Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 34

34.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe pātāleśvaramāhātmyaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 34
mārkaṇḍeya uvāca:
kathayāmi tavākhyānam indradyumnasya bhārata /
ayodhyādhipatiḥ śrīmān sūryavaṃśe mahīpatiḥ

34.2

bubhuje sa mahīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām /
cakravartī nṛpaśreṣṭhaḥ satyasaṃdho dṛḍhavrataḥ

34.3

sa śaśāsa mahīṃ sarvāṃ yathā śakro 'marāvatīm /
yajñahomasahasrais tu dadāha vasudhām imām

34.4

yajñotsavavivāhais tu vedamaṅgalamaṅgalaiḥ /
cāturvarṇyaṃ svadharmasthaṃ prākṛtā itare janāḥ

34.5

kāmaṃ kāmadughā dhenur dharaṇī sasyaśālinī /
papraccha sa tu rājarṣir vaśiṣṭhaṃ brahmavittamam

34.6

śakraś cāṅgirasaṃ yadvad ayodhyādhipatis tathā /
somasūryānvayasyaikaṃ tāraṇaṃ ca purodhasam

34.7

hayamedhaṃ mahāyajñaṃ kasmiṃs tīrthe yajāmy aham /
kathaya tvaṃ prasādena yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam

34.8

vaśiṣṭha uvāca:
brahmarṣayo vedavido yathā te cābruvan nṛpa /
yajño nivartitavyas tu ṛtvigbhir brāhmaṇais tava

34.9

marīciḥ kaśyapaś cāpi aṅgirā gautamas tathā /
durvāsāś cyavano dhūmraḥ kaṇvaś caiva mahāmuniḥ

34.10

ete cānye ca nṛpate munīndrāḥ śaṃsitavratāḥ /
papraccha tān mahārāja indradyumno mahīpatiḥ

34.11

kasmiṃs tīrthe kṛto yajñaḥ kāmabhogaphalapradaḥ /
etat sarvaṃ yathārthaṃ me vadantu munipuṃgavāḥ

34.12

ṛṣaya ūcuḥ:
kecid vārāṇasīṃ bhūpa prayāgaṃ ca tathā pare

34.13

anye vai naimiṣaṃ tīrthaṃ puṣkaraṃ ca tathāpare /
kubjāmrakaṃ tathā cānye gaṅgādvāramathāpare

34.14

māyāpurīṃ tathā cānye sarvadevanamaskṛtām /
vadanty anye himasthānaṃ bilvakaṃ nīlaparvatam

34.15

kuśāvartaṃ tathaivā 'nye tathā rudramahālayam /
īśānaṃ caiva kedāraṃ sarvatīrtham ayaṃ śubham

34.16

aurvatīrthaṃ vadanty anye tathā badarikāśramam /
kālañjaraṃ nīlakaṇṭhaṃ devadāruvanaṃ tathā

34.17

hemakūṭaṃ virūpākṣam anye caṇḍīśvaraṃ tathā /
bhūteśvaraṃ bhasmagātraṃ prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam

34.18

tīrthāny etāni cānyāni kathitāni tavānagha /
matāntaraṃ munīnāṃ ca vividhaṃ parikīrtitam

34.19

durvāsāś cābravīd vākyaṃ prahasann iva taṃ nṛpam /
viprāṇāṃ jñānato jyaiṣṭhyaṃ kṣatriyāṇāṃ tu vīryataḥ

34.20

vaiśyānāṃ dhānyadhanataḥ śūdrāṇāṃ caiva janmataḥ /
mārkaṇḍeye vidyamāne saptakalpānuvartini

34.21

bhaviṣyabhūtatattvajñe trikālajñe trayīvidi /
brahmaviṣṇumaheśānapramāṇajñe tapodhane

34.22

kasyāsti dharmakathane sāmarthyaṃ dharmaniścaye /
dharmāraṇye mahārāja gamyatāṃ kalpagātaṭe

34.23

mārkaṇḍeyo vakṣyate yat tatra yajñaḥ pravartyatām /
indradyumna uvāca:
yathā vadasi devarṣe tathā kāryaṃ mayānagha

34.24

ityuktvā munibhiḥ sārddhaṃ gantuṃ mārkaṇḍamāśramam /
uvāca vacanaṃ rājā pratīhāraṃ suvarcasam

34.25

mantriṇaṃ devagarbhaṃ ca bṛhaspatisamaṃ nṛpa /
yajñopaskarasambhāraṃ sarvamādāya satvaram

34.26

āgacchantu bhavanto 'tra mamādeśaparāyaṇāḥ /
sāgnibhir brāhmaṇaiḥ sārddhaṃ yāsyāmaḥ kalpagātaṭam

34.27

śīghraṃ sampādyatāṃ sarvaṃ yathā yajñaḥ pravartyatām /
sarveṣām eva viprāṇāṃ yānam eṣāṃ pṛthak pṛthak

34.28

śatāni cāṣṭau rājñīnāṃ yānamāsāṃ prakalpaya /
navakhaṇḍakṣitīśānāṃ samudradvīpavāsinām

34.29

nānānṛpasahasrāṇāṃ ghoṣaṇā kriyatāṃ muhuḥ /
candradvīpaṃ ca setuṃ ca tāmrapātraṃ śilāṣṭakam

34.30

bhogadvīpaṃ ca saumyaṃ ca gāndharvavāruṇaṃ tathā /
kumārikākhyaṃ navamaṃ navabhedaṃ pravartitam

34.31

jambūśākakuśakrauñcaśālmaliplakṣapuṣkarāḥ /
saptadvīpāḥ samākhyātāḥ samudrāś ca nibodha me

34.32

kṣārasarpir dadhikṣīramadirekṣujalātmakāḥ /
samudrāḥ parikhākārāḥ pṛthivīmānakīrtitāḥ

34.33

eteṣāṃ ghoṣaṇāṃ kāryāṃ mamādeśānuvartinām /
gavāṃ ca trīṇi lakṣāṇi savatsānāṃ payomucām

34.34

aśvānāṃ śyāmakarṇānāṃ sapādaṃ lakṣam eva ca /
dantināmayutaṃ caiva ghaṇṭābharaṇabhūṣitam

34.35

sahasrāṇi ca catvāri yānānāṃ kāmacāriṇām /
lakṣaṃ tu karabhāṇāṃ vai maṇimāṇikyam eva ca

34.36

agniśaucāni vastrāṇi brāhmaṇārthe tathaiva ca /
nānābhakṣāṇi bhojyāni pānāni vividhāni ca

34.37

lakṣaṃ karmakarāṇāṃ tu tiladarbhādikaṃ tathā /
devagarbhaṃ samādiśya mantriṇaṃ vadatāṃ varaḥ

34.38

tatrasthair brāhmaṇaiḥ sārddhaṃ divyaṃ yānaṃ samāśritaḥ /
mudā paramayā yuktaḥ sāntaḥ puraparicchadaḥ

34.39

dharmāraṇyaṃ tataḥ prāpto yatrāste saptakalpagaḥ /
oṃkāraṃ kalpagāṃ dṛṣṭvā vaidūryaṃ parvataṃ tathā

34.40

mukto 'smi kilbiṣādadya saptajanmakṛtād api /
evam uktvopaviṣṭo 'sau sāṣṭāṅgaṃ praṇipatya ca

34.41

yathārthaṃ pūjayāmāsa tam ṛṣiṃ sa nṛpottamaḥ /
dṛṣṭvā taṃ nṛpatiṃ prāha mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ

34.42

kuśalaṃ nṛpaśārdūla ciraṃ dṛṣṭo 'si suvrata /
kim āgamanakāryaṃ te brāhmaṇair munipuṃgavaiḥ

34.43

indradyumna uvāca:
yajñaṃ kartuṃ samāyātaḥ kasmiṃs tīrthe dvijottama /
śivena kathitaṃ yatte purāṇaṃ skandakīrtitam

34.44

tadahaṃ śrotum icchāmi yajñakṣetraphalaṃ mahat

34.45

mārkaṇḍeya uvāca:
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudrāntagocare

34.46

snānaṃ kartuṃ samāyānti narmadāyāṃ narādhipā /
uttare yāni liṅgāni yāni tīrthāni dakṣiṇe

34.47

līyante koṭitīrtheṣu koṭitīrthaṃ tataḥ smṛtam /
śivena kathitaṃ pūrvaṃ pārvatyāḥ ṣaṇmukhasya ca

34.48

brahmaviṣṇvādidevānāṃ śakrasyāpi prakīrtitam /
tan mayā kathitaṃ rājan yathoddiṣṭaṃ tu śambhunā

34.49

oṃkārasannidhau revākoṭitīrthaṃ prakīrtitam /
atra dattaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ tapas taptaṃ suduṣkaram

34.50

tasyānto naiva vidyate maheśvaravaco yathā /
rāhusomasamāyoge kurukṣetraṃ praśasyate

34.51

sarvadā sarvakāryeṣu narmadā puṇyadāyinī /
trayodaśaguṇaṃ viddhi tīrtham āhur manīṣiṇaḥ

34.52

śatakoṭiguṇaṃ tat tu koṭitīrthaṃ pracakṣate

34.53

candrasūryoparāge tu viśeṣeṇa narādhipa /
yaja tvaṃ koṭitīrtheṣu yadi svargam abhīpsasi

34.54

tasya tad vacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ /
pādau jagrāha tatraiva muner amitatejasaḥ

34.55

anugraham imaṃ manye yat tvayā kathitaṃ mama /
etasminn antare prāpte yajñayūpān upaskarān

34.56

nānādeśān kṣatriyāṃś ca gāś cāśvāṃś ca gajāṃs tathā /
tatkṣaṇād devagarbhaś ca pratīhāraḥ samārpayat

34.57

triṃśadyojanaparyantaṃ yajñayūpāṃś ca maṇḍapam /
cakāra svapramāṇāni kuṇḍāni vividhāni ca

34.58

vedadhvanitanirghoṣā divaṃ bhūmiṃ samaspṛśan /
nirdhūmaś cābhavad vahṇiḥ sūryakoṭisamaprabhaḥ

34.59

brahmāṇaṃ ca tathā viṣṇuṃ rudraṃ caiva samāhvayat /
rudrā ekādaśa tatra tathādityāś ca dvādaśa

34.60

viśvedevās tathāsādhyā marutaś ca tathā vasuḥ /
lokapālās tathā cāṣṭau samudrāḥ saritas tathā

34.61

vanaspatayas tathā śailās tīrthāni vividhāni ca /
dikpālā bhūtapālāś ca siddhagandharvakinnarāḥ

34.62

pitaraḥ somapāḥ sarve bhuktimuktiphalapradāḥ /
rākṣasā guhyakā bhūtā uragāś ca yathā tathā

34.63

sadmavātās tathākāśavāsinaś ca tathotsave /
ghṛtakṣīravahā nadyo dadhipāyasakardamāḥ

34.64

babhūva nṛpates tasya tasmin yajñe mahotsave /
bhakṣabhojyaiś ca vividhaiḥ kāmyayānadibhis tathā

34.65

tṛptā devāś ca munayo bhūtagrāmaṃ caturvidham /
evaṃ nivartito yajño brāhmaṇair bhūridakṣiṇaiḥ

34.66

surāsurais tathā divyair indradyumnaḥ stutas tadā /
yajñabhāgāṃś ca devānāṃ pṛthak pṛthag akalpayat

34.67

tathā bhāgo hi rudrāṇāṃ yathā sṛṣṭasvayambhuvā /
yudhiṣṭhira uvāca:
rudrādityavasūtāṃ ca viśvedevahavirbhujām

34.68

pramāṇaṃ nāma gotrāṃś ca kathayasva mahāmune /
mārkaṇḍeya uvāca:
atriścāṅgirasaḥ sarpirmarutaś ca bṛhaspatiḥ

34.69

dhruvo dhūmraś ca ketuś ca dharo dhātā haras tathā /
ekādaśa smṛtā rudrāḥ sarve kāmaphalapradāḥ

34.70

aryamā varuṇaś cendra pūṣā caiva gabhastimān /
mitraś caiva samākhyāto jaghanyo jalakṛt tathā

34.71

vivasvāṃś caiva parjanyo dhātā vai dvādaśa smṛtāḥ /
kaśyapasyāśrame jātās tejonidhaya utthitā

34.72

māsāvaraprayogeṇa saṃcaranti parecchayā /
ahorātramime sarve svarlokaṃ ca samantataḥ

34.73

vasūnaṣṭau mahārāja kathyamānāṃ śṛṇuṣva vai /
dhruvo dharaś ca somaś ca sāvitro hyanilo 'nala

34.74

pratyūṣaś caiva kalpaś ca aṣṭau te vasavaḥ smṛtāḥ /
viśvāyāś ca tathā putrā viśvedevāḥ prakīrtitāḥ

34.75

kraturdakṣas tathā satyaḥ kālaḥ kāmo ghnanis tathā /
purūravomārdravasau rocamānaś ca te daśa

34.76

muhūrtāyās tathā putrāḥ sādhyā devāḥ prakīrtitā /
ekahīnās tu pañcāśat marutaś caiva kīrtitāḥ

34.77

eṣāṃ nāmāni sarveṣāṃ khyātāny eva yudhiṣṭhira /
etatte kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭo 'haṃ tvayā 'nagha

34.78

tato dhruvaṃ visṛjyātha munīṃś ca brahmanandanān /
oṃkāraṃ ca tato jñātvā rājā pūjāṃ cakāra ha

34.79

maṇimāṇikyaratnaiś ca liṅgasyābharaṇaṃ kṛtam /
gandhadhūpaiś ca vividhaiḥ karpūrāgarucandanaiḥ

34.80

dhvajachatravitānaiś ca vyajanair divyacāmaraiḥ /
pūjayitvā vidhānena stotraṃ me tad udāhṛtam

34.81

oṃkāraṃ bindusaṃyuktaṃ nityaṃ dhyāyanti yoginaḥ /
kāmado mokṣadaś caiva oṃkārāya namo namaḥ

34.82

brahmaviṣṇvindravarada sarvadeva namo 'stu te /
kadrudāya pracetase sahasrākṣāyamīḍhuṣe

34.83

yā te rudra śivā tanūraghorā pāpakāśinī /
sarvānanaśirogrīva sarvabhūtaśivāya ca

34.84

sarvavyāpī ca bhagavāṃs tasmai sarvagate namaḥ /
sarvataḥ pāṇipādāntaḥ sarvato 'kṣiśiromukhaḥ

34.85

sarvataḥ śrutimāṃl loke sarvamāvṛtya tiṣṭhati

34.86

jihvācāpalyabhāvena khedito 'si maheśvara /
kṛtaṃ stotram idaṃ devasyendradyumnena bhārata

34.87

liṅgamadhye paraṃ liṅgaṃ jvalatkālānalaprabham /
yad dṛṣṭaṃ taduvācainaṃ rājānaṃ prati bhārata

34.88

varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yat te manasi vartate

34.89

indradyumna uvāca:
yadi tuṣṭo 'si me deva varaṃ dātuṃ mamecchasi

34.90

atratvamumayā sārdhaṃ devadroṇyāṃ samarcitaḥ /
āvāsaṃ kuru deveśa sarvadā yajñaparvate

34.91

avaśaḥ svavaśo vāpi prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ /
tīrthe 'smin devadeveśa śivalokaṃ prayātu saḥ

34.92

sahasrayājī dharmajño dānayajñādhipas tathā /
andhāś ca vāmanāś caiva tiryagyonigatānarāḥ

34.93

maraṇād ubhayoḥ sāmyaṃ bhaved atra maheśvara /
parvataṃ veṣṭayed yas tu sūtreṇaikena parvaṇi

34.94

pṛthivī veṣṭitā tena saśailavanakānanā /
sarvatīrthaphalāvāptiḥ śivaloke prayāty asau

34.95

oṃkāra uvāca:
sarvam etat nṛpaśreṣṭha kāmaḥ sampadyatāṃ tava

34.96

evamuktvā tato devaḥ tatraivāntaradhīyata /
surāsurairathādityaiḥ sādhyaiḥ sārddhaṃ yudhiṣṭhira /
svakīyaṃ yānamāruhya kailāsanilayaṃ yayau

34.97

rājā 'pi śrāvayāmāsa bhūtagrāmaṃ caturvidham /
mama yajñaprabhāveṇa sarve santu nirāmayāḥ

34.98

sarve tu tṛptim āyāntu mama yajñaprabhāvataḥ /
indradyumnas tu brahmāṇaṃ tatas tuṣṭāva bhārata

34.99

tuṣṭaḥ provāca dhātā taṃ varaṃ vṛṇu viśāmpate /
rājovāca:
tuṣṭo 'si yadi me deva varaṃ dātum ihecchasi

34.100

narmadādakṣiṇe kūle liṅgamūrtidharo bhava /
imaṃ varam ahaṃ manye yadi tuṣṭo 'si me prabho

34.101

prāṇatyāge kṛte tatra brahmalokaṃ prayātu vai /
evaṃ bhavatu rājendra brahmā provāca satvaram

34.102

evamuktvā yayau brahmā rudralokaṃ suraiḥ saha /
viṣṇuṃ caiva tato rājā sāṣṭāṅgaṃ ca yudhiṣṭhira

34.103

keśavaṃ mādhavaṃ viṣṇuṃ govindaṃ madhusūdanam /
padmanābhaṃ hṛṣīkeśaṃ śrīdharaṃ ca trivikramam

34.104

dāmodaraṃ vāsudevaṃ hariṃ ca praṇamāmy aham /
śaṅkhacakragadāśārṅgavanamālāvibhūṣaṇam

34.105

lokanāthaṃ jagannāthaṃ śrīnāthaṃ sarvavittamam /
śrīkāntaṃ śrīdharaṃ śrīśaṃ śrīnivāsaṃ namāmyaham

34.106

acyutānantayajñeśa yajñādhipa namo 'stu te /
ṛksāmātharvarūpāya yajñarūpāya te namaḥ

34.107

nṛsiṃhamatsyavārāhakūrmarūpāya te namaḥ /
tīrthayānasamārūḍha garuḍadhvaja te namaḥ

34.108

sahasraśirasaṃ devaṃ sakalaṃ niṣkalaṃ param /
vedyaṃ puruṣamadhyakṣamādyaṃ nārāyaṇaṃ prabhum

34.109

praṇato 'smi sadā devaṃ daityāntakaraṇaṃ harim /
hiraṇyagarbhaṃ bhūgarbhaṃ yajñagarbhāmṛtodbhavam

34.110

śrīgarbhajñānagarbhāya vāsudeva namo 'stu te /
tvayā sṛṣṭaṃ jagatsarvaṃ carācaram idaṃ prabho

34.111

sraṣṭā pālayitā tvaṃ vai hartā tvaṃ ca yuge yuge /
viśvataścakṣuravyakto vijñeyo viśvato mukhaḥ

34.112

viśvātmā viśvato devo vāsudevo namo 'stu te /
tvamādityaś ca vāyuś ca tvamagnis tvaṃ ca candramāḥ

34.113

tvaṃ dhātā devadeveśa tvam indras tvaṃ prajāpatiḥ /
tvatprasādāt suraśreṣṭha yajñasiddhir mamābhavat

34.114

śrutvā stotram idaṃ devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ

34.115

uvāca vacanaṃ satyaṃ varaṃ vṛṇu viśāmpate /
dadāmi te na saṃdeho yajñasiddhim avāpsyasi

34.116

rājovāca:
oṃkārasaumyabhāge tu liṅgarūpī janārdanaḥ /
vaidūryaśikharasyāgre bhava tvaṃ lokapāvanaḥ

34.117

imaṃ varam ahaṃ manye yadi dātum ihecchasi /
yāsyanti vaiṣṇavaṃ sthānam ihābhyarcya vidhānataḥ

34.118

tiryagyoniṃ na gacchanti yamalokaṃ tathā narāḥ /
prāṇatyāge kṛte tatra narā gacchanti te padam

34.119

pitṝṇām annadānena pitaro vaiṣṇavaṃ padam /
prasādātte ca gacchantu satyaṃ satyaṃ vadāmy aham

34.120

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājñaścāmitatejasaḥ /
uvāca vacanaṃ viṣṇur indradyumnaṃ viśāmpate

34.121

avatāraṃ kariṣyāmi ihaiva nṛpasattama /
sarvameva nṛpaśreṣṭha matprasādād bhaviṣyati

34.122

evamuktvā yayau devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ /
surāsuraiḥ stūyamānas tridivaṃ prati bhārata

34.123

eṣa te kathito rājann indradyumna mahādhvaraḥ /
tenāsau parvataḥ puṇyaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ

34.124

siddheśvaraṃ ca brahmāṇaṃ viddhi nārāyaṇaṃ harim /
śravaṇāt kīrtanād asya viṣṇuloke mahīyate

34.125

tatas tuṣṭāva tīrthāni rājā satyavrate sthitaḥ /
pitṛṇāṃ tāraṇārthāya tīrthebhyaś ca namo namaḥ

34.126

tīrthāny ūcuḥ:
varaṃ vṛṇu mahābhāga yatte manasi vartate /
tīrthānāṃ vacanaṃ śrutvā indradyumna uvāca ha

34.127

oṃkārasannidhau tīrthe sthātavyaṃ madanugrahāt /
evam astv iti rājānam uktvā cakruḥ saritstutim

34.128

kalpagāṃ tvāṃ namaskurmo harasya paramāṃ kalām /
atīva sarvalokānāṃ bhuvi khyātāṃ saridvarām

34.129

nāsmat prabhāvataḥ pūtā kiṃtu pūtā svabhāvataḥ /
yadvatsūryaprabhā puṇyā vahṇeś cāpi prabhā yathā

34.130

himāṃśoś caiva rājendra tathaiveyaṃ mahānadī /
ityuktvā taṃ ca rājānaṃ tīrthāny antardadhustadā

34.131

tatastuṣṭāva gaṅgāṃ vā arghaṃ dattvā nṛpottamaḥ /
gaṅgā bhāgīrathī devī tathā bhogavatī śubhā

34.132

jāhnavī mokṣadā bhadrā tāriṇī pāpanāśinī /
svarge mandākinī caiva devadevanamaskṛtā

34.133

gāyatrī vedamātā tvam umā kātyāyanī tathā /
kim anyad api te devi hareṇa śirasā dhṛtā

34.134

kasyāsti śaktiḥ stotuṃ tvāmṛte candrārdhaśekharāt /
gaṅgovāca:
tuṣṭā 'smi te mahārāja varaṃ yācasva suvrata

34.135

gaṅgāyā vacanaṃ śrutvā rājā tāṃ pratyuvāca ha /
rājovāca:
yadi tuṣṭā 'si deveśi varaṃ dātum ihecchasi

34.136

ihaiva kriyatāṃ vāso vara eṣa pradīyatām

34.137

gaṅgovāca:
evaṃ bhavatu rājendra bhāgenaiva vahāmy aham

34.138

tatas tuṣṭāva gaṅgā tu kalpagāṃ saritāṃ varām /
śreṣṭhā tvaṃ kalpage devi namaskārye cirāyuṣi

34.139

tvat toyasya prabhāveṇa pāvitryam abhavac ca me /
kalpānte tu kṣayaṃ yānti saritaḥ sāgarādayaḥ

34.140

tīrthāni caiva sarvāṇi tvam evātraiva tiṣṭhasi /
pūjyā tridaśavandyā ca subhage ciragaminī

34.141

gaurīsamā jaṭāgre vai haramūrtir bhaviṣyasi /
evam uktvā tato gaṅgā namaskṛtya ca mekalām

34.142

divyayānasamārūḍhā stūyamānāpsarogaṇaiḥ /
sarasvaty uvāca:
duhitā 'haṃ tava hyeṣā dharmataḥ paripālitā

34.143

saptakalpavahe dhanye tvacchuśrūṣāparāyaṇā /
āgatāhaṃ mahābhāge tvat pādābjadidṛkṣayā

34.144

snānaṃ kartuṃ tathā devi caturviṃśativatsaraiḥ /
kiṃ na vetsi mahābhāge māṃ dhareśvari vāhini

34.145

kariṇīrūpam āsthāya koṭitīrthe samāgatā /
sapādakoṭitīrthāni candrasūrye same grahe

34.146

snānārthaṃ kalpage devi ādiṣṭā viṣṇunā svayam /
dvāparasya caturthāṃśe kurupāṇḍavasenayoḥ

34.147

yuddhārthaṃ samitau puñjaṃ sarvatīrthamaye śubhe /
tatra yad dīyate dānaṃ tapyate 'tha tapas tathā

34.148

sarvaṃ śataguṇaṃ taddhi tvat toye kalpage punaḥ /
tad eva koṭiguṇitaṃ rāhugraste divākare

34.149

evam uktvā mahārāja kalpagāṃ ca sarasvatī /
indradyumnaṃ ca rājānaṃ svasthānaṃ cābhyagāt punaḥ

34.150

indradyumnas tato rājā svayaṃ tuṣṭāva bhārata /
tvat toyasya prabhāveṇa pitṛdevāś ca tārpitāḥ

34.151

pavitraṃ ca tvayā devi trailokyaṃ sacarācaram /
tvaṃ mātā sarvabhūtānāṃ nṛṇāṃ saṃsāratāriṇī

34.152

mekalāsi mahādevi kalpagā narmadā tathā /
jalapūrṇeti vikhyātā vindhyaparvatabhūṣaṇam

34.153

api varṣasahasreṇa kaḥ stotuṃ ca kṣamaḥ śubhe /
śrutvā stotram idaṃ devī nṛpasyāsya tadā 'bravīt

34.154

kṣatriyāṇāṃ sahasrais tu kṛto yajño 'tra pārthiva /
sadṛśas te mahārāja na bhūto na bhaviṣyati

34.155

varaṃ dadāmi te rājan yena siddhim avāpsyasi /
tasyās tad vacanaṃ śrutvā kalpagāyā yudhiṣṭhira

34.156

prahasann abravīd rājā brāhmaṇaiḥ sahitas tadā /
śivabhaktiparo nityaṃ saptakalpavahe śubhe

34.157

yadi tuṣṭā 'si me devi varaṃ dātuṃ tvamicchasi /
pravāhān kuru sapta tvaṃ dakṣiṇottarakūlayoḥ

34.158

sarvataḥ sarvage devi yadi māṃ bahu manyase /
imaṃ varam ahaṃ manye yadi tuṣṭā 'si suvrate

34.159

tasya tad vacanaṃ śrutvā indradyumnasya bhārata /
narmadā cābravīd vākyam indradyumnaṃ narādhipa

34.160

sarvam etat prabhāveṇa matprasādād bhaviṣyati /
atrāntare ca yad dānaṃ dīyate nā 'tra saṃśayaḥ

34.161

tasya saṃkhyā na vidyate satyam etad bravīmi te /
na teṣāṃ punar āvṛttir ity āha bhagavān nṛpa

34.162

antyajāḥ śvapacā vāpi mṛgāś caiva sarīsṛpāḥ /
sarve te tridivaṃ yānti nīlagaṅgāsamāgame

34.163

yajñam iṣṭvā nṛpaśreṣṭha indradyumno viśāmpate /
narmadāṃ ca namaskṛtya oṃkāraṃ caiva bhārata

34.164

svakīyaṃ yānam āruhya satyadharmaparāyaṇaḥ /
vṛto nṛpa sahasreṇa stūyamāno 'psarogaṇaiḥ

34.165

viveśa nagarīṃ puṇyām ayodhyāṃ devanirmitām /
etat te kathitaṃ rājann itihāsaṃ purātanam

34.166

tataḥ kālena mahatā rājyaṃ kṛtvā mahābalaḥ /
ayutaṃ sāgram eveha sa rājā tridivaṃ gataḥ

34.167

śravaṇāt kīrtanād asya gosahasraphalaṃ labhet /
yamalokaṃ na paśyec ca pāpayoniṃ na gacchati

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc