ prasādena yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam
vaśiṣṭha uvāca:
brahmarṣayo vedavido yathā te cābruvan nṛpa /
yajño nivartitavyas tu ṛtvigbhir brāhmaṇais tava
marīciḥ kaśyapaś cāpi aṅgirā gautamas tathā /
durvāsāś cyavano dhūmraḥ kaṇvaś caiva mahāmuniḥ
ete cānye ca nṛpate munīndrāḥ śaṃsitavratāḥ /
papraccha tān mahārāja indradyumno mahīpatiḥ
kasmiṃs tīrthe kṛto yajñaḥ kāmabhogaphalapradaḥ /
etat sarvaṃ yathārthaṃ me vadantu munipuṃgavāḥ
ṛṣaya ūcuḥ:
kecid vārāṇasīṃ bhūpa prayāgaṃ ca tathā pare
anye vai naimiṣaṃ tīrthaṃ puṣkaraṃ ca tathāpare /
kubjāmrakaṃ tathā cānye gaṅgādvāramathāpare
māyāpurīṃ tathā cānye sarvadevanamaskṛtām /
vadanty anye himasthānaṃ bilvakaṃ nīlaparvatam
kuśāvartaṃ tathaivā 'nye tathā rudramahālayam /
īśānaṃ caiva kedāraṃ sarvatīrtham ayaṃ śubham
aurvatīrthaṃ vadanty anye tathā badarikāśramam /
kālañjaraṃ nīlakaṇṭhaṃ devadāruvanaṃ tathā
hemakūṭaṃ virūpākṣam anye caṇḍīśvaraṃ tathā /
bhūteśvaraṃ bhasmagātraṃ prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam
tīrthāny etāni cānyāni kathitāni tavānagha /
matāntaraṃ munīnāṃ ca vividhaṃ parikīrtitam
durvāsāś cābravīd vākyaṃ prahasann iva taṃ nṛpam /
viprāṇāṃ jñānato jyaiṣṭhyaṃ kṣatriyāṇāṃ tu vīryataḥ
vaiśyānāṃ dhānyadhanataḥ śūdrāṇāṃ caiva janmataḥ /
mārkaṇḍeye vidyamāne saptakalpānuvartini
bhaviṣyabhūtatattvajñe trikālajñe trayīvidi /
brahmaviṣṇumaheśānapramāṇajñe tapodhane
kasyāsti dharmakathane sāmarthyaṃ dharmaniścaye /
dharmāraṇye mahārāja gamyatāṃ kalpagātaṭe
mārkaṇḍeyo vakṣyate yat tatra yajñaḥ pravartyatām /
indradyumna uvāca:
yathā vadasi devarṣe tathā kāryaṃ mayānagha
ityuktvā munibhiḥ sārddhaṃ gantuṃ mārkaṇḍamāśramam /
uvāca vacanaṃ rājā pratīhāraṃ suvarcasam
mantriṇaṃ devagarbhaṃ ca bṛhaspatisamaṃ nṛpa /
yajñopaskarasambhāraṃ sarvamādāya satvaram
āgacchantu bhavanto 'tra mamādeśaparāyaṇāḥ /
sāgnibhir brāhmaṇaiḥ sārddhaṃ yāsyāmaḥ kalpagātaṭam
śīghraṃ sampādyatāṃ sarvaṃ yathā yajñaḥ pravartyatām /
sarveṣām eva viprāṇāṃ yānam eṣāṃ pṛthak pṛthak
śatāni cāṣṭau rājñīnāṃ yānamāsāṃ prakalpaya /
navakhaṇḍakṣitīśānāṃ samudradvīpavāsinām
nānānṛpasahasrāṇāṃ ghoṣaṇā kriyatāṃ muhuḥ /
candradvīpaṃ ca setuṃ ca tāmrapātraṃ śilāṣṭakam
bhogadvīpaṃ ca saumyaṃ ca gāndharvavāruṇaṃ tathā /
kumārikākhyaṃ navamaṃ navabhedaṃ pravartitam
jambūśākakuśakrauñcaśālmaliplakṣapuṣkarāḥ /
saptadvīpāḥ samākhyātāḥ samudrāś ca nibodha me
kṣārasarpir dadhikṣīramadirekṣujalātmakāḥ /
samudrāḥ parikhākārāḥ pṛthivīmānakīrtitāḥ
eteṣāṃ ghoṣaṇāṃ kāryāṃ mamādeśānuvartinām /
gavāṃ ca trīṇi lakṣāṇi savatsānāṃ payomucām
aśvānāṃ śyāmakarṇānāṃ sapādaṃ lakṣam eva ca /
dantināmayutaṃ caiva ghaṇṭābharaṇabhūṣitam
sahasrāṇi ca catvāri yānānāṃ kāmacāriṇām /
lakṣaṃ tu karabhāṇāṃ vai maṇimāṇikyam eva ca
agniśaucāni vastrāṇi brāhmaṇārthe tathaiva ca /
nānābhakṣāṇi bhojyāni pānāni vividhāni ca
lakṣaṃ karmakarāṇāṃ tu tiladarbhādikaṃ tathā /
devagarbhaṃ samādiśya mantriṇaṃ vadatāṃ varaḥ
tatrasthair brāhmaṇaiḥ sārddhaṃ divyaṃ yānaṃ samāśritaḥ /
mudā paramayā yuktaḥ sāntaḥ puraparicchadaḥ
dharmāraṇyaṃ tataḥ prāpto yatrāste saptakalpagaḥ /
oṃkāraṃ kalpagāṃ dṛṣṭvā vaidūryaṃ parvataṃ tathā
mukto 'smi kilbiṣādadya saptajanmakṛtād api /
evam uktvopaviṣṭo 'sau sāṣṭāṅgaṃ praṇipatya ca
yathārthaṃ pūjayāmāsa tam ṛṣiṃ sa nṛpottamaḥ /
dṛṣṭvā taṃ nṛpatiṃ prāha mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
kuśalaṃ nṛpaśārdūla ciraṃ dṛṣṭo 'si suvrata /
kim āgamanakāryaṃ te brāhmaṇair munipuṃgavaiḥ
indradyumna uvāca:
yajñaṃ kartuṃ samāyātaḥ kasmiṃs tīrthe dvijottama /
śivena kathitaṃ yatte purāṇaṃ skandakīrtitam
tadahaṃ śrotum icchāmi yajñakṣetraphalaṃ mahat
mārkaṇḍeya uvāca:
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudrāntagocare
snānaṃ kartuṃ samāyānti narmadāyāṃ narādhipā /
uttare yāni liṅgāni yāni tīrthāni dakṣiṇe
līyante koṭitīrtheṣu koṭitīrthaṃ tataḥ smṛtam /
śivena kathitaṃ pūrvaṃ pārvatyāḥ ṣaṇmukhasya ca
brahmaviṣṇvādidevānāṃ śakrasyāpi prakīrtitam /
tan mayā kathitaṃ rājan yathoddiṣṭaṃ tu śambhunā
oṃkārasannidhau revākoṭitīrthaṃ prakīrtitam /
atra dattaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ tapas taptaṃ suduṣkaram
tasyānto naiva vidyate maheśvaravaco yathā /
rāhusomasamāyoge kurukṣetraṃ praśasyate
sarvadā sarvakāryeṣu narmadā puṇyadāyinī /
trayodaśaguṇaṃ viddhi tīrtham āhur manīṣiṇaḥ
śatakoṭiguṇaṃ tat tu koṭitīrthaṃ pracakṣate
candrasūryoparāge tu viśeṣeṇa narādhipa /
yaja tvaṃ koṭitīrtheṣu yadi svargam abhīpsasi
tasya tad vacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ /
pādau jagrāha tatraiva muner amitatejasaḥ
anugraham imaṃ manye yat tvayā kathitaṃ mama /
etasminn antare prāpte yajñayūpān upaskarān
nānādeśān kṣatriyāṃś ca gāś cāśvāṃś ca gajāṃs tathā /
tatkṣaṇād devagarbhaś ca pratīhāraḥ samārpayat
triṃśadyojanaparyantaṃ yajñayūpāṃś ca maṇḍapam /
cakāra svapramāṇāni kuṇḍāni vividhāni ca
vedadhvanitanirghoṣā divaṃ bhūmiṃ samaspṛśan /
nirdhūmaś cābhavad vahṇiḥ sūryakoṭisamaprabhaḥ
brahmāṇaṃ ca tathā viṣṇuṃ rudraṃ caiva samāhvayat /
rudrā ekādaśa tatra tathādityāś ca dvādaśa
viśvedevās tathāsādhyā marutaś ca tathā vasuḥ /
lokapālās tathā cāṣṭau samudrāḥ saritas tathā
vanaspatayas tathā śailās tīrthāni vividhāni ca /
dikpālā bhūtapālāś ca siddhagandharvakinnarāḥ
pitaraḥ somapāḥ sarve bhuktimuktiphalapradāḥ /
rākṣasā guhyakā bhūtā uragāś ca yathā tathā
sadmavātās tathākāśavāsinaś ca tathotsave /
ghṛtakṣīravahā nadyo dadhipāyasakardamāḥ
babhūva nṛpates tasya tasmin yajñe mahotsave /
bhakṣabhojyaiś ca vividhaiḥ kāmyayānadibhis tathā
tṛptā devāś ca munayo bhūtagrāmaṃ caturvidham /
evaṃ nivartito yajño brāhmaṇair bhūridakṣiṇaiḥ
surāsurais tathā divyair indradyumnaḥ stutas tadā /
yajñabhāgāṃś ca devānāṃ pṛthak pṛthag akalpayat
tathā bhāgo hi rudrāṇāṃ yathā sṛṣṭasvayambhuvā /
yudhiṣṭhira uvāca:
rudrādityavasūtāṃ ca viśvedevahavirbhujām
pramāṇaṃ nāma gotrāṃś ca kathayasva mahāmune /
mārkaṇḍeya uvāca:
atriścāṅgirasaḥ sarpirmarutaś ca bṛhaspatiḥ
dhruvo dhūmraś ca ketuś ca dharo dhātā haras tathā /
ekādaśa smṛtā rudrāḥ sarve kāmaphalapradāḥ
aryamā varuṇaś cendra pūṣā caiva gabhastimān /
mitraś caiva samākhyāto jaghanyo jalakṛt tathā
vivasvāṃś caiva parjanyo dhātā vai dvādaśa smṛtāḥ /
kaśyapasyāśrame jātās tejonidhaya utthitā
māsāvaraprayogeṇa saṃcaranti parecchayā /
ahorātramime sarve svarlokaṃ ca samantataḥ
vasūnaṣṭau mahārāja kathyamānāṃ śṛṇuṣva vai /
dhruvo dharaś ca somaś ca sāvitro hyanilo 'nala
pratyūṣaś caiva kalpaś ca aṣṭau te vasavaḥ smṛtāḥ /
viśvāyāś ca tathā putrā viśvedevāḥ prakīrtitāḥ
kraturdakṣas tathā satyaḥ kālaḥ kāmo ghnanis tathā /
purūravomārdravasau rocamānaś ca te daśa
muhūrtāyās tathā putrāḥ sādhyā devāḥ prakīrtitā /
ekahīnās tu pañcāśat marutaś caiva kīrtitāḥ
eṣāṃ nāmāni sarveṣāṃ khyātāny eva yudhiṣṭhira /
etatte kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭo 'haṃ tvayā 'nagha
tato dhruvaṃ visṛjyātha munīṃś ca brahmanandanān /
oṃkāraṃ ca tato jñātvā rājā pūjāṃ cakāra ha
maṇimāṇikyaratnaiś ca liṅgasyābharaṇaṃ kṛtam /
gandhadhūpaiś ca vividhaiḥ karpūrāgarucandanaiḥ
dhvajachatravitānaiś ca vyajanair divyacāmaraiḥ /
pūjayitvā vidhānena stotraṃ me tad udāhṛtam
oṃkāraṃ bindusaṃyuktaṃ nityaṃ dhyāyanti yoginaḥ /
kāmado mokṣadaś caiva oṃkārāya namo namaḥ
brahmaviṣṇvindravarada sarvadeva namo 'stu te /
kadrudāya pracetase sahasrākṣāyamīḍhuṣe
yā te rudra śivā tanūraghorā pāpakāśinī /
sarvānanaśirogrīva sarvabhūtaśivāya ca
sarvavyāpī ca bhagavāṃs tasmai sarvagate namaḥ /
sarvataḥ pāṇipādāntaḥ sarvato 'kṣiśiromukhaḥ
sarvataḥ śrutimāṃl loke sarvamāvṛtya tiṣṭhati
jihvācāpalyabhāvena khedito 'si maheśvara /
kṛtaṃ stotram idaṃ devasyendradyumnena bhārata
liṅgamadhye paraṃ liṅgaṃ jvalatkālānalaprabham /
