Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 30

30.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe 'mareśvaramāhātye ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 30
mārkaṇḍeya uvāca:
ṛṣīṇāmayutaṃ rājan naimiṣāraṇyavāsinām /
gargaś ca śaunako dakṣaḥ sarveṣāṃ dharmataḥ pitā

30.2

teṣāṃ nivasatāṃ tatra āścaryam abhavat nṛpa /
hiraṇyā nāma nagarī dṛṣṭā vā yadi vā śrutā

30.3

hiraṇyavegā nāmnī tu nadīpuṣpaphaladrumā /
dhanadasya purī ramyā dhanāḍhyā ca yathā sthitā

30.4

sāptabhaumair gṛhair ramyair hemaprākāratoraṇaiḥ /
veṇuvīṇāninādaughair gandharvair nāditāyutaiḥ

30.5

nāgarāḥ pūjitāḥ sarve 'trādhiṣṭhitadhanānvitāḥ /
agnihotraiś ca vidvadbhir brāhmaṇair vedapāragaiḥ

30.6

evaṃ vidhā purī ramyā sarvotsavasamanvitā /
akāle mriyate yas tu sa rājñā gṛhyate punaḥ

30.7

mudā paramayā yukto vitteśo dhanado yathā /
prajāpatiṃ saṃpapraccha brahmaṇo mānasaṃ sutam

30.8

praṇipatya namaskṛtya dakṣaṃ taṃ munipuṅgavam /
anekāni sahasrāṇi munīnāṃ brahmavarcasām

30.9

sautrāmaṇiḥ somasaṃsthā kasmin deśe ca siddhyati /
ācakṣva muniśārdūla yataḥ tvaṃ sarvadharmavit

30.10

hiraṇyabāhuṃ provāca dakṣo vaivasvataṃ tadā /
tīrthaṃ hi puṣkaraṃ nāma triṣu lokeṣu viśrutam

30.11

tasminn iṣṭaṃ hutaṃ rājan sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet /
brāhmaṇānāṃ prasādena nā 'tra kāryā vicāraṇā

30.12

tasya tad vacanaṃ śrutvā rājā provāca taṃ munim /
niṣpādyatāṃ ca yajño me bhagavan puṣkare śubhe

30.13

mānasaṃ brahmaṇaḥ putraṃ sarvavedaviśāradam /
tvāmṛte dīkṣituṃ kasya śaktir asmin mahītale

30.14

evam astv iti taṃ prāha dakṣo rājarṣisattamam /
tato jagāma rājarṣiḥ puṣkaraṃ sarvasambhṛtaḥ

30.15

gavāṃ ca daśalakṣāṇi sārddhaṃ lakṣaṃ tu vājinām /
dvipañcāśat sahasrāṇi gajendrāṇāṃ rathāyutam

30.16

maṇimāṇikyaratnāni vastrāṇy ābharaṇāni ca /
teṣāṃ saṃkhyā na vidyeta kuberasya dhanaṃ yathā

30.17

tato bhakṣāṇi bhojyāni pānāni vividhāni ca /
evaṃ pravartito yajñaḥ pavitre śreṣṭhapuṣkare

30.18

āhūtaś ca tato brahmā śakraś cāpi sureśvaraḥ /
anyadevaiś ca kiṃ kāryaṃ tābhyāṃ sarvaṃ prapūjitam

30.19

na rudro yajñabhāgārho vāsudevaḥ tvayājakaḥ /
na cādityo na varuṇo na devā na ca candramāḥ

30.20

vedamūlo yato yajño rājñaś cāmitatejasaḥ /
vedanirghoṣaśabdena yajñadhūmena bhārata

30.21

rodasyanantaraṃ rājan sarvam eva prapūritam /
etasminn antare yajñacchidrānveṣaṇatatparāḥ

30.22

samprāptā rājaśārdūla balena balavattarāḥ /
parājayaṃ ca devānām asurāṇāṃ jayaṃ tathā

30.23

kartuṃ prasthāpitāḥ sarve hy asurā devakaṇṭakāḥ /
tebhyo niketunā proktaṃ daityānām īśvareṇa hi

30.24

na rudro 'sti na viṣṇur vā brahmāste sa tu pūjakaḥ /
na kartavyaṃ bhayaṃ teṣāṃ brāhmaṇā jñānadurbalāḥ

30.25

gacchantu dānavā daityā bhūtavetālarākṣasāḥ /
pibantu somaṃ yajñāṅgaṃ bhakṣayantu tathā dvijān

30.26

vidhvaṃsitas tato yajño brāhmaṇāś caiva bhakṣitāḥ /
agnirvināśito yajñayūpaś ca yajñamaṇḍapaḥ

30.27

ṛṣīṇāṃ dharṣitāḥ patnyo nagnarūpais tathā balāt /
kumārā ṛṣayaś caiva bhayārtāḥ prāṇapīḍitāḥ

30.28

praṇaṣṭaś ca tato brahmā śakro devagaṇaiḥ saha /
evaṃ yajñe ca vidhvaste cakravartī nṛpottamaḥ

30.29

hiraṇyabāhuḥ kupito brāhmaṇān prati bhārata /
pāpiṣṭhāś ca durācārā gatās te bhikṣukā dvijāḥ

30.30

svasthānaṃ ca gatā daityā gṛhītvā yajñasambhṛtim /
ekākī hayamāruhya saha patnyā vrajāmy aham

30.31

na pauruṣasya kālo 'yaṃ kopasya ca kathaṃcana /
śambhurna devatā yatra śaṅkhacakragadādharaḥ

30.32

kathaṃ siddhyati yajñau 'sau na sūryo naiva candramāḥ /
lolupā brāhmaṇāḥ pāpāḥ tvaśaktā yajñarakṣaṇe

30.33

yadi me vidyate satyaṃ bhavantu brahmarākṣasāḥ /
sakaṇṭake nirudake pradeśe naṣṭacetanāḥ

30.34

dakṣādyair brāhmaṇaiḥ sarvaiḥ so 'bhiśapto mahīpatiḥ /
arakṣitā tvaṃ yajñasya kṣatriyāṇāṃ tathā 'dhamaḥ

30.35

kharo dvādaśavarṣāṇi bhaviṣyasi na saṃśayaḥ /
śāpād babhūvuranyo 'nyaṃ te kharabrahmarākṣasāḥ

30.36

etat te kathitaṃ vṛttaṃ na haro na hariḥ prabhuḥ /
na yajño na ca tad dānaṃ na tapo 'dhyayanaṃ na ca

30.37

vedoktaṃ karma na brāhmyaṃ na dharmaṃ na triviṣṭapam /
na vrataṃ vaṣaṭkāraḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ

30.38

etasminn antare rājan devarṣir nāradas tadā /
ājagāma kratuṃ draṣṭuṃ puṣkaraṃ prati bhārata

30.39

tato viplāvite yajñe daityair duṣkṛtikāribhiḥ /
hiraṇyabāhuś ca paraṃ brāhmaṇaṃ brahmapāragam

30.40

uvāca vacanaṃ rājā devarṣir nāradaṃ tadā /
nāśito brāhmaṇair yajñaḥ kṣudrair me munipuṅgava

30.41

yajñadharmavidhau śakto ghātayāmyadhvarāntakam /
śakto 'smi trijagaj jetuṃ kim punar daitya dānavān

30.42

mayā cāpi kṛto yajño hariśaṅkaravarjanāt /
brahmaśāpavaśād bhīto gārdabhaṃ yonimāśritaḥ

30.43

kenopāyena devarṣe trikālajña trivedavit /
svargalokaṃ gamiṣyāmi ṛtvigbhir brāhmaṇaiḥ saha

30.44

anugraham imaṃ manye yan māṃ prāpto 'si nārada /
nārada uvāca:
śṛṇu rājan mahābhāga kathyamānaṃ nibodha me

30.45

revācarukasambhedaṃ pañcaliṅgāni bhūmipa /
tatra snātā divaṃ yānti ye mṛtā na punarbhavāḥ

30.46

tatra gaccha naraśreṣṭha brāhmaṇair brahmarākṣasaiḥ /
na yajño na tapodānaṃ śivadhyānaparo bhava

30.47

sadyaḥ pramucyate pāpād brāhmaṇaiḥ śāpadūṣitaiḥ /
yatrāsuras tu nihato bhairavaṃ rūpamāśritaḥ

30.48

pāpapraṇāśanaṃ liṅgaṃ ṛṇamocanam eva ca /
catuṣkeśvaram aparaṃ tathā siddheśvaraṃ param

30.49

pañcamaṃ vāruṇaṃ liṅgaṃ siddhaṃ tatra pratiṣṭhitam /
evaṃ tu nāradaḥ prāha bhagavantaṃ nṛpottamam

30.50

yudhiṣṭhira uvāca:
bhagavan kīdṛśaṃ rūpaṃ yadā nṛtyati bhairavaḥ /
etad ācakṣva me sarvaṃ prasādaḥ kriyatāṃ prabho

30.51

mārkaṇḍeya uvāca:
gauryāpṛṣṭaḥ purā rājan kautukena sureśvaraḥ /
nṛtyarūpaṃ samākhyāhi kim anyaiḥ kathitair mama

30.52

śāntarūpaṃ tatas tyaktvā kṛtaṃ rūpaṃ sudāruṇam /
sthitaś caikena pādena prapīḍya vasudhātalam

30.53

dvitīyena ca pādena brahmāṇḍaṃ sacarācaram /
khyātaṃ dāruvanaṃ nāma pañcaliṅgasamanvitam

30.54

nihatya cāsuraṃ tatra punarnṛtyaṃ mayā priye /
tasmin dāruvane caṇḍi rudraṃ bhuvanadāruṇam

30.55

etat te kathitaṃ rājan purāṇaṃ skandakīrtitam /
śivena kathitaṃ pūrvaṃ pārvatyāḥ ṣaṇmukhasya ca

30.56

gaccha gaccha nṛpa sthānaṃ narmadācārusaṅgamam /
tatra te snātamātrasya śāpasyānto bhaviṣyati

30.57

evam uktvā yayau rājan devarṣir nāradas tadā /
hiraṇyabāhur nṛpatiḥ sāntaḥ puraparicchadaḥ

30.58

dakṣaśaunakagargādyaiḥ śāpabhraṣṭaiḥ samanvitaḥ /
ājagāma tataḥ śīghraṃ narmadācarusaṅgamam

30.59

tatra snātvā sa rājarṣir dattvā caiva tilodakam /
pañcaliṅgāni cābhyarcya tasmin dāruvane tadā

30.60

siddheśvaraṃ caruliṅgaṃ ṛṇamocanam eva ca /
pāpapraṇāśanaṃ cānyac caṇḍikeśvaram uttamam

30.61

pūjayitvā yathā nyāyaṃ bhuktimuktiphalapradam /
stotrais tuṣṭāva vividhaiḥ śivabhaktiparāyaṇaḥ

30.62

tvayā vinā tapodānaṃ na yajñaṃ na ca yājanam /
na svargaṃ na ca mokṣaṃ ca kāmayeya maheśvara

30.63

na haro na harir yatra sarva tan niṣkalaṃ bhavet /
tatas tuṣṭaḥ sureśāno varaṃ vṛṇvity uvāca tam

30.64

hiraṇyabāhū rājarṣiḥ prasādya śivam abravīt /
yadi tuṣṭo 'si me deva varaṃ dātuṃ tvam icchasi

30.65

tadāsyāḥ kharayoner māṃ mahādevavimocaya /
tyajanti cātra ye prāṇān pāpā api narādhamāḥ

30.66

te 'pi yānti tava sthānaṃ satyam etad vaco mama /
nirvighnā yajñasiddhiś ca śreyo dānaṃ tapas tathā

30.67

evam astv iti taṃ proktvā śivas tv antaradhīyata /
śāpān muktaḥ sa dharmātmā divyakāntivapurdharaḥ

30.68

kāmikaṃ yānam āruhya sāntaḥpuraparicchadaḥ /
dhriyamāṇātapatraś ca stūyamānaś ca māgadhaiḥ

30.69

mudā paramayā yukto hiraṇyapuramāviśat /
anyaṃ yājakam anveṣṭuṃ yajñārthaṃ brahmavādinam

30.70

etasminn antare prāpte nāradaḥ puram abhyagāt

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc