Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 28

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe karamardeśvarīkīrtanaṃ nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 28
yudhiṣṭhira uvāca:
māndhātā rājaśārdūlas triṣu lokeṣu viśrutaḥ /
etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ caritaṃ tasya dhīmataḥ

mārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇu rājan mahābhāga yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi /
ikṣvākuvaṃśasambhūto yuvanāśvo mahīpatiḥ

so 'yajat pṛthivīpālaḥ kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ /
anapatyas tu rājarṣiḥ sa mahātmā dṛḍhavrataḥ

mantriṣvādhāya tadrājyaṃ vananiṣṭho mahīpatiḥ /
śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyamyātmānam ātmanā

phalamūlānubhakṣaś ca sa cacāra mahattapaḥ /
śuṣkakaṇṭhaḥ pipāsārtaḥ pānīyārthe bhṛśaḥ nṛpaḥ

sampraviśyāśramasyāntaḥ pānīyaṃ so 'bhyayācata /
tasya śuṣkeṇa kaṇṭhena krośatas tu tadā bhṛśam

nā 'śrauṣīd vacanaṃ tatra cātakasyaiva vāsavaḥ /
bhagavāṃs tu tadā kaścid ṛṣis tasya mahīpateḥ

putrīyamagrataḥ kṛtvā mantraiścāpy abhimantritam /
rātrau ca kalaśaṃ tatra jalapūrṇaṃ pipāsitaḥ

abhyadravat sa vegena pītvāpas tatra cāsvapat /
sa pītvā śītalaṃ toyaṃ pipāsārto mahīpatiḥ

agnir nivartitas tasya sukhī caivā 'bhavat tadā /
tatas te 'cāpyabudhyanta munayaḥ śaṃsitavratāḥ

kasyedaṃ karma kupitāḥ papracchus taṃ nṛpaṃ tadā /
yuvanāśvo mametyevaṃ satyaṃ samabhipadyate

yuvanāśvam idaṃ prāha bhagavān bhārgavas tadā /
sutārthaṃ sthāpitaṃ hy etat tapasā caiva sambhṛtam

mayā karma kṛtaṃ caitat tapa āsthāya dāruṇam /
putrārthaṃ tava rājendra yena te balavān bhavet

mahābalo mahāvīryas tapobalasamanvitaḥ /
sutaḥ śakrasamo 'tyarthaṃ sarvadharmaparāyaṇaḥ

vidhinā mantrayuktena mayaitad upapāditam /
abhakṣaṇaṃ tvayā rājan yuktaṃ na kṛtam atra vai

nūnaṃ daivakṛtaṃ tvadya yat tat tvaṃ kṛtavān asi /
pipāsunā ca yatpītaṃ vidhimantrapuraskṛtam

jalaṃ tvayā mahārāja tena tvaṃ vīryavān asi /
anvahaṃ karma kṛtvā 'pi mahāntaṃ sukhamāpsyasi

vidhāsyāmo vayaṃ cātra putreṣṭiṃ paramāṃ tadā /
vīryeṇa śakratulyaṃ tvaṃ putraṃ vai janayiṣyasi

tato varṣaśate pūrṇe tasya rājño mahātmanaḥ /
vāmapārśvaṃ vinirbhidya sutaḥ sūrya ivāparaḥ

niścakrāma mahātejā na ca taṃ mṛtyur āviśat /
yuvanāśvasya nṛpates tadadbhutam ivābhavat

taṃ draṣṭuṃ samupāgataḥ śakraṃ pṛcchanti taṃ devāḥ /
sutaḥ kiṃ dhāsyatītyayam .... ....

eṣa māṃ dhāsyatītyevaṃ śakraḥ provāca tān surān /
pradeśinīṃ ca tasyāsye tataḥ śakraḥ samādadhau

sa tāṃ bālas tato hṛṣṭaḥ papau tasya pradeśinīm /
māndhāteti ca nāmāsya śakraścakre yathārthavat

avāpya sa śiśus tatra śakradattāṃ pradeśinīm /
avardhat mahīpālaḥ kiṃtu ṣoḍaśikāḥ samāḥ

āyurvedādiśāstrāṇi divyaśāstrāṇi sarvaśaḥ /
upatasthur mahārājaṃ dhyānamātreṇa taṃ tadā

dhanurājagavaṃ nāma śarāśśṛṅgodbhavāś ca ye /
abhedyaṃ kavacaṃ caiva sadyastam upatasthire

so 'bhiṣikto maghavatā devaiḥ sārddhaṃ ca bhārata /
dharmeṇa cākramal lokān sarvān viṣṇur iva kramaiḥ

tasyā 'pratihataṃ cakraṃ pracacāra mahātmanaḥ /
śatāni caiva rājānaḥ svayamevopatasthire

tasyaivam abhavat pūrvaṃ vasudhā vasudhāpate /
teneṣṭaṃ vividhair yajñair bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ

hṛṣṭamanā mahātejāḥ svadharmaṃ prāpya puṣkalam /
śakrasyārdhāsanaṃ dhīmān labdhavān amitadyutiḥ

āpālitā ca pṛthivī tena dharmeṇa dhīmatā /
nirjitā śāsanād eva saratnākarapattanā

tatkṛtānāṃ mahārāja kratūnāṃ dakṣiṇāvatām /
caturantā mahī vyāptā nāsīt kiṃcid anāvṛtam

daśalakṣasahasrāṇi rājyaṃ tasya mahātmanaḥ /
tena dvādaśavārṣikyām anāvṛṣṭyāṃ mahātmanā

vṛṣṭiṃ ca sasyavṛddhyarthaṃ miṣatā vajrapāṇinā /
tena somakulotpanno gandharvādhipatirmahān

gatvā samānayan meghaṃ pramathyābhihitaḥ śaraiḥ /
prajāś caturvidhās tena dhṛtās tatra mahātmanā

tenāptās tapasā lokāḥ sthāpitāḥ svena tejasā /
tasyaiva devavasatisthānam ādityatejasaḥ

yasya puṇyatame deśe dṛśyate 'marakaṇṭakaḥ /
iṣṭvā tatra kratuśatam oṅkārasyaiva cāgrataḥ

rājñā ca parvate tasmin stotram etad udāhṛtam /
namaste kālameghāya kālātmaka namo 'stu te

kālādhipaṃ namaste 'stu kālarūpaḥ pravartase /
kālātmā kālarūpeṇa viśvātmā viśvarūpadhṛk

viśveśvara namaste 'stu kālatyāge pravartakaḥ /
bhavāya bhavanāśāya bhavodbhava namo 'stu te

oṃ namo mahādevāya śambhavāya bhavāya ca /
ajapāya ajātāya ajāyatanamīḍhuṣe

prabhavāya śivatarāya akṣamāya namo namaḥ /
tryambakāya trimūrtāya trilokeśāya te namaḥ

akālāya ajarāya amarāya namo namaḥ /
oṃkāramādidevaṃ ca ye vai dhyāyanti nityaśaḥ

na teṣāṃ punarāvṛttir ghore saṃsārasāgare /
śrutvā stotram idaṃ devaḥ oṃkāraḥ kālarūpadhṛk

pratyuvāca mahīpālaṃ devadeva umāpatiḥ /
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te stotreṇānena suvrata

tuṣṭo 'smīti na sandeho yatheṣṭaṃ tad dadāmyaham /
māndhātovāca:
yadi tuṣṭo 'si deveśa varaṃ dātuṃ tvamicchasi

vaidūryo nāma śailendro māndhātākhyānamarhati /
devasthānam idaṃ deva tvat prasādād bhaviṣyati

atra dānaṃ tapaḥ pūjā tathā prāṇavisarjanam /
ye kurvanti narās teṣāṃ śivaloke nivāsitā

tasya tadvacanaṃ śrutvā māndhātuḥ parameśvaraḥ /
uvāca vacanaṃ devo māndhātāraṃ mahīpatim

sarvametat nṛpaśreṣṭha matprasādād bhaviṣyati /
evam astv iti taṃ coktvā varaṃ labdhvā mahīpati

jagāma svāṃ purīṃ śīghraṃ yathā śakro 'marāvatīm /
etat te sarvamākhyātaṃ māndhātuś caritaṃ mahat

yo mamāgre mahīpāla dṛṣṭo 'drir vai tvayānagha /
tadā prabhṛti māndhātā vaidūryo gīyate giriḥ

asya tīrthasya māhātmyāt māndhātṛpramukhā nṛpāḥ /
sarvakāmasamudyuktā loke krīḍanti vaiṣṇave

śravaṇāt kīrtanād vā 'pi hayamedhaphalaṃ labhet