Skanda Purana · Chapter 8.7

[https://sa.wikisource.org/s/a5y pūrvavartī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ ५१-६०)] [https://sa.wikisource.org/s/a9x āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ ८१- ९०)]
sanatkumāra uvāca
atha dānavamukhyānāṃ lokanāśāya niryayau /
mattavāraṇasambādhaṃ१ rathāśvavalitaṃ balam२

tattadā३ dānavānīkaṃ visasāra diśo diśaḥ

pralaye mārutoddhūtamaudanvatamivodakam // २ / /
nijaghnurbrāhmaṇān kecit kecinniṣpipiṣurviśaḥ

tustubhuḥ kṣatriyānanye śūdrānanye babhakṣire६ / / ३ / /
jaglasu७rllilihurnnedurbabhañjuśca samantataḥ /
yajñeṣvannaṃ havirnādān८ yūpām̐ścāmaravidviṣaḥ / /४/ /
'
svadhītavedādhyayanābhināditān munipravekācitagulmapādapān /
prabhūtacīrājinadarbhasaṃcayān nikāmaparyantahimāmbunirjharān /

upāntanīvāragavedhukācitān९ prasuptaviśvastamṛgarkṣavānarān /
habirbhujo१० dhūmavitānasaṃkulān visṛtya cānye pravijaghnurāśramān११

kecinmunīnāmasurā jīrṇoragasamatviṣaḥ

jaṭāḥ saṃgṛhya lulucuḥ kṣālitāstīrthavāriṇā / /७ /

....
ttamāṅgo
( ?
/
१ mattairāvaṇasambādha
-
gha

..
kalitaṃ balam
-
gha / ३ tattathā
-
gha
.
/ ४ daśa
-
gha / ५ ccikṣipuśca diśo daśa
-
gha
-
/ ६ babhañjire
(?)
/ ७ jagrasu
-
gha / ८ bahirdānān
-
ka / ९ upāttanīvāragavedhukācitān
-
kha

havirbhujāṃ
(?
/ ११ parijaghnurāśramān
-
kha

..
miva dvipa
(
ā
). -
kha

pātayitvāsurāḥ१३ keciccaraṇaiḥ pipiṣuḥ kṣitau /
ṛṣīnātmavināśāya hutāśān jvalitāniva१४

śirāṃsi munipatnīnāṃ karaiḥ kecit talaistathā

pūtāni१६ vāribhiḥ puṇyaiḥ paspṛśurdānavādhamāḥ //९/ /
atha te jagṛhuryātrāṃ१७ jñātvābhyudayamātmanaḥ /
vikṣiptaṃ१८ lokanāśāya balamāhūya sarvaśaḥ //
8.61.

० / /
praśastehani nakṣatre muhūrtte ca jayānvite

sannāhabherīrāhatya kriyāścakrurjayāvahāḥ

sannāhyān balino sattānānāyya varavāraṇān /
samyagabhyarcya varmāṇi babandhurvidhināsurāḥ // १

yantrāṇi dhautairnārācaiḥ pūrṇānyāsanapārśvayoḥ /
babandhuḥ śaktipūrṇām̐śca veṇūn tiryagavasthitān //१

tomarān kaṇapān२० śaṃkūn śūlacakraparaśvadhān /
ābabandhurniyuktāśca madhyamāsanapārśvayoḥ /

sajjāni paramāstrāṇi bāladhīm̐śca susaṃskṛtān /
saṃpūrṇān gandhavāsobhirniśitāgraiḥ śilīmukhaiḥ //१

sannāhyānakuśām̐llauhān bālendusadṛśadyutīn /
graiveyeṣu sitām̐ścakrurmadhye mastakapiṇḍayoḥ / /१

kṣurapramālāṃ२१ saṃyastāṃ śātakumbhamayīṃ śubhām /
ābabandhuśca kumbheṣu gajānāṃ gajasādinaḥ२२

vaijayantīpatākāśca vicitrāḥ svabhilakṣitāḥ /
ucchrayāmāsurāyattā dantyanīkasya dānavāḥ

ghaṇṭā vāraṇamukhyānāmāsasajju२३ rmahāsvanāḥ /
cāmarāṇi sudīrghāṇi haṃsāṃśurucirāṇi२४ ca / /१ ९/ /
१३ pāṭayityāsurāḥ
-
gha / १४ hutānāñjilatāniva
-
kha
.
/ १५ calaistathā
-
ka
.
kha
.
/ १६ yutāni
-
gha
.

...
rgotrāṃ
-
ka
,
ryajñaṃ
-
gha
.
/ १८ vikṣiptā
-
kha
.
/ १९ vijayānvite
-
gha
.

...
yān
-
ka
.
/ २१ kṣurapramāṇāḥ
-
gha
.

..
sādibhiḥ
-
gha
.

,.
mānasaṃju
-
ka
,.
māsasarja
(
rju
) -
gha
.
/ २४ haṃsāṃgarūcirāṇi gha
.

ekaikasya catasraśca kareṇvaścārudarśanāḥ /
sthāpitāḥ purato daityaiḥ paravāraṇavāraṇāḥ / /
8.61.

yūno yuvabhirārūḍhān śikṣitānastrakovidaiḥ

cakruragresarānaśvān varmiṇo lohajālinaḥ

varmiṇo baddhakavacāñchitanistriṃśadhāriṇaḥ /
teṣāṃ purassarān pattīnanuyātām̐śca dhanvibhiḥ // २२/ /
daityayodhāstataścānye२६ varmiṇo lohajālinaḥ /
ārūḍhā baddhanistriṃśāḥ snātapītām̐sturaṅgaḥmān२७ /

kecidvinītairyuvabhiḥ snapitaiḥ

kṛtamaṅgalaiḥ /
rathān saṃyojayāmāsuraśvairagrajavaistadā२९ /

āyudhān sapatākām̐śca kiṃkiṇījālanāditān /
adhitasthustadā kecid rathān hāṭakasaṃskṛtān //२५ / /
evaṃ tat kalpitaṃ śrutvā sainyaṃ sainyanamaskṛtaḥ /
sundo dānavaśārdūlo niryayau kṛtamaṅgalaḥ / / २६ / /
svīṣaṃ sukūbaraṃ३० svakṣaṃ śātakumbhamayaṃ varam /
nānāmaṇimayaiścitrairbhaktipuṣpamṛgadvijaiḥ३१ / / २७/ /
yuktaṃ paramasaṃhṛṣṭairmanovegaisturaṅgamaiḥ /
āruhyātha rathaṃ divyaṃ patākādhvajaśobhitam

kavacī baddhanistriṃśo vidhūtasitacāmaraḥ

abhitaḥ stūyamānaśca sūtamāgadhabandibhiḥ

nisundopi३३ madaśyāmakapolālīnaṣaṭpadam

āruhya nirjagāmāśu sāṃgrāmikamanekapam

8.61.
३० / /
anye ca dānavāstatra rathairaśvairmataṅgajaiḥ /
niryayuḥ paramaprītā३६ yuddhaśauṇḍāḥ sudaṃśitāḥ //३ १ / /
२५ vāsitāmastrakovidaiḥ
-
kha
.
/ २६ stathā cānye
-
gha / २७ snātapītāsturaṅgamāḥ
-
ka
.
/ २८ snāpitaiḥ
-
ka
.
kha
.

...
stathā
-
gha
.
/ ३० sukuravaṃ
-
ka
.
/ ३१ bhaktāpuṣpasugaṃdhijaiḥ
-
gha / ३२ baddhanistriṃśa uddhūtaśitacāmaraḥ
-
gha
.
/ ३३ upasundo
-
kha
.
/ ३४ nīradaśyāmakapālānīlaṣaṭpadam
-
gha
.
/ ३६ saṃgrāmikamanīkapam
-
ka
.,
mahādvipaṃ
-
kha / ३६ paramaprītyā
-
ka
gha
.

balasyāgresaraṃ kṛtvā tārakākṣaṃ३७ mahāsuram /
sahitaṃ bahubhiḥ śūrai rathanāgāśvapattibhiḥ / / ३

pṛṣṭhataḥ saṃvidhāyāśu balonmattaṃ mahāsuram /
balena caturaṅgeṇa३८ mahiṣaṃ pārṣṇirakṣiṇam३९ / /३ ३ / /
pārśvayorubhayornyasya४० meghasvanamahāsvanau /
sainyena mahatā dṛptau४१ dānavāvarisūdanau //३४/ /
madhye sundo nisundaśca mayaḥ śambhuḥ kharo muraḥ /
sannaddhā balinaḥ śūrā parasainyavidāraṇāḥ४२ / /३ ५/ /
pratasthire susaṃyattā divaṃ dānavasattamāḥ /
pralaye mārutoddhūtā ghanāḥ saṃvarttakā iva / /३ ६/ /
teṣāmāgamanaṃ jñātvā saha svarlokavāsibhiḥ /
apasṛtya jagāmāśu janasthānaṃ śatakratuḥ / / ३७/ /
mero śikharamāruhya sarvetha sahitāstadā /
senā niveśayāmāsurnandane te suradviṣaḥ४३

atha sainyasya daityendrā४४ rakṣāmādhāya sarvaśaḥ

pravibhaktānasaṃbādhānāvāsān४६ jagṛhustataḥ //३

dattānujñāstataḥ sarve dānavā dānavottamaiḥ /
sannāhyamapaninyuste sarvopakaraṇaṃ tadā //
8.61.

ārūḍhā gajakanyāsu४७ varmāṇi mumucuḥ śanaiḥ /
āyudhānyapanīyāśu४८ sainikā mattadantinām

sannāhānapaninyuśca४९ mumucuḥ kavacāni ca /
tanutrāṇi ca citrāṇi५० tadā dānavasainikāḥ /

३७ tārakākhyaṃ
-
gha
.
/ ३८ balena ca turaṅgeṇa
-
ka
.
kha
.

pārirakṣiṇam
-
ka
.,
parirakṣiṇam
-
kha
.
gha
.

...
stasya
-
kha
.

guptau
-
ka
.
gha
.

..
nivāraṇā
-
ka
kha
.
/ ४३ nirjaradvijaḥ
- (
ṣaḥ
)
-
gha
.
/ ४४ daityāste
-
gha
.
/ ४५ sarvataḥ
-
ka
.
gha
.

...
vāsaṃ
-
ka
.
kha
.,
vāsāste
-
gha
.

...
jagakanyāsu
-
ka
.

.. .
nyupanītāni
-
kha
.
/ ४९ parininyuśca
-
gha
.
/ ५० vicitrāṇi
-
kha
.
gha

apeta kakṣān५१ mātaṅgān५२ snātapītān gataklamān

babandhuḥ kalpavṛkṣeṣu५४ keciddānavasainikāḥ /

kecit kalpadrumānnāgā madasaṃlīnaṣaṭapadāḥ

babhaṃjurbalinastrastamattodbhrāntavihaṅgamān

cukraśurbalinaḥ kecinmadaśyāmān५६ mataṅgajāḥ /
kapolān kalpavṛkṣeṣu puṣpālīnālipaṃktiṣu

nāgā jagāhire kecinmattā mandākinīṃ nadīm /
haimavārijakiñjalkapiñjaropāntarodhasam

vimuktasāṅgrāmikavarmajālān५७ prasannacittān parighṛṣṭakāyān /
nipītatoyānapanītakhedān babandhuraśvānpṛthagaśvabandhāḥ

atha sūkṣmāṇi vāsāṃsi citrāśca paramāḥsrajaḥ

āninyuḥ kalpavṛkṣebhyaḥ phalāni madhurāṇi ca५९

haimāni kecit padmāni tadrajoruṇamūrttayaḥ

babhañjurdānavā hṛṣṭā gatā mandākinīṃ nadīm /

āninyuḥ sainikāḥ kecinmandārakusumotkarān /
phalānyājahrire kecit svādūni ca bahūni ca //
8.61.

tatroṣya rajanīmekāṃ bherīrāhatya dānavāḥ /
tenaiva vidhinā yattāḥ prajagmuramarāvatīm

tatastūryaninādena gajānāṃ bṛṃhitena ca /
siṃhanādaiśca daityānāṃ cacālevāmarāvatī

atha śūnyāṃ samudvīkṣya purīṃ dānavasattamāḥ /
itthamūcuḥ susaṃhṛṣṭā६१ nadanto bhairavasvanam६२ //५३ / /
५१ apetabhakṣyān
-
ka
.
/ ५२ apetakakṣāstānnāgān
-
gha
.
/ ५३ snapitānvigataklamān
-
gha
.
/ ५४ vṛkṣakalpeṣu
-
ka
.

...
ṣaṭpadān
-
kha / ५६ madaśyānān
- (?)

...
saṅgrāmikavarmajālān
-
ka
.
/ ५८ viciknuyiraya
... -
ka
.
kha
.
/ ५९ mumucāsurāḥ
-- -
ka
.
kha
.
/ ६० bhadrāṇi
raṇamūrdhani
-
gha
.
/ ६१ saṃprahṛṣṭā
-
gha
.
/ ६२ bhairavaṃ ravaṃ
(?)

jayati vibudhaśatruḥ sundadaityendrasiṃhaḥ
kaṭhinarucirabāhuḥ pīnavistīrṇavakṣāḥ /
śatamakhapurajetā cārupṛthvāyatākṣaḥ
sajalaghananinādo mattanāgendragāmī

tadanu jayati cāruprāntaraktāyatākṣo
mṛgapatigatilīlaḥ saṃyugeṣvapradhṛṣyaḥ /
tridaśavaravijetā dānavendro nisundaḥ
prahatamurajanādaḥ pīnadīrghorubāhuḥ /

iti skandapurāṇe amarāvatīpraveśo nāma ekaṣaṣṭitamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha nirjitya daityendrau divaṃ१ vikramaśālinau /
jagmatuḥ sahitau daityairvindhyaṃ tuṅgaśiloccayam

saṃpūjya vidhivaddaityān prasthāpya bhrātarau tadā /
remāte vindhyapādeṣu phullapādapasānuṣu

daityābhyāmatha vijñāya brahmā suraparābhavam /
vicintyaikamanāḥ samyag vadhopāyaṃ tayostadā

tilaṃ tilaṃ samādāya ratnebhyaścārudarśanām /
sasarja kamanīyāṅgīmaṅganāṃ valgunisvanām

tilottameti tasyāśca nāma cakre pitāmahaḥ /
divyānāmapi sā strīṇāmupameva३ tadā babhau

atisaṃpūrṇavaktrāṃ४ tāmatīṃdīvaralocanām /
atihaṃsasvanālāpāmatimattebhagāminīm

lakṣmīrnirīkṣya savrīḍā paṅkajenāvṛṇonmukham /
vapurbhiścaiva cārvaṅgyāstrepurudyānadevatāḥ

१ devān
-
gha
.

...
manaṅgāṃ
-
ka
.

...
matirūpā
: -
ca
.

sindūravaktrāṃ
-
gha
.

.
ssvaiśca
-
ka kha
.

tāmutpādya tato dhātā६ pākaśāsanamabravīt /
śambhunā madanaḥ pūrvaṃ nirdagdho locanāgninā७ /

tasya prodbhūtaye८ yāma sarve९ pārśva pinākinaḥ /
tamārādhya tataḥ१० kurmmo yathā syānmadanaḥ punaḥ /

atha te brahmaṇā sārdhaṃ tayā cāsuravidviṣaḥ /
jagmurvindhyagireḥ śṛṅgaṃ yatrāste bhagavān haraḥ //
8.62.

tatra śarvamapaśyanto dadhyuste surasattamāḥ /
gṛṇantaḥ praṇavaṃ sarve śivasanyastacetasaḥ

atha liṅgaṃ samuttasthau teṣāṃ madhye divaukasām /
susaṃhataṃ११ susaṃśliṣṭaṃ samūhastejasāmiva / /१२/ /
uccacāra tadā tasmāduccairvāg१२ viśadākṣarā /
nirdagdhoyaṃ mayā pāpastapasvijanakaṇṭakaḥ // १३ / /
yuṣmadarthe vimokṣyāmi kāryaṃ voyaṃ१३ kariṣyati /
karotu paritaśceyaṃ māṃ pradakṣiṇamaṅganā

evamuktā maheśena sā cakāra pradakṣiṇām

sannidhāyāñjaliṃ mūrdhni raktendīvarakomalam१५

neme१६ mūrtiṃ tadā pūrvāṃ nissasāra tato mukham

tryakṣaṃ prasannabimboṣṭhamamitadyuti kāntimat / / १ ६/ /
atha tejo viniḥsṛtya१८ vadanendoḥ pinākinaḥ /
tāṃ viveśāṅganāmāśu१९ śaradbhāskarabhāsvaram /

atha sā dakṣiṇāṃ mūrttiṃ praṇeme cārudarśanā /
nirjagāma tadā dīptaṃ mukhaṃ suragurostataḥ / /१

vāribhārālasāmbhodarucimad२० bhīmanisvanam /
karāladaśaśanodbhāsi dīptaraktāntalocanam

६ tāṃ samutpādya dhātā tu
-
gha
.
/ ७ netravahninā
-
gha / ८ proddhṛtaye
-
gha / ९ yāmassarve
-
ka
.
gha
.
/ १० tathā
-
ka
.
kha / ११ susaṃghātaṃ
-
ka kha
,
/ १२ durbodha
... -
kha / १३ yaḥ
-
ka
.
kha
.
/ १४ pradakṣiṇaṃ
-
ka gha
.

...
locanaṃ
-
gha
.
/ १६ reme
-
gha
.
/
१७ tadā
-
ka
.
kha

.. .
bhiniḥsṛtya
-
gha
.
/ १९ āviveśāṅganāmāśu
-
gha
.

...
dhārālasāmmodaruciraṃ
-
gha
.

atyādityaṃ tatastejo mukhānniḥsṛtya dakṣiṇāt /
dṛśyamānaṃ suraissarvairviveśa pramadottamām / /
8.62.
२० / /
praṇeme sā tatastasya paścimāṃ mūrttimañjasā //
niścakrāma tatastasyā२१ mukhaṃ tryakṣamanuttamam

tatastejo viniḥsṛtya mukhendormadanadviṣaḥ

dīpyamānaṃ viveśāśu tāmeva pramadottamām / /२२ / /
uttarāṃ mūtimāgatya praṇeme sā kṛtāñjaliḥ /
tasyā२३ mukhaṃ susaṃpūrṇaṃ suprasannaṃ viniryayau //२ ३ / /
tasmāttejo viniḥsṛtya sūryadīptānalaprabham

viveśa pramadāmāśu tāmeva varavarṇinīm //२४/ /
mukhāni devadevasya surāṇāmarthasiddhaye /
catvāri niryayurdikṣu na tasyā rūpavismayāt /

ātmasaṃsthaṃ purā tejo dagdhvā yanmadanaṃ kṛtam /
anujagrāha deveśastena tāṃ pramadottamām //३

abravīcca surān sarvām̐statredaṃ vacanaṃ śivaḥ /
yasmādiyaṃ māṃ yuṣmāṃśca maṇḍalena pradakṣiṇam / /२७/ /
cakre sarvān suraśreṣṭhāḥ sthānaṃ tasmādidaṃ mama /
bhaviṣyati girau vindhye maṇḍaleśvarasaṃjñitam /

maṃḍaleśvarametacca yaḥ karoti pradākṣiṇam /
pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā mahī bhavet

sānnidhyaṃ sarvadā hyasmin kariṣyāmi varapradaḥ२६ //२९/ /
maṇḍaleśvaramīśānaṃ dṛṣṭavā tu prayato naraḥ /
aśvamedhaphalaṃ prāpya mama lokamavāpsyati / /
8.62.

० / /
naikasiddhasamākīrṇaṃ kinnaroragasevitam /
yuṣmābhiḥ sarvadā yuktaṃ bhaviṣyati mama priyam

२१ tatastasmānmukhaṃ
-
gha
.

...
rvadanatviṣaḥ
-
ka
.
/ २३ tasmān
-
gha
.
/ २४ sūryānalaprabhāmiva
-
gha
.
/ २५ iti padyaṃ dṛśyate gha
.
pustake
,
na tu
maṇleśvaramīśānamiti
/ २६ varapradam
-
ka
.

eṣā tilottamā caiva yadarthaṃ surasattamāḥ /
sṛṣṭā yuṣmābhiravyagrā tadvaḥ kāryaṃ kariṣyati / /३ २ / /
etāmavekṣya tau daityau mohitau madanārditau /
anyonyaṃ yāsyato nāśameṣā caiva bhaviṣyati / /३

ajarā cāmarā२७ caiva sarvāpsaravarā śubhā /
pūjyā ceha sadā sthāne vandyā caiva bhaviṣyati //३४/ /
sanatkumāra uvāca
evamukte२८ maheśena surāḥ suprītacetasaḥ /
tāṃ striyaṃ preṣayāmāsu२९rvadhārthaṃ daityayostadā

sahāyān pradadau cāsyai brahmā kamalavāhanaḥ /
krodhaṃ darpamṛtūtsarvān३० mātsaryaṃ madameva caḥ३१ / /३

kālaṃ mṛtyuṃ ca mohañca viṣādañcāmitadyutiḥ /
atha saṃpreṣayitvā tu devatāstāṃ tilottamām //३७/ /
ātmānaṃ piṇḍayāmāsurdevāste sarva eva hi /
kaḥ kaḥ katama āyāta ihādyeti surarṣabhāḥ /

tato madhye sthitaṃ natvā bhūyaste parameśvaram /
piṇḍyamāneṣu deveṣu yasmānmadhye samāsthitaḥ / /३ ९/ /
piṇḍāreśvara ityeva tatrāsāvabhavattataḥ

piṇḍāreśvaramīśānaṃ dṛṣṭvā bhaktyā tu३३ mānavaḥ / /
8.62.

sarvāśubhavinirmukto३४ dehabhede gaṇo bhavet /
pṛthivyāṃ yāni liṅgāni३५ caturmukhāyatanāni ca३६ / /४१ / /
२७ hyamarā
-
gha / २८ evamuktā
-
gha / २९ śaṃsayāmāsu
-
gha
.
/ ३० krodhadarpādikān sarvān
-
gha
.
/ ३१ rāgaṃ madanameva ca
-
ka
.
kha / ३२ tadā
-
gha
.
/ ३३ ca
-
gha
.

śubhāśubhavinirmukto
-
gha
.

sarvāṇi
-
ka
.
kha / ३६ caturmukhāni me
surāḥ
-
gha

tāni sarvāṇi dṛśyāni idaṃ dṛṣṭvā bhavanti hi /
tatastā devatāḥ sarvāḥ kṛtvā kāryamatandritāḥ

praṇasya
(
mya)
parameśānaṃ svāni sadmāni bhejire /
sāpi cārumukhāpāṅgī pīnonnatapayodharā३७

ākṣipantīva३८ cetāṃsi surāṇāṃ vibhramaistadā

pratasthe dakṣiṇāmāśāmāsāte yatra dānavau

vindhyapādeṣu ramyeṣu vihagodgītasānuṣu /
bhramantāvatha daityendrau sthitāṃ dadṛśatustu tām४०

aśokaśākhāmutphullāmālambyonmattaṣaṭpadām /
vasānāmaṃśukaṃ citramābaddha४१ maṇimekhalām //४६/ /
gāyantīṃ madhuraṃ raktaṃ samaṃ kalamanākulam

tāramandrātitāraiśca svaraiḥ samyagalaṃkṛtam /

sākṣādiva tapaḥsiddhiṃ śriyaṃ mūrttimatīmiva /
prāptāmiva ratiṃ sākṣāt kāntiṃ cāndramasīmiva //४८/ /
mamaiveyaṃ४३ mamaiveya४४ miti tau dānavottamau

abhisṛtya tu tau४६ devīṃ pāṇyorjagṛhatuḥ samam४७

atha darpamadakrodhamātsaryāviṣṭacetasau /
tau cukrudhaturatyarthamanyonyasyāsurottamau //
8.62.
५० / /
tayorgadentakaḥ४८ kālo mṛtyuścāviviśurdrutam /
pragṛhyātha gade kruddhāvanyonyamabhijaghnatuḥ /

athaikaikena४९ tau tatra prahāreṇābhitāḍitau /
viṣaṇṇau bhinnasarvāṅgau५० śivaśāpavimohitau५१

३७ pīnotthitapayodharā
-
ka
.
kha / ३८ āpikṣantī ca
-
ka
.
gha
.

vidrumaistadā
-
gha

...
stataḥ
-
gha
.

..
mālambya
(
mba
) -
ka
,...
mānasyā
-
gha / ४२ samadakaguṇyā
-
gha
.
/ ४३ mamaivaiṣā
-
gha
.
/ ४४ mamaiveti
-
gha
.
/ ४५ dānavau rūpamohitau
-
gha
,
tau tadā dānavottamau
-
gha
.
/ ४६ ca tāṃ
-
gha
.,
śubhāṃ
-
ka / ४७ svayaṃ
-
ka
.
/ ४८ tayordaṃ
(
rde
)
hentakaḥ
-
gha / ४९ yatha tvaikena
-
kha
.
/ ५० viṣaṇṇāsdhitasarvāṅgau ka
.,
visaṃjñau
-
gha
.

śirasā parimauhitau
-
gha
.

visaṃjñau patitau bhūmau chinnamūlāviva drumau /
atha niryayatustatra५२ kāmopahatacetasau

ātmānau saha śukreṇa tayordānavamukhyayoḥ /
tau tadā५३ nirgatau tatra tayorjīvau durātmanoḥ

balinau cārusarvāṅgau bālāvāśu babhūvatuḥ /
ekastatrābravīdbālaḥ śuṃbhohaṃ dviṣatāmiti

niśuṃbhopyahamanyastu bālastatrāvadattadā /
atha vindhyaḥ५४ samāsādya bālau tāvamitadyutī

ādideśātmanaḥ patnīṃ pāhi tvaṃ bālakāviti /
vavṛdhātetha tau tatra dānavendrasutāvubhau

kṛṣṇapakṣakṣaye yadvad yugapacchaśisāgarau

buddhvā tau ca tadā janma५६ dānavābhyāmarindamau

tapaśceraturatyugraṃ५७ parṇāmbupavanāśanau /
tapasārādhitastābhyāṃ tatrāgatyābravītprabhuḥ

tuṣṭāsmi yuvayoḥ putrau varaṃ kiṃ
'

vā dadānyaham

vavrāte tau varaṃ vīrāvajayyā६० vadhyatāṃ sadā //
8.62.

prārthanāṃ tāṃ tayoḥ śrutvā pratyuvāca pitāmahaḥ /
avaśyaṃ putrayoreṣyaṃ maraṇaṃ yenakenacit

surebhyonyatra daityendrāvamaratvaṃ na vidyate /
ityuktavantaṃ brahmāṇaṃ vavrāte dānavau varam

ubhāvapi६१ suniścitya saṃprahṛṣṭatanūruhau /
jaganmātuśca६२ yā kanyā vinā tasyāḥ pitāmaha //६३/ /
mā६३ bhūtāmāvayordeva sadā mṛtyuparājayau /
evamastviti tau procya daityendratanayāvubhau

५२ nirvavatustatra
-
gha
.
/ ५३ tatastau
-
gha / ५४ vindhyaṃ
-
kha gha

.
cchaṇibhāskarau
-
ka
.
kha
.,  ...
tsindhusāgarau
-
gha
.
/ ५६ jagmur
-
gha / ५७ tapaścaraturatyugraṃ
-
gha
.
/ ५८ kaṃ
(?)
/
५९ dadāmyahaṃ
-
ka
.
kha
.

...
vajeyā
-
kha
/ ६१ hatāvapi
-
gha
-
/ ६२ jaganmāteva
-
gha
,...
nmāte ca
-
ka
.,
jagatpate
-
kha
.
/ ६३ na
-
kha
.

viśvasya jagataḥ sraṣṭā tatraivāntaradhīyata /
atha tau tapasastīvrādviramya kṛtamaṅgalau//६५/ /
maulinau६४ baddhakavacau६५ hārāṅgadavibhūṣitau /
haricandanadigdhāṅgau pītakauśeyavāsasau

vindhyaprastheṣu ramyeṣu ceratu६६rdānavottamau /
pitāmahād varaprāptiṃ śrutvā śuṃbhaniśuṃbhayoḥ

ājagmurdānavā hṛṣṭāḥ pātālatalavāsinaḥ /
śaṃbhurmayo ghanaḥ keśirnarako namucirdrumaḥ /

anye ca koṭiśo dṛptā hataśeṣāḥ suradviṣaḥ /
vindhyaprasthe niṣeduste sametāḥ sarvadānavāḥ /

nānādrumalatāgulmavikīrṇakusumotkare

dhanvino baddhanistriṃśāścitrābharaṇabhūṣitāḥ //
8.62.

sendracāpāstaḍitvanto nabhasīva balāhakāḥ /
athovāca mayastatra dānavo dānavottamau

pitṛbhyāṃ yuvayorbhuktaṃ trailokyamakhilaṃ purā /
yuvābhyāmadhunā daityo kasmānnādīyate punaḥ /

sametānamarān६८ sarvānnirjitya raṇamūrdhani /
ye sahāyā hi vāṃ pitro६९ rbabhūvuḥ suravidviṣaḥ

ta evāmī balonmattāḥ sahāyā yuvayoryudhi /
ityuktavati daityendre maye śumbho mahāsuraḥ / /७४/ /
niśumbhasya mukhaṃ prekṣya vākyamitthaṃ tadābravīt /
bhūrlokamakhilaṃ daityā yuṣmābhiḥ saha sāṃpratam / /७५/ /
saṃvibhajya surānsarvāñjeṣyāmo raṇamūrdhani /
jambūdvīpaṃ svayaṃ sotha jagrāhāsurasattamaḥ //७६ / /
६४ bhauminau
-
dha
.
/ ६५ baddhakeyūrau
-
gha
.
/ ६६ caratu
..  -
gha
.

..
kīrṇe
vistīrṇakusumotkare
-
kha
.

...
vramarān
-
gha
.
/ ६९ putrau
-
kha
.
gha
.

śākadvīpaṃ niśumbhāya dadau bhrātre kanīyase /
śālmalidvīpagomedau७० dānavebhyo dadau prabhuḥ /

krauñcadvīpakuśadvīpau daityebhyaḥ pradadau ca saḥ /
daityendraḥ puṣkaradvīpaṃ bhārgavāya nyavedayat //७८/ /
evaṃ prativibhajyāśu७१ bhūrlokamakhilaṃ tadā /
ijyāñjalinamaskārān yajñān sarvā७२śca satkriyāḥ७३

ācchidya daivatebhyaste jagṛhurdaityadānavāḥ /
babhūvātha tato yajñaḥ kaśyapasya७४ mahātmanaḥ //
8.62.

/ /
āgatya taṃ७५ tadā yajñaṃ mamṛduḥ७६ suraśatravaḥ /
ādhipatyaṃ hi naḥ kṛtsne७७ bhūrloke kaśyapādhunā / /८ १ / /
sarvāvasthāsu yajñe७८sminnasmān tvaṃ yaṣṭumarhasi /
evamuktastato daityairmārīcaḥ kaśyapastadā / /८२/ /
gambhīramarthavadvākyamuvācetthaṃ smayanniva /
trailokyamātmanaḥ७९ kṛtvā jitvā sarvāmarān raṇe //८३ / /
yajñabhāgām̐stato daityāḥ sarvānādātumarhatha /
evamuktāstadā tena daityadānavasattamāḥ /

balaṃ sarvaṃ samādāya८० kṛtvā sāṅagrāmikīḥ८१ kriyāḥ /
praśasteṣu kṛtācārā muhūrtta८२ rkṣadineṣu te //८५/ /
rathairnāgaisturaṅgaiśca niryayurdaityadānavāḥ /
pṛṣṭhataḥ purataḥ samyak pārśvayorubhayorapi / /८६/ /
vidhāya rakṣo saṃyattā yayurdevān jigīṣavaḥ /
teṣāmāgamanaṃ jñātvā dviṣatāṃ pākaśāsanaḥ /

saṃhatānāṃ८३ susaṃyatto८४ yuddhvā nākaṃ jigīṣatām

vidhiṃ vidhāya svapure८६ samastaṃ daurgakarmikam /

७० śālmaliplakṣadvīpau ca
(?),...
gomeyā
(?) -
kha
.
/ / ७१ prativibhajyātha
-
gha
.
/ ७२ sarvāṃ
-
ka
.
/
७३ satkriyāṃ
-
ka
.
/ ७४ kāśyapasya
-
ka / ७५ tu
-
gha
.
/
७६ saṃgṛhya
-
gha
-
/ ७७ kṛtsnaṃ
-
kha
.
gha
.

tasmāttvaṃ dānavān
-
gha / ७९ manvilaṃ
? -
gha / ८० samānāyya
-
gha
.
/ ८१ saṃgrāmikīḥ
-
ka
.
/ ८२ mūhūrte
-
kha
.
/
.
८ ३ saṃghātānāṃ
-
kha
.
/ ८४ dānavānāṃ
-
gha / ८५ yodhānāṃ
vijigīṣatām
-
gha
.
/ ८६ samare
-
gha
.

puṇyeṣu८७ tithinakṣatra

-
muhūrtta८९ karaṇeṣu saḥ

munīn vidhivadabhyarcya namaskṛtvā pinākine /

sārdhaṃ suragaṇaiḥ sarverniryayau kṛtamaṅgalaḥ /
himavacchikharākāraṃ caturdantamanekapam //
8.62.

āruhyairāvataṃ śaśvanmadatoyaughavarṣiṇam /
mahatāhaimadaṇḍena९१ ratnāṃśupariveṣiṇā /

ucchritenātapatreṇa dhriyamāṇena bhāsvatā

vījyamānaḥ śaraccandrakiraṇotkaranirmalaiḥ

cāmarai ratnadaṇḍāṃśusamūhakhacitodaraiḥ /
āśīrbhirjayaśabdaiśca munibhiḥ parivarddhitaḥ

abhitaḥ stūyamānaśca sūtamāgadhabandibhiḥ /
athāvakāśe vistīrṇe९३ same pādapavarjite

racayāmāsa devānāṃ padmavyūhaṃ९४ bṛhaspatiḥ /
marudbhiḥ sahitaṃ kṛtvā kaṇikāyāṃ śatakratumra९५

patreṣu ca vasūn rudrānādityām̐śca nyaveśayat /
keśareṣu yamaṃ९६ kālaṃ kuberavaruṇāvapi /

anantaṃ sahitaṃ nāgairnāle९७ gururakalpayat /
devānanyān sametām̐śca rakṣogandharvasenayā

punaḥ saraḥ९८ sa padmasya paritaḥ९९ paryakalpayat /
atha dānavatūryāṇāṃ śabdaṃ śrutvā divaukasaḥ /

ājaghnurmuditā bherīrnedurnādām̐śca saṃghaśaḥ /
vimiśrān१०० tūryaśabdena śrutvā nādān१०१ divaukasām

saṃyattāḥ१०२ sutarāṃ cakruḥ prayatnaṃ dānaveśvarāḥ /
atha te dānavā dṛṣṭvā padmavyūhaṃ divaukasām //
8.62.

०

८७ puṇye ca
-
kha
.
/ ८८ tithinakṣatre
-
kha / ८१ mūhūrte
-
kha
.
/ ९० ca saḥ
- (?)
/ ९१ hemadaṇḍena
-
kha
.
gha
.
/ ९२ mūrdhani
-
ca
.

-
athākāśe suvistīrṇe
-
gha / ९४ prativyūha
-
gha
.
/ ९५ śatakratuḥ
-
ka
.
gha
.
/ ९६ mayaṃ
-
ka / ९७ nali
ka
.,
nāle samupakalpayat
-
gha
.
/ ९८ puraḥ
sarān
-
ka
.
gha
.,
purastātsa
-
kha
.
/
९९ saritaḥ
-
ka
.
/ १०० vimiśra
-
gha
.
/ २०१ nādaṃ gha
.
/ १०२ saṃyatau
-
gha

papracchurbhārgavaṃ tatra tadbhedamamitaujasaḥ /
sa pṛṣṭo dānavaśreṣṭhairvyūhabhedamanākulaḥ१०३ / / १०१ / /
vicintya bhārgavo dhīmānītthamāhāsurām̐stadā /
vikīrṇāḥ१०४ paritaḥ१०५ sarve tuṣāranikarā iva१०६ / / १०२ / /
padmavyūhaṃ surendrāṇāṃ hata१०७ samyak suradviṣaḥ /
evamuktāstato१०८ daityā bhārgaveṇa mahātmanā /

siṃhanādaṃ१०९ vinadyāśu paritastebhisaṃpatan

tato yuddhaṃ samabhavad devadānavasainyayoḥ / / १ ०४/ /
āyudhairvividhaistīkṣṇaiḥ parasparamabhidhnatoḥ /
sādinaḥ sādibhiḥ sārdhaṃ nāgā nāgai rathā rathaiḥ // १० ५/ /
pattayaḥ pattibhirdṛptairdṛptā yuyudhire१११ yudhi /
kecidvibhinnā nārācaiśchinnāḥ kecit paraśvadhaiḥ // १० ६/ /
nipeturvyasavo११२ yaudhāḥ senayorubhayorapi /
chindhi bhindhi sahedānīṃ tiṣṭha mūḍha kva gacchasi /

iti vācaḥ sumuttasthuryudhi yodhairudīritāḥ

vasārudhirasaṃsiktaṃ११४ tanutrāvaraṇācitam / / १० ८/ /
hatanāgāśvakalalaṃ११५ tadbabhūva raṇājiram /
atha tairdānavaistatra११६ pīḍyamānā divaukasaḥ / / १०९ / /
savraṇā hatabhūyiṣṭhāḥ śakramevābhiśiśriyuḥ

anantaṃ nāgamukhyāśca kuberaṃ yakṣarākṣasāḥ / /
8.62.
११० / /
bhinne vyūheya devānāṃ prahṛṣṭā daityadānavāḥ /
siṃhanādān vinadyoccai११८ stūryāṇyāhatya bhūyaśaḥ / / १११ / /
abhyadravantaḥ saṃyattāḥ samare pākaśāsanam /
athotthāpya gajaṃ śakro vajreṇa śataparvaṇā / / ११२ / /
१०३ menākulam
-
kha / १०४ vīstīṃrṇāḥ
-
kha/ १०५ patataḥ
ka/ १०६ tuṣāreṇa himāgame
kha/ १०७ hataṃ
-
gha
.,
hatā
-
kha
.,
hatāḥ
-
ka / १०८ stadā
-
kha
.
/ १०९ siṃhanādān
-
gha
.

..
bhyapetya ca
-
gha
.
/ १११ saṃyuyu
?
kha / ११२ rbahavo
-
gha
.
/ pa

...
rudāhṛtāḥ
-
gha
.
/ ११४ saṃsaktaṃ
-
ka
.,
sa
?- - -
/

?
/ ११६ te dānavaistatra
-
ka
.
kha
.

.
saṃśrayuḥ
-
ka
.,
saṃśritāḥ
-
kha
.
gha
.
/
११८ vadantyuccai
-
gha

cūrṇayāmāsa saṃkruddho vetyadānavavāhinīm /
dadāha dānavāmākaṃ paritaḥ११९ pākaśāsanaḥ / / ११ ३ / /
nidāghasamaye dīptaḥ śuṣkakakṣamivānalaḥ

atha śumbhaḥ samabhetya samare śakramabravīt / /१

dṛṣṭosyadya१२१ mayā śakra na१२२ jīvan pratiyāsyasi

athāgatya tadā brahmā prāhetthaṃ surasattamān / /१ १५/ /
na yoddhavyaṃ surā daityairavadhyā vaḥ suradviṣaḥ /
na yoddhavyaṃ na yoddhavyaṃ surā daityairmahābalaiḥ / / ११

pūrvalabdhavarā hyete avadhyāśca suradviṣaḥ /
antardadhustatastasya vākyaṃ śrutvā divaukasaḥ /
vihāya samaraṃ sarve kṣipraṃ sabalavāhanāḥ /

atha daityāḥ susaṃhṛṣṭāstūryāṇyāhatya bhūyaśaḥ

neduruccairvacaścedamūcuḥ samaraśālinaḥ१२५ / / १

turagakhurapuṭāntakṣuṇṇareṇvandhakāre

dviradarathaninādatrastapādātavṛnde

vigatabhayaviṣādaḥ saṃyuge śuṃbhasiṃho
jayati suravijetā vārivāhorunādaḥ / / १ १९/ /
tadanu jayati dīrghapīnathubāhuḥ pṛthurucironnatasaṃhatoruvakṣāḥ /
mṛgapatigamanombuvāhanādaḥ samaravare१२८ vijayī niśuṃbhasiṃhaḥ१२९ / /
8.62.

iti skandapurāṇe devāsurasaṃgrāme śuṃbhaniśuṃbhavijayo nāma१३० dviṣaṣṭitamodhyāyaḥ
११९ patitaḥ
-
gha
.
/ १२० śuṣkakāṣṭhamivānalaḥ
-
gha / १२१ tuṣṭosmyadya
-
gha / १२२ sa
-
kha
.
/ १२३ tvaṃ kva yāsyasi
-
kha / १२४ sarvaśaḥ
-
gha / १२५ samarapālinaḥ
-
ka / १२६ kṣiptareṇvandhakāre
-
ka
.

.. .
pādātivṛnde
-
ka
.
/ १२ na surasamare
(?)
/
१२९ tadanu jayati dīrghaḥ
pīnabāhūrupādaḥ pṛthurucirasuvakṣāśconnatāṃsaḥ sunetraḥ /
mṛgapatisamagāmī toyadadhvānanādī
surasamaravijetā daityanātho niśumbhaḥ / / itiḥ kha
.
pustakapāṭha
.
danakulabhayahaṃtā
daityanāthosurendrastadanu jayati dhīmān pīta
(
na
?)
bāhūruvakṣāḥ /
mṛgapatigatilīlo dīrghanetro
viśālaḥ pṛthu'ruciralalāṭo daityanātho niśuṃbhaḥ / / iti
gha
.
pustakapāṭhaḥ / /
१३० asuravijayo nāma
-
gha
.

atha nirjitya samare devān devadviṣastadā

ājagmuḥ sahitā vindhyaṃ śikharālīnatoyadam२ / / १ / /
prasthāpya vidhivat sarvān tau tadā३ daityadānavān /
remāte sahitau vindhye kinnarodgītakandare / २ / /
ārakṣikastayostatra mūko nāma mahāsuraḥ /
apaśyacchikhare devīṃ४ jvalantīmiva

tejasā / /३ / /
puṇyalakṣaṇasaṃpūrṇāṃ puṇyābharaṇabhūṣitām

āgatāṃ tatra tāṃ siddhiṃ puṇyānāṃ karmaṇāmiva /

atha mūkastadā devīṃ vismayotphullalocanaḥ /
dṛṣṭvā jagāma manasā śuṃbhaṃ dānavasattamam //५ / /
yatheyaṃ cārusarvāṅgī pradhānā sarvayoṣitām /
tathā puṃsāṃ pradhānosau७ śumbho daityendracandramāḥ / / ६/ /
vistīrṇavakṣasastasya८ viśālajaghanasthalā /
anurūpā bhavet patnī dīrghākṣasyāsitekṣaṇā / /७/ /
iti saṃcintya manasā tāmuvāca९ sumadhyamām /
kā tvaṃ trasta१० samudbhrāntasṛgaśāva११ vilocane१२ / /८/ /
kaḥ pitā tenavadyāṅgi kā vā१३ mātā tavānaghe /
kimarthaṃ vā vasasyatra१४ girau dānavasevite //९/ /
evamuktāśca mūkena mahāyogā sureśvarī /
vijñāya manasā kālaṃ prāptaṃ śuṃbhaniśuṃbhayoḥ //
8.63.
१० / /
smitapūrvamidaṃ prāha vākyaṃ vākyaviśāradā /
mānuṣīṃ māṃ vijānīhi girāvasmin kṛtālayām /

ātreyaḥ svargato vidvān pitā cakracaro१५ mama /
vihāya māṃ puro bālāṃ mātāpyanugatā patim // १२ /

..
ssadā
-
gha / २ śiśire nīlatoyadam
-
kha
.,
śikharaṃ nīlatoyadam
-
gha
.
/ ३ punaḥ saṃsthāpya vidhivat sarvāṃste
-
gha
.
/ ४ ramye
-
ka /
५ svena /
-
kha
gha/

divyābharaṇabhūṣitām
-
kha / ७ pradhānoyaṃ
-
gha
.
/ ८ vapuṣastasya
-
gha
.
/ ९ tāṃ vācamidamāha
-
gha
.
/ १० tvamatra
-
gha
.
/ ११ śāvaka
-
gha / १२ locanā
-
gha
.
१३ kā ca
-
gha
,
mātā vā kastava
-
kha
.

-
kimarthamāgatāsyatra
-
kha
.
/ १५ cakradharo
-
gha

ājñaptāsmi tadā mātrā pradāyāstrāṇi dānava /
vasa vindhye girau ramye yogaṃ१६ ca kuru sarvadā / /१ ३ / /
sāhaṃ vacanamāryāyāḥ१७ pālayantī nagottame /
vasāmi siṃhaśārdūla mātaṅgamṛgasevite //१४/ /
iti devyā vacaḥ śrutvā mūkaḥ१८ saṃhṛṣṭamānasaḥ /
jagāma dānavaśreṣṭhaṃ śumbhaṃ draṣṭuṃ kṛtatvaraḥ / / १ ५/ /
atha śuṃbhaṃ samāsādya harṣeṇotphullalocanaḥ /
ācacakṣa ivākārairapūrvaṃ ratnadarśanam / / १

taṃ dṛṣṭavā vismayotphullaṃ raktāyatavilocanaḥ

mūkamāha tadā śuṃbhaḥ kasmāttuṣṭosi dānava /

evamuktaḥ sa śuṃbhena mūko vacanamabravīt /
apūrvamadya dṛṣṭaṃ me strīratnaṃ śikhare gireḥ२० /

na tādṛśī manuṣyeṣu na deveṣvapi२१ sundarī /
na rakṣassu२२ na yakṣeṣu na gandharvapureṣu vā / / १

na nāgeṣu na siddheṣu na daityapativeśmasu /
dṛṣṭapūrvā mayā rājan yādṛśī sā२३ varāṃganā / /
8.63.

०/ /
kā tvaṃ kasya kimarthaṃ vā vasasīha girāviti२४ / pṛ
ṣṭābravīnmayā vākyamātreyaduhitā hyaham / /२ १ / /
vasāmi cātra२५ vindhyasya śikhare māturājñayā /
iti bharttuḥ samākhyāya virarāma sa dānavaḥ२६ /

atha śuṃbhasya hṛdaye mūkasya vacasā saha /
kāmovakāśamakarodvināśāya suradviṣām //२ ३ / /
tataḥ provāca daityendraḥ kāmākulitamānasaḥ

gaccha mūka madarthe tāṃ२८ pralobhaya sumadhyamām /

१९ yogyaṃ
-
gha
,
yojyā
-
ka
,
dyāṃ
kha

mādyayāḥ
gha/ १८ ṛtaḥ
(
dūtaḥ
?)
-
kha / १९ vismayotphullaraktāntāyatalocanama
-
gha /
:
२० girau
-
ka
,
kha / २१ deveṣvasti
-
ka
.
/ २२ rākṣaseṣu
-
gha
.
/ २३ yādṛśā tādṛśā
-
ka kha
.
/ २४ girāvapi
-
ka kha
.
/ २५ citre
-
gha
.
/
२६ vireme mūkadānavaḥ
-
ka
.
kha
.
gha / २७ samākulitamānasaḥ
-
gha
.
/ २८ tvaṃ
-
kha
,
na
-
ka
.

evamuktaḥ sa śuṃbhena drutamutthāya dānavaḥ /
prayayau yatra sā devī prāganenābhilakṣitā

taṃ dṛṣṭavā dānavaṃ devī kṛtāñjalimupasthitam /
kimarthamāgatosīti mūkaṃ pṛṣṭavatī tadā /

evaṃ pṛṣṭotha kauśikyā prāhetthaṃ mūkadānavaḥ /
ārye dūtosmi śumbhasya tvatsamīpamupāgataḥ

atha devī smitaṃ kṛtvā prasannamabhivīkṣya tam /
itthamāhāgataṃ dūtaṃ२९ kiṃ sa āhā३० sureśvaraḥ

iti pṛṣṭastadā devyā prāha mūkaḥ kṛtāñjaliḥ /
ārye daityeśvaraḥ śuṃbhaḥ patnītvena vṛṇoti te

tasya dānavasiṃhasya jetuḥ śakrasya saṃyuge /
bhavāgryā sarvapatnīnāṃ patnī mṛgavilocane //
8.63.

evamuktā tadā tena vihasyāhāmareśvarī

svabāhūnavalokyetthaṃ yuddhaśulkā३२ mavehi mām //३१/ /
māṃ vinirjitya daityosau patnīṃ vai kartumarhati /
mayā vā nihato३३ yātu kākagomāyubhakṣyatām३४

evamuktavatīṃ devīmāha mūko hasanniva /
patyā dānavadaityānāṃ kiṃ te yuddhena bhāmini /

kruddhasya yasya३५ samare na śaśāka nirīkṣitum /
mukhamairāvataskandhagatopi balavṛtrahā

śrutvā tad vacanaṃ tasya prāha devī smayanniva

(?)
/
tṛṇāni mama daityendrāḥ sarvepi raṇamūrdhani //३५/ /
nivedayasva śuṃbhasya gaccha tvaṃ dānavādhama /
dautyenāsi yataḥ prāpto mayāto३७ na vihanyase

२९ kimmā
...
-
kha
.
/ ३० kimāhāsau
-
ka
,
dānavosau
-
kha
.
/ ३१ maheśvarā
-
ka
.,...
mareśvarā
-
kha
.

svān bāhūnavalokyāhamavaihi
-
ka
.
/
३३ vinihato
-
kha
.
/ ३८ bhojyatām
-
ka
.
kha / ३५ tasya
-
ka
.
kha
,
/ ३६ smayādiva
(?)
/ ३७ tvaṃ
-
ka

atha praṇamya tāṃ mūko yayau pārśvaṃ suradviṣaḥ /
anujñātaśca tenāsāvākhyātumupacakrame

sā mayā prārthitā kanyā tvadarthe३८ dānavottama /
uvāca yuddhaśulkāsmi jitvā māṃ netumarhasi

bhūyaścoktavatī rājan garvamālambya sāṅganā /
tṛṇāni mama saṃgrāme daityā iti savismayā /

tattadā vacanaṃ tasyā mūkenoktaṃ niśāmya saḥ /
krodhāddarpācca kāmācca mamṛṣe nāsurottamaḥ

8.63.

athotthāya sabhāṃ ramyāmagacchaddānavādhipaḥ /
sphāṭikastambhanirvyūhāṃ४० vicitramaṇitoraṇām४१

tasyāṃ४२ siṃhāsane haime svāstīrṇe mahati sthire /
niṣasāda mahābāhuḥ sukhāyāṃ४३ varuṇo yathā

anu tasya niśuṃbhopi niṣasāda varāsane /
ratnāṅgadāṃśunivahacchuritoraḥsthalastadā

tayoranu mahāsatvā viviśurdaityadānavāḥ /
darīṃ himavato ramyāṃ vāriśyāmā४४ ivāmbudāḥ

atha teṣūpaviṣṭeṣu daityadānavarājasu /
provāca vacanaṃ śumbho ghanastanitanisvanaḥ

ārakṣiko giro vindhye madīyo mūkadānavaḥ /
vindhyasya śikhare kanyāṃ dṛṣṭavān cārurūpiṇīm

yuddhaśulkāhamityāha na madarthenena४६ sārthitā

tṛṇāni mama daityendrā bhūyaścoktavatī kila

jitvā tāṃ prasabhaṃ kanyāṃ samare garvaśālinīm /
viceṣṭamānā४८ mavaśāmadyaivānetumutsahe

३८ tvadarthaṃ
-
kha
.
/ ३९ krodho darpaśca kāmaśca samaṃ sarve
(
rvaṃ
)
samutthitam
-
kha
.
/ ४० nirvyūhe
-
ka
,
niryūhe kha
.

...
maṇitoraṇe
-
ka
.,...
ṇaṃ
-
kha
.

tasmin
-
kha
.
/ ४३ bhūṣito
-
kha
.
/ ४४ kariśyāmā
-
ka
,
savidyutaḥ
-
kha /
४५ yuddhaśaulkikamityāha
-
kha / ४६ madartheneha
-
kha
.
/ ४७ śrāvitā
-
ka
.,
sā vṛtā
-
kha
.
/ ४८ viveṣṭamānā ka
,
viveṣṭyamānā
-
kha
.

atha tasya vacaḥ śrutvā śaṃbhurnāma mahāsuraḥ /
prahasyoccairmahābāhuridamāhāsureśvaram /

vāmaprakṛtayaḥ sarvāḥ svabhāvena varāṅganāḥ /
parisāntvyā sakṛd rājan४९ tāṃ tvamādātumarhasi //
8.63.

śrutvātha vacanaṃ śambhormayo dānavasattamaḥ /
provācābhinavotphullanīlanīrajalocanaḥ

ākāraḥ kaḥ punastasyāḥ kā vā ceṣṭā surādhipa

pārśvasthāni ca kānyasyāḥ sadopakaraṇāni vā /

ityuktavati daityendre maye mattebhavikrame /
atha daityapatirmūkaṃ pārśvasthaṃ samacodayat / /१३ / /
yaṃ praśnaṃ pṛṣṭavām̐statra mayo matimatāṃ varaḥ /
mūkastu taṃ tadā sarvamākhyātumupacakrame

sadā susaṃsthitā vyakṣā karāladaśanānanā /
aṣṭabāhurghanaśyāmā sunāsā valgunisvanā५२ /

sā
rśvasthāni
sadā tasyāḥ sarvapraharaṇāni५३ ca /
tanutrāṇi ca mukhyāni citrāṇyābharaṇāni ca

atyādityaṃ vapustasyāḥ kāntiścātiniśākarā

ityākhyāya tadā mūko vireme daityasaṃsadi

atha dīrghaṃ viniḥśvasya tadā maya mahāsuraḥ /
provāca sadasi५५ svantaṃ vaco vacanakovidaḥ /

nūnamutpāditā devaiḥ kṛtyā yudhi parājitaiḥ /
vindhyaṃ mahīdhramāyātā vināśāya suradviṣām

tadalaṃ te tayā rājan santi kanyāḥ sumadhyamāḥ /
dīrghākṣyaścārusarvāṅgyo daityadānavaveśmasu //
8.63.

४९ garva
-
ka
.
/ ५० vada mūka mahāmate
-
gha
-
/ ५१ surayā
-
kha
.
/ ५२ valgubhāṣiṇī
-
kha
.
/ ५३ sarvaprakaraṇāni
-
ka
.,
sadoparakarāṇi
-
gha
.
/
४ niśākara
-
ka kha
.
/ ५५ vacasi
-
ka
.
kha
.

samyagāhṛtya tā rājannanurūpāḥ kalasvanāḥ /
yatheṣṭaṃ krīḍa satataṃ prāsādodarasaṃsthitaḥ५६

evamukte tadā vākye mayenāsurasaṃsadi /
prāha vākyaṃ tadā śumbho vihasyetthaṃ mahāsuraḥ

yadi sā daivataiḥ५७ sṛṣṭā kṛtyā५८ dānavaśāsane /
ahatvā dānavānāśu tadā sā na viraṃsyate५९

yāvadeva na६० kṛtyāsmānabhiyuṃkte kṛtodyamā /
tāvadeva prasahyāśu tāṃ vaśe kartumarhatha

tatonumenire sarve daityadānavasattamāḥ /
vacanaṃ daityarājasya kālenābhipracoditāḥ

atha sadasi samastān daityasiṃhām̐stadānīṃ
tridaśapativijetā vākyametad vihṛtya

udapatadavalambisvacchaśubhroruhāro
navajalabharanamraḥ prāvṛṣīvāmbuvāhaḥ६२

iti skandapurāṇe
(
mahadara
?)
saṃvāde triṣaṣṭitamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
āhatya bherīḥ sannahya१ ditijā dānavāśca te /
tadā sannāhayāmāsū२ rathanāgaturaṅgamān

gṛhītatoyānānīya tato daityā mataṅgajān

madasphātikarān dattvā dhūpām̐śca kavalāni ca

tathā kakṣāśca४ sannāhyā graiveyām̐śca susaṃskṛtān /
aṃkuśān sarvalohām̐śca hemaratnapariṣkṛtān

...
saṃsthitāḥ
-
ka
.,..
saṃsthitaṃ
-
ka
.
/ ५७ devataistadā
-
ka kha / ५८ kanyā
-
ka
.
/ ५९ sāpi viraṃsyati
-
kha
.
/ ६० nna
-
ka
.

.
.
vijeturvākyametad vidhṛtya
-
ka
.
/ ६२ udapatanavilambya svacchaśubhroruhārannavajaladharanamrā
prāvṛṣevāmbuvāhaḥ
-
ka
.,
udapatadatha
śuṃbhaḥ svacchaśubhroruhāro navajaladharamattaḥ
-
gha
,
prāvṛṣīvāmbudhārā
-
kha
.
/ १ sannāhyāḥ
-
ka
.
/ २ sannāhamāyāsū
-
ka
.
kha
.
/ ३ daityeyānmattadiggajāṃ
(
n
)
-
ka
.
/ ४ kakṣyāśca
-
ka
.

kareṇuṣu samārūḍhāḥ samantād gajasādinaḥ /
ābabandhurvicitrāṇi varmāṇi vidhivattadā /

tiryagūrdhvamukhān sasyag५ babandhustomareṣudhīn /
āyudhāni ca sarvāṇi babandhurubhayorapi / /५/ /
pārśvayorāsanānāṃ tu trayāṇāmapi bhāgaśaḥ /
vaijayantīpatākāśca samucchiśriyire tataḥ /

turaṅgān snātapītām̐śca varmiṇo baddhabāladhīn /
ārūḍhā baddhanistriṃśā७ dānavā lohajālinaḥ /

ārūḍhā rathinaḥ kecid rathān yuktaturaṅgamān /
sāyudhānsapatākām̐śca prayastān svakṣakūbarān / /८/ /
atha śuṃbho niśuṃbhaśca bhrātarau dānaveśvarau

āruhya baddhakavacau balonmattau mahāsurau / /९ / /
sāṃgrāmikau susaṃyattau rathau valgatturaṅgamau

sāyudhau sapatākau ca kārttasvaramayau pṛthak / /
8.64.
१० / /
nirjagmaturmahoraskau prayuktajayamaṅgalau /
māgadhairvandibhiḥ sūtaiḥ stūyamānau puraḥsaraiḥ / / ११ / /
tato yātuṃ samārabdhāstūryāṇyāhatya saṃghaśaḥ /
yatrāste kauśikī devī taṃ śailamabhitosurāḥ // १

atha dānavasiṃhānāṃ dhvajāḥ peturyiyāsatām /
aśivañca śivā nedurdīptāyāṃ diśi saṃsthitāḥ // १३ / /
papāta nabhaso reṇuḥ kapotodaradhūsaraḥ /
upariṣṭācca senāyā babhramurgṛdhravāyasāḥ

pratīpañca vavau teṣāṃ rajogarbhaḥ samīraṇaḥ /
rarāsa paruṣaṃ vyoma cacāla ca vasundharā / /१

५ matho samyag
-
kha
.
/ ६ ārūḍhāṃ
(
n
)
-
ka

...
śā
(
n
)
-
ka
.
/ ८ devakaṇṭakau
-
ka
.
/ ९ valguturaṅgamau
-
ka
.
kha
.

parājayanimittāni budhyamānāḥ suradviṣaḥ /
abhijagmuḥ kṛtāntena kṛṣyamāṇā ivāvaśāḥ

ādideśātha daityendro mūkamārakṣikaṃ tadā /
gṛhāṇa śulkamiti tāṃ brūhi gatvā sumadhyamām /

sa gatvā vacanāttasya praṇamyovāca kauśikīm /
śulkaṃ kila gṛhāṇārye dīyamānaṃ suradviṣā // १८/ /
evamastviti sā procya taṃ visṛjya ca dānavam /
vyavardhata mahāyogā yogamāsthāya kauśikī

atha tasyāḥ samutpedu१० rgātrebhyaḥ pramadottamāḥ /
baddhagodhāṃgulitrāṇāḥ sāyudhā bhīmadarśanāḥ / /
8.64.

/ /
vāyasī vāyasāsyānāṃ strīṇāṃ koṭyā११ samāvṛtā

upakā१३ kokilā१४ syābhistāvatībhirmahābalā /

pracaṇḍā siṃhavaktrābhirdevībhirabhisaṃvṛtā /
ugrā१५ vyāghramukhābhiśca paritaḥ parirakṣitā

jayā ca gajavaktrābhirjayantī१६ ca mahābalā /
devībhiḥ śikhivaktrābhirameyā१७ bhirvṛtānaghā //२३ / /
jayamānā१८śvavaktrābhirhaṃsāsyābhiḥ prabhāvṛtā

prabhāvatī ca cakrāhvavadanābhirmahābalā //२४/ /
śivā gomāyuvaktrābhiraśivā vidviṣāṃ raṇe /
saramā śvamukhībhiśca२० vṛtā paramadurjayā

vijayā śyenavaktrābhiḥ sarvataḥ parirakṣitā /
kaṃkāsyābhirvṛtā mṛtyurhantrībhiḥ samare ripūn

niyatirmadguvaktrābhi२१ rdurjayābhiḥ parairyudhi /
aśaniḥ२२ kukkuṭāsyābhirbahvībhirabhināditā२३ / / २७/

.
samutpetu
... -
kha
.
/ ११ koṭyaḥ
-
kha / १२ samāśritāḥ
-
kha
.
/ १३ ulūkā
(?)
/ १४ kauśikā
...
-
kha
.
/ १५ uṣā
-
ka
.

...
rmahābalaḥ
-
kha
.
/ १७ rāmayā
-
ka
.
/ १८ jayamālā
-
kha

,?.
ssamāvṛtā
-
ka / २० sumukhībhiśca
-
kha
.
/ २१ niyatī madguvaktrābhi
-
ka
.
/ २२ śakuniḥ
-
kha
.

. .
rabhipālitā
-
ka
.

revatī vṛṣadaṃśā ca pūtanā kaṭapūtanā /
ālambā२४ kinnarī ṣaṣṭhī śakunirmukhamaṇḍikā२५ / /२८/ /
alakṣmīradhṛtirlakṣmīḥ potakī vānarī spṛhā

etāścānyāśca kauśikyāḥ saṃbabhūvurmahābalāḥ / /२९/ /
nānāveṣadharābhiśca bahvībhiḥ parito vṛtā /
bibhratībhirvicitrāṇi kavacānyāyudhāni ca //
8.64.

० / /
sasarja kauśikī tūrṇaṃ२७ haimānsāṃgrāmikān rathān /
yuktānaśvairmanovegaiḥ sāyudhānucchritadhvajān / /३

vājinaḥ sopakaraṇān madonmattān२८ mataṅgajān /
āyudhāni tanutrāṇi tūryāṇi vividhāni ca / /३ २/ /
uvāca ca mahāyogā tā devīḥ२९ purataḥ sthitāḥ

devyaḥ śuṃbho niśuṃbhaśca bhrātarau devakaṇṭakau //३ ३ / /
netuṃ māṃ३१ kila saṃgrāme vijitya raṇamūrdhani /
āgatau tau balonmattau sahitau daityadānavaiḥ३२ / / ३४/ /
tāvahaṃ३३ vinihaṃsyāmi śeṣān hata suradviṣaḥ /
ajarāścāmarāścaiva bhaviṣyatha mahābalāḥ //३ ५/ /
iti tābhyo varaṃ dattvā samādiśya ca tāstadā

devīrdevī mahābhāgā yuddhāya kṛtaniścayā३५ / /३

atha sā svarathaṃ mahārathaṃ३६ manasācintayadacyutā tadā /
tamupasthitamāśu cintitaṃ pradadau yaṃ girirājanandanā //३७/ /
jvaladagnisamānavarccasaṃ parito ratnamayūkhamālinam /
purataḥ samavekṣya kauśikī sukṛtaṃ hemamayaṃ nabhaścaram / /३८/ /
vividhāyudhavarmasaṃyutaṃ pracalatpiṅgasaṭākalāpibhiḥ /
samare jayibhirdviṣadbalaṃ३७ yuktaṃ kesaribhirmahābalaiḥ //३ ९/ /
२४ alakṣmīḥ
-
kha
.
/ २५ mukhamaṇḍitā
-
ka
.
/ २६ smṛtā
-
kha
.
/ २७ siṃhaṃ
(
śīghraṃ
?) -
ka
.
/ २८ manonmattān
-
ka
.
kha
.
/ २९ devī
-
ka kha /
-
३० sthitāṃ
-
ka
.
kha
.
/ ३१ me
-
ka
.
/ ३२ śaśisūrya
(
ā
)
ivā babhau
-
kha
.

tānahaṃ
-
ka / ३४ tataḥ punaḥ
-
kha
.
/ ३५ kṛtaniścayāḥ
-
ka
.
/ ३६ sāśvarathaṃ mahārathā
-
kha
.

...
dviṣāṃ balaṃ
-
kha
.

nṛtyanmayūreṇa vikīrṇabhāsā samucchritenātitarāṃ dṛḍhena /
haimena ratnadyutibhāsvareṇa dhvajapravekeṇa virājamānam / /
8.64.

/ /
jagrāha vijayā chatraṃ siṃhī sūtā tadābhavat /
jayantī ca jayā cāsyā dadhatuścāmarāṇyatha / /४१ / /
tataḥ sā baddhakavacā vividhāyudhadhāriṇī /
āruroha rathaṃ divyaṃ srutāśīrjayamaṅgalā३८ / /४२ / /
saṃpūrṇacandradyutinātha mūrdhni samucchritenātapavāraṇena /
saṃvījyamānā ca vicitradaṇḍaiḥ sucāmarairindumarīcigauraiḥ / /४३ / /
tatastāstūryamāhatya nedurnādān pṛthagvidhān /
devyā devyaḥ susaṃyuktā३९ babhūvuśca purassarāḥ / /४४/ /
tena nādena daityānāṃ hṛdayāni cakampire /
visasarja śakṛnmūtraṃ hastyaśvañcāsure bale / /८५/ /
cakampa iva bhūrlokaścukṣubhuḥ sāgarā iva /
vicelurivaśailendrāḥ pūritaṃ va४० nabhastalam /

tadā taddevatānīkaṃ patākādhvajaśobhitam /
vireje vinadattūryaṃ sitanistriṃśasaṃkulam४१ /

balākāpaṃktiśabalaṃ sendracāpaṃ mahāsvanam /
nabhasye māsi sataḍid vṛndaṃ jalamucāmiva /

tato jagāma saṃyacchad४२ daityendrābhimukhaṃ tadā /
javena devatānīkaṃ saṃkṣipyeva diśo daśa४३ / /४९ / /
atha dadṛśuranīkamāgataṃ suraripavo vividhocchritadhvajam /
pratibhayajananaṃ mahāsvanaṃ pralaya ivāmbudavṛndamunnatam //
8.64.
५० / /
iti skandapurāṇe śumbhaniśumbhayuddhe sainyavarṇanaṃ nāma catuḥṣaṣṭitamodhyāyaḥ
३८ kṛtārthā jayamaṅgalā
-
kha / ९ susaṃyattāḥ
-
kha / ४० prasphoṭeta
-
kha
.,
pūrirateneva
-
ka
.
/ ४१ śitanistriṃśasaṃkulam
-
kha
.
/ ४२ saṃyattaṃ
-
kha / ४३ dadarśa ha
-
kha
,
daśo diśaḥ
-
ka
.

sanatkumāra uvāca
atha tā devatāḥ kruddhā daityānagresarām̐stadā /
nijaghnu१rvividhaiḥ śastraiste ca tā vibhidu२ ryudhi / / १ / /
daityā nānāyudhopetā devīrjaghnu३ stadā raṇe /
abalā५ balino vīrāḥ samaremaravidviṣaḥ

turaṅgiṇasturaṅgasthāḥ padātīṃśca७ padātayaḥ /
rathino rathasaṃsthāśca gajasthā८ gajasādinaḥ९ //३ / /
rathā१० nāgāsturaṅgāśca११ rathān१२ nāgān turaṅgamān /
padātīḥ१३ sādinaḥ śūrāḥ sādinīśca१४ padātayaḥ //४/ /
devyopi yudhi saṃkruddhāḥ pattisādiratha१५ dvipān /
nirjaghnu१६rdānavendrāṇāṃ prāsaśakti paraśvadhaiḥ१७

pādaiśca pipiṣuḥ śūrānnipātya bhuvi dānavān /
vibhidurmuṣṭibhiḥ kāścicchirāṃsi suravidviṣām

vidāryoraḥsthalaṃ kāścit samare darpaśālinām /
papuśca rudhiraṃ devyaḥ prāṇaissaha suradviṣām //७/ /
chinnām̐śca khaṇḍaśaḥ kecid१८ hetīnutthāya१९ vegitāḥ /
nirjaghnu२० rdevatāḥ kruddhā muṣṭibhirvajrasaṃhataiḥ //८/ /
kecinmadāmbuniṣyandaśyāmagaṇḍasthalā gajāḥ /
pipiṣuḥ paramakruddhāḥ samare devatārathān२१

kapolabhittisaṃlīnamattaṣaṭpadapaṃktayaḥ /
hatārohā gajāḥ kecinnirjaghnurdaityadevatāḥ //
8.65.
१

varmiṇaḥ kecidudbhrāntaśitanistriṃśapāṇayaḥ /
cicchidurdevatānīkaṃ devatā dānavānapi / /१

१ nirjaghnu
-
ka
.
/ २ tāmbibhidu
.. -
ka
.,
mimṛduḥ
-
kha
.
/ ३ devīṃ jaghnu
-
ka
.
/ ४ bhayād
-
kha
.

javanā
-
gha
.
/ ६ dhīrāḥ
-
ka
.
/ ७ padātīśca
-
kha / ८ gajāśca
-
kha
.

...
ṅgajasādinaḥ
-
ka
-
/
१० ratnā
-
ka
.
/ ११ turaṅgāśca
-
ka / १२ rathau
-
ka
.
kha / १३ pādātīḥ
-
ka
.
/ १४ sādinaśca
-
kha
.
/ १५ rathān dvipān
-
ka
.
/ १६ nijaghnu
-
ka
.
/ १७ prāśaśaktiparaśvadhaiḥ
-
ka
.
/ १८ kāścid
-
kha
.
/ १९ nucchrāya
-
kha
.
/ २० nijaghnu
-
kha
.
/ २१ devadānavān
-
kha

mattāḥ praticchanna२२mukhām̐śca२३ kecid gandhena vijñāya gajān२४ gajendrāḥ /
ghrātvā tu gandhaṃ sahasābhijaghnurādhoraṇairapyabhisaṃgṛhītāḥ२ ५ // १ २/ /
visphāryamāṇāni mahādhanūṃṣi mahābalairdānakyodhamukhyaiḥ /
tāraṃ viresuḥ२६ samarājireṣu krauñcā iva vyomni śaranniśāsu२७ / /१

tūryasvanairjyātalasannipātairnāgāśvanādai rathanemighoṣaiḥ /
saṃpūrṇakuñjodara२८ kandarosau२९ vindhyaścacāleva tadā samagraḥ३० //१४/ /
devyaḥ samutsārya raṇe ripūṇāmuccairvineduḥ prasabhaṃ balāni /
neduśca nādān parihṛṣṭacittāḥ protsārya devīryudhi daityayodhāḥ // १५ / /
balāni kiñcitkṣatajokṣitāni pracakrire tatra gatāgatāni /
mahāvanānīva samīraṇena samīritānyudgatapallavāni // १ ६/ /
chinnāni vaktrāṇi purassarāṇāṃ vicitrahaimābharaṇojjvalāni /
devībhirājau patitāni rejurnikṛttanālāni yathāmbujāni

pratyāhatā vidrutabhītanāgā sā devatābhirnihatāśvayodhā /
daityendrasiṃhaiḥ pratisannivṛttairdolāyamāneva camūrbabhūva / /१८/ /
hatā nipetuḥ samare nadanto devadviṣāmañjanaśailakalpāḥ /
devobhirābaddhavicitraghaṇṭā marmātigairvāṇavarairgajendrāḥ / /१

balāni teṣāmabhisṛtya vegādabhyāhatānyāśvapaserurājau /
mahodadhiṃ prāpya vivṛddhikāle pratyāhatānīva sarijjalāni //
8.65.

devyaśca daityāśca mahāsamāje virejirenyonyavisaktavāṇāḥ

saṃsaktabhāsopagame ghanānāmabhre samūhā iva tārakāṇām //२१ / /
udghuṣya nāmānyatha३२ dānavendrā nirjagmurāśu३३ svabalādrathasthāḥ /
kruddhāḥ suyattā rathināṃ variṣṭhā visphārya३४ citrāṇi śarāsanāni

devyopi saṃyattatarā rathasthāḥ kruddhā javenātha tadābhisasruḥ /
meghasvanaṃ pratyudiyāya ṣaṣṭhī kārtasvaraṃ mṛtyurudīrṇakopā३५ /

२२ praticchinna
kha/ २३ mukhāśca
ka
.
kha
.
/
२४ gajaṃ
ka

rastutisaṃgṛhītāḥ २६ vineduḥ
-
kha
.
/
२७ krauñcā iva vyoma śaranniśānte
-
ka
.,
vyomasarā
(?).
śaradvyomaśaranniśānte
-
kha / २८ kumabhodara
-
kha
.
/ २९ kandareṣu
-
ka
.
/ ३० samagraṃ
-
ka
.
/ ३१ viṣaktabāṇaḥ
-
ka
.,
vibhaktabāṇāḥ
-
kha

...
māṇānyatha
-
ka
.
/ ३३ rājau
-
kha
.
/ ३४ vistārya
-
kha
.
/ ३५ vegaṃ
-
kha
,
vegā
(?)

drumeṇa lakṣmīratha३६ saṃyugasthā३६ mayena kāntiḥ saramā mureṇa /
ghanena caṇḍā niyatiḥ khareṇa prabhāvatī dhundhumayāt saroṣā३८ //२४/ /
daityā yuyutsotsukamānasāste३९ devīḥ samāyāssabhujaissaśastraiḥ

abhyāyayuḥ śīghramamṛṣyamāṇāḥ khyātāvalepāḥ svarathaissuyattāḥ // २५ / /
jyotiḥprakāśāntapanīyapuṃkhānākarṇapūrṇāyatacāpamuktān /
saṃpreṣayāmāsuradīnasatvā bāṇapravekānyudhi devatānām / / २६/ /
devyotha teṣāṃ niśitānsupuṃkhānmarmacchido dūragamānsupatrān /
āgacchatāṃ dānavayūthapānāṃ bāṇānanantānsasṛjustathaiva /

te bāṇamukhyā vividhā virejuranyonyamuktā vyatiṣajyamānāḥ /
te pūrṇamāsyāṃ vighane dinānte bhāsaḥ४१ samūḍhā iva४२ cāndrasaurāḥ४३ // २८/ /
chinnā nipeturyudhi devatābhirbhujāḥ saśastrā ditijādhipānām /
nirastabhogā nibiḍā bṛhanto nigīrṇajihvā iva pannagendrāḥ / /२९/ /
meghasvanasyātha raṇe tadānīṃ kruddhā śaraughānvisasarja ṣaṣṭhī /
āgacchatastānabhitaḥ pṛṣatkaiściccheda daityaḥ śataśontarikṣe / /
8.65.
३० / /
bāṇānathodvīkṣya tadā nikṛttān laghīyasonyānvisasarja tūrṇam /
daityopi tānāpatataḥ pṛṣatkānvrātaiḥ śarāṇāṃ bahuśaścakartta /

nikṛtya४४ bāṇānditijaḥ punastān४५ cikṣepa ṣaṣṭhyā daśa rukmapuṃkhān

tānāśu ṣaṣṭhī prativārya daityaṃ vivyādha ṣaṣṭhyā tapanīyapuṃkhaiḥ //३

sa tairvibhinno rudhirāktamūrtiḥ pravihvalaḥ४७ ca kiṃcidavāg babhūva /
apākarottaṃ samarāt svasūto४८ rathena jāmbūnadacitritena //३ ३ / /
kārtasvanaḥ४९ kāñcanacitrapuṃkhān५० sasarja devyāḥ५१ samare pṛṣatkān /
ciccheda tān mṛtyurudārapuṃkhairanāgatā५२ neva śarāñcharaughaiḥ

..
ryudhi
-
kha / ३७ saṃyujasthe
-
kha
.
/ ३८ miyāya roṣād
-
kha
.
/ ३९ yayuḥ sotsukamānasāste
-
ka
.

...
tsa
bhujaiḥ sahasrai
- -
ka
.
/ ४१ bhāsāṃ
-
ka
.
/ ४२ samūhā
-
ka / ८३ candrasaurāḥ
-
ka
.
kha
.
/ ४४ vikṛtya
-
ka
.
/ ४५ purastāt
-
ka kha / ४६ rūkṣapuṃkhān
-
ka / ४७ suvihvalaḥ
-
kha
.
/ ४८ sa sūto
-
kha
.
/
४९ kārtasvaraḥ
-
kha / ५० kārmukāścitrāṇaḥ
? -
kha
.
/ ५१ daityāḥ
(
tyaḥ
)
-
kha
.

...
ranāśayaṃ
-
kha
.,...
rnabhogatā
(?)

chittvā śarām̐stasya śarairvicitrairvivyādha taṃ vakṣasi pañcaṣaṣṭhyā

bhinnaḥ sa tairāśu tathā vireje vyomnyarkapādairiva५४ vārivāhaḥ

aśvāṃśca tasyāśu jaghāna mṛtyuḥ pṛthak pṛṣatkai५५ stapanīyapuṃkhaiḥ /
āplutya daityotha rathāddhatāśvātpragṛhya carmāsivarañca dhautam / /३ ६/ /
kruddho nitāntāyataraktanetro vegena devīmabhitaḥ sasāra /
taccarma tasyāpatataḥ५६ śaraughaiścakartta mṛtyuḥ śataśaśśitāgraiḥ //३७/ /
sa kṛttacarmāvaraṇo५७ surendro nistriṃśamudyamya niśātadhāram

abhyadravanmṛtyumabhūttadānīṃ khe rohiṇīṃ megha ivābhividyut

tamāpatantaṃ yudhi kālakalpaṃ mṛtyuḥ śarairugrabhujaṅgakalpaiḥ

jaghāna marmasvabhilakṣiteṣu vyayojayaccāsubhirenamāśu / / ३

lakṣmīrdrumaṃ bāṇavarairajayyā६० samākiradvāraṇarājalīlam

karṇāntamuktai६२ rniśitairajihmai raṇājire cārusuvarṇapuṃkhaiḥ //
8.65.

ajihmagāste vividhāḥ supatritā drumasya gātreṣu nipeturāhave /
sa tairvicitraiḥ śuśubhe viṣaktairmahādrumaḥ pakṣigaṇarivāśritaiḥ //४१ / /
lakṣmīṃ tataḥ kiṃpuruṣādhiposau vivyādha bāṇairdaśabhiḥ supuṃkhaiḥ /
vaktre sa pūrṇendusamānavakttrāṃ bāhvoḥ pṛthak cāṣṭaśatena६३ dhīraḥ६४ /

acintayantīṣu६५ varānvarāsyā mukhesya tīkṣṇānnicakhāna bāṇān /
anyānasakhyām̐śca६६ pṛthak śarīre supatritān hāṭakamṛṣṭapuṃkhān६७

lakṣmyāstato daityapatiḥ śitena bhallena ciccheda rathe dhvajāgram

aśvāṃśca tasyāścaturaścaturbhiḥ sūtaṃ ca vivyādha śareṇa tūrṇam / /४४/ /
nārācamādāya tatosya lakṣmīrjaghāna sūtaṃ yudhi devaśatroḥ /
vivyādha vāhām̐śca pṛthakpṛṣatkaidhvajañca ciccheda rathasya६९ tūrṇam

..
śaṣṭhyāḥ
-
kha
.

yathārkapadairdivi
(?)
/ ५५ pṛthaktai
-
ka kha
.
/ ५६ tamantakasyāpatataḥ
-
kha
.
/ ५७ satkṛtya
-
ka
,
kṛttacarmāvadano
-
kha
.

niśītadhāraiḥ
-
ka
.,
niśītadhārāṃ
-
kha
.

..
tulyaiḥ
-
ka
.

...
rajayyaṃ
-
kha
.

vāraṇarājalīlā
-
ka
.

...
kṛṣṭaiḥ
(?)
/ ६३ pṛṣatkāṣṭaśatena
-
ka
.
/ ६४ vīraḥ
-
kha
.
/ ६५ acintamāneṣu
-
ka
.
/ ६६ anekasaṃkhyāṃśca
-
ka
.

...
pṛṣṭapuṃkhān
-
kha
.
/ ६८ rathadhvajāgre
-
kha
.
/ ६९ rathetathāṣṭau
-
ka
.

yantrā vinā tasya rathaṃ tadānīṃ te sāyakairapratimaiḥ prataptāḥ

saṃgrāmabhūmerapaninyuraśvāḥ७१ prāṇāniva svān७२ parirakṣamāṇāḥ //४६/ /
kāntirmayaṃ bāṇaśatairavākiranmayaśca kāntiṃ niśitaiḥ śaraughaiḥ /
nīhārapātairiva sāndhakāraṃ tadā७३ tayorantaramāsa tatra / /४७/ /
ādānasandhānavikarṣaṇeṣu sthānakramapragrahatejaneṣu

śikṣāguṇaistāvaparaspareṇa viśeṣayāmāsaturājimadhye //४८/ /
kāntirmayāstānnicakarta bāṇānmayaśca kāntyā viśikhānvimṛṣṭān /
chidraṃ samāsedaturapradhṛṣyau kiñcinna tau yatra७५ parasparasya

aśveṣu sūte sarathe७६ dhvaje ca sarveṣu gātrāvayaveṣu cāsya

ajihmagān hāṭakamṛṣṭapuṃkhān७८ mayasya kāntirnicakhāna bāṇān //
8.65.

mayaśca kāntiṃ sarathā
'

sasūtāṃ८० sacārucitradhvajavājimukhyām /
saṃchādayāmāsa śitaiḥ pṛṣatkairvanasthalīṃ megha ivāmbuvarṣaiḥ / /५१ / /
kruddhātha kāntiḥ samare mayasya nārācamukhyena supatritena /
sūtaṃ jaghānāśu ripostadānīmaṣṭābhiraṣṭau८१ turagām̐śca bāṇaiḥ

hatāśvasūto viratho८२ mayotha nistriṃśamādāya niśātadhāram

jñātvaiva kāntyā samare prabhāvaṃ vihāya yuddhaṃ viyadutpapāta / /५३ / /
vivyādha tīkṣṇaiḥ saramā raṇājire bāṇairmuraṃ dānavadaityayūthapam /
daityopi bāṇaiḥ saramāmajihmagairabhyāhanad gṛdhramayūrapatribhiḥ

kruddhātha devī niśitena tasya ciccheda bhallena dhanurvicitram /
anyaddhanuḥ sotha tadā८४ gṛhītvā vivyādha devyāścaturasturaṅgān
.
/ /५५/ /
te vihvalāḥ śoṇitamudvamanto daityendrabāṇābhihatāsturaṅgāḥ /
bhūmau nipetuḥ samare śvasantaḥ prāṇāñjahuścāśu samaṃ samastāḥ /

kruddhātha devī saramāsurasya nistriṃśamudyamya supītadhāram /
utpatya khaṃ tasya tadā jaghāna yantāramaśvām̐śca mahāpramāṇān

७० sutaptāḥ
-
kha

...
rāśu
-
ka
.
kha
.

...
vāśvāḥ
-
ka
.
kha
.
/ ७३ sāndhakārai
-
kha
.
/ ७४ sthāna
-
grahapragrahatejaneṣu
-
gha
.
/ ७५ tatra
-
kha
-
/ ७६ sūteṣu rathe
. -
kha
.

. .
vātra
-
ka
.
/ ७८ pṛṣṭapuṃkhān
-
kha
.
/ ७९ sarathaṃ
-
ka
.
kha
.
/ ८० sasūtaṃ
-
ka
.
kha
.
/ ८१ rathaṃ tathāṣṭau
-
gha
.
/ ८२ hatāśvasūtādviratho
-
ka
.,
sasūtaṃ sarathaṃ
-
kha
.
/
८३ nipītadhāram
-
ka
.
/ ८४ śīghrataraṃ
-
kha
.

murotha vegena tadāntarikṣamutpatya kopānnihatāśvasūtaḥ /
vivyādha devīṃ daśabhiḥsutīkṣṇaiḥ८५ śarairurasyugrabhujaṅgakalpaiḥ / /५८/ /
acintayitvā saramā śarām̐stān८६ dhanurviciccheda tadā murasya /
sa kṛttadhanvā viyatīndraśatrurantardadhe saṃyugamāśu hitvā //५९/ /
vivyādha caṇḍā ghanamāpatantaṃ śaraiḥ śitāgrairyudhi rukmapuṃkhaiḥ /
viddhaḥ sa tairdaityapatirbabhāse karairivendorasitaḥ payodaḥ //
8.65.

०/ /
abhyadravattānavicintya vāṇām̐ścaṇḍāṃ ghanaḥ sāyakajālavarṣī /
āgacchatastasya śaraissupatrairvivyādha caṇḍā rathavājimukhyān

ciccheda daityopi samucchritāgraṃ dhvajaṃ turaṅgām̐śca jaghāna devyāḥ /
hitvā rathau tāvavatīrya bhūmau८७ gṛhītacarmāsivarau prayattau

viceraturmaṇḍalamājimadhye bhūmiṃ tadāgrāṅgulibhiḥ spṛśantau /
tām̐stām̐śca mārgān८८ laghupādacārau chidraṃ na cānyonyamavāpatustau

abhiplutoccaplutasiṃhapātān८९ nivṛttakākrīḍitakordhvabāhūn /
khagāpayātābhihatāpayātān९० niṣaṇṇakāviddhaśirobhighātān९१ //६४/ /
utplutya vegena tadātha tasya śirodharāmāśu cakarta caṇḍā /
sa kṛttamūrdhā nipapāta tasyāṃ saṃgrāmabhūmāvurasāśu daityaḥ /

sa śoṇitādigdhavapustadānīṃ ghanaḥ parāsuḥ patito dharaṇyām

rarāja sandhyācchuritorumūrttirviyadgato nīla ivāmbuvāhaḥ९३ //६६ / /
vivyādha tīkṣṇairniryatiḥ supatraiḥ kharaṃ śarairvakṣasi hemapuṃkhaiḥ /
āyodhane saṃmukhamāpatantaṃ bhallena cāsya dhvajamuccakarta९४ /

viddhaḥ sa tairabhyapatansaroṣo devīṃ jighāṃsuḥ samarerihantā /
gurvī gadāṃ cāśu tadā gṛhītvā cikṣepa devyā rudhirāktamūrttiḥ //६८ / /
sā dānavāgryeṇa gadā९५ pramuktā९६ vicitrahemojjvalacārughaṇṭā /
saṃcūrṇayāmāsa rathaṃ niyatyāḥ९७ sūtaṃ dhvajaṃ cāśu९८ samucchritāgram

८५ śitāgraiḥ
-
ka
.
/ ८६ saroṣā
-
kha
.
/ ८७ bhūmiṃ
-
ka
.
kha
.
/ ८८ mātrāṃ
-
ka
.

...
yātān
-
ka
.

-
pathānābhihatāpayātān
-
ka
.

śatābhighātān
-
kha
.
९२ dharitryāṃ
-
kha
.
/ ९३ nīca ivambuvāhaḥ
-
ka
.

...
mācakarta
-
kha
.
/ ९५ tadā
-
ka
.
/ ९६ prayuktā
-
kha
.
/ ९७ niyantrī
(
m
) -
ka
.,
niyantā
-
kha
.
/ ९८ cāru
-
ka
.

utpatya tūrṇaṃ niyatiḥ svavāhāt

krodhena saṃraktavilolanetrā /
abhyetya taṃ dānavayodhamukhyaṃ khaḍgena madhyesya śiraḥ paphāla //
8.65.

sa dānavo visphuṭitottamāṅgaḥ kṣitau vireje srutaraktadhāraḥ /
vajreṇa bhinnaḥ śikharāgradeśe giriryathā dhāturasapravāhī //७१ / /
prabhāvatī dhundhumajihmayātaiḥ śilīmukhairabhyahanatsupatraiḥ /
urasyudārā१०० daśabhiḥ śitāgrairghanāghanavrātasamānavarṇaiḥ१०१ //७२/ /
jaghāna sā ṣoḍaśa devatāresturaṅgamān ṣoḍaśabhiḥ pṛṣatkaiḥ /
nihatya caikena rathesya१०२ sūtamekena cāsya dhvajamuccakarta

dhundhurgadāṃ bhārasahasragurvī cikṣepa१०३ kārtasvaracārughaṇṭām /
tāmāpatantīṃ śataśaścakartta prabhāvatī daityapatipramuktām१०४ / /७४/ /
ādāya daityaḥ parighaṃ१०५ mahāntamāplutya१०६ vāhādabhitaḥ sasāra /
devīmasā१०७vañjanaśailanīlo raṇājire kāla ivāttadaṇḍaḥ / /७५/ /
abhyāpatantaṃ yudhi dānavendraṃ devī śarairabhyahanat supatraiḥ /
devyā१०८ samastānavicintya bāṇānabhyetya tāmāhavamūrdhni roṣāt

udbhrāmya vaivasvatadaṇḍakalpaṃ lauhaṃ prayastaṃ१०९ parighorubāhuḥ /
nyapātayattaṃ parighaṃ rathesyā girernitambe kuliśaṃ yathendraḥ //७७/ /
acūrṇayattaṃ rathamāśu devyāḥ sāśvaṃ sasūtadhvajahemacakram /
kālāyasosau parighosurāsto vegena tatrāpasasāra devī११०

dṛṣṭā sa tāṃ tatra tadāpayātāṃ tameva lauhaṃ parighaṃ gṛhītvā /
abhyadravad dānavayodhamukhyo divīva citrāmasitaḥ१११ payodaḥ / /७९/ /
utpatya sā divyavarāstramuktaiḥ kṣurapramukhyaiḥ parighañcakarta /
udyamya muṣṭiṃ nibiḍaṃ tatosyā bhūyotha११२ daityo viyadutpapāta //
8.65.

/ /
९९ svabāhoḥ
-
ka
.
/ १०० uraḥsudhārā
-
kha
.
/ १०१ ghanena prātaḥsu samānavarṇaiḥ
-
kha
-
/ १०२ rathasya
-
ka
,
rathe sa
-
kha
.
/ १०३ ciccheda
-
kha
.
/ १०८ prayuktā
-
kha
.

daityamparighaṃ
-
ka
-

.
māsavru
-
ka
.

samā
-
ka
.
kha
.
/ १०८ devyāḥ
-
ka
.
/ १०९ prayantā
(
ttaḥ
?) -
ka
.

devīṃ
-
ka
.

...
vasitaḥ
-
kha
.

bhujetha
-
kha

taṃ marmagairmarmasu bāṇamukhyaiḥ saṃtāḍayaddānavamāśu devī /
bhinnaḥ sa tairmarmagamaiḥ supuṃkhairantardadhe dānavayodhamukhyaḥ

atha samaramapāsya yodhamukhyai
-
rvihataparākramapauruṣairapetaiḥ

surapatiripavo vinadya nādān
dviradavarānadhitasthurāttaśastrāḥ //८२/ /
iti skandapurāṇe śuṃbhaniśuṃbhasaṃgrāme devīyuddha nāma pañcaṣaṣṭitamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
devyopi teṣāṃ viditaprayatnā gajottamānāruruhuḥ sayatnāḥ
/
śucīnmadāmbusravataḥ२ sudantān praśastagātrāmbarahastapakṣān

(?)

supuṣkarānunnatavṛttakumbhān४ subāladhīnañcitacārukarṇān /
sudantaveṣṭān kalaviṅkanetrānsuvakṣasaḥ svāsanapṛṣṭhavaṃśān

sāṅgrāmikānagrajavān५ vayaḥsthānsuśikṣitānunnatapūrvakāyān /
ābaddhavarmāyudhacitraghaṇṭān६ samucchritorudhvajavaijayantīn

tāsāṃ patākādhvajaśobhitāni vicitranānāyudhabhūṣaṇāni /
mātaṅgavṛndāni tadā babhūvurvane vanānīva samāgatāni / /४/ /
daityāpi te vāraṇamūrdhni ṣaṇṇā

visphārayanto vibabhurdhanūṃṣi /
sendrāyudhāḥ sāśaniśabdagarbhāḥ śaileṣu meghā iva sannilīnāḥ

sainyāni tānyāhanane gajānāmādhoraṇairāśvabhicoditāni /
anyonyamāpeturabhīritāni८ vātena vṛndāni yathā ghanānām९ /

vegena nāgānabhisṛtya nāgā madānmadaśyāmamukhānviṣāṇaiḥ /
lohābhinaddhairbisakāṇḍagauraiḥ śambūkadeśeṣvabhijaghnurājau१० //७/

...
rupetaiḥ
-
ka
.
kha
.
/
१ samantāt
-
ka
.,
pramattān
-
kha
.
/ २ śucirmadā varṣmavataḥ
-
ka
.,
āvirmadāvaddhavaitaḥ
-
kha
.
/ ३ praśasta
-
gātrāmbarataḥ suhastān
-
kha
.
/ ४ vṛkṣakumbhāna

-
ka
.

...
nugrajavān
-
ka
.

carmāyudhacitraghaṇṭān
-
ka
.

ghaṇṭā
-
kha
.
/ ८ samīritāni
-
ka ९ ghanāghanānām
-
kha

...
rabhijaghnurājau
-
ka
.
kha
.

prasārya hastānabhitaśca keciddānānugandhaṃ dviradābhiseruḥ /
ādhoraṇairaṅkuśapāśavāgbhi११ ravidhyamānāpi madābhidṛptāḥ१२

chinnāni peturniśitaiḥ kṣurapraiḥ samucchritānyātapavāraṇāni /
citrāḥ patākā vividhā dhvajāśca paraspareṇāhanane gajebhyaḥ१३

yodhā nipetuḥ pariniṣṭananto viddhāḥ śarairmarmasu devatābhiḥ /
saphenamāsyai१४ rudhiraṃ vamanto dhanūṃṣi sajjāni१५ karairdadhānāḥ / /
8.66.

० / /
nāgā nipetuḥ१६ paritobhipadya१७ marmātigai१८rbāṇavarairvibhinnāḥ /
devībhirājau ditijādhipānāṃ vātābhinunnā iva gaṇḍaśailāḥ //१

mātaṅgamukhyānpatitān parāsūn१९ raṇājire nīlagirīndrakalpān /
gandhena nāgāḥ samadāḥ२० parītya vinamya kecid२१ vadanairvineduḥ२२ /

chinnāni vaktrāṇi sakuṇḍalāni bhujāssaśastrāśca२३ sucandanāktāḥ /
peturgajebhyosurayūthapānāṃ devībhirājau niśitaiḥ kṣuraprai२४ // १३ / /
cukūjuruccaiḥ parito dhanūṃṣi vinedurāhatya surārimukhyāḥ /
vipusphururjyāḥ parikṛṣya muktāḥ śarābhividdhāśca२५ gajā niṣeduḥ /

nāgaiḥ patadbhirviśikhābhividdhaiḥ samucchritorudhvajacārupṛṣṭhaiḥ /
āstīryate bhūranilapranunnaiḥ satālavṛkṣairiva śailapādaiḥ

nāgā gajānāhananebhijaghnu२६rdaityāśca devīrditijām̐śca devyaḥ /
daityān gajendrā dviradāṃśca daityāḥ kruddhāḥ२७ saroṣānabhisṛtya tatra

śastrābhitaptaiḥ patitaissamantānmātaṅgavṛndairgirisānukalpaiḥ /
sañcārayogyā na babhūva bhūmirāyoghane daivatadānavānāma

abhyaditāni svabalāni dṛṣṭvā devībhirājau nihatadvipāni /
śumbho niśumbhaśca samājabhūmimājagmaturdaityapatī rathasthau // १८/ /
agresaraiḥ pattituraṅganāgairvrātaiśca devadviṣatāmupetau /
visphārayantau dhanuṣī vicitre yuddhāya yattau parighorubāhū / / १

...
rāvidhyamānāpi
-
ka
,.. .
rāsi
...
-
kha
.

.
bhimadāvidṛptāḥ
-
ka
.
kha
.,...
pi madāvadṛptāḥ
-
kha
.
/ १३ gajāśca
-
ka
.

..
nsai
-
ka
.
/ १५ sajyāni
-
kha
.
/ १६ niṣeduḥ
-
ka
.

.. .
padmā
-
ka
.
kha
.

padmātigai
-
ka
.
/ १९ gatāsūn
-
ka
.
/ २० samadān
-
ka
.
/ २१ kiṃcid
-
ka
.
kha
.

.. .
ddireduḥ
-
ka
.
/ २३ sa
-
ka
.
kha
.
/ २४ niśitakṣurapraiḥ
-
ka
.
/ २५ śarātividdhāśca
-
ka
.
/ २६ jagmu
-
ka
.
/ २७ krudhā
-
ka
.

jñātvā tayorāgamanaṃ tadānīṃ devī calatpiṅgalakeśarāḍhyān /
sañcodayāmāsa rathasya siṃhān visphārayantī samare dhanūṃṣi //
8.66.

jyāniṃ javasyātha turaṅgamāṇāṃ madapramoṣañca mahādvipānām /
cetovimohaṃ suravidviṣāṃ ca cāpasvanenaiva२८ cakāra devī

ājau samāsthāya paraṃ prayatnaṃ śarāḥ surāṇāṃ ripubhiḥ samastāḥ /
aprāpya devīṃ patitāḥ pṛthivyāṃ parājayaṃ prāhurivāsurāṇām२९ / /२२/ /
gabhastibhiḥ sthāvarajaṅgamāni vyāpnoti yadvat savitā dineṣu /
tadvaccharaughairditijādhipānāṃ raṇājire vyāpa balāni devī //२३ / /
nipeturāśu vyasavasturaṅgamā vicaskhalurmattagajāḥ kṣaranmadāḥ /
cakampire yodhavarāḥ suradviṣāṃ samaṃ३० samastāḥ samare śarāhatāḥ

arccirbhiriddhairjvalito yathānalaḥ kakṣāṇi śuṣkāṇi dahatyavāritaḥ /
dīptaiḥ śaroghaiḥ३१ samaremaradviṣāṃ sainyāni tadvat pradadāha kauśikī

chāyāṃ३२ yathā sthāvarajaṃgamānāṃ madhyandinelpāṃ३३ kurute vivasvān /
devī tathā tāṃ dhvajinīṃ ripūṇāmalpāvaśiṣṭāṃ samare cakāra

āhūya devīmatha dānavādhipau visphārya cāpe mahatī bhiseratuḥ /
tīkṣṇaiḥ supatrairviśikhaiśca kauśikīṃ saṃchādayāmāsaturāhavājire //२७/ /
cāpeṣu yattau३४ hariṣu dhvajeṣu mahābhujau krodhaparītacittau /
daityeśvarau saṃyati devatāyā nicakhnaturvāṇavarānsupatrān /

daiteśvarāstānatha sāyakaughānacintayitvā ripudarpahantrī

vivyādha daityau३६ yudhi rukmapuṃkhai३७ssuparvabhirvāṇavaraistupatraiḥ

daityāvapīṣūnavicintya३८ śūrau gade pragṛhyojjvalacārughaṇṭe /
udbhrāmya३९ yatnātiśayena devyā raṇājire cikṣipaturbṛhatyau //
8.66.

० / /
२८ cāpasvaneneva
-
ka
.
/ २९ bāhurivāsurāṇām
-
kha
.
/ ३० samāḥ
-
kha
.
/ ३१ śaraiḥ sā
-
kha
.
/ ३२ chāyā
-
ka
.
kha
.
/ ३३ madhye dinelpāṃ
-
kha
.
/ ३४ yastyān
-
ka
.,
yantrāṃ
-
kha
.

...
hartrī
-
ka
.

bāṇān
-
kha
.
/ ३७ rūkṣapuṃkhaiḥ
-
ka
.
/ ३८ daityāvapīṣṭanna vicintya
-
gha
.,
tau na vicintya
-
kha
.
/
३९ udgamya
-
ka
.

te vyomni bāṇaiśśataśo nikṛtya suparvabhirhāṭakacārupuṃkhaiḥ /
viccheda devī kavace vicitre tayoḥ kṣuraprairaparaiḥ śitāgraiḥ //३

jaghāna cāśvānatha sārathī ca४० dhvajau ca citrau rathayoścakartta /
cakhāna cānyānapi satpṛṣatkān suradviṣo rmarmasu hemapuṃkhān

śuṃbho niśuṃbhaśca rathāvapāsya४१ daityeśvarau bāṇavarābhitaptau /
ādāya nistriṃśavarau tadānīmutpetaturvyoma śitāsinīlam

atha nabhasi vimeghe dhautaniśtriṃśanīle
drutataramabhisṛtya grīvayoḥ saṃpragṛhya /
dititanayapatī tau४२ niṣpipeṣāśu devī
vigatabhayaviṣādaiḥ stūyamānā munīndraiḥ //३४/ /
asṛgatha vadanābhyāmudvamantau saphenaṃ
sapadi vihatavīryau४३ piṣṭasarvāṅgasandhī /
asubhirapagataistau raktaparyantanetrau

kṣititalamabhitastau petaturdaityasiṃhau //३५/ /
iti skandapurāṇe śuṃbhaniśuṃbhanipātana nāma ṣaṭṣaṣṭitamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
ājagmuḥ kauśikīṃ draṣṭumatha vindhyaṃ divaukasaḥ /
ādityā vasavo rudrā marutvān marutośvinau

dharmā१ṅgirośano२ dakṣavasiṣṭhabhṛgukaśyapāḥ

pulastyapulahāgastyasanakātrisanandanāḥ४

apsaroyakṣagarnvāḥ५ siddhā nāgā mahoragāḥ /
upavedāśca yajñāśca vedā६ vidyā sarasvatī

.
rathasārathīm̐śca
-
ka
.
/
४१ rathāvapātya
-
kha
.

dititanayapatibhyāṃ
-
kha
.

vihitavīryau
-
ka
.

paryastanetrau
-
ka
.
/
१ dharmo
-
kha
.
/ २ uśanā
-
ka
.
kha
.

..
kāśyapāḥ
-
ka
.

.
ssanandanāḥ
-
ka
.
/ ५ gandharva
...
-
ka
.
/ ६ deva
(
beva
?)
-
kha
.

samudrāḥ saritaḥ śailāstīrthāni vividhāni ca /
mātaro lokapālāśca nakṣatrāṇi dhruvo grahāḥ //४/ /
athocurdevatā devīṃ७ dyutimatyo mahādyutim /
prahṛṣṭā hṛṣṭamanasā८māsīnāmasuradviṣaḥ९ //५/ /
dānavendrau mahāsatvau tvayā trailokyakaṇṭakau /
nighnatyā devi lokānāṃ duḥkhaśalyamapākṛtam

ṛṣayaḥ pāvanaṃ devi havirjuhvati sāmpratam /
chandāṃsyadhīyate coccairācaranti vratāni ca

yajñoyamadhunā viprairijyate१० bahudakṣiṇaḥ /
uṭajeṣu ca viśvastā munayaḥ śerate sukham / /८/ /
āsate११ nirbhayā devi१२ santaḥ sanmārgamāśritāḥ /
āvirbhūtaḥ punarloke vicchinnaḥ satkriyāpathaḥ१३

lokapālāḥ śirāṃsyuccaistvatprasādācca bibhrati /
pṛktaḥ puṣparajobhiśca sukho vāti samīraṇaḥ //
8.67.

jalāni devi saritaḥ svacchāni śiśirāṇi ca /
tvatprasādānmahāyoge१४ vahanti vigataklamāḥ / /१ १ / /
idānīñca punarjātā girayo girijātmaje /
vijvarāḥ śiśirasvādunirjjharodakavāhinaḥ / /१

phaṇān१५ svastikacakrāṅkānuccairdadhati bhoginaḥ /
udanvantaśca१६ viśvāsādidānīṃ sukhamāsate // १३ / /
bhramantyapsaraso devi tvatprasādācca sāṃpratam /
saccetovimale vyomni१७ vilāsālasalocanāḥ /

siddhāṅganāśca sevante viśvastā devi sāṃpratam /
śikhareṣu mahīdhrāṇāmutphullān candanadrumān / / १

..
rdevadevendu
-
kha
.
/ ८ hṛṣṭamanasa
(?)

.?.
masuradviṣāḥ
-
ka
.,...
ṣaṃ
-
kha
.
/ १० rījyate
-
kha
.
११ āsāte
-
ka
.
/ १२ devī
-
ka
.
/
१३ sa kriyāpathaḥ
-
kha
.
/ १४ mahāsatvā
-
kha
.
/ १५ phaṇāḥ
-
ka
.
kha
.
/ १६ udanvataśca
-
ka
.
kha
.

vimalavyomni
-
ka
.

svabhāvānmadhupānācca raktotpalavilocanāḥ

vicarantyadhunā yakṣā gandhamādanasānuṣu // १६/ /
sukhaṃ bibhartti vasudhāmidānīṃ vigataklamaḥ

śeṣaḥ phaṇaiḥ sva२० ratnāṃśuvitānapariveṣibhiḥ

mātā tvamasi lokānāṃ bhītānāmabhayapradā /
vṛṇu२१ devi varāniṣṭānabhiṣicyasva cācyute /

evamuktā surairdevī prāha kiñcit smayanniva /
icchāmi pitaraṃ draṣṭumasamagrendumaulinam२२ // १ ९/ /
suprasannaṃ prasannāñca jananīṃ śailanandanām /
pitṛbhyāṃ cādhvanujñātā२३ mabhiṣekṣyatha māṃ tataḥ / /
8.67.

evamuktāḥ surā dadhyuravyagramanasastadā

sapatnīkaṃ mahādevamamitadyutipauruṣam

atha te dadṛśurdevā devadevamumāpatim /
tejasāmiva sarveṣāṃ saṃghātaṃ purataḥ sthitam

jaṭānāṃ prāntababhrūṇāṃ śirasā bhāramunnatam /
bibhrāṇaṃ२५ jvalitaṃ२६ vahniṃ dīptānāmarciṣāmiva२७

karpūrabhaṅgagaureṇa snātaṃ puṇyena bhasmanā /
prāntahemalatājālaṃ raupyaṃ girimivocchritam२८ /

tejasā svena tejāṃsi tirayantaṃ२९ divaukasām /
madhyandine pradīpānāmarcīṃṣīva divākaram३०

sudhāmbusyandinīṃ३१ tanvīmekataḥ३२ pariveṣiṇīm

dadhānaṃ३४ maulinā kiñcitkuṭilāmaindavīṃ kalām //२६/ /
१८ raktaśaivalalocanāḥ
-
ka
,
raktaśailavilocanāḥ
-
kha
.
/ १९ vigataklamaiḥ
-
ka / २० svai
- (?)
/ २१ śṛṇu
-
kha
.

...
mahamadyendumaulinam
-
gha
.

cābhyanujñātā
- (?)

...
manasā
tadā
-
ka kha
.
/ २५ vibhramāṇaṃ
-
kha
.
/ २६ jvalito
-
ka
.
kha
.

vahnirdīptānāmarciṣāmiva
-
ka
.
kha
.

...
tthitam
-
kha
.
/ २९ tiraskurvan
-
ka
.
kha
.

.
divākaraḥ
-
ka
.
kha
.

sudhāmbhaḥ sthandinīṃ
-
kha
.,...
syandinīṃ
-
ka
.
kha
.

...
rekataḥ
-
ka
.,
ekataḥ
-
kha
.

pariveṣiṇī
-
ka
.
kha
.
/ ३४ dadhānāṃ
-
ka
.

vijihmāmujjvalāṃ३५ gurvīṃ dhūsarāṃ bhasmareṇunā /
saiṃhīṃ vasānamālambā३६ mīṣadbhaṅgavatīṃ३७ tvacam / /२७/ /
churitopāntakāyena३८ phaṇaratnamarīcibhiḥ

mahatā bhogapatinā vakṣaḥsthalavisarpiṇā

bhavānīṃ४० cāsya pārśvasthāṃ dīpyamānāṃ svatejasā /
vasānāmaṃśukaṃ raktaṃ kalpapādapasaṃbhavam

mandāramālāmutphullāṃ mattālikulasevitām /
dadhānāmuttamāṅgena svareṇūtkarapiñjarām //
8.67.

svaḥśilpighaṭitai४१ścitrai ratnāṃśupariveṣibhiḥ

śātakuṃbhamayaiḥ ślāghyairbhūṣitāṃ bhūṣaṇottamaiḥ / /३

bibhratīṃ rucirāṃ śuddhāṃ śaraccandrāṃśunirmalām /
śirodhareṇāmahatīmekāvalimanuttamām

athotthāya surāssarve kauśikīṃ cānatānanā /
tayoścaraṇapadmeṣu nipetustuṣṭamānasāḥ / /३३ / /
athodvīkṣya mahādevaḥ kauśikīmidamabravīt /
ajeyā sarvabhūtānāṃ mahāyogā mahādyutiḥ

vicariṣyasi lokām̐stvaṃ sarvatrāpratighātinī /
imāśca devatāḥ sarvāstvatprasādādanindite //३५/ /
bhaktyā balyupahāraiśca pūjayiṣyanti४३ mānavāḥ /
varadā cāpi bhaktānāṃ bhaviṣyasi sadānaghe / /३ ६/ /
abhiṣicyasva ca kṣipraṃ surairasurasūdani /
kṛtsnaṃ rakṣa ca bhūrlokaṃ४४ pūjyamānā sadāvyaye //३७/ /
śarvāṇī ca pariṣvajya mūrdhni cāghrāya kauśikīm /
prāha prītā mahābhāgā४५ matprabhāvād४६ bhaviṣyasi

३५ vijihmanagarāṃ
-
ka
.,
vijihmaṃ tu
-
kha
.
/ ३६ vasānamālambī
-
ka
.
/ ३७ rajovatīṃ
-
kha
.
/ ३८ churitopāttakāyena
-
ka
.
/ ३९ nakharatnamarīcibhiḥ
-
ka
.

.
bhavānīṃ
-
ka
.
/ ४१ suśilpighaṭitai
-
ka
,
svaśilpighaṭitai
-
kha
.
/ ४२ pariveṣṭitaiḥ
-
ka
.
/ ४३ pūjanti tvāṃ tu
-
kha
.
/ ४४ bhūlokaṃ
-
kha
.
/
४५ prāptaḥ pitā mahābhāryā
-
kha
.
/
४६ matprasādād
-
kha

arcayanti yathā māṃ ca surā yakṣā mahoragāḥ /
gandharvā munayaḥ siddhāstathā tvāmapyanindite / /३ ९/ /
arcayiṣyanti sarvatra bhaktāḥ stosyanti cāvyaye /
evaṃ tasyai varaṃ४७ dattvā girijāvṛṣabhadhvajau //
8.67.

namaskṛtau४८ tadā devairantardadhatu४९ravyayau /
athendro viśvakarmāṇamādideśa tadā prabhuḥ / /४१ / /
sudharmeva sabhā divyā kriyatāmiha sāmpratam /
ṛtūm̐śca sarvām̐ statretthamādideśa śatakratuḥ

nānāpuṣpotkaraiḥ kṣipraṃ bhūmiḥ samyag vibhūṣyatām /
kṣupagulmalatāvṛkṣa५० puṣpareṇusugandhayaḥ //४३ / /
ākṣipanto manāṃsyatra sukhā vāntu samīraṇāḥ /
siñcantu vāribhiḥ puṇyairvindhyaprasthaṃ payomucaḥ /

tāraṃ nadantu śikhinaḥ prahṛṣṭāḥ sarvatodiśam

nṛtyantu paritaścitrāndarśayantaḥ५२ pṛthagvidhān

rasānbhāvānvilāsām̐śca sarvepyapsarasāṃ५३ gaṇāḥ /
pratisāryā suvīṇāśca gandharvā madhurasvaram५४ /

layatālasamaṃ geyaṃ५५ gāyantu ca samantataḥ

āhanyantāṃ samantācca devadundubhayo bhṛśam /

pāṇibhiḥ kaṭhinaistūrṇaṃ५७ citrarūpā mahāsvanāḥ /
mandānilasamuddhūtā līnālikulapaṃktayaḥ /

patantvasminpradeśe ca divyāḥ kusumavṛṣṭayaḥ /
ucchriyantāṃ samantācca५८ patākāścitramūrtayaḥ५९ //४९/ /
४७ varān
(?)
/ ४८ namaskṛtvā
-
kha
.
/ ४९ devīrantardhe ca
-..
kha
.
/ ५० latāvṛkṣāḥ
-
kha
.
/ ५१ diśaḥ
-
kha
.
/
५२ darśayantaḥ
-
ka kha
.,
darśayantu
-
ka
.
/ ५३ cāpsarasāṃ
-
ka
.
kha
.

..
.
svanāḥ
-
ka
,
svarāḥ
-
kha
.
/ ५५ jayatālasamaṃ
-
ka
.,
ṛṣyatāla samā
-
kha
.
/ ५६ samaṃ tata iti vā chedaḥ

...
stūryaṃ
-
ka
.
kha
.
/
५८ patākāśca
-
kha
.
/ ५९ samantāccitramūrtayaḥ
-
kha

dhvajāśca vividhākārā hemadaṇḍāḥ susaṃskṛtāḥ /
athāśu nirmame

tatra viśvakarmā mahādyutiḥ६१ / /
8.67.

/
nānāratnojjvalastambhāṃ vicitramaṇivedikām

vajrasphaṭikaniryūhāṃ jāmbūnadamayīṃ śubhām //५१ / /
indranīlorusopānāṃ६३ muktādāmāvalambinīma

sadhvajāṃ sapatākāṃ ca६५ ghaṇṭāsvana६६ nināditām६७ //५२/ /
taponiyamayajñānāṃ sākṣāt siddhimivodgatām

bhinnakālāni puṣpāṇi dadṛśurdevatāstadā

samaṃ supuṇyagandhīni६९ vicitrāṇi bahūni ca /
puṣpakiñjalkagarbhāśca sukhasparśāḥ sugandhayaḥ //५४/ /
nādayanto muhurghaṇṭā vavustatra samīraṇāḥ /
prajaguḥ७० suragandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ /

ṛṣayastuṣṭuvurgībhiḥ puṇyābhiḥ kauśikīṃ tadā /
sarvaratnauṣadhairgandhaiḥ pūrṇāḥ puṇyaiśca७१ vāribhiḥ

ānītāstatra kalaśā hemaratnamayāḥ śubhāḥ /
padmarāgamayaiḥ siṃhaiścaturbhirvajrakeśaraiḥ७२ /

ucchvasadbhiriva śrīmaduhyamānaṃ hiraṇmayam

sarvaratnaprabhājālakhacitopāntamaṇḍalam /

kalpayāmāsa devyāśca viśvakarmā varāsanam /
stutibhirjayaśabdaiśca stūyamānā samantataḥ

ṛṣibhirdevatābhiśca devadevasutā tataḥ /
tasmin siṃhāsane divye niṣasādātha kauśikī / /
8.67.

६० nirmime
-
ka kha / ६१ mahādyuti
-
ka / ६२ vicitrāṃ
maṇivedikīm
-
kha
.
/ ६३ palāsekāṃ
-
kha
.
/ ६४ muktādāmārthalambinīm
-
ka / ६५ sapatākāśca
-
ka
.
kha
.
/ ६६ svara
-
ka
.
/ ६७ vināditām
-
kha
.

...
vāgatām
-
ka
,...
rivodgatāṃ
-
kha
.
/ ६९ puṇyagandhāni
-
ka
.
/ ७० pragītāḥ
-
ka
.
kha
.
/ ७१ pūrṇaiśca
-
ka
,
pūrṇāśca
-
kha

...
rdhvajakeśaraiḥ
-
kha
.

..
hiraṇya
-
kha
.

kṛtasvastyayanā vipraiḥ suhute७४ jātavedasi

vasānā vāsasī śukle kalpadrumasamudbhave

muktādāmāvabaddhāṅgī śuklasraganulepanā /
tataḥ saptarṣayo viṣṇurdharmo yajñaḥ prajāpatiḥ

ādityāḥ kaśyapo७६ rudrā lokapālā hutāśanāḥ /
śailendrāḥ pṛthivī gaṅgā७७ candramā marutośvinau //६३ / /
samudrā vasavo lakṣmīḥ sandhyā kīrtiḥ sarasvatī /
nāgendrā vihageśāśca vividhāśca saridvarāḥ

ādāya kalaśān sarbānabhyaṣiñcanta७८ kauśikīm /
pūrṇendubimbapratimaṃ ratnadaṇḍaṃ mahādyutim

jagrāha vitataṃ chatraṃ svayameva śatakratuḥ /
cāmarairhemadaṇḍaiśca dīrghaiścandrāṃśunirmalaiḥ

bījayāmāsu७९ rāyastairlokapālāstadāvyayām /
uvāca ca tataḥ śrīmān kauśikīṃ pākaśāsanaḥ

pāhi kṛtsnāṃ bhuvaṃ devi bhaginī tvaṃ mamāvyaye /
bhaktānanugṛhāṇeśe jahi cāmarakaṇṭakān /
vicarasva samastāṃśca lokān siddhagaṇārcitā /

iti vacanamathoktvā kauśikīṃ devarāja
-
stridaśagaṇasametaḥ śubhraloloruhāraḥ

udapatadatha vindhyādvikṣipanvyomni nīlān
salilabharavinamrānambuvāhānsamantāt /

ya imaṃ śṛṇuyānnityaṃ paṭhedvā satsamāgame

iha loke sukhaṃ prāpya sa yāti paramāṃ gatim //
8.67.

iti skandapurāṇe kauśikyabhiṣeko nāma saptaṣaṣṭitamodhyāyaḥ
७४ hutvā vai
-
kha
.
/ ७५ jātavedasaṃ
-
kha / ७६ ādityakāśyapo
-
ka
.
/ ७७ rudrā
-
ka
.
/
७८ sarvepyabhyasiñcanta
(?)
/ ७१ bījyamānā
.. -
ka
.
/ ८० śubhralamboruhāraḥ
-
kha
.,
vajrahastoruvāhaḥ
-
gha
.
/ ८१ matsamāgame
-
gha
.

sanatkumāra uvāca
atha tā devatā devī kauśikī dehasaṃbhavāḥ /
nyaveśayanmahābhāgā deśeṣu nagareṣu ca

bahuputrāṃ pralambo ca laṅkāyāṃ sannyaveśayat /
lambauṣṭhīṃ१ vṛṣadaṃśāṃ ca kinnarīṃ caiva siṃhale

gokarṇe revatīṃ devīṃ pāṇḍyeṣu mukhamaṇḍikām /
ābhīreṣvaśivāṃ caiva śāntiṃ ca varaṇātaṭe //३ / /
vatsagulme prabhāṃ devīṃ lakṣmīṃ kolagirāvapi

upakāṃ pārasīkeṣu vāyasīṃ yavaneṣu ca

pracaṇḍāṃ ca tuṣāreṣu३ kośaleṣu ca lambikām /
jayāṃ ca vijayāṃ caiva svapure saṃnyaveśayat / /५/ /
prabhāvatīṃ kaliṅgeṣu jayantīṃ nāgasāhvaye /
kāśmīreṣu४ ca sā५ ṣaṣṭhīṃ saramāṃ malayeṣu ca

pūtanāṃ ca supīreṣu mṛtyuṃ pṛṣṭapure६ tathā

koṭīvarṣe८ bāhumāṃsāṃ९ pauṇḍreṣu kaṭapūtanām

aspṛṣṭāṃ madhyadeśe tu१० kinnarīṃ barbareṣu ca /
vārāṇasyāṃ nirāyāsyāṃ११ citraghaṇṭāṃ ca kauśikīm१२

mahākālīṃ mahākāle vānarīṃ śabareṣu१३ ca /
śeṣāśca devatāḥ sarvā grāmeṣu nagareṣu ca /

karvaṭeṣu mahīdhreṣu kauśikī saṃnyaveśayat /
kasyacittvatha kālasya svarṇākṣe hi mahātapāḥ

8.68.
१ ०/ /
yatra viṣṇurvaraṃ lebhe१५ devamārādhya śaṅkaram /
cakraṃ sudarśanaṃ nāma dviṣatāmantakopamam

१ lamboṣṭhīṃ
-
kha
.
/ २ kauñcagirāvapi
-
gha
.
/ ३ khāreṣu
-
ka
.
/ ४ kaśmīreṣu
-
ka
.
/ ५ sthitā
-
kha
.
/ ६ piṣṭapure
-
kha
.
/ ७ tadā
-
ka
.

..?
se
-
ka
.
/ ९ bahumāṃsāṃ
-
ka
.
kha
.
/ १० śu
(
ṣu
?) -
kha
.
/ ११ nirāyāsāṃ
-
ka
.
/ १२ kauśikī /
(?)
/ १३ śabaleṣu
-
kha
.
/
१४ svarṇākṛti
-
kha
,
kṛṣṇākṛtirmahātapāḥ
-
gha
.

rvam̐rām̐llebhe
-
ka
.
kha
.

ṛṣirāste mahābhāgaḥ śaradvānnāma१६ gautamaḥ /
tasya yajñaṃ१७ jagāmātha devī tena nimantritā / / १

tasyāstatrāgamaṃ jñātvā sūnuḥ śumbhasya१८ vīryavān /
ājagāmāśu taṃ deśaṃ mahiṣo nāma dānavaḥ /

susaṃhataḥ pṛthūrasko mahāgrīvaḥ subāladhiḥ /
vaktra
(
kra
?)
śṛṅgaḥ
pṛthukhuro१९ viśālocchritamastakaḥ /

baddhavairāśayaḥ krū ro२० mahāsatvotidurjayaḥ /
vajraniṣpeṣaparuṣaṃ nardamāno mahāsvanaḥ / /१ ५/ /
añjanādrisamaprakhyo yuyutsurbaladarpitaḥ /
devyāḥ panthānamāvārya२१ dānavendrasutaḥ sthitaḥ /

vijñāya tasyāgamanaṃ yogeśā२२ vindhyavāsinī /
jagāma tvaritā tatra yatrāsau dānavādhamaḥ२३ / / १७/ /
atha dṛṣṭvā sa tāṃ devīṃ krodhādraktatarekṣaṇaḥ /
abhyājagāma vegena yatnamāsthāya dānavaḥ

udvāladhistīkṣṇaviṣāṇakoṭiḥ supīnavakṣāḥ kaṭhinordhvakarṇaḥ /
abhyāpatad guggulatāmranetro javena devīmasitādrikalpaḥ // १

taṃ kauśikī vīkṣya tadāpatantaṃ daityendraputraṃ mahiṣaṃ saroṣam /
cukrodha tāmrāyatacārunetrā sthitā dharaṇyāmasurendrahantrī // //
8.68.

/ /
abhyetya tāṃ dānavarājasūnurbalena mattaḥ parameṇa devīm /
abhyāhanadvakṣasi lolahāre śṛṃgeṇa śakrāyudhakarkaśena / /२

viṣahya taṃ tasya tadā prahāraṃ jagrāha śṛṅge mahiṣaṃ kareṇa /
udbhrāmya coccaiḥ paritaḥ saroṣā nyapātayad bhūmitale śvasantam /

udgṛhya sā bāladhimindraśatroḥ kṛtvā ca pādaṃ śirasi prasahya

triśūlamādāya bibheda pṛṣṭhe vyayojayaccāsubhirāśu daityam //२३ / /
१६ sarasvānnāma
-
gha
.
/ १७ saṃjñāṃ
-
ka
.
/ १८ jambhasyeti purāṇāntarasaṃmataḥ pāṭhaḥ /
१९ pṛthuśiro
-
kha

.
kruddho
-
ka
.

..
māvṛtya
-
kha
.
/ २२ yogena
-
kha
.
/ २३ dānavodhamaḥ
-
kha
.
/ २४ pragṛhya
-
kha
.,
prasahyaṃ
-
ka
.

kuliśakaṭhinaśṛṅgaṃ nīlajīmūtakalpaṃ
mahiṣamatha nihatya prauḍhadarpantadānīm /
vividhakusumavṛṣṭyā२५ sarvataḥ kīryamāṇā
dharaṇidharamagacchat kauśikī sannivāsam /

iti skandapurāṇe mahiṣāsuravadho nāmāṣṭaṣaṣṭitamodhyāyaḥ
vyāsa uvāca
bhagavan sarvalokajña pitāmahasamadyute

tapaḥ kṛtvā tadā devī puṣkalaṃ himavatsutā // १ / /
varaṃ२ yathepsitaṃ३ labdhvā brahmaṇo gauravarṇatām /
kimanyadakarodvipra tapasonte mahāmune / /२ / /
somanandī ca śārdūlaḥ kimavāpa varaṃ४ śubham /
etanme pṛcchato brūhi bhaktāya praṇatāya ca५ / /३ / /
sanatkumāra uvāca
namaskṛtya mahādevaṃ paramaṃ brahma śāśvatam /
yaṃ paṭhanti sadā sāṃkhyāḥ७ puruṣaṃ paṃcaviṃśakam

yoginaścaiva ṣaḍviṃśaṃ brahmādyāśca divaukasaḥ /
praṇamya parayā bhaktyā śirasā taṃ trilocanam / /५/ /
gauryā samāgamo vyāsa śaṅkarasya yathābhavat /
tat pravakṣyāmi te८ sarvaṃ śṛṇu yogavidāṃ vara /

tasmin himavataḥ śṛṅge tapaḥ kṛtvā suduṣkaram /
gaurāṅgī sā tadā bhūtvā śuddhahemasamaprabhā //७/ /
darśane śaṅkarasyātha śarvāṇī matimādadhe /
mandaraṃ girimāgamya sahitā somanandinā / /८/ /
२५ kusumavarṣaiḥ
(?)
/
१ mahādyute
-
ka
.
/ २ varān
-
kha
.
/ ३ yathepsitān
-
kha
.
/ ४ ramaṃ
-
ka
.,
paraṃ
- (?)
/ ५ praṇatāya priyāya ca
-
kha
.
/ ६ namaskṛtvā
-
ka
.
kha
.
/
'
७ sāṃkhyaṃ
-
kha
.
/ ८ pravakṣāmyahaṃ
-
kha
.

apaśyadbhavane bharturdvāramūle samāsthitam /
nandinaṃ gaṇapaṃ devī dīptapaṭṭiśadhāriṇam

tato nandīśvaraṃ dṛṣṭvā bhaktaṃ premṇā girīndrajā /
ehi vatsa cirād dṛṣṭastvamityuktavatī tadā //
8.69.

nandī saṃprekṣya tāṃ cāpi gaurāṅgīṃ hemasaprabhām /
harṣeṇa mahatā yuktaḥ pādayorapatad bhṛśam //१

praṇamya sa tadā dhīmānastuvat parvatātmajām /
namaḥ siddhyai mahādevyai rataye gataye९ namaḥ

tvaṃ kriyā kāraṇaṃ tvaṃ ca prakṛtirmuktireva ca

kāntirdyutistathā tuṣṭiśśāntiḥ svastyayanaṃ११ param

dakṣiṇā niyatirmṛtyuḥ sandhyā vidyudahaḥ kṣapā /
pṛthivī kauśikī śrīśca śarvāṇī śarvavallabhā

gaṇamātā ditiścaiva pavitrā vindhyavāsinī /
kṛṣṇā kātyāyanī gaurī bhūtamātā tatheśvarī

bhava devi prasannā me bhaktasya praṇatasya ca /
atha devī tadā dṛṣṭvā nandinaṃ pādayornatam

provāca varadāsmīti sa ca vavre varaṃ śubham /
prasannāṃ१२ nityameva tvāmicchāmi१३ varamuttamam

evamastviti sā procya१४ praviveśāyatekṣaṇā /
agratosyā yayau nandī somanandī ca pṛṣṭhataḥ

candralekhobhayormadhye१५ grahayoriva sā babhau /
dūrādeva samālokya devadevo mudānvitaḥ

ājagāma mahātejāḥ saṃbhramotphullalocanaḥ /
papāta pādayordevī devadevasya dhīmataḥ //
8.69.

९ ta
(
ga
)
taye rataye
-
kha
.

..
ryuktireva ca
-
kha
.

..
stuṣṭyayanaṃ
-
ka
.
/ १२ prasannā
-
ka
.
kha
.

tvameto
(
ṣo
?)
stu
-
kha / १४ provāca
-
kha / / ५ candralekhā
tayormadhye
-
kha
.

atha devastadāyātāṃ devīṃ girivarātmajām /
samuvāca१६ suraśreṣṭhaḥ samālokya muhurmuhuḥ

diṣṭyāsi१७ prītavadanā१८ diṣṭyā ca saphalaṃ tapaḥ

diṣṭyā२० cedaṃ२१ varaṃ varṇaṃ gauraṃ kanakasaprabham / /२२/ /
priyannaḥ२२ sarvathā devi paramaṃ yattvamāgatā /
pratijñāṃ pūrayitveha śārdūloyaṃ kutaśca te

evamuktā tadā devī bhartrā praṇayapeśalam /
kathayāmāsa devāya sarvañcaritamātmanaḥ //२४/ /
devyuvāca
prāgahaṃ yattvayā deva kṛṣṇavarṇeti bhāṣitā /
tadā manyuparītāṅgī gauravarṇasamīpsayā / /२५/ /
himavacchikharaṃ gatvā tapohaṃ mahadāsthitā /
cintayantī sadaiva tvāmekapādena saṃsthitā

yasminniva dine tatra tapohaṃ samupāśritā /
tasminnevaiṣa śārdūlaḥ somanandī mamāgrataḥ /

vyatiṣṭhata mahādeva bhaktyā paramayā yutaḥ /
divyaṃ varṣasahasraṃ tattapoyuktāhamāsthitā

tāvantaṃ kālameṣopi mamātiṣṭhat samīpataḥ /
stabdhalāṅgūlanetrāsyo nirāhāro vilokayan

āgatastapasaścānte brahmā mama varapradaḥ /
tamahaṃ pūrvamasyārthe varaṃ saṃprārthaya

vibho२५/ /
8.69.
३

tenāyamamaro deva jarāśokavivarjitaḥ /
mamaivānucaraḥ pārśve kṛto yogī ca śaṅkara /
varṇaṃ cedamadarava tavādeśāta२ ९ pitāmahaḥ / /३

१६ tāmuvāca
-
ka
.
kha
.

dṛṣṭvā
(
ṣṭā
)
si
-
kha
.
/ १८ prītivadagā
-
ka / १९ phalamuttamā
(
muttamaṃ
?) -
ka
.
/ २० dṛṣṭyā
-
kha
.
/ २१ devaṃ
-
kha
.
/ २२ prasannaḥ
-
kha
.
/ २३ mahyaṃ
-
kha
.
/ २४ varamaprāthaṃya
-
ka
.
kha
.
/ २५ vibhoḥ
-
ka
.
kha
.
/ ca
-
२ tavādevā
(
tadā devī
) -
kha
.

devadeva uvāca
parituṣṭosmi te devi varaṃ vṛṇu yathepsitam /
mṛgendroyaṃ gaṇaśreṣṭhaḥ२७ somanandī mahābalaḥ //३

yādṛśo mama nandīśastādṛśaste२८ bhaviṣyati /
yadanyad brūhi tatsarvaṃ kariṣyāmi tava priye२९ / /३ ३ / /
devyuvāca
yasmindeśe mahādeva tapaścaritamuttamam

taṃ bhūyopi tvayā sārddhaṃ draṣṭumicchāmi śaṅkara / /३४/ /
sanatkumāra uvāca
evamuktasya pārvatyā provāca parameśvaraḥ /
rocate cārusarvāṅgi gantuṃ tatra mamāvyaye //३

ramyaṃ taddhimavacchṛṅga taptaṃ yatra tapastvayā /
nandinaṃ sa tadāhūya gaṇapām̐śca sahasraśaḥ // ३ ६/ /
jagāma sahito devyā himavantaṃ mahāgirim /
devairvidyādharaissiddhairgandharvairmunisattamaiḥ / /३७/ /
vandyamānosakṛddevaḥ stūyamānaśca sarvaśaḥ

nandinaḥ३२ pṛṣṭhamārūḍhaḥ३३ prakrīḍitagaṇeśvaraḥ३४

himavadgirimāgamya taṃ pradeśamupāgamata /
sa taṃ३५ śikharamāsādya ramya३६ dhātuvibhūṣitam / /३

tutoṣa paramaprīto reme ca sagaṇeśvaraḥ /
āgataṃ tamatho dṛṣṭvā mūrtimānacalastadā /
upatasthe mahādevaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ / /
8.69.

/ /
kṛtvā tadarghakuṇḍantu३७ tasmiñchikharasattame /
varadānena śailendramanvagṛhaṇāt३८ pinākadhṛk /

२७ gaṇāḥ śreṣṭhāḥ
-
kha / २८ ca tādṛśaste
kha / २९ priyaṃ
(?)
/
३० tapaścaraṇamuttamam
ka/
३१ sarvataḥ
-
ka
/ ३२ nāditaṃ
-
ka
.,
nandinaṃ
-
kha / ३३ vṛṣamārūḍhaḥ
-
ka
.
kha
.
/ ३४ prakrīḍati gaṇeśvaraḥ
-
kha
.
/ ३५ sitaṃ
-
ka
.
/ ३६ ramya
-
ka
.
/
३७ varadakuṣṭha
(?)
ntu
-
kha

manugṛhaṇāt
-
ka
,  ,..
manugṛhya
-
kha
.

amaro jarayā tyaktaḥ sarvaduḥkhavivarjitaḥ /
abhedyaścaiva vajreṇa matprasādād bhaviṣyasi

puṇyastvamacalaśreṣṭha bhavitā pāpamocanaḥ /
gaurīśikhara ityeva loke khyātiṃ gamiṣyasi /

dūrādeva nagaśreṣṭha dṛṣṭvā tvāmucchritaṃ३९ janāḥ /
savapāpairvimokṣyante४० yāsyanti ca parāṃ४१ gatim

trirātramuṣito yastvāmabhiruhya śucivrataḥ /
dṛṣṭvā gaurīmathābhyarcya brāhmaṇaṃ४२ tarpayiṣyati

nārī vātha naro vāpi lokaṃ gauryāḥ sa yāsyati /
yaśceha tyakṣyate prāṇānniyamena samāhitaḥ //४६/ /
sa gāṇapatyaṃ saṃprāpya mayā sārdhaṃ cariṣyati /
gauryāścātraiva sānnidhyaṃ sarvadā te bhaviṣyati

sanatkumāra uvāca
ityuktvā taṃ४३ nagaśreṣṭhaṃ devadevastrilocanaḥ /
pārvatyā sahitastatra paricakrāma sarvataḥ

athāpaśyacchilāṃ vyāsa sauvarṇāṃ maṇibhūṣitām /
kathayāmāsa tāṃ devyai śilāṃ paśyeti sa prabhuḥ४४

tamāha devī deveśamiha taptaṃ mayā tapaḥ /
priyamevaṃ४५ mama sthānaṃ somanandina eva ca //
8.69.

atha tāmanujagrāha śilāṃ prītyā bhavastadā /
śucirasyāṃ nirāhāraṃ trirātraṃ४६ yaḥ४७ kariṣyati //५१/ /
bhavettaptaṃ tapastena lokañca tava yāsyati /
ekapādena yo martyastiṣṭhedekamahaḥ śuciḥ४८

tapanābhimukho bhūtvā tvadbhaktastvatparāyaṇaḥ /
sopi yāsyati te lokaṃ gaṇapaśca bhaviṣyati /

३९ tāmucchritaṃ
-
ka kha / ४० vimokṣyanti
-
ka kha / ४१ paramāṃ
ka

brahmāṇaṃ
ka/ ४३ tamityuktvā
-
ka
.
kha
-
/ ४४ satprabhaḥ
-
ka
.

metan
-
kha
.
/ ४६ nirāhāraḥ
-
ka
.
ṭi
.,
nirāhāratrirātraṃ
-
kha
.
/ ४७ yat
-
ka
.

cchaciḥ
-
ka
.

prāṇān parityajedyaśca śilāyāmiha dustyajān /
sopi taptatapā bhūtvā brahmalokaṃ gamiṣyati / /५४/ /
imañca parvatoddeśamāspadaṃ somanandinaḥ /
yobhigacchedahorātraṃ४९ sopi nandisamo bhavet

athāpṛcchat punardevaḥ pārvatīṃ vicarana prabhuḥ /
kathametāni kuṇḍāni babhūvuriha śailajai / /५६/ /
evaṃ pṛṣṭā punardevī vākyametajjagāda ha /
yadāhamāgatā deva tapastaptumiha prabho५० / /५७/ /
stanayoḥ५१ prasrute५२ dhāre mahatyau me tadāsakṛt /
ete५३ tābhyāṃ kṛte kuṇḍe sitatoye mahāplave५४ /

tapastaptumalaṅkarānahaṃ tyaktavatī yadā /
tadā tebhyaḥ srutā deva jaladhārāpatad drutam

tathā

cedamapāṃ kuṇḍaṃ५६ dvitīyaṃ me kṛtaṃ śubham /
brahmaṇaśca yadā labdhaṃ gauravarṇatvamuttamamra५७ / /
8.69.

० / /
śarīrānme tadā deva kṛṣṇā५८ kośī५९ viniṣkramat

tasyāṃ६१ kośyāṃ६२ samutpannametat kuṇḍaṃ tṛtīyakam

asmin pradeśe deveśa tvāmabhyarcya yathāvidhi /
havirbhirmantrayuktābhiragnikāryaṃ kṛtaṃ mayā

imāni pādapasthāni valkalāni samāsate /
idaṃ kṛṣṇājinaṃ śubhraṃ sthāpitaṃ tat६३ purā mayā /

atha śrutvā mahādevaḥ pārvatyā vacanaṃ prabhuḥ /
pratyuvāca tadā devīṃ prītyā paramayā yutaḥ /

stanatoyena yat६४ pūrṇe६५ tava kuṇḍe śaśiprabhe /
stanakuṇḍeti tenaite६६ yāsyete khyātimuttamām

४९ sobhigacchedahorātra
-
kha
,
yodhitiṣṭhedahorātraṃ
(?)
/ ५० prabhuḥ
-
ka / ५१ tayostu
-
kha / ५२ prastute
(?)
/ ५३ name
(
ime
)
/
-
kha / ५४ mahāhrade
-
kha
.
/ ५५ tadā
-
ka
.

hīdaṃ mahatkuṇḍaṃ / ५७ gauravarṇa
-
manuttamaṃ
)
/ ५८ kṛṣṇa
-
ka kha
.
/ ५९ kauśī
-
ka
.
/ ६० vyanīṣkramat
-
ka
,
nirakramat
?
/
६१ tasyā
(?
/ ६२ kośyāḥ
(?)
६३ yat
(?)
६४ ye
-
ka
.
kha
.
/ ६५ pūrṇaṃ
-
ka
.
/
६६ tenaiva
-
kha
.

upavāsī naro yotra snātvābhyarcya ca devatāḥ /
tarpayitvā pitṝnsarvān brāhmaṇānbhojayiṣyati

tad bhavedakṣayaṃ tasya gaṇaścaiva bhaviṣyati /
alaṃkārāt srutā६७ dhārā yeyaṃ tava varānane /

eṣālaṃkāradhāreti nāmnā khyātiṃ gamiṣyati /
asyāṃ snātvā naro yastu pitṝnsaṃtarpayiṣyati

akṣayaṃ tad bhavecchrāddhamaśvamedhañca vindati /
nīlatoyamidaṃ yatte mahat kuṇḍaṃ śubhodakam

nīlakuṇḍamiti khyātimetat sarvatra yāsyati /
yosminniyamavān snātvā tarpayetpitṛdevatāḥ //
8.69.

tasyākṣayaṃ bhavet sarvaṃ pāpebhyassa६८ pramucyate /
mṛtaśca sa naro devi yatra tatra yathā tathā

kauśikyā vindhyavāsinyā mahāgaṇapatirbhavet /
agnikāryamiha snātvā yaḥ kuryād brāhmaṇaḥ śuciḥ

agnihotraṃ hutaṃ tena bhaved dvādaśavārṣikam /
evamuktvā mahādevaḥ protthāya munisattama

gṛhītvā pādapasthāni valkalāni tadā prabhuḥ /
nadī bhaveti saṃprocya cikṣepa prahasanniva //७४/ /
tānyabhūvaṃstadā vyāsa nadī svacchajalā śubhā

taṭajairvividhairvṛkṣairhaṃsacakrāhvaśobhitā७०

tāmuvāca suraśreṣṭhaḥ puṇyatoyāṃ mahānadīm

cīrebhyo nissṛtā७२ yasmāt tvamatra saritāṃ varā

loke puṇyatamā tasmānniścīreti bhaviṣyasi

tvayi snātvā naraḥ kṣipraṃ sarvapāpairvimucyate७४

६७ alaṃkārasrutā
-
kha
.
/ ६८ pāpebhyaśca
-
ka
.
kha
.

nadīṣvanujalāśayā
-
kha
.
/ ७० sevitā
(?)
/
७१ supuṇyatoyavannadīṃ
-
kha
.

cīrebhyaḥ prasṛtā
-
ka
.
kha
.
/ ७३ bhaviṣyati
-
ka
.
kha
.

...
vimokṣyate
-
ka
.

pitṝnsantarpayedyastu śrāddhaṃ tasyākṣayaṃ bhavet /
kapilāñcātra yo dadyād brāhmaṇāya samāhitaḥ / /७८/ /
gosahasraphalaṃ tasya bhaviṣyati varānane /
agramāruhya yasmāttvamatra taptavatī tapaḥ

agrāraṇyamiti khyātimetadyāsyati sarvataḥ

mahāphalaṃ७६ mahāpuṇyaṃ७७ sarvasiddhipradaṃ śubham / /
8.69.

/ /
pañcayojanasaṃsthānaṃ७८ gaurīśikharamuttamam /
ihopoṣya७९ śuciḥ snātvā८० bhaktyā paramayā yutaḥ

dehabhedaṃ samāsādya vimānastho virājate /
kṛṣṇājinaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapāpaharaṃ tava //८२ / /
idaṃ drakṣyati yo vipraḥ८१ svargastasya na durlabhaḥ /
yatphalaṃ naimiśāraṇye puṣkareṣu ca yatphalam /

tadeva labhate devi dṛṣṭavā kṛṣṇājinaṃ dvijaḥ /
vatsyāmi caiva satataṃ tvayā sārdhamiha priye

āvāmiha sthitau devi yorcayiṣyati mānavaḥ /
āvayorgaṇapo bhūtvā jagat sarvaṃ cariṣyati८२ //८५ / /
evaṃ nagendraṃ sa tadānugṛhya munīndra sārdhaṃ girirājaputryā /
devaissasiddhairanugamyamānaḥ śarvaḥ punarmandaramājagāma

iti skandapurāṇe devīsamāgame kośīśilāstanakuṇḍājinagaurī८३ śikharavarapradānaṃ८४ nāma
ūnasaptati८५ tamodhyāyaḥ
vyāsa uvāca
sa gatvā mandaraṃ bhūyo giriputryā saha prabhuḥ /
yaccakāra mahādevastanme brūhi mahāmune / / १ / /
७५ sarvaśaḥ
-
ka
.
/ ७६ mahatphalaṃ
-
ka
.
kha
.
/ ७७ mahat
puṇyaṃ
-
ka
.
kha
.
/ ७८ saṃkhyātaṃ
-
ka
.
kha
.
/ ७९ ihāpoṣya
-
ka
,
ihopāṣya
-
kha
.

..
.
stvāntu
-
ka / ८१ vipra
. -
kha
.
/ ८२ sa vicariṣyati
-
ka
.
/ ८३ gauryāḥ
-
kha
.
/ ८४ samāptaṃ
-
kha
.
/ ८५ aṣṭaṣaṣṭi
-
ka
.

sanatkumāra uvāca
mandaraṃ girimāgatya१ pārvatyā sahito haraḥ /
reme hiraṇmaye divye sarvaratnavibhūṣite

cārusopānasaṃkīrṇe citrapaṭṭaśilātale /
tasmin puravare śreṣṭhe manasā nirmite tadā /

gaṇeśvarairmahāyogairnandīśvarapurogamaiḥ /
siddhairmunivaraiścaiva sevyamāno jagatpatiḥ

uvāsa sahito devyā vandyamāna२stathaiva ca /
tasyaivaṃ dīvyato vyāsa devadevasya dhīmataḥ

sahasrākṣaḥ śaśāṅkaśca vāyuścaiva tadā gatāḥ /
samāgamya puradvāraṃ dṛṣṭvā te nandinaṃ sthitam

ūcuḥ prāñjalayo bhūtvā śaṅkaraṃ saṃ४ didṛkṣavaḥ

yathā paśyāma deveśaṃ nandin tatkartumarhasi / /७/ /
atha nandī samāgatya dvāramūle samāsthitaḥ /
śambhornivedayāmāsa trīndevān tu samāgatān //८/ /
viśantviti samājñapte devadevena nandini

viviśuste trayo devāḥ śaṅkarasyāntikaṃ tadā

praṇamya sahitāstasthuḥ paśyanto varadaṃ vibhum

atha tānprāha lokeśaḥ śirobhiḥ praṇatān sthitān / /
8.70.

kā vaḥ९ kartavyatā devāḥ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ /
brūta dāsyāmi tatsarvaṃ yadyanmṛgayathāmarāḥ१०

atha devaḥ sahasrākṣo vacaḥ provāca śaṅkaram /
hiraṇyakaśipuṃ hantumasurendraṃ mahābalam

yaccakāra vapurviṣṇurnārasiṃhaṃ bhayānakam /
taṃ hatvāpi sa daityendraṃ viṣṇuḥ parabalārdanaḥ //१ ३/

...
māgamya
,
kha
.

na
(
nda
)
māna
-
ka
.
/ ३ samāgatya
-
ka
.
/ ४ śaṅkarasya
-
ka
.
kha / ५ didṛkṣayā
(? )
/ ६ samāgamya
-
ka
.
/ ७ nandinaḥ
-
ka
.
/
८ vadanaṃ
(
vibho
?) -
kha
.
/ ९ ca
-
kha
.

mṛgayatāmarāḥ
-
ka kha

tadrūpaṃ naiva११ santyajya svaṃ veṣamakarod१२ vibho /
tena rūpeṇa deveśa krūreṇāpi hitepsunā

na vayaṃ nirvṛtā bhūtvā trāsāttiṣṭhāma śaṃkara /
sa yathā siṃharūpaṃ tatparityajati mādhavaḥ // १ ५/ /
prasādaṃ nastathā kartumarhasi tvaṃ surottama /
atha provāca taṃ śakraṃ devadevaḥ pinākadhṛk //१

siṃharūpaṃ yathā śakra viṣṇustyakṣyati bhīṣaṇam /
kariṣyāmi tathā śakra vyetu te mānaso jvaraḥ

atha vāyustadā१३ devaṃ vyajñāpayata śaṃkaram /
aśarīro yathā na syāṃ tathā me kartumarhasi /

śrutvā pavanavijñaptiṃ devastasmai trilocanaḥ

śarīraṃ sumahat prādādyenāsau mūrtimānabhūt / /१ ९/ /
vijñāpitaṃ śaśāṅkena tato vyāsa mahātmanā /
dakṣeṇāhaṃ purā śapto yakṣmadeho bhaviṣyasi //
8.70.

/
sa yathā yakṣmahīnaḥ syāṃ prasādaṃ me tathā kuru /
vijñaptiṃ१५ śaśinaḥ śrutvā devastasmai vacaḥ१६ prabhuḥ

idaṃ१७ prāha mahātejāḥ śaśine praṇatāya tu /
tapaḥ kṛtvā prabhāse tvaṃ yakṣyahīno bhaviṣyasi //२२/ /
iti labdhvā varaṃ sarve trayopi surasattamāḥ /
vāyusomasahasrākṣāḥ svāni veśmāni bhejire /

vyāsa uvāca
bhagavansa kathaṃ tena narasiṃhena sūditaḥ /
hiraṇyakaśipurdaityaḥ kiṃprabhāvaśca sobhavat /
kiṃ vīryaṃ१८ kiṃ tapaścāsya śaṃsaitat pṛcchato mama

११ tadrūpametat
-
kha
.
/ १२ svaveṣamakarod
-
kha
.,
svaṃ veṣaṃ nākarod
(?)
/ १३ stathā
-
kha
.
/
१४ śrutvā vijñaptimetasya tasmai devastrilocanaḥ
-
kha
.
/ १५ vijñaptaṃ
-
ka
.
kha
.
/ १६ varaṃ
-
ka
.
kha
.
/ १७ imaṃ
-
ka
.
kha
.
/ १८ kiṃ vayāḥ
-
ka
.
kha
.,
kiṃ vīryaṃ
(?)

sanatkumāra uvāca
ditirnāmābhavat patnī kaśyapasya१९ prajāpateḥ /
dakṣasya duhitā vyāsa२० sā jajñe tanayadvayam /

hiraṇyakaśipuṃ jyeṣṭhaṃ hiraṇyākṣaṃ kanīyasam /
abhiṣiktaḥ sa daityānāṃ rājābhūd brahmaṇā purā

dānavānāmathendratve vipracittirmahābalaḥ /
sahasrākṣaśca devānāmetadindratrayaṃ babhau //२७/ /
atha teṣāṃ tadā vyāsa trailokyaṃ saṃpraśāsatām /
hiraṇyakaśipurdaityaḥ śakrarājyajihīrṣayā //२८/ /
trailokyamātmasāt kartuṃ matiṃ tapasi sandadhe /
sa gatvā dakṣiṇāmāśāṃ śrīparvatasamāsthitaḥ

tapastīvraṃ mahattepe daityarājo mahābalaḥ /
svaraktena juhāvāgnau saṃmiśrāḥ samidhaścarūn

8.70.

ūrdhvabāhunirālambo divā sūryārpitekṣaṇaḥ /
ekapādonimeṣaśca sotiṣṭhat kṛtaniścayaḥ //३

dve sahasre tadābdānāṃ divyānāṃ sthitavānbalī /
mahatā tapasā tasya trailokyaṃ saṃpracukṣubhe२२ //३२/ /
athābhyetya suraśreṣṭho brahmā kamalavāhanaḥ /
iṣṭaṃ२३ vṛṇu varaṃ rājanniti provāca sādaram

taṃ dṛṣṭatvā daityarājastu brahmāṇaṃ varadaṃ prabhum /
varaṃ prārthitavān vyāsa śṛṇu yādṛśamīpsitama //३४/ /
bhagavanyadi tuṣṭosi vara eṣostu२४ me vibho /
amaraḥ syāmavadhyaśca jarāhīno mahābalaḥ

na śastreṇa२५ nacāstreṇa na rātrau na divā tathā

naivārdreṇa na śuṣkeṇa na puṃsā२७ na ca yoṣitā२८ /

१९ kāśyapasya
-
ka
.
/ २० tāta
-
gha
.

.
ścaru
-
ka
,
..
ścaraṃ
(
ścira
?) -
kha
.
/ २२ saṃpravakṣate
-
kha
.
/ २३ idaṃ
-
ka
.
/
२४eṣosti
-
kha
.
/ २५ na mantreṇa
-
ka
.
kha
.

...
thavā
(?)
/ २७ puṃsā
-
ka
.
/ २८ yoṣitāṃ
-
ka
.

abravīt२९ sontaraṃ vrahmā३० sa cainaṃ samabhāṣata /
ataśca yonyathā mṛtyu३१rbhaviṣyati sa me prabho

evamastviti taṃ procya brahmā suravarottamaḥ /
jagāmātmapuraṃ३२ kṣipraṃ śāntaḥ prītaḥ pitāmahaḥ

sopi sarvāsuraśreṣṭho hiraṇyakaśipustadā /
jitvā śakraṃ svayaṃ rājyaṃ cakāra ditinandanaḥ

trailokyamātmasāt kṛtvā jitvā sarvāndivaukasaḥ /
ātmanaivābhavacchakraḥ svayaṃ vāyuḥ svayaṃ yamaḥ /
dhaneśo varuṇo vahnissarva evābhavat svayam //
8.70.

praṇamadhvaṃ yajadhvaṃ māṃ brahmāhaṃ sapurandaraḥ /
iti prāha ṛṣīnsarvānsiddhānviprāṃśca sosuraḥ

vyāsa uvāca
śrīparvata iti prokto yastvayā३३ munisattama /
kathaṃ śrīparvatosau vai३४ kiṃ puṇyaṃ tatra kiṃ phalam

sanatkumāra uvāca
hanta३५ te kathayiṣyāmi yanmāṃ pṛcchasi suvrata /
hiraṇyakaśipurdaityo yatra tepe mahattapaḥ

girau tasminmahāpuṇye devadevo bṛṣadhvajaḥ /
umayā sahito devyā reme nityaṃ mahādyutiḥ

tiṣṭhatastatra३६ devasya devī girivarātmajā /
tapaḥsiddhān mahāyogān३७ jvalanādityavarccasaḥ

kṛtvā pradakṣiṇāṃ३८ śambhossapraṇāmaṃ mahāmune /
gacchatastānmuhurdṛṣṭvā papraccha bhuvaneśvaram

२२ sobravīt
-
kha
.

.
brahmana
-
kha
.
/ ३१ adhaścordhvaṃ na me mṛtyu
-
gha

...
mātmaparaṃ
(
padaṃ
)
?-
kha
.
/ ३३ yattvayā ka
.
kha
.
/ ३४ sovai
(
parvatosau
vai
?) -
ka
-
kha
.
/ ३५ ahaṃ
-
ka
.
kha
.

..
stasya
-
ka
.

.
mahāyogī
(
gā
?)
-
ka
.
kha / ३८ pradakṣiṇaṃ
-
ka
.
kha
,

ka ete deva saṃsiddhā yogīśāstvāṃ praṇemire /
tato devaḥ prahasyaināmuvāca parameśvaraḥ /

yogasiddhā mahātmāno yoge pāśupate sthitāḥ /
ya ihārādhya māṃ devi jahuḥ prāṇānnarottamāḥ //४८/ /
ta ete siddhadehārthāḥ३९ svachandagaticāriṇaḥ /
mokṣasiddheḥ parāṃ४० niṣṭhāṃ gantāraḥ paramaṃ padam /

atha sañcintya suciraṃ vismayāyatalocanā /
devaṃ provāca śarvāṇī vacaḥ paramapūjitam //
8.70.

yathāhamapi deveśa prāpnuyāṃ siddhimīdṛśīm

kariṣyāmi tathā yatnameṣā cāsmi gatā vibho /

tataḥ kṛtvā śriyo rūpaṃ devī paramaśobhanā

mahattatra tapastepe sahasraṃ parivatsarān /

devaścāsyā varaṃ prādāttaiḥ samānaṃ४३ mahādyutiḥ /
kṛtsnasyādhyātmatantrasya४४ mayā proktasya bhāmini /

mahāyogeśvarī siddhā parārthajñā bhaviṣyasi /
ayañca parvataḥ śrīmānnāmnā tava bhaviṣyati४५ /

śrīparvata iti khyātaścitrarūpavibhūṣitaḥ /
samantādyojanaśataṃ mahāpuṇyo bhaviṣyati / /५५/ /
ihāgamya ca yo devi tvāṃ māṃ ca girinandane

śuciḥ snātvā४८rcayenmarttyaḥ sa lokaṃ mama yāsyati४९

yastviha५० tyakṣyate prāṇāñchrīgirāvacalottame /
trinetraḥ kāmago bhūtvā gāṇapatyamavāpnuyāt५१ / /५७/ /
ihāgatya ca ye śailaṃ kariṣyanti pradakṣiṇam /
śarvāyatanasaṃyuktaṃ५२ bhaviṣyanti ca५३ te gaṇāḥ

३९ ete siddhāśca dehārthāḥ
-
kha
., ...
rvā
(
rṣā
)
-
ka
.
/ ४० mokṣasiddhiparāṃ
-
ka
.,
siddhiṃ
-
kha
.

..
mīdṛśaṃ
-
ka
.,
...
mīśvarīṃ
-
kha / ४२ paramaśobhanaṃ
-
kha
.
/ ४३ samaṃ sa
-
ka
/ ४४ mantrasya
-
ka / ४९ bhaviṣyasi  ka
.
kha / ४६ drumavibhūṣitaḥ
-
kha
.
/ ४७ nandini
(?)
/ ४८ snāto
-
kha
.
/ ४९ mama lokaṃ ca yāsyati
-
kha
.
/ ५० yaśceha
-
kha
.
/ ५१ sa gāṇapatyamāpnuyāt
-
ka
.
/ ५२ sarvāyatana
-
saṃyuktaṃ
-
kha
.
/ ५३ hi
-
ka

atiśayaramaṇīye siddhasaṃghairupete
surabhikusumacitre śrīgirau ye pumāṃsaḥ /
vyapagatamaladoṣā māṃ prapaśyanti śuddhā
viyati vihagayuktaiste vimānaiḥ prayānti //५

iti
skandapurāṇe śrīgirivarapradānaṃ५४ nāma saptatitamo५५ 'dhyāyaḥ