yad dṛṣṭaṃ taduvācainaṃ rājānaṃ prati bhārata
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yat te manasi vartate
indradyumna uvāca:
yadi tuṣṭo 'si me deva varaṃ dātuṃ mamecchasi
atratvamumayā sārdhaṃ devadroṇyāṃ samarcitaḥ /
āvāsaṃ kuru deveśa sarvadā yajñaparvate
avaśaḥ svavaśo vāpi prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ /
tīrthe 'smin devadeveśa śivalokaṃ prayātu saḥ
sahasrayājī dharmajño dānayajñādhipas tathā /
andhāś ca vāmanāś caiva tiryagyonigatānarāḥ
maraṇād ubhayoḥ sāmyaṃ bhaved atra maheśvara /
parvataṃ veṣṭayed yas tu sūtreṇaikena parvaṇi
pṛthivī veṣṭitā tena saśailavanakānanā /
sarvatīrthaphalāvāptiḥ śivaloke prayāty asau
oṃkāra uvāca:
sarvam etat nṛpaśreṣṭha kāmaḥ sampadyatāṃ tava
evamuktvā tato devaḥ tatraivāntaradhīyata /
surāsurairathādityaiḥ sādhyaiḥ sārddhaṃ yudhiṣṭhira /
svakīyaṃ yānamāruhya kailāsanilayaṃ yayau
rājā 'pi śrāvayāmāsa bhūtagrāmaṃ caturvidham /
mama yajñaprabhāveṇa sarve santu nirāmayāḥ
sarve tu tṛptim āyāntu mama yajñaprabhāvataḥ /
indradyumnas tu brahmāṇaṃ tatas tuṣṭāva bhārata
tuṣṭaḥ provāca dhātā taṃ varaṃ vṛṇu viśāmpate /
rājovāca:
tuṣṭo 'si yadi me deva varaṃ dātum ihecchasi
narmadādakṣiṇe kūle liṅgamūrtidharo bhava /
imaṃ varam ahaṃ manye yadi tuṣṭo 'si me prabho
prāṇatyāge kṛte tatra brahmalokaṃ prayātu vai /
evaṃ bhavatu rājendra brahmā provāca satvaram
evamuktvā yayau brahmā rudralokaṃ suraiḥ saha /
viṣṇuṃ caiva tato rājā sāṣṭāṅgaṃ ca yudhiṣṭhira
keśavaṃ mādhavaṃ viṣṇuṃ govindaṃ madhusūdanam /
padmanābhaṃ hṛṣīkeśaṃ śrīdharaṃ ca trivikramam
dāmodaraṃ vāsudevaṃ hariṃ ca praṇamāmy aham /
śaṅkhacakragadāśārṅgavanamālāvibhūṣaṇam
lokanāthaṃ jagannāthaṃ śrīnāthaṃ sarvavittamam /
śrīkāntaṃ śrīdharaṃ śrīśaṃ śrīnivāsaṃ namāmyaham
acyutānantayajñeśa yajñādhipa namo 'stu te /
ṛksāmātharvarūpāya yajñarūpāya te namaḥ
nṛsiṃhamatsyavārāhakūrmarūpāya te namaḥ /
tīrthayānasamārūḍha garuḍadhvaja te namaḥ
sahasraśirasaṃ devaṃ sakalaṃ niṣkalaṃ param /
vedyaṃ puruṣamadhyakṣamādyaṃ nārāyaṇaṃ prabhum
praṇato 'smi sadā devaṃ daityāntakaraṇaṃ harim /
hiraṇyagarbhaṃ bhūgarbhaṃ yajñagarbhāmṛtodbhavam
śrīgarbhajñānagarbhāya vāsudeva namo 'stu te /
tvayā sṛṣṭaṃ jagatsarvaṃ carācaram idaṃ prabho
sraṣṭā pālayitā tvaṃ vai hartā tvaṃ ca yuge yuge /
viśvataścakṣuravyakto vijñeyo viśvato mukhaḥ
viśvātmā viśvato devo vāsudevo namo 'stu te /
tvamādityaś ca vāyuś ca tvamagnis tvaṃ ca candramāḥ
tvaṃ dhātā devadeveśa tvam indras tvaṃ prajāpatiḥ /
tvatprasādāt suraśreṣṭha yajñasiddhir mamābhavat
śrutvā stotram idaṃ devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ
uvāca vacanaṃ satyaṃ varaṃ vṛṇu viśāmpate /
dadāmi te na saṃdeho yajñasiddhim avāpsyasi
rājovāca:
oṃkārasaumyabhāge tu liṅgarūpī janārdanaḥ /
vaidūryaśikharasyāgre bhava tvaṃ lokapāvanaḥ
imaṃ varam ahaṃ manye yadi dātum ihecchasi /
yāsyanti vaiṣṇavaṃ sthānam ihābhyarcya vidhānataḥ
tiryagyoniṃ na gacchanti yamalokaṃ tathā narāḥ /
prāṇatyāge kṛte tatra narā gacchanti te padam
pitṝṇām annadānena pitaro vaiṣṇavaṃ padam /
prasādātte ca gacchantu satyaṃ satyaṃ vadāmy aham
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājñaścāmitatejasaḥ /
uvāca vacanaṃ viṣṇur indradyumnaṃ viśāmpate
avatāraṃ kariṣyāmi ihaiva nṛpasattama /
sarvameva nṛpaśreṣṭha matprasādād bhaviṣyati
evamuktvā yayau devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ /
surāsuraiḥ stūyamānas tridivaṃ prati bhārata
eṣa te kathito rājann indradyumna mahādhvaraḥ /
tenāsau parvataḥ puṇyaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ
siddheśvaraṃ ca brahmāṇaṃ viddhi nārāyaṇaṃ harim /
śravaṇāt kīrtanād asya viṣṇuloke mahīyate
tatas tuṣṭāva tīrthāni rājā satyavrate sthitaḥ /
pitṛṇāṃ tāraṇārthāya tīrthebhyaś ca namo namaḥ
tīrthāny ūcuḥ:
varaṃ vṛṇu mahābhāga yatte manasi vartate /
tīrthānāṃ vacanaṃ śrutvā indradyumna uvāca ha
oṃkārasannidhau tīrthe sthātavyaṃ madanugrahāt /
evam astv iti rājānam uktvā cakruḥ saritstutim
kalpagāṃ tvāṃ namaskurmo harasya paramāṃ kalām /
atīva sarvalokānāṃ bhuvi khyātāṃ saridvarām
nāsmat prabhāvataḥ pūtā kiṃtu pūtā svabhāvataḥ /
yadvatsūryaprabhā puṇyā vahṇeś cāpi prabhā yathā
himāṃśoś caiva rājendra tathaiveyaṃ mahānadī /
ityuktvā taṃ ca rājānaṃ tīrthāny antardadhustadā
tatastuṣṭāva gaṅgāṃ vā arghaṃ dattvā nṛpottamaḥ /
gaṅgā bhāgīrathī devī tathā bhogavatī śubhā
jāhnavī mokṣadā bhadrā tāriṇī pāpanāśinī /
svarge mandākinī caiva devadevanamaskṛtā
gāyatrī vedamātā tvam umā kātyāyanī tathā /
kim anyad api te devi hareṇa śirasā dhṛtā
kasyāsti śaktiḥ stotuṃ tvāmṛte candrārdhaśekharāt /
gaṅgovāca:
tuṣṭā 'smi te mahārāja varaṃ yācasva suvrata
gaṅgāyā vacanaṃ śrutvā rājā tāṃ pratyuvāca ha /
rājovāca:
yadi tuṣṭā 'si deveśi varaṃ dātum ihecchasi
ihaiva kriyatāṃ vāso vara eṣa pradīyatām
gaṅgovāca:
evaṃ bhavatu rājendra bhāgenaiva vahāmy aham
tatas tuṣṭāva gaṅgā tu kalpagāṃ saritāṃ varām /
śreṣṭhā tvaṃ kalpage devi namaskārye cirāyuṣi
tvat toyasya prabhāveṇa pāvitryam abhavac ca me /
kalpānte tu kṣayaṃ yānti saritaḥ sāgarādayaḥ
tīrthāni caiva sarvāṇi tvam evātraiva tiṣṭhasi /
pūjyā tridaśavandyā ca subhage ciragaminī
gaurīsamā jaṭāgre vai haramūrtir bhaviṣyasi /
evam uktvā tato gaṅgā namaskṛtya ca mekalām
divyayānasamārūḍhā stūyamānāpsarogaṇaiḥ /
sarasvaty uvāca:
duhitā 'haṃ tava hyeṣā dharmataḥ paripālitā
saptakalpavahe dhanye tvacchuśrūṣāparāyaṇā /
āgatāhaṃ mahābhāge tvat pādābjadidṛkṣayā
snānaṃ kartuṃ tathā devi caturviṃśativatsaraiḥ /
kiṃ na vetsi mahābhāge māṃ dhareśvari vāhini
kariṇīrūpam āsthāya koṭitīrthe samāgatā /
sapādakoṭitīrthāni candrasūrye same grahe
snānārthaṃ kalpage devi ādiṣṭā viṣṇunā svayam /
dvāparasya caturthāṃśe kurupāṇḍavasenayoḥ
yuddhārthaṃ samitau puñjaṃ sarvatīrthamaye śubhe /
tatra yad dīyate dānaṃ tapyate 'tha tapas tathā
sarvaṃ śataguṇaṃ taddhi tvat toye kalpage punaḥ /
tad eva koṭiguṇitaṃ rāhugraste divākare
evam uktvā mahārāja kalpagāṃ ca sarasvatī /
indradyumnaṃ ca rājānaṃ svasthānaṃ cābhyagāt punaḥ
indradyumnas tato rājā svayaṃ tuṣṭāva bhārata /
tvat toyasya prabhāveṇa pitṛdevāś ca tārpitāḥ
pavitraṃ ca tvayā devi trailokyaṃ sacarācaram /
tvaṃ mātā sarvabhūtānāṃ nṛṇāṃ saṃsāratāriṇī
mekalāsi mahādevi kalpagā narmadā tathā /
jalapūrṇeti vikhyātā vindhyaparvatabhūṣaṇam
api varṣasahasreṇa kaḥ stotuṃ ca kṣamaḥ śubhe /
śrutvā stotram idaṃ devī nṛpasyāsya tadā 'bravīt
kṣatriyāṇāṃ sahasrais tu kṛto yajño 'tra pārthiva /
sadṛśas te mahārāja na bhūto na bhaviṣyati
varaṃ dadāmi te rājan yena siddhim avāpsyasi /
tasyās tad vacanaṃ śrutvā kalpagāyā yudhiṣṭhira
prahasann abravīd rājā brāhmaṇaiḥ sahitas tadā /
śivabhaktiparo nityaṃ saptakalpavahe śubhe
yadi tuṣṭā 'si me devi varaṃ dātuṃ tvamicchasi /
pravāhān kuru sapta tvaṃ dakṣiṇottarakūlayoḥ
sarvataḥ sarvage devi yadi māṃ bahu manyase /
imaṃ varam ahaṃ manye yadi tuṣṭā 'si suvrate
tasya tad vacanaṃ śrutvā indradyumnasya bhārata /
narmadā cābravīd vākyam indradyumnaṃ narādhipa
sarvam etat prabhāveṇa matprasādād bhaviṣyati /
atrāntare ca yad dānaṃ dīyate nā 'tra saṃśayaḥ
tasya saṃkhyā na vidyate satyam etad bravīmi te /
na teṣāṃ punar āvṛttir ity āha bhagavān nṛpa
antyajāḥ śvapacā vāpi mṛgāś caiva sarīsṛpāḥ /
sarve te tridivaṃ yānti nīlagaṅgāsamāgame
yajñam iṣṭvā nṛpaśreṣṭha indradyumno viśāmpate /
narmadāṃ ca namaskṛtya oṃkāraṃ caiva bhārata
svakīyaṃ yānam āruhya satyadharmaparāyaṇaḥ /
vṛto nṛpa sahasreṇa stūyamāno 'psarogaṇaiḥ
viveśa nagarīṃ puṇyām ayodhyāṃ devanirmitām /
etat te kathitaṃ rājann itihāsaṃ purātanam
tataḥ kālena mahatā rājyaṃ kṛtvā mahābalaḥ /
ayutaṃ sāgram eveha sa rājā tridivaṃ gataḥ
śravaṇāt kīrtanād asya gosahasraphalaṃ labhet /
yamalokaṃ na paśyec ca pāpayoniṃ na gacchati
Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0