Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 23

23.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe bilvāmrakotpattivarṇano nāma dvāviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 23
mārkaṇḍeya uvāca:
harikeśa iti khyātaḥ śālagrāme dvijottamaḥ /
śiloñchavṛttirdharmātmā satyavrataparāyaṇaḥ

23.2

brāhmaṇī suvratā tasya dharmapatnī yaśasvinī /
pativratā mahābhāgā patiśuśrūṣaṇe ratā

23.3

kāle ṛtumatī sā tu ṛtugāmī ca sa dvijaḥ /
tasya putraśataṃ jajñe kapilāpuram āśritam

23.4

śiloñchavṛttiyogena prasthamekamupārjayat /
kṣutkṣāmāḥ te ca śiśavo rudanti karuṇaṃ tataḥ

23.5

śiśūn bubhukṣitān dṛṣṭvā mātā śokārtivihvalā /
garhayantī suduḥkhārtā brāhmaṇī patim abravīt

23.6

vṛddhau ca mātāpitarau sādhvī bhāryā sutaḥ śiśuḥ /
bharaṇīyāḥ prayatnena eṣa dharmaḥ sanātanaḥ

23.7

bharaṇaṃ poṣyavargasya putrāṇāṃ ca viśeṣataḥ /
etac chrutvā tu vacanaṃ brāhmaṇyāḥ śokavihvalaḥ

23.8

harikeśo 'bravīd vākyaṃ brāhmaṇīṃ prati bhārata /
na mayā saṃcitaṃ dhānyaṃ na vittaṃ gṛhamedhinā

23.9

grāme grāme bhikṣayitvā savibhāgaṃ pṛthak pṛthak /
dadāmi paramaṃ dhānyaṃ nānyāṃ vṛttiṃ tu kāraye

23.10

brāhmaṇy uvāca:
bālahatyāsamaṃ pāpaṃ bāle vṛddhe kṣudhārdite /
tasmāt pratigrahaṃ kṛtvā bhartavyā mama putrakāḥ

23.11

putreṇa lokaṃ jayati putreṇa sukhamedhate /
putreṇa svargam āpnoti pitṝṇāṃ paramā gatiḥ

23.12

ambarīṣasya nṛpater ayodhyādhipateḥ kila /
vartamāne mahāyajñe kurukṣetre dvijottamāḥ

23.13

gatāś ca brāhmaṇās tatra pratigrahajighṛkṣayā /
gāḥ kāṃcanaṃ dhanaṃ prāpya śālagrāmanivāsinaḥ

23.14

nānābharaṇaśobhāḍhyā āgatāḥ samalaṃkṛtāḥ /
yāhi yatra dvijāḥ sarve śālagrāmanivāsinaḥ

23.15

sutārthaṃ harikeśo 'tha rakṣite kurujāṅgale /
ambarīṣasya nṛpater vartamāne mahāmakhe

23.16

gṛhītvā brāhmaṇīṃ putrān kurukṣetraṃ jagāma ha /
praviṣṭaścādhvare tasmin yatra te santi ṛtvijaḥ

23.17

brahmaghoṣasvareṇaiva sa dṛṣṭvā divi devatāḥ /
yamo 'ṅgirāmunir viṣṇurvaśiṣṭho dakṣa eva ca

23.18

bṛhadviṣṇuḥ prasannātmā śātātapaparāśarau /
āpastambośanovyāsāḥ kātyāyanabṛhaspatī

23.19

hārītaḥ śaṅkhalikhitau yājñavalkyo 'tha gautamaḥ /
durvāsāḥ kāśyapo gargo bhāradvājo 'trireva ca

23.20

nāradaḥ parvataś caiva pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /
vibhāṇḍako bhṛguś caiva śākaṭo bādarāyaṇaḥ

23.21

bālakhilyā brahmaputrā brahmatejo vapurdharāḥ /
aṣṭāśītisahasrāṇi brahmadaṇḍaṃ samāruhan

23.22

ambarīṣo mahārāja dṛṣṭvā brāhmaṇapuṅgavam /
brahmarṣīṃs tān namaskṛtya arghapādyair apūjayat

23.23

kimarthamāgato viprasabhāryaḥ sahaputrakaiḥ /
anugraham imaṃ manye yanmāṃ vadasi suvrata

23.24

ātithyakāle samprāpto yācayasva yathocitam /
brāhmaṇa uvāca:
vittaṃ varṣaśataṃ yāvadekaikāya sutāya me

23.25

tvaṃ dehi jīvanāyāśa homadhenuṃ tathottamām /
ayutaṃ tu gavāṃ bhūpa hemabhārapariṣkṛtam

23.26

koṭimekāṃ hiraṇyasya vastrabhūṣaṇamuttamam /
iti tasya vacaḥ śrutvā dvijasya pṛthivīpatiḥ

23.27

śraddhayā parayā yuktaḥ sarvaṃ dattvā yathoditam /
śālagrāmapadaṃ yānaiḥ śīghraṃ prāveśayat tataḥ

23.28

kratum iṣṭvā sa rājarṣir mumude devavac ciram /
nānāvidhān sa bhuktvā 'tha bhogān patnīsutaiḥ saha

23.29

kālāntare tataḥ prāpte ṛṣir mṛtyuvaśaṃ gataḥ /
marudeśe nirudake brahmarakṣastvamāgataḥ

23.30

rājapratigrahād duṣṭāt punarjanma na vidyate /
brāhmaṇyaṃ yaḥ parityajya dravyalobhena mohitaḥ

23.31

viṣayāmiṣalubdhas tu kuryād rāja pratigraham /
narake raurave ghore tasyeha patanaṃ dhruvam

23.32

vṛkṣādāvāgninā dagdhāḥ prarohanti vanāgame /
rājapratigrahād dagdhā na prarohanti karhicit

23.33

śocanti pūrva janmāni anyajanmakṛtāni ca /
bhāryāputrakṛtenaiva gato 'haṃ narakārṇavam

23.34

evam uktvā kurukṣetraṃ putradārādibhiḥ saha /
tatra dvādaśavarṣāṇi uṣitvā sububhukṣitaḥ

23.35

ucchiṣṭaṃ kaśmalaṃ bhuṅkte rākṣasīṃ yonimāśritaḥ /
vārāṇasīṃ prayāgaṃ tu puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā

23.36

gaṅgāsāgarasam bhedaṃ kṣetraṃ kanakhalaṃ tathā /
kedāraṃ ca mahāpuṇyaṃ prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam

23.37

aṭitvā sarvatīrthāni pāpayonirato nṛpa /
cintayāmāsa dehaṃ me na nivṛttaṃ kathaṃcana

23.38

tasmāt pāpaviśaddhyarthaṃ praviśāmi hutāśanam /
bhāryā tasya saputrā vai bhartāraṃ suvratā 'bravīt

23.39

kiṃcid vijñāpayāmi tvāṃ yadi māṃ manyase vibho /
kṣaṇamātreṇa duḥkhena sādhayāmi sukhaṃ bahu

23.40

brāhmaṇasya hi dharmo 'yaṃ sarvas tad vahṇisādhanena /
tatsamāhṛtya dārūṇi pradīpya ca hutāśanam

23.41

ahaṃ viśāmyavidhavā bhartāraṃ prathamaṃ drutam /
na paśyāmi patantaṃ vai jvalane dāruṇe bhṛśam

23.42

uktā sā 'kāśavāṇyā ca mā te mṛtyubhayaṃ śubhe /
śrūyatāṃ mama vākyaṃ hi yathā dharmo na hīyate

23.43

kubjārevāsamāyoge brahmarakṣovimokṣaṇam /
tatra snātvā divaṃ yāti bilvāmrakam arcanāt

23.44

labhate brahmalokaṃ ca rakṣoyoneś ca mokṣaṇam /
brahmarākṣasa uvāca:
kā 'si tvaṃ ca varārohe kasya cāsi yaśasvini

23.45

anugrahārthaṃ bhūtānāṃ pūrvajanma kṛtaiḥ śubhaiḥ /
ākāśavāṇy uvāca:
dhanyā 'haṃ sarvabhūtānāmavyaktāvyaktarūpiṇī

23.46

evamustvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata /
putradārānvito natvā harikeśaḥ sureśvaram

23.47

samprāpta sumudāyuktaḥ kubjārevāsamāgamam /
tatra snātvā yathānyāyam arcayitvā maheśvaram

23.48

hutāśanaṃ praviviśuḥ smṛtvā devaṃ hāriṃ haram /
svīyaṃ gṛhamivākleśāḥ kāmakrodhavivarjitāḥ

23.49

tatkṣaṇād divyadehās tu brahmatejovapurdharāḥ /
divyayānaṃ samāruhya brahmalokam avāpnuyuḥ

23.50

putradārasamāyukto harikeśo nṛpottama /
tasya tīrthasya māhātmyād divi dīvyati devavat

23.51

śatamaṣṭottaraṃ tatra liṅgānāṃ puṇyasaṅgame /
mārkaṇḍeśvaram ityekaṃ madhureśvaram eva ca

23.52

śūlapāṇiṃ tathaivānyam agastyeśvaram eva ca /
etāny anyāni caiveha siddhaliṅgāni santi vai

23.53

etat sarvaṃ yathā nyāyaṃ kathitaṃ tava suvrata /
kubjārevāsamāyogaṃ surāsuraniṣevitam

23.54

prātaryaḥ kīrtayed bhaktyā narmadāṃ saptakalpagām /
sarvapāpavinirmuktaḥ sa śaivaṃ labhate puram

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc