Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 22

22.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe kubjāmāhātmya ekaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 22
yudhiṣṭhira uvāca:
kathaṃ nivartito yajño rantidevasya dhīmataḥ /
kaṇvāśramapade ramye revākubjāsamāgame

22.2

nikhilaṃ śrotumicchāmi kathayasva śivoditam /
mārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇvantu munayaḥ sarve śrotukāmās samāgamam

22.3

mayā khyātam idaṃ puṇyam itihāsaṃ purātanam /
śaṇḍāmarko 'tha rājarṣir mānaso brahmaṇaḥ sutaḥ

22.4

sūryatejaḥ samaprakhyas tejasā prajvalann iva /
brahmiṣṭhaḥ satyavādī ca vedavedāṅgapāragaḥ

22.5

brahmacārī jitakrodhaḥ sarvabhūtahite rataḥ /
ṣaḍaśītisahasrāṇi munīnāṃ dīptatejasām

22.6

tapastatraiva tapyante mokṣopāyavicintakāḥ /
kandamūlaphalāhārā jalāhārās tathā pare

22.7

māsopavāsinaś cānye tathā pakṣopavāsinaḥ /
caranti ke sāntapanaṃ prājāpatyaṃ tathaiva ca

22.8

cāndrāyaṇaparāś cānye brahmakūrcās tathāpare /
śaṇḍāmarkāśritāḥ sarve sarveṣāṃ gurur eva ca

22.9

vedadhvanitanirghoṣair divaṃ bhūmiṃ vyanādayan /
nirdhūmo jvalanas tatra hūyamāno hutāśanaḥ

22.10

kāmakrodhavinirmuktair brahmacārijitendriyaiḥ /
śaṇḍāmarkāśramaṃ divyaṃ yuktaṃ brahmasamadvijaiḥ

22.11

tathākāmaphalair vṛkṣaiḥ puṣpitais tvatiśobhitam /
sarvāśramaguruś cāsīd rantidevo mahīpatiḥ

22.12

śāsitā dharaṇī tena saśailavanakānanā /
na narāḥ śokamātsaryarogadāridryaduḥkhitāḥ

22.13

cirāyuṣaḥ prajāḥ sarvā dhanadhānyasamākulāḥ /
svayaṃ kāmadughā gāvaḥ pṛthivī sasyaśālinī

22.14

kauśeyaṃ paṭṭasūtraṃ ca sarveṣāṃ vimalaṃ citam /
parjanyaḥ kāmavarṣī ca kāle kāle ṛtāvṛtau

22.15

nānā purāṇi ramyāṇi hemaratnānvitāni ca /
nānā cāmaramālā ca hemaratnāvagaṇṭhitā

22.16

kiṅkiṇījālasaṃchannā maṇimālāvilambitā /
budbudair ardhacandraiś ca pārijātakadambakaiḥ

22.17

gopuraiś ca mahādivyair nānānakanināditā /
nāṭyaharmyaiś ca saṅgītair vicitrakusumāvṛtaiḥ

22.18

bhūmir hemamayī caiva cārcitā yatra saṃcitaiḥ /
prāsādaś ca mahāratnair devadevasya śūlinaḥ

22.19

merumandarakailāse yādṛśaś ca virājate /
nānāratnaśilābhiś ca anekaśikharotkaraiḥ

22.20

candraśālāgavākṣaiś ca ratnamālāvibhūṣitaiḥ /
śatārdhasāptabhaumaiś ca tathaivāyutabhūmikaiḥ

22.21

candrānanapatākābhir yajñaiś cāpi virājitā /
evaṃ vidhā nṛpaśreṣṭha sarvaśobhā samanvitā

22.22

rantidevasya rājarṣer ayodhyānagarī śubhā /
itthaṃ śaśāsa dharaṇīṃ yathā śakrastriviṣṭapam

22.23

nṛpo yāgasahasraiś ca bhūmipṛṣṭhaṃ dadāha saḥ /
purodhasaṃ vaśiṣṭhaṃ ca papraccha munisattamam

22.24

kasmiṃs tīrthe tu nirvighnā yajñasiddhir mahāmune /
iti tasya vacaḥ śrutvā rājarṣer munisattamaḥ

22.25

uvāca rantidevaṃ ca vaśiṣṭho brahmavittamaḥ /
durvāsāḥ kaśyapo gargo nāradaḥ parvataḥ kratuḥ

22.26

agniś ca śaunakaś caiva bṛhaspatir athāṅgirāḥ /
bhṛgur atris tathā vatsyaḥ pulastyaḥ pulahastathā

22.27

kāśyapo gālavaś caiva ṛṣyaśṛṅgo vibhāṇḍakaḥ /
ahaṃ ca munayaś caite munayo brahmavarcasaḥ

22.28

sarveṣāṃ matamevaṃ vai mama caiva narādhipa /
anyatīrthāt paraṃ tīrthaṃ purāṇe parikīrtitam

22.29

koṭikoṭiguṇaṃ puṇyaṃ kalpagā yatra vartate /
evam eveti taṃ brūyāt satyam etat tvayoditam

22.30

tataścājñāpayām āsa bhṛtyāmātyapurodhasaḥ /
yajñopaskarasambhāraḥ śīghram eva vidhīyatām

22.31

ādideśa tato dūtān nānādeśeṣu satvarān /
ghoṣaṇā kriyatāṃ rāṣṭre samāgacchantu bhūmipāḥ

22.32

āgatās te tataḥ sarve rantidevasya śāsanāt /
yathā vibhavaśobhāḍhyāḥ śakratulyā mahībhṛtaḥ

22.33

gāvaś ca daśalakṣāṇi savatsāś ca payasvinīḥ /
hemabhārairbhūṣitāś ca kāmadhenupayasvinīḥ

22.34

lakṣamekaṃ hayānāṃ tu ayutaṃ dantināṃ tathā /
maṇimāṇikyaratnānāṃ tatra saṃkhyā na vidyate

22.35

anekāni sahasrāṇi karabhānāṃ ca bhārata /
divyayānaṃ samāruhya sāntaḥpuraparicchadaḥ

22.36

nānātūryair gītavādyair mekalātīram āgataḥ /
tatra maṇḍapakuṇḍāni yajñayūpā hiraṇmayāḥ

22.37

nānābhakṣāṇi bhojyāni pakvāni vividhāni ca /
nānābharaṇaratnaiś ca brāhmaṇāḥ samalaṃkṛtāḥ

22.38

yajñadīkṣāṃ ca jagrāha patnyā saha narādhipaḥ /
tataḥ pravartito yajño revātīre suśobhane

22.39

tatra jvalati nirdhūmaḥ pratyakṣo havyavāhanaḥ /
brahmaśakrādayo devā lokapālā marudgaṇāḥ

22.40

viśvedevāś ca sādhyāś ca vasavaścandrabhāskarau /
saritaḥ sāgarāḥ śailāḥ sarvatīrthāni cāpagā

22.41

mātaraḥ siddhagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ /
umayā sahito rudro viṣṇuś caiva sureśvaraḥ

22.42

sarveṣā yajñabhāgāṃś ca pṛthak pṛthag akalpayat /
etasminn antare rājan vedadhvani niveditam

22.43

vismitā hyabhavan sarve śrutvā smṛtibhayānakam /
dānavā balavanto 'dya te krauñcapuravāsinaḥ

22.44

mahābāhuḥ subāhuś ca daityakoṭisamāvṛtāḥ /
āgatā narmadā tīre sabhṛtyabalavāhanāḥ

22.45

dakṣiṇāṃ diśamāśritya yajñavighnaṃ vicakrire /
brahmādyā munayaḥ sarve bhayatrastāś ca kampire

22.46

uvāca vacanaṃ brahmā devatulyaṃ purodhasam /
mayā vidhir vismṛtaś ca mantrādīnāṃ mahābhayāt

22.47

uvāca rantidevaṃ ca yajñadhvaṃsaṃ nivāraya /
brahmiṣṭhas tad vacaḥ śrutvā rantidevo mahīpatiḥ

22.48

yadi me vidyate satyaṃ śivabhaktiparā matiḥ /
daityarākṣasaduṣṭāś ca ye cānye vighnakārakāḥ

22.49

sarve te vilayaṃ yānti tamaḥ sūryodaye yathā /
paśyantu mama sāmarthyaṃ devā vigatakalmaṣāḥ

22.50

evamuktvā tato rājan kuśāgreṇa tu nārmadaḥ /
pravāho duṣṭarakṣārthaṃ dakṣiṇasyāṃ prakalpitaḥ

22.51

viṣṇuś caiva smṛtas tatra śaṅkhacakragadādharaḥ /
uttare devayānasya pravāhaḥ parikalpitaḥ

22.52

evaṃ kṛtvā tu ghoreṇa devamantreṇa suvrataḥ /
juhāvāhavanīye tu kuṇḍe bilvāmravetasam

22.53

tasmāt samutthitaṃ liṅgaṃ jvalat kālānalaprabham /
nānto nādir na madhyaṃ ca tasya liṅgasya bhārata

22.54

tataḥ surāsurāḥ sarve cakruḥ stotram idaṃ puraḥ /
oṃ namo bhuvaneśāya ādideva namo 'stu te

22.55

carācarakhyāpakāya sṛṣṭisaṃhārakāriṇe /
stotraṃ śrutvā mahādevaḥ śāntarūpo jagat patiḥ

22.56

babhūva paramaprītaś carācaragurus tadā /
tad dṛṣṭvā tādṛśaṃ karma rantidevasya dhīmataḥ

22.57

āgatya dānavādhīśo rantidevamapūjayat /
ādeśo dīyatāṃ mahyaṃ kiṃ karomīti cābravīt

22.58

uvāca vacanaṃ rājā prahasann iva bhārata /
ātithyakāle samprāpte yajñabhāgaṃ vadāmi te

22.59

devānāṃ yajñabhāṃgaṃ ca dānavānāṃ ca sarvaśaḥ /
parikalpya yathānyāyaṃ mudā paramayā yutaḥ

22.60

svaṃ svaṃ yānaṃ samāruhya dānavās te ca sarvaśaḥ /
liṅgaṃ bilvāmrakaṃ nāma juṣṭaṃ daivair jagat pateḥ

22.61

namaskṛtya mahādevaṃ rantidevaṃ pratuṣṭuvuḥ /
tataḥ pramuditā devā rantidevam apūjayan

22.62

umayā saha deveśaṃ gaṇakoṭisamanvitam /
brahmā viṣṇuś ca devāś ca varaṃ dattvā divaṃ yayuḥ

22.63

gateṣu teṣu deveṣu rantidevaḥ puraṃ yayau /
kadācid vṛtrahā tatra brahmahatyāsamāvṛtaḥ

22.64

revākubjāsamāyoge sarvaṃ snānādikaṃ vyadhāt /
tatkṣaṇād divyadehas tu sūryasaṃkāśatejasaḥ

22.65

śarīrāt tasya nirgatya brahmahatyāha vāsavam /
asya tīrthasya māhātmyād ekahatyā tavaiva kā

22.66

brahmahatyāsahasraṃ hi tamaḥ sūryodaye yathā /
tīrthe 'smin vinaśed yāvad yojanāni caturdaśa

22.67

etasminn antare śakraṃ pratyakṣaṃ prāha kalpagā /
śāntis te 'stu mahābhāga yatheṣṭaṃ gaccha sāmpratam

22.68

iti tasyā vacaḥ śrutvā tāṃ namaskṛtya kalpagām /
divyayānaṃ samāruhya mudā paramayā yutaḥ

22.69

apsarogaṇasaṃyuktaṃ divyagandharvanāditam /
tatrārūḍhaḥ surapatir yathā pūrvaṃ tathaiva saḥ

22.70

dhṛtadivyātapatras tu vījyamāno 'psarogaṇaiḥ /
stūyamānaḥ suragaṇaiḥ praviveśāmarāvatīm

22.71

śivena kathitaṃ pūrvaṃ pārvatyāḥ ṣaṇmukhasya ca /
mayā ca kathitaṃ rājaṃs tava brahmarṣipūrvakam

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc