Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 21

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe brahmahatyāchedano nāma viṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 21
yudhiṣṭhira uvāca:
bhūyaścecchāmy ahaṃ śrotuṃ narmadātīrthakīrtanam /
tṛptiṃ naivādhigacchāmi śṛṇvannapi mahāmune

idānīṃ śrotum icchāmi revākubjāsamāgamam /
ākhyānasahitaṃ brahman kathayasva prasādataḥ

kubjikā karmaṇā kena triṣu lokeṣu viśrutā /
etannastvaṃ paraṃ brahman saṃśayaṃ chettumarhasi

mārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇu rājan kathāṃ divyāṃ sarvapāpapraṇāśinīm /
kathitāmīśvareṇaiva pārvatyāḥ ṣaṇmukhasya me

ṛṣīṇāṃ brahmamukhyānāṃ gaṇānāṃ cānucāriṇām /
nānāṛkṣāṇi sūryasya jagadudyotakāriṇaḥ

śaśisūryopagamane tārā bhānti nabhastale /
nānyā payasvinī śaktā saṃsārārṇavatāraṇe

pitṛdevamanuṣyāṇāṃ muktvā caiva tu kalpagām /
tatra snātā divaṃ yānti ye mṛtā na punarbhavāḥ

cāndrāyaṇasahasraṃ ca brahmakūrcāyutaṃ tathā /
narmadātoyapānena tulyaṃ bhavati vā na vā

tilodakapradānena pitṝṇāṃ prītirakṣayā /
gāyanti pitaro gāthā tathaiva ca pitāmahāḥ

mātāmahādyāḥ satataṃ sarva eva parasparam /
api syāt svakule 'smākaṃ putraḥ paramadhārmikaḥ

havis tilayutaṃ dadyād yo revāsalilārcitam /
varṣalakṣaṃ tathā tena tṛptā yāmaḥ parāṃ gatim

yajñakriyā kṛtā tena samagrā bhūridakṣiṇā /
etat te kathitaṃ rājaṃ śivenokta yathā purā

svārociṣe 'ntare prāpte ādikalpe kṛte yuge /
mā gayāṃ gaccha kaunteya mā gaṅgāṃ mā sarasvatīm

tatra gaccha nṛpaśreṣṭha yatra kubjā sanarmadā /
vārāṇasīṃ prayāgaṃ ca gaṅgāsāgarasaṅgamam

kedāraṃ kanakhalaṃ ca prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam /
hariścandrapuraṃ cāndraṃ śrīśailaṃ tripurāntakam

māhendra malayaṃ caiva gokarṇaṃ ca mahābalam /
kālañjaraṃ nīlakaṇṭhaṃ tryambakaṃ dhūtakilbiṣam

rudrakoṭiṃ himasthānaṃ bhairavaṃ ca mahāpatham /
tīrthāny etāni cānyāni kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

nānātīrthasahasrāṇi purāṇe kīrtitāni ca /
brahmaviṣṇuśivoktaṃ hi tatpramāṇaṃ hi siddhaye

some prasiddhā 'māvāsyā revākubjāsamāgame /
eraṇḍyāṃ caṇḍavegāyāṃ revayā saha saṃgame

rājan darśe yadā somaḥ saṃviśed ravimaṇḍale /
vyatīpāte ca saṃkrāntau vaidhṛtau viṣuve tathā

dakṣottarāyaṇe caiva ṣaḍaśītimukhe tathā /
darśe syād viṃśatiguṇaṃ vyatīpāte samāṃ śataḥ

saṃkrame vaidhṛtau rājaṃ chatārdhaṃ parikīrtitam /
amāsomasamāyoge rāhusomasamāgame

kurukṣetrāc chataguṇaṃ puṇyam āha śivaḥ svayam /
bilvāmrakaṃ siddhaliṅgaṃ brahmahatyāvyapohanam

darśanāt sparśanāt tasya śivaloke mahīyate /
kubjeśvaraṃ tathaivānyat na tat paśyanti mānavāḥ

narmadākubjikāmadhye nāgakanyābhir arcyate /
svārociṣe 'ntare prāpte ādikalpe kṛte yuge

kālāgnirudrasaṃkāśaṃ bhittvā pātālasaṅgamam /
sūryakoṭisamaprakhyaṃ pradīptajvalanaprabham

utthitaṃ kalpagāmadhye devā 'vāhanakāmyayā /
oṃkārasya yavaikena hīnaṃ liṅgaṃ nṛpottama

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni loke 'smin sacarācare /
hīnān yasmād yavārddhena satyam etac chivoditam

tatra yas tyajati prāṇānamāsomasamāgame /
divyayānasamārūḍhaḥ stūyamāno 'psarogaṇaiḥ

dhṛtadivyātapatras tu sarvālaṅkārabhūṣitaḥ /
triṃśacchatasahasrāṇi vasec chivapure śubhe

tyajeddhi tatra yaḥ prāṇān na vaśaḥ svavaśo 'pi vā /
daśavarṣasahasrāṇi rājā vidyādhare pure

rantidevaś cakravartī śakratulyo mahīpatiḥ /
ayodhyādhipatiḥ śrīmān sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ

kaṇvāśramapade ramye surāsuraniṣevite /
ākhyānasahitaṃ rājaṃ chṛṇu veda yathākramam

tīrthasaṃkhyāpramāṇaṃ ca itihāsaṃ purātanam /
haranti ke ca kārttikyāṃ kailāse parvatottame

brahmādayo gatās tatra viṣṇuśakrapurogamāḥ /
umayā sahito rudro gaṇakoṭisamanvitaḥ

nandiskandamahākālasurāsuraniṣevitaḥ /
saritaḥ sāgarāḥ śailās tīrthānāṃ koṭayas tathā

teṣāṃ madhye samutthāya skando vacanam abravīt /
kasyaitāni vimānāni dīvyante divi śaṅkara

sāptabhaumā gṛhā ramyā hemaprākāratoraṇāḥ /
gītanṛtyaninādena kāminīnāṃ manoharāḥ

īśvara uvāca:
śṛṇu skanda mahābhāga kathyamānaṃ yathoditam /
tīrthadānaprabhāveṇa tīrthajyeṣṭhakrameṇa tu

ye mṛtā narmadātīre parvate 'marakaṇṭake /
māheśvarāditīrtheṣu bhṛgukacchāvasānataḥ

imāni yāni tīrthāni liṅgamūrtidharāṇi ca /
saritaścāpi gaṅgādyās tāsu dānaprabhāvataḥ

etat te kathitaṃ skanda harmyās santi samuddhṛtāḥ /
mārkaṇḍeya uvāca:
evaṃ purā mahārāja kailāse parvatottame

brahmā papraccha tīrthānāṃ śaṅkaraṃ vidhipūrvakam /
devakhātāni sarvāṇi saritaḥ sāgarās tathā

nadyaḥ sarvāś ca bhūpṛṣṭhe gaṅgādyā girisambhavāḥ /
uttamāḥ katicid deva kathayasva prasādataḥ

hara uvāca:
kathayāmi paraṃ tīrthaṃ pavitraṃ pāpanāśanam /
kautukena tvayā pṛṣṭā nadīnāmuttamā nadī

sarvāsāṃ saritāṃ madhya uttamā saptakalpagā /
sarveṣāṃ jananī ceha nadī trailokyasundarī

brahmovāca:
surasindhuṃ parityajya narmadā varṇyate katham /
viruddhaṃ sarvalokānāṃ devānāṃ ca viśeṣataḥ

brahmaṇas tu vacaḥ śrutvā agastyo vākyam abravīt /
madhye pade niyuktaś ca vaktum eva na yujyate

dharmāḥ sarve vedamūlā brāhmaṇā vedasambhavāḥ /
vedahīnā na sidhyanti yajñadānavidhikriyāḥ

svayambhūr bhagavāṃ chambhuḥ śambhuś ca bhagavān hariḥ /
vedāś ca bhagavāṃ chambhuḥ kalpagā śambhusambhavā

avyaktāvyaktarūpeṇa jagataḥ kāraṇecchayā /
saṃhārasṛṣṭirūpeṇa pralayotpattikāriṇī

bhagīrathaneminītā hariṇā 'trāvatāritā /
gaṅgā sā jahnunā pītā muninā culukena ca

kruddhaḥ pītvā munistāṃ tu sthito dhyānaparāyaṇaḥ /
divyaṃ varṣasahasraṃ tu sā tu tasyodare sthitā

vismayo devatānāṃ hi samāpede kutūhalam /
brahmādyā devatāḥ sarvā gatvā tasyāśramaṃ prati

śāpaśaṅkākulātmāno muniṃ vijñāpayanti te /
mahānadīṃ mune muñca pavitrāṃ pāpanāśinīm

martye vahatu sā nityaṃ lokasantāpahāriṇī /
devatā ṛṣiproktena muktā tena mahānadī

muktā tu jahnunā tatra tena sā jāhnavī smṛtā /
sā tu kiṃ varṇyate brahman pītāyā jahnunā purā

mayā culukamātreṇa śoṣitāḥ saptasāgarāḥ /
hariś ca bhagavān śambhuś śambhuś ca bhagavān iti

vindhyaḥ saptaśailarājo narmadāyāḥ prabhāvataḥ /
tenoddhatā devamārgā vartamānāni vāritāḥ

yajñaparvataparyaṅkāvubhau vindhyastau purā /
mayā nivāritau buddhyā devamārga pravṛttaye

evaṃ vigarhito brahmā saṃvādena parasparam /
tatas tuṣṭāḥ surāḥ sarve hy agastyaṃ prati bhārata

devadundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭiḥ papāta ca /
iti te kathito rājann itihāsaḥ purātanaḥ