Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 8.8

8.8.1

[https://sa.wikisource.org/s/a66 pūrvavartī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ ६१ - ७०)] | [https://sa.wikisource.org/s/ad7 āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ ८१- ९०)]
sanatkumāra uvāca
śāsatastasya daityasya hiraṇyakaśipostadā /
agāt१ kālo mahān vyāsa trailokyaṃ sacarācaram

8.8.17

darpeṇa mahatāviṣṭaḥ२ śrīmadodvṛttacetanaḥ३ /
avamene surānsarvān na ca dharmamavaikṣata४ //२/ /
sa devān sahitān sarvāñchakrādyān krodhamūrcchitaḥ /
cālitānapi५ rājye sve kṛcchramāpādayad bhṛśam //३ / /
santāpyamānāste sarve brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayuḥ /
bhagavan bhūtabhavyeśa pitāmaha mahādyute //४/ /
hiraṇyakaśipurdaityastvatto labdhavaronagha /
trailokyaṃ kṛtsnamākramya rājyaṃ no hṛtavāndivaḥ७ / /५ //
aniśaṃ cāvamānannaḥ८ prayuṃkte vairayātanam /
tena vidrāvitāssarve śaraṇaṃ vayamāgatāḥ //६/ /
prasādaṃ kuru deveśa sa na syānno yathā ripuḥ /
tyaktadharmā jagacchatrurhiraṇyakaśipurbalī / /७//
evaṃ proktastadā devairdevaḥ kamalavāhanaḥ /
provācedaṃ mahāprajña devānāṃ priyakṛdvacaḥ //८/ /
५४ varapradāne adhyāya. ६०(७०) - kha. / ५५ ūnasaptatitamo - ka. kha. /
१ āgāt/ - ka. / २ ...ṣṭa - ka / ३ ...cetasaḥ - ka. / ४ ..mavekṣate - kha. / ५ calitānapi - kha. / ६ santrāsyamānāste - ka. / ७ divi - ka. kha. / ८.. mavamānaṃ naḥ - kha., cārthamāna - ka /
407
kṣīṇaṃ tad daityarājasya tapastasya durātmanaḥ /
kṛcchraṃ gamitavān yo vo rājyañca hṛtavān ripuḥ / /९ / /
tenāhaṃ prārthitaḥ pūrvaṃ sarvāvadhyatvamuttamam /
antaraṃ bhāṣitaścāsau mayā saṃjñāvimohitaḥ / / 8.71.१० / /
yadaivāntaramāhātha९ daityarājo vicetanaḥ /
tadaiva१० manasā toṣamahamāgāṃ mahābalāḥ / /१ १ //
te yūyamadya gacchadhvaṃ viṣṇorbhavanamuttamam /
taṃ brūta sahitāssarve tasya nāśārthamacyutam११ / / १ २//
narasiṃhavapuḥ१२ kṛtvā sakṛdāhatya haṃsyati /
hiraṇyakaśipuṃ daityaṃ tato nirvṛtimeṣyatha // १३ / /
evamastviti te sarve praṇipatya pitāmaham /
ājagmuḥ sahitā devā viṣṇorbhavanamādṛtāḥ / /१४//
atha dṛṣṭvā mahātejā viṣṇurdevānupasthitān /
uvāca ślakṣṇayā vācā vacaścoktimanoharam१३ //१ ५ / /
svāgataṃ bhavatāmastu kimarthaṃ yūyamāgatāḥ /
pūjyā bhavantassarve me suhṛdotigarīyasaḥ //१ ६/ /
yadvo१४ manogataṃ kiñcinmayā kāryaṃ divaukasaḥ /
kṣipraṃ tad brūta saṃkṣiptaṃ kartāhamavicāritam

8.8.21

viṣṇunaivaṃ tadā proktā devāḥ śakrapurogamāḥ /
ūcuḥ prahṛṣṭavadanāḥ saṃstuvanto janārdanam / /१८//
hiraṇyakaśipordeva daityarājo१५ mahābalāt /
bhayaṃ naḥ sumahajjātaṃ rājyaṃ cāpahṛtaṃ divaḥ१६ / /१९/ /
avamānaḥ prayuktaśca tenāsmabhyaṃ surottama /
bhunakti sa jagat kṛtsnaṃ brahmadviṭ kaśyapātmajaḥ //8.71.२ ० //
९ yadevāntaramāhātha - kha. / १० tadeva - kha. / ११ ...mucyatāṃ - ka., ...mudyataṃ - kha. / १२ nārasiṃhaṃ vapuḥ (?) / १३ ...ścetomanoharam - ka, .ścoktau manoharam - kha. / १४ yadvā - ka. / १५ daityarājño - ka. / १६ divi ५. ka. kha. /
408
sa yathā vadhyate daityastvayā sarvārisūdana /
tathā kuru hṛṣīkeśa varoyaṃ naḥ pradīyatām

8.8.26

tato viṣṇuściraṃ dhyātvā vadhopāyaṃ pracintya ca /
prāha devān suraśreṣṭho vacasāpyāyayanniva / /२२/ /
evamastu suraśreṣṭhāḥ sarvaṃ kartāsmi vo vacaḥ
mahābalasya daityendro yato yuṣmānvadāmyaham / /२३ / /
āviśantu१७ bhavantopi śarīraṃ mama suvratāḥ /
sarvadevamayo bhūtvā dṛptaṃ haṃsyāmi vo ripum१८ / /२४//
tato devāstadā sarve viviśurvaiṣṇavīṃ tanum /
sa cāpi balavān bhūtvā rūpaṃ kṛtvā bhayānakam / /२५/ /
nārasiṃhaṃ mahātejā nakhadaṃṣṭrāvibhūṣaṇam१९ /
jagāma vilasan viṣṇurhiraṣyakaśipoḥ puram

8.8.27

udyānaṃ sa bahistasya२० sarvartukusumairvṛtam२१ /
nṛsiṃho daityasiṃhasya dṛṣṭvā tasthau suvismitaḥ

8.8.29

campakāśokajātībhiḥ kadambairbakulairapi२२ /
tathā surabhipuṣpaiśca samantādupaśobhitam / /२८//
sarobhiḥ padmasaṃchannairhaṃsacakrāhvaśobhitaiḥ२३ /
vṛkṣaiḥ kāmaphalaiścaiva vaibhrājasadṛśaṃ vanam२४

8.8.32

tadbabhañja nṛsiṃhastu khelagāmī madotkaṭaḥ /
sarāṃsi kṣobhayāmāsa karīva sa madolbaṇaḥ२५ //8.71.३ ० //
sa reje vanamadhyasthaḥ parisarpannitastataḥ /
meroracalarājasya sthitaṃ śṛṅgamivocchritam२६ //३ १ //
athābhyetya२७ nṛsiṃhaṃ taṃ vanapālā ruṣānvitāḥ /
balino vārayāmāsustām̐ścaivābhyahanad२८ balī

8.8.37

१७ āviśadhvaṃ - ka. / १८ ripūn - ka, ṛpūn - kha. / १९ vibhīṣaṇam - ka. / २० .. statra - kha. / २१ sarvartukusumāyutaṃ - ka. / २२ kadambabakulairapi - ka. kha. / २३ sevitaiḥ (?) / २४ ghanaṃ - (?) / २५ samado lalan - kha. / २६ mivotthitaṃ - kha. / २७ athāgatya - kha. / २८ caiva vyahanad - ka. kha.. /
409
hataśeṣāstatastatra२९ pravilīnāstu३० yesurāḥ३१ /
te gatvā kathayāmāsurhiraṇyakaśipostadā / / ३३ / /
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā daityarājo mahābalaḥ /
prahlādañcānuhrādañca namuciṃ bāṣkaliṃ balim / /३४/
vipracittipradhānām̐śca sarvānāhūya dānavān /
provāca tvaritaṃ gatvā baddhvā siṃhaṃ mamāntikam / /३ ५//
samānayata daityendrā na hantavyaḥ kathañcana /
krīḍanaṃ३२ siṃhapotosau devyā mama bhaviṣyati // ३६ / /
iti śrutvāsurāssarve vipracittipurogamāḥ /
udyānaṃ sahitā gatvā nṛsiṃhaṃ dadṛśuḥ sthitam

8.8.43

dūrasthāścikṣipuḥ pāśām̐stām̐nsa३३ ciccheda mādhavaḥ /
atha vidrāvayāmāsa dānavān keśarī bhṛśam //३ ८//
tato hatasahāyāste daityā vimanaso yayuḥ /
pārśvaṃ dānavarājasya sarvañcākathayam̐stadā //३ ९ /
atha kruddhaḥ svayaṃ rājā hiraṇyakaśipurbalī /
rathamāsthāya sannaddhā nṛsiṃhaṃ prādravadruṣā / /8.71.४० / /
sa rathaḥ siṃharājena sāyudhaḥ parvatopamaḥ /
saṃbhrāmya pātitastūrṇaṃ cūrṇamāgānmahītale //४१ / /
tato bhagnaratho daityaḥ krodhātsaṃraktalocanaḥ /
vṛkṣamutpāṭya vegena nṛsiṃhāya vyasarjayat / /४२/ /
athāsau patito gātre siṃharājasya pādapaḥ /
mṛtkhaṇḍa३४ iva pāṣāṇe kṣiptaścūrṇaṃ३५ jagāma ha .

8.8.44

gṛhītvā sa tadā siṃho hiraṇyaśipuṃ sakṛt /
talenāhatya३६ taṃ prāṇairvyayojayata satvaram

8.8.48

siṃhanādaṃ mahat kṛtvā nakhairvajramayairvibhuḥ /
uro bibheda daityasya mahāśailopamaṃ hariḥ / /४५//
२९ ...stu ye tatra - ka. / ३० pravalīnāstu - ka., prapa... - kha. / ३१ ...stu tesurāḥ - ka., bhaye - kha / ३२ krīḍanaḥ - kha. / ३३ ..stām̐śca - ka. kha. / ३४ mṛdagaṇḍa - ka., mṛdbhāṇḍa - kha. / ३५ ..ñcūrṇaṃ kha ३६ balenāhṛtya - ka.
410
hate tasminmahādaitye viṣṇunā śaktinandana /
dānavā na hatāḥ३७ ye tu viviśuste rasātalam / /४६//
divo rājyaṃ३८ punaḥ śakro lebhe niṣkaṇṭakaṃ mahat /
divaukasaśca sarve te svāni rājyāni bhejire //४७/ /
athāgatya tato devaḥ śūlapāṇirvṛṣadhvajaḥ /
surairvijñāpito vyāsa yatte kathitavānaham

8.8.49

viṣṇostyājayituṃ rūpaṃ saiṃhamadbhutakarmaṇaḥ /
śarabhassa tadā bhūtvā himavacchikharopamaḥ

8.8.53

caturbhiḥ pṛṣṭhajaiḥ pādaistīkṣṇadaṃṣṭro३९ mahābalaḥ /
narasiṃhasamīpaṃ tu gatvāgarjat samāhitaḥ //8.71.५० / /
atha siṃhastadā dṛṣṭvā śarabhaṃ samupasthitam /
krodhena mahatāviṣṭastalenainamatāḍayat४० / /५१ //
sa hatastena siṃhena śarabho naiva cukṣubhe /
tataḥ śarabhamāhatya vajradehaṃ mahābalama४१ / /५२//
ātmanaivāgamat kṛcchraṃ sparśāttasya mahātmanaḥ /
tato viṣṇuściraṃ dhyātvā jñātvā śaṅkaramāgatam

8.8.54

praṇamya śirasā taṃ vai४२ stotumevaṃ४३ pracakrame /
namaḥ śarvāya rudrāya senānye śarmadāya४४ ca

8.8.55

namaḥ paramadevāya brahmaṇe paramāya ca /
kālāya yamarūpāya kāladaṇḍāya vai namaḥ

8.8.56

namaḥ lāntakartre ca kālekālaharāya ca४५ /
namaḥ pinākahastāya raudrabāṇadharāya ca

8.8.57

caṇḍāya vāmadevāya sarvayogeśvarāya ca /
namo vidyādhipataye brahmaṇaḥ pataye namaḥ

8.8.59

३७ nihatā - kha. / ३८ devarājyaṃ - ka. kha. / ३१ ... raṣṭradaṃṣṭro - ka. / ४० ...vamatāḍayat - ka. kha. / ४१ mahābalaḥ - kha. / ४२ tasmai - ka. kha. / ४३ menaṃ - ka. kha. / ४४ sarvadāya - kha. / ४५ kālākālaharāya ca - kha. /
411
namosuravaraghnāya kālacakrāya te४६ namaḥ /
saṃvarttakāgnicakrāya४७ pralayāntakarāya ca //५८/ /
naranārāyaṇeśāya naranārāyaṇātmane /
mamaiva varadātre ca sarvakāmapradāya ca

8.8.8.71.60

śarabhāya surūpāya vyāghracarmasuvāsase /
nandīśvaragaṇeśāya gaṇānāṃ pataye namaḥ

8.8.61

indriyāṇāmatheśāya manasaspataye namaḥ४८ /
namaḥ pradhānapataye surāṇāṃ pataye namaḥ

8.8.62

namostu bhāvapataye tattvānāṃ pataye namaḥ /
carācarāṇāṃ४९ pataye bhūtānāṃ pataye namaḥ

8.8.67

trailokyapataye caiva lokānāṃ pataye namaḥ /
yogadāya namo mahyaṃ tathaivaiśvaryadāya ca / /६३ / /
avadhyatvapradātre ca tathaivājapyadāya५० ca /
bhagavaṃstvatpratiṣṭhosmi tvanniṣṭhastvatparāyaṇaḥ /
śaraṇaṃ tvāṃ prapannohaṃ prasīda mama sarvadā //६४/ /
ya imaṃ śṛṇuyānnityaṃ śuciḥ prayatamānasaḥ /
sa rudralokamāsādya devasya gaṇapo bhavet / /६५//
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargyaṃ pāpapraṇāśanam /
śrāvaṇaṃ śravaṇaṃ cāsya tathānusmaraṇaṃ sadā / /६६//
sanatkumāra uvāca
sa evaṃ stūyamānastu viṣṇunā bhuvaneśvaraḥ /
hṛṣīkeśamuvācedaṃ vacaḥ paramapūjitam

8.8.72

tubhyaṃ viṣṇo mayā dattaḥ puṇyo hyeṣa varaḥ śubhaḥ /
ayonau sajjamānasya svayonau pratipādanam / /६८/ /
४६ vai - ka. kha. / ४७ saṃvarttakāgnivaktrāya - gha. / ४८ manasāṃ pataye namaḥ - ka. kha. / ४९ carācarasya - kha / ५० ...yāvyayāya ca - kha. /
412
sa tvaṃ viṣṇurmahātejā matto labdhavarassadā /
velāyāṃ tvāṃ५१ samudrastu tiryagyonimasūta yaḥ (?) // ६९/ /
kṛtaṃ kāryaṃ tvayā sarvaṃ hiraṇyakaśipurhataḥ /
ehi gaccha śubhāṃ yonimātmanaḥ paramādbhutām / /8.71.७० / /
tatastamākramat pādaiḥ siṃhaṃ śarabhasattamaḥ /
ayojayacca dehena punardivyena keśavam / /७१ / /
viṣṇavetha varaṃ dattvā daityaghnaṃ sa vṛṣadhvajaḥ /
prakṛtistho bhavetyuktvā tatraivāntaradhīyata

8.8.4

datvā tasmai varamanupamaṃ viṣṇave lokadhātā
daityaghnatvaṃ surapuravadhūlocanaiḥ pīyamānaḥ /
nīlāmbhodadyutinibhamuraḥ५२ prodvahacchūlapāṇi-
rdhāma svīyaṃ५३ paramamunibhirvandyamāno jagāma / /७३ //
iti skandapurāṇe hiraṇyakaśipūpākhyāne śarabhakṛtanarasiṃhoddhārākhyānaṃ nāma ekasaptatitamo५४dhyāyaḥ
vyāsa uvāca
bhagavan sarvayogajña śrutamākhyānamuttamam /
parataḥ śrotumicchāmi yad vṛttaṃ munisattama / /१ //
apanīya tadā viṣṇoḥ siṃharūpaṃ vṛṣadhvajaḥ /
kimanyadakaroddhīmānetadicchāmi veditum / /२ / /
sanatkumāra uvāca
svayoniṃ viṣṇumānīya devadevo bhavastadā /
mandare sahito devyā vicacāra mahādyutiḥ //३ / /
ramyān sa kānanoddeśān gireḥ prasravaṇāni ca /
alañcakāra deveśaḥ parisarpan samantataḥ

8.8.6

५१ tvaṃ - ka. ५२ vapuḥ - gha. / ५३ svākyaṃ - ka., svādyaṃ - gha. ५४ saptatitamo - ka. /
413
vanaprekṣārataṃ१ devaṃ jñātvā śaṅkaramavyayam /
śarattatra vasantaśca dvāvṛtū samupasthitau //५/ /
tato mahīruhāḥ sarve sarāṃsi ca samantataḥ /
nānāvidhāni puṣpāṇi mumucussahasā samam

8.8.7

kamalotpalasaṃchannāḥ ṣaṭpadavrātasevitāḥ /
haṃsasārasasaṃvāsā२ vāpyastatra manoharāḥ

8.8.8

gandhāḍhyā jātayaḥ kṣipraṃ babhūvuḥ saha campakaiḥ /
aśokā३ gandhapuṣpāśca४ tathā caivātimuktakāḥ५

8.8.18

upatasthuḥ samaṃ devaṃ sarvagandhasukhānilāḥ /
sarvartukusumākīrṇaṃ dṛṣṭavā tadvanamuttamam / /९//
puṣpāṇyādāya deveśaḥ svayameva jagatpatiḥ /
alañcakāra hṛṣṭātmā devīṃ himagireḥ sutām //8.72.१ ० //
nandīśvarañca pārśvasthamātmānañca sureśvaraḥ /
tataḥ praṇamya deveśaṃ pārvatī praṇayādidam / / ११ //
vacaḥ provāca jananī kṛtsnasya jagatovyayā /
yathā me dehajaḥ putro bhavitā govṛṣadhvaja //१ २//
tvadvīryastvatprabhāvaśca sarvadevanamaskṛtaḥ /
tathā kuru mahādeva yadi te priyatā mayi / /१ ३//
evamuktastadā devyā devadevastrilocanaḥ /
provācedaṃ mahātejā devyāḥ priyacikīrṣayā / /१४//
evaṃ bhavatu deveśe vijñaptiṃ saphalāmimām /
kariṣyāmi taveśāni putraste sa bhavedyathā / /१५//
śreṣṭhaḥ sarvasureśānāṃ mahāyogabalānvitaḥ /
kṛtsnaṃ jagadidaṃ yasya vaśe sthāsyati bhāmini / / १ ६//
१ vanaṃ prekṣya ratiṃ - ka., navaprekṣāratiṃ - kha. / २ haṃsasārasasaṃvāhā (dhā?) - kha / ३ aśoko - ka. kha / ४ gandhapuṣpaśca - ka. kha. / ५ .muktakaḥ - ka. kha. /
414
gacchantyā tat tapaḥ karttuṃ varaḥ pūrvamapi tvayā /
prārthito hyeṣa putrārthaṃ tenāvaśyaṃ dadāmi६ te / / १७//
evamuktvā tu tau devau girijābhuvaneśvarau /
nandīśena tadā sārdhaṃ vicarantau jagadgurū

8.8.21

sarvodyānāni paśyantau vindhyamājagmaturgirim /
athāgamya tu vindhyasya sauvarṇaṃ śikharottamam / / १ ९/ /
darīkandarasaṃkīrṇaṃ nānānirjharasaṃyutam /
sataḍinmeghasaṃghāta७ ghanīkṛtaśiloccayam / /8.72.२० //
nānāvṛkṣaśilopetaṃ nānākusumasaṃyutam /
nānākhagaravāmodaṃ hemaratnojjvalaṃ śubham

8.8.29

mānasaṃ tasya madhye tu puraṃ sṛṣṭvā८ maharddhimat /
maṇihemamayaṃ divyaṃ devāsuravimohanam //२ २ / /
paramaiśvaryasaṃyuktau yutau viviśatuḥ puram /
nandinañca tato devī samājñāpayadavyayā / २३ / /
vatsa nandin tathā dvāre tiṣṭhestvaṃ gaṇapeśvara /
viśenneha vathā kaścit sūkṣmo vāyurapi sthitaḥ / /२४/ /
kṛtvā śirasi tāmājñāṃ nandīśo gaṇapādhipaḥ /
abhavad९ dvāramūlasthaḥ१० kṛtvā tejotidussaham / /२५//
yogayuktau tadā devau parāṃ mūrttiṃ samāsthitau /
kṛtsnasya jagato yonī pārvatībhuvaneśvarau //२ ६ / /
tasthatuḥ suciraṃ kālaṃ tanayārthaṃ mahādyutī /
sa na śakyo mayā vaktuṃ brahmaṇā vā mahāmune //२७/ /
suyogo yobhavad११ devyā devadevasya śūlinaḥ /
brahmaṇo madvidhānāñca śreṣṭhosau parameśvaraḥ / / २८/ /
avaśyaṃ tvāgame vācyaṃ yathāvṛttaṃ yathāśrutam /
ato vakṣyāmi te vyāsa priyaḥ śiṣyaśca me bhavān

8.8.34

६ dadāni ka./ ७ saṃghātaṃ ka./ ८ dṛṣṭvā ९ bhagavad ka./ १० sthaṃ ka./
415
yogasandhānamāsthāya tayorevaṃ mahāmune /
atītaṃ sthitayordivyaṃ sahasraṃ śaradāmabhūt //8.72.३ ० //
tatobhavannimittāni ghorāṇi trāsanāni ca /
cacāla pṛthivī kṛtsnā saśailavanakānanā / /३ १ / /
nadyaḥ śoṣaṃ tadā jagmuścukṣubhe saritāṃ patiḥ /
tapano niṣprabhaścāsīd vavāvuṣṇaḥ१२ samīraṇaḥ //३ २ //
peturulkā mahāghorā diśaścāsansudāruṇāḥ१३ /
evamutpātavitrastā śubhahetorvasundharā //३ ३ //
jagāma śaraṇaṃ viṣṇuṃ gatvā cārttiṃ nyavedayat१४ /
utpātā dāruṇā deva babhūvurbahavo bhṛśam

8.8.37

tenātīva samudvignā tvāmadya śaraṇaṃ gatā /
atha viṣṇuḥ surānsarvānidamaśrāvayat prabhuḥ / /३५//
tato divaukasaḥ sarve bṛhaspatipurogamāḥ /
ekatra saṃgatā bhūtvā cakrurbahuvidhāḥ kathāḥ //३ ६//
mahābuddhirathāhedaṃ vākyamaṅgirasaḥ sutaḥ /
śrīkaṇṭho bhagavāneṣa devadevastrilocanaḥ

8.8.39

yuktobhūddhimavatputryā tanayārthaṃ mahādyutiḥ /
divyaṃ varṣasahasrantu yogena parameṣṭhinaḥ / /३८//
agādyuktasya१५ pārvatyā babhūvurdāruṇāstataḥ /
utpātā jagatastrāsāścintyate kimihāparam

8.8.8.72.40

gacchāma sahitāḥ sarve stotuṃ bhaktyā vṛṣadhvajam /
yathā ca dehajaḥ putro bhaved१६ devyāḥ sureśvarāḥ

8.8.41

vijñāpayāma deveśaṃ tathā śīghramihāmarāḥ /
tato vaivasvataḥ prāha vacaḥ krodhābhiniḥsṛtam१७

8.8.44

१२ vavāvuṣṇaṃ - ka. / १३ diśaścāsaṃstadā (?) / १४ nivedayat - ka. / १५ āgādyuktasya - ka. / १६ putrobhavad - ka. / १७ krodha - ka., krodhavimiśritaṃ (?) /
416
kimarthaṃ bhṛśamudvignā bhavantassarva eva hi /
yadyasau devadevasya tanayosmāsu bhaktimān / /४२ //
utpatsyati na ca drogdhā tataḥ kṣaṃsyāma taṃ surāḥ /
atha cetkarkaśosmāsu drogdhā vā sa१८ bhaviṣyati //४३ / /
tata enamahaṃ baddhvā kālapāśena bālakam /
.āneṣye१९ svavaśaṃ२० krūraṃ mṛtyunā sahitomarāḥ

8.8.46

na cetpurandaro vajraṃ tasya kṣepsyati mūrdhani /
dvidhā yena kṛto mūḍhaḥ prāṇāṃstyakṣyati dustyajān //४५/ /
bruvatastasya bahvevaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ /
viṣṇuḥ provāca dharmātmā vacāṃsi paramārthavit

8.8.52

aho tvayā suviśrabdhaṃ procyate bhāskarātmaja /
paramārthamavijñāya krodhasya vaśavartinā / /४७/ /
tanayaḥ kila yaḥ śambhorgirijāyāṃ bhaviṣyati /
sa mūḍha iva yaḥ kaścid bhavitā vaśagastava / /४८ //
kimasau mānavonyo vā janma२१ mṛtyusamanvitaḥ /
utpatsyati raveḥ putra yena२२ syādvaśagastava / /४९//
kālenāparipūrṇena mānavasyāpi bhānuja /
na tvaṃ nāśayitā२३ nāma kimu putrasya śūlinaḥ //8.72.५० / /
tejo bhagavataḥ śambhoryad bhaviṣyatyanuttamam /
sa kathaṃ vadhyatāṃ yāyāt२४ tava śakrasya vo vibho२५ / /५१ //
bravīmi vo hitaṃ devāḥ kriyate yadi madvacaḥ /
prayāma sahitāssarve taṃ prasādayituṃ haram

8.8.55

yo naḥ svayaṃvare datto varastiṣṭhati śaṅkare /
tameva varayiṣyāmo२६ varamagryaṃ pinākinam२७ / /५३ //
१saṃbhaviṣyati (?) / १९ nayiṣye - ka. / २० svaṃ vaśaṃ - ka. kha. / २१ jano - kha. / २२ tena - ka. kha / २३ vāśayitā - ka., vaśamitā (?) / २४ yātu (yātā?) - ka. ṭi. / २५ vibhoḥ - kha. / २६ mṛgaśi ... (?) - ka. / २७ pinākinaḥ - ka. /
417
yathā na२८ dehajo devyāstanayaḥ saṃbhaviṣyati /
nāsmākamahitaṃ śambhuḥ putramutpādayiṣyati / /५४/ /
vayameva sutāssarve śaṅkarasyāgrajā२९ vibhoḥ /
na śakyastapasā draṣṭuṃ na jñānena३० sureśvarāḥ३१

8.8.57

bhaktyā paramayā draṣṭuṃ śakyaḥ syātsa vṛṣadhvajaḥ /
āgacchadhvaṃ gamiṣyāmo yatra tiṣṭhati śaṅkaraḥ / /५६/ /
parāṃ bhaktiṃ samāsthāya yathā paśyeya śaṅkaram /
hutabhuk caiva no devastatsakāśaṃ३२ pravekṣyati

8.8.58

sarveṣāmeva vijñaptyā३३ surāṇāṃ surasattamāḥ३४ /
iti śrutvā vacastasya viṣṇoramitatejasaḥ

8.8.59

bṛhaspatipurogāste hṛṣṭātmāno divaukasaḥ /
sādhusādhviti santuṣṭā vacāṃsyūcuḥ surottamāḥ

8.8.64

tato viṣṇusahāyāṃste gatvā tacchṛṃgamuttamam३५ /
ūcurhutāśanaṃ devaṃ vacaḥ stutipurassaram / /8.72.६ ० / /
tvamagne sarvadevānāṃ hitakṛtsarvatovyayaḥ /
praviśya trāhi naḥ sarvāñchaṅkarāya nivedaya / /६१ //
tathā kuryāssuraśreṣṭha३६ yena nirgamya śaṅkaraḥ /
asmānnirīkṣate devaḥ prahvān bhaktimataḥ sthitān //६२ / /
ityuktassa suraissarvaiḥ pratyuvāca hutāśanaḥ /
akartavyaṃ hi me devā na yuṣmānprati vidyate / /६३ / /
pārvatyā saha saṃyuktaṃ devadeveśvaraṃ३७ param /
na me śaktirharaṃ draṣṭuṃ bhavantaścākulā bhṛśam

8.8.68

yuṣmadvākyamalaḍghyañca kṛcchrametadatīva me /
pravekṣye dūtavaddevāḥ३८ kariṣye sāhasaṃ mahat /
ityuktvā sa jagāmāśu bhavanaṃ३९ tatkapardinaḥ / / ६५/ /
२८ te - ka / २९ śaṃkarasyātmajā - ka / २० jñāyeta - kha. / ३१ sureśvara. - kha. / ३२ stambha. ka. / ३३ vijñāpyaḥ - kha. / ३४ surasattamaḥ - kha. / ३५,.. mucchritaṃ - ka. / ३६ kuryātsuraśreṣṭha - ka. kha. / ३७ devaṃ deveśvaraṃ - ka. / ३८ sutavad devāḥ - ka. / ३९.. bhavanaṃ - ka. /
418
tatrāpaśyat sthitaṃ dvāre nandinaṃ paramaujasam /
dvāramākramya tiṣṭhantaṃ dīptapaṭṭiśadhāriṇam //६६/ /
taṃ dṛṣṭvā sa tadā vahniḥ samālokya samantataḥ /
nāsti kaścidihopāyaḥ sūkṣmajantorapi sthite //६७/ /
praveṣṭumiti sañcintya tameva śaraṇaṃ yayau /
nandinaṃ hutabhug devastuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ

8.8.69

namo gaṇādhipataye namaścaṇḍāya śūline /
namassenādhipataye namaḥ śarvātmane४० sadā

8.8.72

hālāhalāya rudrāya nīlarudrāya vai namaḥ /
namo ii?tirudrāya tathaivārdrapaṭāya ca //8.72.७० / /
namaste svapnarudrāya bhasmarudrāya te namaḥ /
namaḥ śmaśānarudrāya koṭīrudrāya te namaḥ / /७१ //
namaḥ piṅgalarudrāya rudrādhipataye namaḥ /
namaḥ pramatharudrāya४१ bhūtarudrāya te namaḥ

8.8.75

virūpākṣāya rudrāya śvetarudrāya te namaḥ /
namaste satataṃ deva namaste satataṃ śiva / /७३ //
namaste satataṃ saumya namaste bhaktavatsala४२ /
mama bhaktasya deva tvaṃ devānāṃ hitamicchataḥ / /७४//
varado bhava nandīśa mā naḥ krodhaṃ kṛthāḥ prabho /
tato nandīśvaraḥ prāha stuvantamanalaṃ sthitam

8.8.77

prītastavānayā vahne bhaktyāhaṃ surasattama /
brūhi kinte priyendeva karavāṇi४३ hutāśana / /७६//
atha provāca vahnistaṃ varadaṃ nandinaṃ sthitam /
yadi tuṣṭosi me deva deyo yadi varaśca me

8.8.79

४० sarvātmane - ka. / ४१ prathamarudrāya - ka. / ४२ bhaktivatsala - ka. / ४३ karomyadya - ka. kha. /
419
devakāryeṇa deveśa praveṣṭuṃ४४ dīyatāṃ mama /
bhavanaṃ devadevasya vara eṣostu me vibho / ७८//
taṃ nandī pratyuvācedaṃ kṛcchraṃ deyo varo hyayam /
na taṃ śakṣyasi४५ deveśaṃ draṣṭuṃ tvaṃ yogamāsthitam

8.8.82

saha devyā maheśānaṃ sraṣṭāraṃ jagatovyayam /
tathāpyeṣa४६ mayā tubhyaṃ deya eva varonala / /8.72.८० / /
gaccha sūkṣmataro bhūtvā durālakṣyo hutāśana /
praviśya niṣkrama kṣipramavijñātāgamakriyaḥ //८१ / /
sa nandinābhyanujñāto jātavedā४७ mudā yutaḥ /
jyotiḥ sūkṣmataro bhūtvā bhāskarasyāṃśunā saha

8.8.83

praviśya bhavanaṃ śambhormaṇistambhamathāviśat /
vāhneya४८maṇimadhyasthaṃ stambhaṃ taṃ bhāsayan४९ muhuḥ

8.8.86

sopaśyattatra deveśaṃ devīñca bhuvaneśvarīm /
tuṣṭāva manasā५० devau tatosau havyavāhanaḥ //८४/ /
tathā saṃstūyamānaśca prītiṃ devyāśca darśayan /
vīkṣya stabhbhaṃ haro devīṃ vākyametadabhāṣata //८५/ /
eṣa stambhamaṇirdevi bhrājamāna iva priye /
saṃstauti māṃ tvayā sārdhaṃ dadānyasmai varaṃ śubham

8.8.113

devyuvāca
evaṃ kuru mahādeva bhaktasyāsya sureśvara /
stuvatastvā mayā sārdhaṃ prayaccha varamuttamam / /८७//
devadeva uvāca
prītohaṃ maṇimadhyastha bhaktyā te vinayena ca /
brūhi kāryaṃ yatheṣṭaṃ tvaṃ tatsarvaṃ te bhaviṣyati५१ / /८८//
४४ praveśo (?) / ४५ śaktosi - kha. / ४६ yathāpyeṣa - ka. / ४७ jātavedo - ka. / ४८ vahneya - -kha / ४९ bhāvayat - ka. / ५० vacasā - kha. / ५१ vara eṣa bhaviṣyati - kha. /
420
agniruvāca
devāstvāṃ draṣṭumicchanti bahiḥsthā bhuvaneśvara /
bhagavam̐ste yathā sarve paśyeyustvāṃ tathā kuru //८९/ /
devadeva uvāca
evamastu suraśreṣṭha nirgatya tridivaukasām /
dadāmi५२ darśanaṃ vahne bhavataḥ priyakāmyayā / /8.72.९० / /
tatheti samanujñāto vahnistasmād५३ vinirgataḥ /
devebhyaḥ kāryamāvedya tasthau yogaṃ samāsthitaḥ //९१/ /
atha niṣkramya bhagavān devadevaḥ pinākadhṛk /
jagāma tvaritaṃ tatra yatra devāḥ samāsate / /९२//
atha dṛṣṭavā mahādevaṃ devāssarve vṛṣadhvajam /
praṇemurmūrdhabhirhaṣṭāstuṣṭuvuśca mudā yutāḥ / /९३ //
namassahasranetrāya sahasracaraṇāya ca /
mahatāṃ pataye nityaṃ devānāṃ pataye namaḥ / /९४//
namaḥ śmaśānarataye vyāghracarmasuvāsase /
brahmaṇaśca śirohartre५४ viṣṇorvai५५ varadāya ca //९५/ /
namo dakṣamakhaghnāya namaste tryambakāya ca /
namo bhūtādhipataye pradhānamathanāya ca / /९६//
pinākapāṇaye nityaṃ sarvayogātmayogine /
namo nīlaśikhaṇḍāya sapatnīkāya vai namaḥ / /९७//
namaḥ kāmeṣvasaktāya kāmasaktāya vai namaḥ /
namassarvāya५६ śarvāya५७ daṇḍine५८ jaṭine namaḥ /
namaḥ sarvātmabhūtāya diśa no yanmanogatam //९८/ /
evaṃ saṃstūyamānotha sarvaireva surottamaiḥ /
pratyuvāca mahādevastānsurānpraṇatān sthitān / /९९/ /
५२ dadāni kha./ ५३ stambhād kha./ ५४ namo brahmaśirohartre (?) ५५ viṣṇave ka. kha. ५६ namaśśarvāya - kha. / ५७ sarvāya - kha / ५८ muṇḍane - kha. /
421
parituṣṭosmi bho५९ devā brūta kiṃ६० pradadāni vaḥ६१ /
punaḥ praṇamya te devāḥ prāhurvacanamuttamam / / 8.72.१०० //
yo nassvayaṃvare deva varo dattastvayā vibho /
taṃ prārthayāma sahitāstanno dātuṃ tvamarhasi / /१ ०१ //
devyā ya eṣa putrārthaṃ yogaste bhuvaneśvara /
kṛtobdāni bahūni sma taṃ६२ saṃhara namastava / /१ ० २//
aśubhāni nimittāni dṛśyante sumahādyute /
pṛthivī duḥsthitā deva vayañca bhṛśamākulāḥ //१० ३ //
tenaiṣa na yathā devyā dehe sañjāyate sutaḥ /
jāyeta ca yathā deva tathā naḥ kartumarhasi / / १ ०४/ /
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devadevobravīdvacaḥ /
mahāneṣa varaḥ sarvaiḥ prārthitaḥ surapuṅgavaiḥ६३ // १० ५/ /
tathāpi ca prayacchāmi yuṣmatpriyacikīrṣayā /
mahāntaṃ kintvidaṃ kālaṃ tejassandhāritaṃ६४ mayā //१ ०६ //
asya६५ prapaśyata६६ sthānamamoghaṃ hyetaduttamam /
athaivamuktā devena te devā munisattama / /१ ०७//
babhūvussahitāstūṣṇīṃ surā brahmapurogamāḥ /
teṣāṃ madhye tadā vahniḥ६७ provāca bhuvaneśvaram // १ ०८/ /
juhudhyetatparantejo mayi deva trilokapa /
juhāvāgnau tatastejastadā svīyaṃ६८ paraṃ bhavaḥ / /१ ०९/ /
hutvā tasmintataḥ kṛtsnaṃ६९ tuṣṭobhūtparameśvaraḥ /
varaṃ vṛṇu hutāśa tvamiti provāca śaṅkaraḥ //8.72.१ १० //
tato vahniḥ praṇamyeśaṃ varānabhyarthayad७० vibhum७१ /
iccheyametaṃ७२ putrante mama nāmnā prakīrtitam / / १११ / /
५९ vo - ka kha. / ६० taṃ brūta - kha / / ६१ ca - ka / ६२ tat - ka kha. / ६३ supaṅgavāḥ - kha. / ६४ ...ssvandhāritaṃ (?) / ६५ atha - ka / ६६ prayacchata - kha. / ६७ teṣāmagnistadā madhye - .ka. / ६८ ..stadātmīyaṃ - ka. / ६९ kṛtsna tatastasmina - kha / ७० prārthayad - ka kha. / ७१ vibhu - ka. / ७२ menaṃ - kha /
422
śāpasyāhamagamyaḥ syāṃ paśyeyaṃ tvāñca nityaśaḥ /
dhārayeyaṃ sukhenaitadutsṛjeyañca śaṅkara // १ १२/ /
sarvabhakṣopyalepaḥ७३ syāṃ pāpanna ca७४ bhavenmama /
mayi devāśca yajñāśca pratiṣṭhāṃ yāntu śūladhṛk

8.8.114

ahaṃ bhūteśvaraśca syāmahaṃ paśupatiśca ha /
ahaṃ tava tanuḥ syāñca tvanmūrttistvadupāśrayaḥ७५

8.8.121

varamicchāmi deveśa dīyamānamimaṃ७६ tvayā /
evamastviti tatsarvaṃ vahnaye pradadau vibhuḥ //१ १५/ /
visṛjya ca tato devān devadevo vṛṣadhvajaḥ /
punarviveśa bhavanaṃ devī caina७७mabhāṣata // ११ ६/ /
kva gatvā tvamihāyātaḥ kṣipraṃ tribhuvaneśvara /
kintad gurutaraṃ kāryaṃ yena nirgatavānasi // १ १७/ /
tataḥ provāca deveśaḥ pārvatīṃ ruṣitānanām /
gatosmi tvarito devi devairvijñāpitaḥ priye //१ १८//
bahiḥsthaiḥ padmapatrākṣi bhaktimadbhissuduḥkhitaiḥ /
athovāca tato devī devaṃ sarvajagatpatim // १ १९//
kathaṃ tvamāgatāndeva bahiḥsthān tridivaukasaḥ /
jñātavānasi santrastān kenākhyātañca te vibho //8.72.१२० / /
devadeva uvāca
praviśya hutabhug devi maṇistambhaṃ samāsthitaḥ /
nyavedayatstuvanmahyaṃ sarvāndevān७८ bahiḥsthitān

8.8.123

tavaivānujñayā७९ devi tasmai८० datto varo mayā /
tato bhagavatī kruddhā८१ nandinaṃ prāha८२ pārvatī / / १ २२//
७३ sarvabhakṣopalepyaḥ - ka. / ७८ syāmāpanna ca - kha- / ७५ ...stvadapāśrayaḥ - ka. kha. / ७६ dīyamānamīdaṃ - kha. / ७७ ñcaiva - ka. kha. / ७८ sarvadevān - kha. / ७९ tavaiṣājñā mayā - kha. / ८० yasmai - ka, yaste - kha. / ८१ ...bhavatsusaṃkruddhā - ka. / ८२ prati - ka. /
423
kathaṃ praviṣṭa८३ste vahnirdvārasthasyeha durmate८४ /
tatassāsya bhṛśaṃ kruddhā śravaṇa८५ nyastamutpalam

8.8.126

gṛhītvā vajrasaṃkāśaṃ nandīśāya vyasarjayat /
dvādaśādityasaṃkāśaṃ prajvalattattadotpalam८६ / /१ २४//
vadhārthaṃ nandino८७ ghoraṃ prasasāra sphuṭanniva /
hato nandīśvara iti procyotthāya ca śaṅkaraḥ८८ / /१२५//
bhadraṃ bhavotpalakṣipramityuktvā gṛhṇadutpalam /
athomāpi tato devī pratyāpattiñjagāma ha

8.8.127

aho bata mahatkaṣṭaṃ kṛtaṃ krodhavaśānmayā /
kathañcinna hato८९ nandī mahāgaṇapanāyakaḥ

8.8.129

tad gṛhītvā tato hastād devasya śravaṇotpalam /
cikṣepa tvaritaṃ devī bhadraṃ bhavatu te saraḥ / /१ २८//
evamuktvā tataḥ kṣiptaṃ९० devyā tacchravaṇotpalam /
vindhyapṛṣṭhe sarastatra bahupadmotpalaṃ babhau

8.8.8.72.130

haṃsasārasasaṃkīrṇaṃ cakravākopaśobhitam /
nāmnā bhadrotpalamiti hemaśṛṅgasamīpataḥ९१

8.8.132

tatra snātvā naraḥ९२ kṣipraṃ sarvapāpaiḥ pramucyate /
tatrākṣayaṃ sadā dānaṃ pitṛtarpaṇameva ca //१३ १ //
mṛtaścātra naro yāti nandīśvarasalokatām /
tato devaṃ९३ punardevī vākyamāha gireḥ sutā

8.8.133

kimūcustvāṃ surā deva kīdṛśaṃ cārcayan varam /
kathayāmāsa deveśastato devyai bṛṣadhvajaḥ

8.8.144

devairvijñāpito devi nirgatohaṃ varānane /
devyā ya eṣa putrārthaṃ yogaste bhuvaneśvara //१ ३४//
८३ pratiṣṭavān - ka. / ८४ sya sudurmateḥ - kha / ८५ śravaṇe - kha. / ८६ jvalantantantadotpalam - ka. kha / ८७ nandine - ka. / ८८ provācyotthāya śaṅkaraḥ - ka., protthāya ca sa śaṅkaraḥ - -kha. / ८९ kadācinni hato? - kha. / ९० kṣipraṃ - ka. / ९१ haimaśṛṅgasamīpataḥ - kha / ९२ snāto - kha. / ९३ deva - kha/ - -
424
aśubhānyatra dṛśyante dāruṇāni sahasraśaḥ /
santrastā pṛthivī kṛtsnā vayañca bhṛśamākulāḥ / /१ ३५ //
tenaiṣa na yathā devyā garbhe sañjāyate sutaḥ /
bhavecca tanayaḥ ślāghyo vara eṣa pradīyatām // १३ ६/ /
tatognau tadadbhutaṃ tejo mayā putrārthamīśvari /
sutaste bhavitā śrīmān ṣaṭśirā dvādaśekṣaṇaḥ / / १ ३७//
tasya tadvacanaṃ śrutvā śaśāpa girijāmarān /
yasmānmama suto dehe nepsitaṃ tairdurātmabhiḥ /
svāsu patnīṣu tasmātte na prāpsyanti surāḥ sutam //१ ३८/ /
pṛthivī cāpi saṃmūḍhā macchāpopahatendriyā /
bahūnpatīnsamāsādya na putraṃ prāpsyate kvacit / /१ ३९ / /
sanatkumāra uvāca९४
virarāma tato devī śaptvā devānsavāsavān /
kaiṭabhā nāma nāmnā ca puṇyā naikavarapradā / /8.72.१४० //
vindhyasya śikhare haime tatrābhūd garijā śubhā /
puṇyamāyatanaṃ taddhi śilāñca ramaṇāhvayām / /१४१ / /
yobhigacchennaro vyāsa mṛtassa gaṇapo bhavet /
athājagmuḥ surāssarve sārdhaṃ tatra havirbhujā / / १४२/ /
vivarṇāḥ kaśmalopetāḥ sagarbhā lajjayānvitāḥ /
tāndvāḥsthānāgatānnandī śaṅkarāya nyavedayat / /१४३ //
praviśya samanujñātā devamūcurdivaukasaḥ /
tejo na śaknumaḥ soḍhumidaṃ tribhuvaneśvara

8.8.145

trāhi naḥ suralokeśa yathā syāma gatajvarāḥ /
andhakaścāsurotyarthaṃ tapyate duścaraṃ tapaḥ /
bhayañca nastato deva dṛśyate sumahadvibho

8.8.1

९४ vākyametad 'virarāme' tyādiparavartipadyārdhānantaraṃ paṭhitaṃ ka pustake /
425
devadeva uvāca
mā bhīrbhavatu vo devā haniṣyāmyahamandhakam९५ /
yuṣmadarthe parākrāntaṃ hiraṇyākṣasutaṃ varam //१४६/ /
yūyañca merumadhyasthaṃ vanaṃ yāta suvistṛtam /
nāmnā śaravaṇaṃ९६ nāma puṇyaṃ dvādaśayojanam / / १४७//
yuṣmākaṃ tatra saṃbhidya९७ kukṣīndaivatapuṅgavāḥ /
madīyaṃ tatparaṃ tejo nirgamiṣyati dīptimat / / १४८//
suvarṇatvaṃ९८ ca yāsyanti kukṣayo vaḥ surottamāḥ /
tataste tadvacaḥ śrutvā praṇamya śirasā bhavam //१४९ / /
śrīmantaṃ merumājagmuḥ śaradhānaṃ ca tacchubham /
yatra teṣāṃ tadā bhittvā kukṣīntejo nirakramīt९९ //8.72.१ ५० //
yugāntānalasaṃkāśaṃ durnirīkṣyaṃ surāsuraiḥ१०० /
meruścaivābhavat kṣipraṃ śrīmānati manoharaḥ //१ ५१ //
sarvaṃ hiraṇmayaṃ cakre tejo māheśvaraṃ param /
vāti gandhavaho१०१ divyassarvartukusumāvahaḥ / / १ ५२/ /
teṣāñca kukṣibhedāste suvarṇatvaṃ paraṃ yayuḥ /
svarge dundubhayo divyā neduḥ svayamanāhatāḥ / / १५३ / /
puṣpāṇāṃ vṛṣṭayaḥ petussugandhīnāmanekaśaḥ१०२/
namaskāraiśca bhūtānāmadṛśyānāmabhūtsvanaḥ // १ ५४/ /
evamādīni paśyantaḥ śṛṇvantaśca surottamāḥ /
gatvā pinākine hṛṣṭāssarvamāvedya suvrata१०३ /
preṣitāḥ sthāṇunā jagmuḥ svām̐llokān hṛṣitānanāḥ / /१५५//
९५ haṃsye tamahamandhakam - ka. / ९६ śaravana - ka. / ९७ saṃmittvā - ka. / ९८ saparṇatvaṃ - ka. / ९९ tejobhiśca vyatikramaṃ (na) - ka / १०० surairapi - ka kha. / १०१ gandharvaro - ka. / १०२ sugandhānā- manekaśaḥ - ka. / १०३ suvratāḥ - ka /
426
śrutvā devairabhihitamidaṃ prītiyuktairvacogryaṃ
prītā devī hṛdayamahitā putrajanmapravṛttim /
jñātvā tasthau vibudhavaradā yogamātā vidhātrī
tuṣṭiñcāgāddhṛdi suraśiraḥspṛṣṭapādāravindā //१ ५६//
iti skandapurāṇe skandajanmapravṛttirnāma dvisaptatitamo१०४dhyāyaḥ
vyāsa uvāca
andhakaḥ kasya putrosau kiṃ vīryaḥ kiṃ parākramaḥ /
kathañca nihataḥ saṃkhye sarvametadvadasva me

8.8.2

sanatkumāra uvāca
śṛṇu vyāsa mahābuddhe sarvametadyathābhavat /
andhakasya purāvṛttaṃ sarvaṃ vakṣyāmi te dvija

8.8.5

kaśyapasya sutau dityāṃ daityau tau saṃbabhūvatuḥ /
hiraṇyakaśipurjyeṣṭho hiraṇyākṣastatonujaḥ / /३//
jyeṣṭhastatrābhavadrājā hiraṇyakaśipustadā /
tasminvinihate vīre narasiṃhena dhīmatā //४/ /
hiraṇyākṣobhavadrājā sarvadaityanamaskṛtaḥ /
aputraḥ sa tapastepe putrahetoriti śrutiḥ

8.8.8

sa śaṃkukarṇaṃ saṃprāpya sindhusāgarasaṅgame /
tapastepe diteḥ putro devaṃ draṣṭuṃ pinākinam / /६//
vyāsa uvāca
kathaṃ tadabhavaddivyaṃ pavitraṃ lokaviśrutam /
śaṃkukarṇaṃ maheśasya kṣetraṃ sarvārthasādhakam /
yatphalaṃ puṇyasaṃpacca tanme vyākhyātumarhasi / /७//
१०४ ekasaptatitamo ka./
427
sanatkumāra uvāca
purā hi bhagavāndevaḥ kapardī nīlalohitaḥ१ /
sindhusāgaramāgamya lokānugrahahetave

8.8.17

tapaḥkartuṃ samārebhe yadacintyaṃ surāsuraiḥ२ /
daśasvapi tato dikṣu rakṣaṇārthaṃ jagatpatiḥ / /९ / /
sthāpayāmāsa gaṇapān nikumbhādīnsahasraśaḥ /
śakukarṇaṃ mahādaṃṣṭraṃ sthūlākṣaṃ sthūlanāsikam // 8.73.१० / /
hrasvapādakaraṃ caiva dāritāsyaṃ vibhīṣaṇam /
śārdūlacarmasaṃchannaṃ dvīpicarmottaracchadam / /१ १ / /
śaṃkukarṇamiti khyātaṃ gaṇeśaṃ sumahābalam /
samāhūya samīpantu bhagavānidamabravīt // १ २//
svaistvaṃ gaṇeśvaraissārdhaṃ na viśeyuryathā surāḥ/
tathā pāhi vanaṃ vatsa yāvadetad vrataṃ mama / /१ ३ //
evaṃ sa kṛtvā rakṣāṃ tu mahādevo vṛṣadhvajaḥ /
tapastepe mahattatra ghoraṃ paramaduścaram // १४/ /
athājagmussurāstatra sarve śakrapurogamāḥ /
niruddhāḥ śakukarṇena na celuḥ padamagrataḥ / / १५ / /
devā ūcuḥ
bho gaṇeśā vayaṃ devaṃ śarvamugraṃ kapardinam /
draṣṭuṃ kāryeṇa saṃprāptāstanno darśayatānaghāḥ४ /
ākulāstamapaśyanto naśyāma५ pramatheśvarāḥ६ / /१ ६ / /
śaṃkukarṇa uvāca
na yuṣmābhiḥ surāḥ śakyo devo draṣṭuṃ kathañcana /
tapaḥ kuruta bhadra vastato drakṣyatha śaṅkaram

8.8.23

१ nīlalocanaḥ - kha. / २ surairapi - ka. / ३ kṛtvā sa - kha. / ४ darśaya ( daṃśaya?) mānaghāḥ - ka. / ५ na syāma (? ), paśyāma - kha. / ६ pramatheśvaraṃ - ka, / ७ śakyaṃ - ka. /
428
devā ūcuḥ
mā lokānāṃ vināśaḥ syād gaṇeśvara mahādyute /
iti prayaccha no dvāraṃ prasādaṃ kuru naḥ prabho८ / / १८//
śaṃkukarṇa uvāca
lokā naśyantu yūyaṃ vā na praveśaḥ pradīyate /
vinaṣṭān९ punareveśaḥ srakṣyate bhuvaneśvaraḥ / / १ ९/ /
sraṣṭā sa eva bhūtānāṃ sa vināśayitā tathā /
taṃ vinā kaḥ surāḥ śakto lokānnāśayituṃ vibhum / /8.73.२० //
yacchāma na vayaṃ dvāramājñā naḥ pārameśvarī /
ta evamuktāḥ१० saṃcintya jagmurbrahmasadaḥ surāḥ //२१ / /
tato nivedayāmāsurbrahmaṇaste surottamāḥ /
atha brahmā surānāha mayā saha punaḥ surāḥ / /२२ / /
gacchadhvaṃ gaṇapān yāvat pratyāpattiṃ nayāmi vaḥ११ /
tataste brahmaṇā sārdhaṃ viṣṇunā ca divaukasaḥ

8.8.25

tameva punarājagmustiṣṭhate yatra śaṅkaraḥ /
atha tānpunarevāsau१२ rurodha gaṇapeśvaraḥ / /२४/ /
śaṃkukarṇo gaṇādhyakṣastejasā prajvalanniva /
atha brahmā tamāhedaṃ sāntvamarthayutaṃ vacaḥ

8.8.27

gaṇeśvara na devānāṃ dauṣṭyaṃ kiñciddhi vidyate /
tava prasādātpaśyantu devā devaṃ१३ vṛṣadhvajam / /२६/ /
śirasā praṇātāstubhyaṃ devāścendrapurogamāḥ१४ /
ahaṃ ca viṣṇunā sārdhaṃ prayācema gaṇeśvara१५

8.8.8.73.40

tasya tadvacanaṃ śrutvā brahmaṇaḥ sa gaṇeśvaraḥ /
kruddhaḥ paṭṭiśamudyamya vacaḥ provāca niṣṭhuram / /२८//
८ tatprasāda kuru prabho - kha. / ९ vinaṣṭe - ka. / १० evamuktastu - ka / ११ ca - ka. / १२ punarevāśu - ka. kha. / १३ devadevaṃ - ka kha / १८. sendrapurogamāḥ - ka kha. / १५ gaṇapeśvaraḥ - kha. /
429
na me gurutaro devāḥ praṇāmo bhavatāṃ nvayam /
ājñā garīyasī śambhorna praveśosti kaścana //२९ / /
pratiṣiddhān१६ kathaṃ brahmanniyuktā rakṣaṇāya ca /
īśājñāṃ samatikramya prayacchāma praveśanam //8.73.३ ० / /
tasya tadvacanaṃ śrutvā gaṇeśasya mahātmanaḥ /
ekāntaṃ prayayau brahmā lajjayā parayānvitaḥ //३ १ //
devāḥ sarve tato१७ dṛṣṭvā vrīḍāyuktaṃ pitāmaham /
kruddhā manyuparītāṅgā vākyamūcurgaṇeśvaram / / ३२ //
gaṇādhipa na te lajjā gurumākrośase katham /
naivaṃ१८ tvāṃ vibruvantaṃ hi śaṃsyate vṛṣabhadhvajaḥ //३ ३ / /
avamānaṃ punarmaivaṃ१९ tvamasmākaṃ kṛthā gaṇa /
mādya te vayamudyuktā nāśayiṣyāma jīvitam / /३४/ /
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā śaṃkukarṇo ruṣānvitaḥ /
vacaḥ२० provāca saṃkruddhastiryag vīkṣya divaukasaḥ //३ ५ / /
guravaḥ kiṃ bhavanto me२१ yena śaṅkemarādhipāḥ /
prasādya śaṅkaraṃ yūyaṃ gatā devatvamuttamam / /३ ६ //
gaṇabhūtāḥ sureśasya yūyamapyamarottamāḥ /
vayamapyatiyogīśā gaṇapāstasya śūlinaḥ // ३७/ /
samānā yūyamasmākaṃ hīnā vā tridivaukasaḥ /
yasmādvayaṃ sureśānaṃ paśyāmonucarāma ca //३८/ /
sarvaireva suraistasmādvayaṃ pūjyāḥ sadādhikāḥ /
paśyāmo nirbhayā yūyaṃ praveśaṃ kurutāmarāḥ //३९/ /
yāvadadya gaṇeśānāṃ balaṃ drakṣyatha dāruṇam /
yadvo balaṃ ca yogaśca२२ yattapo yaśca vaḥ śramaḥ

8.8.42

१६ pratiṣiddhaṃ (?), .. ddhā - ka / १७ tato devāstathā - kha. / १८ naiva - ka. / १९ apamānaṃ punaścaiva - kha. / २० tadā - kha / २१ bhavantyete - kha. २२ yogaśca - ka. kha. /
430
tatsarvaṃ darśayadhvaṃ vai tato drakṣyatha२३ me balam /
tasya tadvacanaṃ śrutvā sarve devāḥ sugarvitāḥ / /४१ //
pragṛhītāyudhāḥ kṣipraṃ śaṃkukarṇaṃ vidudruvuḥ /
teṣāmāpatatāṃ vyāsa surāṇāṃ śūramāninām

8.8.43

balaṃ jagrāha yogena śaṃkukarṇo mahābalaḥ /
nigṛhītabalāste tu sarva eva surottamāḥ

8.8.45

nāśaknuvan padaṃ dātuṃ tasthuḥ stambhā ivācalāḥ /
nigṛhīteṣu deveṣu viṣṇuḥ praharatāṃ varaḥ //४४/ /
abhidudrāva vegena śaṃkukarṇaṃ gaṇeśvaram /
sa yogena tadā viṣṇordehamastambhayadbalī

8.8.47

sa yogaṃ punarāsthāya viṣṇuraiśvaryasaṃyutaḥ /
yuyudhe śaṃkukarṇena sa cainaṃ pratyayudhyata / /४६ / /
tayostu yogeśvarayo२४ ryuktayormunisattama /
babhūva sumahad yuddhaṃ२५ yogenaiva parasparam

8.8.54

vinigṛhya sa taṃ viṣṇuṃ gaṇeśaḥ śarvavallabhaḥ /
pitaraṃ mama yogena yuyodha paramādbhutaḥ२६ / /४८/ /
sa२७ sūkṣmaṃ yogamāsthāya brahmā२८ bhūtānyathāviśat /
yadyadviśatyasau bhūtaṃ brahmā lokapitāmahaḥ //४९ / /
tatra tatra sthitaṃ२९ hyagre śakukarṇamavaikṣata /
sa bhūtāni samutsṛjya tanmātrāṇyāviśat prabhuḥ / /8.73.५० / /
indriyāṇyatha tattvāni bhāvām̐ścaiva pitāmahaḥ /
tatra tatra sa yogātmā yogaṃ paramamāsthitam //५१ / /
apaśyat sthūlaśirasaṃ śakukarṇaṃ mahābalam /
athāsminnantare vyāsa devadevasya śūlinaḥ / /५२/ /
२३ jñāsthatha - kha. / २४ yogīśvarayo - ka. kha. / २५ dudruvuśca muhustattvaṃ - kha- / २६ paramādbhutaṃ - kha / २७ su - ka. kha. / २८ mahā - kha. / २९ tatrāsthitaṃ - kha. /
431
divyaṃ varṣasahasraṃ tu prayayau dvādaśātmakam /
samāptaṃ cābhavad vyāsa vrataṃ tasya mahātmanaḥ / /५३//
sa samāpte३० vrate tasmin yugāntāgnisamadyutiḥ३१ /
avaikṣata diśaḥ sarvā jīvayanniva३२ śaṅkaraḥ

8.8.55

sopaśyannigṛhītām̐stān३३ sarvāneva divaukasaḥ /
sāmnaiva sa tadā devaḥ śakukarṇaṃ nyavārayat३४

8.8.57

samyagājñā kṛtā vatsa tvayā me gaṇapeśvara /
muñca devānimānsarvān māvamaṃsthā gaṇeśvara / /५६ //
evaṃ devena saṃproktaḥ३५ śaṃkukarṇo gaṇādhipaḥ /
vimucya devatāḥ sarvāstastho३६ devasamīpataḥ

8.8.8.73.60

surā api tadā sarve vrīḍayā parayā yutāḥ३७ /
praṇemurdevadeveśaṃ bhaktyā paramayā vibhum३८ //५८/ /
tāṃstadā३९ vrīḍitāndevaḥ prahasya viditātmavān /
uvāca brahmaṇā sārdhaṃ viṣṇumābhāṣya susvaram४० //५९/ /
gaṇeśvaroyaṃ deveśā macchāsanaparassadā /
yadanena kṛtaṃ kiñcid vyetu tadvaḥ surottamāḥ /
kartavyaṃ yacca tad brūta yadarthaṃ yūyamāgatāḥ

8.8.61

brahmovāca
śaṃkukarṇo hyayaṃ śrīmāna gaṇeśo yena no balam /
hataṃ yogena deveśa varosmai saṃpradīyatām /
asmabhyaṃ parato dadyāssadā४१ darśanamātmanaḥ

8.8.62

devadeva uvāca
asyaivedaṃ bhavennāmnā pavitraṃ lokaviśrutam /
śaṃkukarṇamiti khyātaṃ tathā sthūleśvaraṃ४२ śubham

8.8.72

३० samāpte ca - kha. / ३१ samaprabhaḥ - kha / ३२ kṣīvayanniva - kha. / ३३ ..tāstrān - kha. / ३४ nivārayat - ka. / ३५ sa proktaḥ - ka / ३६ devatān sarvāntasthau - ka kha. / ३७ parayānvitā? - kha/ ३८ paramayānvitāḥ - kha. / ३९ tām̐stathā - (?) / ४० sarvaśaḥ - kha. / ४१ ... tsadā - ka., śarvaḥ - kha / ४२ śūleśvaram - ka. /
432
samantādyojanamitaṃ४३ sarvatīrthasamanvitam /
sarvayajñaphalairjuṣṭaṃ sarvadānaphalairyutam / /६३ / /
yotrāgatya४४ caruṃ kṛtvā māṃ yatnenārcayiṣyati /
ahorātropavāsena mama lokaṃ sa४५ yāsyati / /६४/ /
yatkiñcinniyamaṃ kṛtvā yotra saṃvatsaraṃ vaset /
sa yogaṃ paramaṃ prāpya śaṃkukarṇasamo bhavet / /६५//
yaśca prāṇāniha kṣetre tyajenniyamamāsthitaḥ /
sa dehabhedamāsādya mahāgaṇapatirbhavet / /६६/ /
pitṝṇāmakṣayaṃ śrāddhamiha dattaṃ bhaviṣyati /
iyaṃ caiśvaryasaṃpannāstapoyogabalānvitāḥ / /६७ //
nityaṃ drakṣyatha māṃ devāḥ prayāta vigatajvarāḥ /
tato devo varaṃ dattvā devebhyaḥ prabhurīśvaraḥ //६८/ /
prakāmaṃ darśanaṃ nityaṃ tatraivāntaradhīyata /
gate tasminmahādeve brahmā suravarairvṛtaḥ // ६९/ /
tatra liṅgaṃ pratiṣṭhāpya cakre tīrthānyanekaśaḥ /
daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ४६ puṇyaṃ४७ pañcāśvamedhikam //8.73.७० / /
surāṇāṃ caiva tīrthāni kṛtvā svabhavanaṃ yayau /
etatte kathitaṃ vyāsa sindhusāgarasaṅgame / /७१ //
paraṃ bhagavataḥ sthānaṃ pavitraṃ lokaviśrutam /
siddhacāraṇasaṃkīrṇamapsarogaṇasevitam

8.8.75

bahupuṣpaphalopetaṃ sadā vihaganāditam /
tasmin gatvā vane vyāsa hiraṇyākṣaḥ pratāpavān / /७३ //
putrahetostapastepe dhyāyamānastrilocanam /
atha devastadā gatvā sagaṇo vṛṣabhadhvajaḥ४८ / /७४/ /
४३ yojanamidaṃ - ka. kha. / ४४ yobhyāgatya - ka., yobhyāsayā - kha / ४५ ca - kha. / ४६ puṇyaṃ - ka. / ४७ tīrthaṃ - ka. kha. / ४८ sagaṇeśo vṛṣadhvajaḥ - kha. /
433
ramyaṃ himagireḥ śṛṃgaṃ mainākamiti४९ viśrutam /
tasthau paramayogīśaḥ paraṃ brahma sanātanam

8.8.76

tasyāgatya tadā devī saṃsthitā pṛṣṭhataḥ śanaiḥ /
karābhyāṃ padmatulyābhyāṃ netre śambhornyamīlayat

8.8.77

jānīte neti saṃcintya krīḍārthaṃ himavatsutā /
atha tasmin kṣaṇe vyāsa jagadandhamajāyata

8.8.83

apradṛśyaṃ hi tamasā tathābhūtaṃ purā yathā /
atha devastadā buddhvā tṛtīyaṃ netramavyayam / /७८/ /
lalāṭesṛjadūrdhvasthaṃ yugāntāgnisamaprabham /
tejasā tasya netrasya sa girirbhasmasādabhūt५० / /७९ //
pārvatī pitaraṃ dṛṣṭvā tathā dagdhaṃ pinākinā /
apanīya karau tasthau५१ viṣaṇṇā patipārśvataḥ / /8.73.८० //
atha devastadā dṛṣṭvā viṣaṇṇavadanāmumām /
saumyena cakṣuṣāpaśyacchailaṃ taṃ५२ punareva tu / /८ १ //
sa tathā५३ dṛṣṭamātrastu punaḥ paurāṇikobhavat /
prakṛtisthaṃ punardṛṣṭvā devī pitaramavyayam /
praṇamyovāca bhartāraṃ hṛṣitāsyā५४ girīndrajā / /८२ //
śaila eṣa tvayā deva kimarthaṃ bhasmasāt kṛtaḥ /
kimarthaṃ prakṛtisthaśca punareva kṛtaḥ prabho

8.8.88

tasyāstadvacanaṃ śrutvā provāca parameśvaraḥ /
locane me tvayā devi yasminkāle nimīlite / /८४//
andhāssamabhavam̐llokāstadā sarve tamovṛtāḥ /
prakāśārthaṃ tato devi netrametanmayā kṛtam५५ //८५/ /
lalāṭe sumahadyena dagdhoyamacalottamaḥ /
tvāñca dīnāṃ pitṛvadhādupalakṣya tataḥ śubhe / /८६ //
४९ iti (?) / ५० bhasmasādbhavat - ka. kha. / ५१ tasmina - kha. / ५२ śailamapaśyat - kha / ५३ athavā ( athāsau?) - kha. / ५४ sā - kha / ५५ netramunmīlayāvṛtaṃ - kha. /
434
priyārthaṃ tava suśroṇi prakṛtisthaḥ punaḥ kṛtaḥ /
asmiṃśca tamasā graste loke tīvreṇa sarvataḥ //८७/ /
utpannondhaḥ prabhāveṇa mama devi tathaiva ca /
tapyamānāya dāsyāmi hiraṇyākṣāya taṃ sutam

8.8.89

evamuktvā sa bhagavān pragṛhyāndhaṃ gaṇairvṛtaḥ /
sindhusāgaramāgamya hiraṇyākṣamuvāca ha

8.8.91

paśya māṃ tvaṃ diteḥ putra cakṣurdivyaṃ dadāmi५६ te /
śarvohamāgato daitya varaṃ brūhi yathepsitam / /8.73.९० / /
sa protthāya५७ hiraṇyākṣaḥ praṇamya śirasā bhavam /
varaṃ saṃprārthayad५८ devaṃ putraṃ dattveti satvaram

8.8.94

tamuvāca suraśreṣṭhaḥ śirasā५९ pādayornatam /
ayante suraśārdūla putraḥ६० putraśatāgrajaḥ६१ //९२/ /
māvajñāmandha६२ ityasya kuryāstvamasurādhipa /
bhavitā te mahāneṣa tapovīrthabalānvitaḥ //९३ / /
na kasyacitvayaṃ६३ vadhyo mattonyasya bhaviṣyati /
tataḥ sa bhagavāndevastasmai dattvā sutaṃ śubham

8.8.95

jagāma śikharaṃ ramyaṃ mainākaṃ punareva tu६४ /
ādāyāndhaṃ sutaṃ sopi hiraṇyākṣo mahāsuraḥ

8.8.97

svamaśmakapuraṃ६५ yātvā bhāryāmāha manasvinīm६६ /
ayaṃ tubhyaṃ suto devi datto bhagavatā svayam / /९६//
saṃvarddhayainaṃ yogena mā pramādaṃ kṛthāḥ kvacit /
tasyāḥ snehena taṃ dṛṣṭavā stanābhyāṃ prasnutaṃ६७ payaḥ

8.8.106

saṃvardhyamānaḥ६८ kālena sondhakaḥ samavarddhata /
yadā६९ tu yauvanaṃ prāptastadaivaṃ७० samacintayat //९८/ /
५६ dadāni - ka kha / ५७ cotthāya - kha / ५८ varamaprārthayad - ka. kha. / ५९ cirayā(mā?) / - kha. / ६० putraṃ - ka kha. / ६१ putraśatāgraja - ka,.. jaḥ - kha. / ६२ andha - ka. / ६३ dayaṃ - kha. / ६४ ca - kha. / ६५ svakīyaṃ puna (ra) - kha., svayamantaḥpuraṃ - (?) / ६६ yaśasvinīm - ka. / ६७ prasnutaṃ - ka kha. / ६८ saṃvarddhamānaḥ - kha. / ६९ yathā - va / ७० ...studaiva - ka. kha. /
435
dhig jīvitaṃ mamāndhasya mṛtyureva varo mama /
yohamandho na paśyāmi gṛha७१ saṃbandhibāndhavān / /९९//
dhanyāste puruṣā loke ye svayaṃ yāntyaviklavāḥ /
dṛṣṭvā dṛṣṭavā mukhaṃ bandhūnābhāṣya hi७२ yathāsukham //8.73.१ ०० / /
kāryaṃ bhavecca loṣṭena tṛṇenātha śavena७३ vā /
na mayānugṛhītena dhiṅmāmaśubhakāriṇam / /१ ०१ / /
sutasnehādayaṃ daityaḥ sadā māṃ rakṣate pitā /
hantavyaṃ na vihantyeṣa koṣakṣayakaraṃ hi mām //१ ०२ //
nāyaṃ snehena saṃmūḍho jānātīmāṃ mama vyathām /
ahameva kariṣyāmi yatkāryaṃ buddhimattamaiḥ७४ // १०३ / /
tapo mahatsamāsthāya cakṣuṣmān bhavitā hyaham /
sa evaṃ pariniścintya७५ bahudhāndhaḥ subuddhimān //१ ०४//
āmantrya sahitaṃ७६ mātrā pitaraṃ taṃ praṇamya ca /
jagāma tapase७७ dhīmān saṃkalpya kṛtaniścayaḥ / / १ ०५//
pitrā śokapariplutekṣaṇamukhenāyāsakhinnātmanā
mātrā cāsakṛdaśrupātamukhayā saṃvīkṣyamāṇaściram /
tattīvrādhṛtikhedadṛṣṭiviraha७८ prakṣveḍitondhaḥ śvasan७९
dhyāyandevamumāpatiṃ sa८० tapase yāto gṛhādandhakaḥ

8.8.1

iti skandapurāṇe andhakopākhyāne tapaḥprayāṇaṃ८१ nāma trisaptatitamo८२dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha gatvā sa viprendra hiraṇyākṣasutastadā /
gaṅgādvāraṃ śubhadvāraṃ tapovanamanuttamam

8.8.2

७१ gṛhe - ka. / ७२ mukhaṃ hi bandhūnāṃ bhāṣante - kha, mukhaṃsvabandhūnāmābhāṣante (?), sukhaṃ hi bandhūnāṃ - ka / ७३ śareṇa (?) / ७४ -..sattamaiḥ - ka. kha. / ७५ pariniścitya - (?) / ७६ sahito - kha./ ७७ tapaso - ka. kha. / ७८ dṛṣṭikhedavirahaṃ - ka. / ७९ prakṣodhitontaḥ śvasanaḥ - kha., prakhyāpitāntaḥ, smayan - gha. / ८० dhyāyanpādamumāpateḥ - ka. ṭi., ..mumāpatessa - ka. / ८१ andhakatapaḥ prayāṇe - kha. / ८२ dvisaptatitamo - ka. /
436
divyaṃ kanakhalaṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī /
vṛkṣāḥ kanakhalā yatra sarva eva hi kāñcanāḥ

8.8.5

yatra dakṣaḥ purā yajñamayajad daivataissaha१ /
mahādevena yatrāsya yajño vinihataḥ purā / / ३ / /
tatrāsau devamabhyarcya snātaḥ prayatamānasaḥ /
namaskṛtvā daivatebhya idaṃ vacanamabravīt / /४/ /
andhaka uvāca
yesmin tapovane devā bhūtāni vividhāni ca /
sarvāṃstāñcharaṇaṃ yāmi tapaḥsiddhiṃ diśantu me२

8.8.13

adyaprabhṛti karttāsmi tapa३ ugraṃ suduścaram /
varān yenāpnuyāmiṣṭānmṛtyuṃ vā prāṇanāśanama / /६//
sanatkumāra uvāca
sa evamuktvā tu tataḥ pārāśarya mahābalaḥ /
saṃvatsaraṃ vāyubhakṣo babhūva klamavarjitaḥ //७/ /
tathā triṣavaṇa४ snāyī juhvānognīm̐stathaiva ca५ /
devārcanarataścaiva japahomaparastathā६ //८/ /
varṣe varṣe tu७ saṃpūrṇe svāṅgādutkṛtya kārṣikam८ /
piśitasya tadā bhāgaṃ juhāvāgnau mahāsuraḥ९ //९/ /
evaṃ tasyāgamaddivyaṃ sahasraṃ munisattama /
juhvataḥ svāni māṃsāni varṣāṇāṃ pratyahaṃ tadā / / 8.74.१० //
sosuraḥ śaṃkhahārāmbusudhākundendupāṇḍaraḥ /
babhūvāsthisirāśeṣaḥ kevalaṃ१० tapasi sthitaḥ / /१ १ / /
sa tena tapasā yukto bhāskaraṃ niṣprabhaṃ tadā ११ /
somaṃ ca grahatārābhissaha cakre mitātmavān // १ २/ /
१ devataissaha ka. kha. / २ mām - kha. / ३. .smintapa - ka- / ४ triṣavaṇaṃ - ka. / ५ juhvānogniṃ tathaiva ca - ka. kha / ६ japyahomaparastathā - ka kha. / ७ varṣetha - kha. / ८ kāyikam - ka. / ९ mahāsutaḥ - kha. / १० kevale - kha. / ११ tathā - kha. /
437
sa eva bhāskaro yadvat prakāśayati tejasā /
aśoṣayat palvalāni nadīkūpasarāṃsi ca

8.8.15

pavanaṃ stambhayāmāsa sondhakastapasā tadā१२ /
vyomni siddhā na gacchanti vimānāni ca petire१३ / /१४//
tasya tattapaso rūpaṃ dṛṣṭavā vighnaśatānyuta /
akarot sahasā śakro vikriyāṃ na ca sonvagāt

8.8.17

tato brahmā tamabhyetya१४ provācāndhakadānavam /
mahāsura tapo ghoraṃ tvayā taptaṃ mahābala /
tuṣṭosmi te१५ mahābāho cakṣuṣmānbhava suvrata / /१६//
śarīraṃ prakṛtiṃ yātu yathāpūrvañca tesura /
brūhi cānyaṃ varaṃ bhūyo yaste manasi saṃsthitaḥ

8.8.21

sanatkumāra uvāca
sa cakṣuṣmām̐stadā१६ bhūtvā śarīreṇākṣatena ca /
uvāca praṇataḥ sākṣād१७ brahmāṇaṃ lokabhāvanam / / १८//
andhaka uvāca
bhagavan yadi tuṣṭosi yadi me caritaṃ tapaḥ /
apratidvandvatāṃ१८ saṃkhye daivatebhyaḥ pitāmaha //१ ९/ /
mahābalatvaṃ māyāśca१९ tathā cāmaratāmapi /
etadicchāmi deveśa yadi tvaṃ varado mama / /8.74.२० //
sanatkumāra uvāca
tasya tad vacanaṃ śrutvā prahasya bhagavān vibhuḥ /
hiraṇyākṣasutaṃ prāha punareva vacaḥ śubham

8.8.23

amaratvaṃ na daityasya dadāmi२० ditinandana /
sāntaraṃ tu bhavettatte svayamevottaraṃ vada //२ २ / /
१२ stapasastathā - kha. / १३ pedire - kha. / १४ brahmāṇamabhyetya - kha. / १५ tuṣṭosminte - ka. / १६ cakṣuṣmām̐stu tadā - kha. / १७ sārdhaṃ (sondhaḥ?) - kha. / १८ apratidvandvatā - kha. / ११ ca - kha / २० dadāni - ka., dadāti kha. /
438
andhaka uvāca
yā strī syāllokamātā vai praṇameyaṃ na tāṃ yadi /
tadā syānmama mṛtyustu mṛtyuhīnonyathā२१ hyaham

8.8.26

brahmovāca
evametad bhavatu te tvayā proktaṃ yadadya vai२२ /
andhako bhava nāmnā tvaṃ loke khyātiṃ ca yāsyasi //२४/ /
sanatkumāra uvāca
evamuktvā sa bhagavānandhakaṃ devakaṇṭakam२३ /
jagāma svaṃ tadāvāsaṃ virarāmāndhakaśca saḥ / /२५ / /
sa gaṅgāmbhobhirāplutya devamiṣṭvā yathāvidhi /
agniṃ hutvā tato dhīmānanumānya tapovanam /
sahāyaitsaha daityendro jagāma२४ piturantikam

8.8.27

sa hṛṣṭacetāstapasā२५ mahābalo vivṛddhakāmaḥ suraśatrutoṣaṇaḥ /
pitussakāśaṃ punareva dīptimānagacchaduddhūtabalāhakopamaḥ

8.8.1

iti skandapurāṇe andhakavaralābho nāma२६ catuḥsaptatitamo२७dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
soṣṭābhirdānavaissārdhaṃ gatvā tatpuramantike /
nivedayāmāsa pituḥ kṛtārthondhaka āgataḥ

8.8.8

priyākhyātustato१ vyāsa hiraṇyākṣosureśvaraḥ२ /
dadau ratnānyanekāni tathā kāmānabhīpsitān //२/ /
svayaṃ rājā tadā३ sarvaiḥ suhṛdbhiḥ sahavāhanaiḥ /
saha strībhiryayau tūrṇaṃ somastārāgaṇairiva // ३ / /
२१ yathā - ka. / २२ yadandhaka - kha. / २३ lokakaṇṭakam - kha / २४ daityendrairjagāma - kha. / २५ prahṛṣṭacetāstapayā - kha., ...saṃ - kha. / २६ pradāno nāma - kha., pradāna nāma - gha. / २७ trisaptati- tamo - ka. /
१ priyākhyātuṃ tato - kha / २ mahāsuraḥ - kha. / ३ tataḥ - kha. /
439
sa gatvā nātidūretha vane sāśokacampake /
āsasāda sutaṃ śrīmān४ somo budhamivāparam / /४/ /
kṛtārthaṃ sa sutaṃ५ dṛṣṭvā tuṣṭobhūddānaveśvaraḥ /
snehātsa taṃ६ pariṣvajya mūrdhnyupāghrāya cāsakṛt //५ / /
kathaṃ kena ca kālena ke ca labdhā varāstvayā७ /
pṛṣṭaḥ sa kathayāmāsa yathāvṛttamaśeṣataḥ / /६/ /
tasya tadvaradānañca tathā māhātmyameva ca /
śrutvā tesuraśārdūlāḥ८ praṇeduḥ sāgarā iva //७/ /
sanatkumāra uvāca
tatastaṃ rathamāropya९ hiraṇyākṣondhakaṃ sutam /
suhṛdbhistaiḥ sahaivāśu praviveśa svakaṃ puram

8.8.8.75.10

sa putrasahito bhāti daityaḥ saṃpūrṇamānasaḥ /
caran rāśimivādityo yathā saha śanaiścaraḥ / /९/ /
sanatkumāra uvāca
tataḥ praviśya daityendraḥ suhṛdvargamuvāca saḥ१० /
adhvaryuriva११ sānnāyye१२ yathānyānṛtvijaḥ sthitān१३

8.8.12

hiraṇyākṣa uvāca
śṛṇudhvaṃ yadidānīṃ me kṛtyaṃ hṛdi cirasthitam /
kartavyaṃ saha sarvaistu yuṣmābhirbhīmavikramaiḥ //१ १ / /
mayā manīṣitaṃ pūrva kṛtakṛtya ihāgate /
andhake nagaresminvai kartāhaṃ kaumudīmiti

8.8.23

makhaghnasya ca devasya devarātriṃ mahāprabhām१४ /
kariṣyāmīti tatsarvaṃ kriyatāmaviśaṃkayā // १ ३//
४ dhīmān - kha. / ५ tu taṃ - ka kha / ६. tsutaṃ (?) ७ iti (?) / ८... surapaśārdūlāḥ(?)- kha. / ९ rathamārohya - kha. / १० ha - ka. / ११ adhvayuḥsaha - kha / १२ sāyāhne - ka, sāmāhneḥ kha. / १३ śubhān - ka. kha. / १४ prabhoḥ - kha. /
440
ghuṣyatāṃ nagare hyasmiṃścatvareṣu sabhāsu ca /
kaumudīdivasānaṣṭau१५ sapta caiva mamājñayā / / १४//
tāvadeva ca devasya santu me devarātrayaḥ /
suhṛdo ye ca daityendrā dānavāśca mahābalāḥ / /१ ५/ /
sarvāsu dikṣu tepīha samāyāntu ramantu ca /
asmatpakṣe ca ye viprāḥ śukraprabhṛtayaḥ śubhāḥ / / १ ६//
nāgā rakṣāṃsi yakṣāśca gandharvā manujāstathā /
tepi sarve samāyāntu ramantu ca mayā१६ saha //१७/ /
sanatkumāra uvāca
ta evamuktā daityendrā hiraṇyākṣeṇa dhīmatā /
tathā cakrustadā sarvaṃ१७ yathoktamamaradviṣā / / १८//
dūtān saṃpraiṣayan१८ kṣipraṃ daityānāṃ dānavaissaha /
tathānyeṣāṃ ca pakṣāṇāmātmanaḥ śaktinandana / / १ ९/ /
nimantrayati vo rājā hiraṇyākṣo mahābalaḥ /
suhṛdvargaistu१९ sahitā gacchadhvaṃ taṃ didṛkṣavaḥ //8.75.२ ० //
ghaṇṭika२०ścāhatairvastrairveṣṭitaḥ suvibhūṣitaḥ /
ārūḍhaḥ pāṇḍaraṃ mattaṃ gajaṃ samavaghoṣayat / /२ १ //
rājā jayati daityendro hiraṇyākṣaḥ pratāpavān /
hatā daityadviṣaḥ sarve dānavānāñca śatravaḥ / / २२ //
jayāya ditiputrāṇāmādityānāṃ bhayāya२१ ca /
prātaḥprabhṛti rājā va ājñāpayati kaumudīm

8.8.24

deva२२rātriṃ ca२३ devasya rudrasya suranāśanīm२४ /
susaṃmṛṣṭopaliptābhī rathyābhiḥ kriyatāṃ puram२५

8.8.33

१५ divase cāṣṭau - kha. / १६ hā - ka / १७ sarve - kha. / १८ dūtānapreṣayan - ka. kha / १९ .. śca - kha / २० ghaṇṭhika kha / २१ jayāya -ka / २२ dīpa (?) / २२ ... rātrīśca - kha. / २४ suranāśanīḥ - kha / २५ parāṃ - ka. /
441
vāsobhirahataiḥ sarve bhavantu२६ puravāsinaḥ /
sragviṇaḥ saśiraḥsnātā dattabhuktā२७ yathākramam // २५/ /
gāyantu gāyanāścaiva nṛtyantu naṭanartakāḥ /
ucchriyantāṃ patākāśca gṛhavīthyāpaṇeṣu ca / / २६ / /
gṛhāṇi copaliptāni nityameva bhavantu ca२८ /
puṣpaprakarajuṣṭāni२९ dhūpairnānāvidhairapi / /२७/ /
sragdāmavanti sarvāṇi vanamālākulāni ca /
brāhmaṇāścaiva३० bhojyantāṃ kriyantāṃ vācāni३१ ca / /२८//
brahmaghoṣāśca sarvatra puṇyāhodīraṇāni ca /
dīparātrau ca sarvatra rājamārge gṛheṣu ca३२ / / २९//
anantarāḥ३३ kriyantāṃ vai pracurasnehavarttayaḥ /
taruṇāḥ saha yoṣidbhissamantātparyaṭantu३४ ca //8.75.३ ० / /
ramamāṇā hasantaśca gāyanto nṛttasevinaḥ /
bhāṇḍavādyāni vādyantāṃ nṛtyantāṃ daityayoṣitaḥ / /३ १ //
mahādevasya pūjāṃ ca३५ gandhapuṣpādikīṃ śubhām /
upahārām̐śca vividhān snapanāni३६ mahānti ca / /३ २/ /
valayaḥ puṣkalā३७ ścaiva bhakṣyabhojyairalaṃkṛtāḥ /
dīpāṃśca vividhākārān pānāni ca rasām̐stathā३८

8.8.37

phalāni ca vicitrāṇi māṃsapakvamanūpakam /
suvarṇamaṇicitrāṇi īśvarāya prayacchata //३४/ /
baddhyantāṃ paśavaścātra bhojyantāṃ dvijasattamāḥ /
yo na kuryādidaṃ sarvaṃ puravāsī janaḥ३९ kvacit /
pātayettasya śārīraṃ rājā daṇḍaṃ४० mahāyaśāḥ४१ / /३ ५ //
२६ sarvairbhavantu - ka. / २७ dattapaktā - ka., dantapaṃktyā - kha, dattapakṣā (bhakṣā?) - gha / २८ vaḥ - ka. / २९ puṣpaprakārairjuṣṭāni - kha / ३०. ścāpi - kha. / ३१ vācakāni - kha. / ३२ gṛhegṛhe - kha. / ३३ anuttarāḥ - ka. / ३४ ramattāḥ paryaṭantu - kha. / ३५ pūjāśca - ka kha / ३६ snāpanāni - kha / ३७ puṣkalāḥ - kha. / ३८ sarasāni ca - kha. / ३९ nara. - ka. kha. / ४० rājadaṇḍaṃ - kha / ४१ mahāyasaḥ - kha.
442
sanatkumāra uvāca
evaṃ sa४२ ghoṣayitvā tu ghāṇṭiko hastipṛṣṭhataḥ४३ /
jagāma svagṛhaṃ bhūyaḥ kaumudī cābhyavartata४४ // ३ ६/ /
yathoktaṃ tattadā sarvamakurvata pure janāḥ /
rājāpi saṃyataḥ snātaḥ śuciḥ prayatamānasaḥ

8.8.38

divase divase vyāsa snapayāmāsa४५ yatnavān /
pañcagavyena śuddhena tailena ca sugandhinā

8.8.8.75.40

kṣīreṇa sarpiṣā dadhnā rasaiśca bahubhiḥ śubhaiḥ /
puṣpaiḥ phalaiśca bījaiśca ratnaiścādbhiḥ samanvitaiḥ४६ / /३९//
bhasmanā gandhayuktena udakena sugandhinā /
ekaikasya svayaṃ rājā ghaṭānāṃ४७ daśabhiḥ śataiḥ

8.8.42

divase divase vyāsa tryambakaṃ sobhyasecayat /
gandhaiḥ puṣpaiśca dhūpaiśca japyairbalibhireva ca //४१ / /
pūjayitvā tato rājā viprānanyānabhojayat४८ /
sa kṛtvā paśubhirmedhyai ratnairmaṇibhireva ca

8.8.45

baliśayyāsanādyaiśca stūyamāno gṛhānyayau /
tathaivānyepi daityedrāḥ sondhakaśca mahābalaḥ / /४३ //
cakruḥ sarve muniśreṣṭha yathā rājā tathaiva te४९ /
andhakaṃ५० sa gṛhītvā tu५१ hiraṇyākṣaḥ pratāpavān / /४४//
padbhyāmapātayad vyāsa rudrasyedamudāharan /
eṣa devaḥ५२ sadā putra tavāstu sumukhaḥ prabhuḥ

8.8.46

asmin bhaktistvayā kāryā bhāvitā parameśvare /
eṣa vandyaśca pūjyaśca ato nāsti paro guruḥ /
pūjayethāḥ sadaivainaṃ bhaktitaḥ parameśvaram

8.8.3

४२ saṃ - kha. / ४३ hastipṛṣṭhagaḥ - kha. gha / ४४ cāsya - ka., cāpyavartata - gha. / ४५ snāpayāmāsa - ka / ४६ ratnaiścāpi samantataḥ - kha / ४७ ghaṃṭānāṃ - ka. / ४८. nanyām̐śca bhojayat - ka. / ४९ ca - kha. / ५० andha - ka. / ५१ sugṛhītaṃ tu - kha. / ५२ deva - ka kha. /
443
sanatkumāra uvāca
sa evamuktvā praṇipatya śaṃkaraṃ mahāsuraḥ sosuradānaveśvaraḥ /
jagāma dhīmān punareva nirvṛto५३ niveśanaṃ devapatiryathā svakam / /४७//
iti skandapurāṇe kaumudīmahotsavo nāma५४ paṃcasaptatitamo५५dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha tasyāṃ saha strībhiḥ kaumudyāṃ daityadānavāḥ /
remire raktamanaso devāḥ svargagatā iva // १ / /
tatra kācicchubhāpāṅgī padmaṃ divyaṃ mukhopari /
mukhāravindatrāṇārthaṃ dadau somabhayādiva //२/ /
aparā caraṇenaitya१ priyaṃ mattābhyatāḍayat /
śītāṃśuriva pādena vikacaṃ śaradambujam२

8.8.6

aparā rājamārgāṇāmanabhijñāḥ kulastriyaḥ /
sphāṭikopacitāṃ bhūmiṃ dṛṣṭavā muñcanti pādukām //४/ /
utkṛṣya vasanaṃ cānyā३ viprendra jalaśaṅkayā /
rājamārgeṣu gacchanti dṛṣṭvā maṇicitāṃ bhuvam / ५/ /
kācit priyeṇa santyaktā raktenānyena nirgatā /
gṛhāccandrāṃśubhiḥ spṛṣṭā papāta madanālasā

8.8.7

patitaiva४ ca sā somamuvācedaṃ kulāṅganā /
bhūyo māṃ tvaṃ karaistīkṣṇairdahase nalinīmiva

8.8.8.76.10

sūryeṇa kila dagdhāni jīvayasyauṣadhāni(?) ha /
madanena kathaṃ dagdhāṃ na jīvayasi māṃ dṛḍham //८/ /
५३ nirvṛtiṃ - kha. / ५४ purapraveśo nāma - gha- / ५५ catuḥsaptatitamo - ka. /
१ netya - ka. kha. / २ śaradavikacāmbujaṃ - kha. ३ mānyā - ka. / ४ patitā - kha /
444
kāścid५ ramaṇyo dolāsu dolayantyo parastriyaḥ /
jalacandra ivābhānti vīcicañcalamūrttayaḥ / / ९ / /
kecid gāyanti sahitāḥ strībhirdaityā mahābalāḥ /
gandharvā nandanavane apsarobhiryathā saha

8.8.18

rājamārgaḥ kvacid bhāti strībhirbahvībhirāvṛtaḥ /
yathā nabhasi citrosau divyo devapathaḥ śubhaḥ //१ १ //
kvacinnūpurakāñcīnā kokilānāñca६ nisvanaḥ /
babhau śrotrasukhaḥ śrotuḥ७ kalāmadanadīpanaḥ / / १ २/ /
kvacidramaṇaraktānāṃ strīṇāṃ vyāsa priyaiḥ saha /
hṛdayavyākulakaraḥ śrūyate madhuraḥ svaraḥ८ / / १३ / /
evaṃ samabhavad vyāsa bahucitraḥ sa utsavaḥ९ /
dānavānāṃ tadā prītisaukhyaviśrambhavarddhanaḥ / / १४//
tasminnuparaye bhūyaḥ pūrvavatsaṃpratiṣṭhite /
prakṛtiste jane vyāsa dānavāste samāgatāḥ / / १ ५/ /
viviśurbhīmasaṃhrādāḥ sabhāṃ divyāṃ manoramām /
jāmbūnadamayastambhāṃ vajravaidūryavedikām / / १६ / /
muktādāmāvalambāḍhyāṃ१० sragdāmottamabhūṣitām /
vajravaidūryanīlendramahānīlāmrapallavaiḥ / / १७/ /
lohitaiḥ sphāṭikaiścaiva tathā marakatairapi /
divyajālopasannaddhāṃ११ kiṅkiṇīcitraśobhitām१२

8.8.22

bahupuṣpaphalaiścaiva sarvakāmapradairdrumaiḥ /
upetāṃ dīrghikābhiśca bahuśayyāsanāṃ śubhām / /१ ९/ /
aklamā bahuniṣyandāṃ१३ sarvaduḥkhavivarjitām /
sarvakāmasamṛddhāṃ ca bahustrīpuruṣākulām // 8.76.२० / /
५ kācid - ka. / ६ nūpurāṇāṃ ca-- kha/ ७ śrotuṃ - ka kha / ८ svanaḥ - kha. / ९. stadotsavaḥ ka/ १० vilambāntāṃ - kha / ११ dīvyajjālopasannaddhāṃ (?), divyalājo. - kha, divyacitrī (?) १२. -jālaśobhitām - (?) / १३ nispannāṃ - gha,
445
viviśustāṃ sabhāṃ divyāṃ daityā darpasamāvṛtāḥ /
prahrādaścānuhrādaśca sinirvāṣkala eva१४ ca / /२१ / /
virocano baliścaiva baliputrāśca viśrutāḥ /
sahasrāṇi daśa dve ca yeṣāṃ śreṣṭho mahābalaḥ

8.8.25

bāṇo nāma mahāmāyo rājā bāhusahasradhṛk /
bāṇasya putrā ye cānye sahasrāṇi daśaiva te //२३ / /
muro dhamuṣumaṇḍaśca (?) vipracittiśca dānavaḥ /
kālo hayaśirāścaiva sambaraḥ kālasambaraḥ / /२४//
viśrutaścendradamanaḥ kālanemī ca dānavaḥ /
tathā sundanisundau ca vipākaḥ pāka eva ca

8.8.28

rāhuśca śataketuśca dhvajastāraḥ satārakaḥ /
mahiṣo dundubhiścaiva kālakaśca mahābalaḥ / /२६//
andhakaśca tathāṭiśca bakaḥ śarabha eva ca /
svarbhānurvṛṣaparvā ca madhuḥ kaiṭabha eva ca //२७/ /
mahākāyaḥ śatānandaḥ śatadundubhireva ca /
kārttasvanaśca hastī ca balo naraka eva ca

8.8.37

dhvāṅkṣo mūkelvalau cāpi vātāpī sāsṛpuñjikaḥ? /
kaṇḍalaścaiva mīḍhaśca durlomā caiva viśrutaḥ //२९/ /
dhundhuśca śatamāyaśca śatāvartotha dussahaḥ /
candrasūryau naraścaiva devāntakanarāntakau //8.76.३ ० //
brahmahā yajñahā caiva ilvalaḥ (?) pilvakastathā /
mayaśca dānavaśreṣṭho mayaputrāśca viśrutāḥ / /३ १ / /
teṣāmaṣṭau sahasrāṇi sarve ca kṛtaniścayāḥ /
vṛtraśca dānavaśreṣṭho namucirbhajahastathā //३ २ //
śatodaraśca vyaṃsaśca tāthāyaśca (?) hradodaraḥ /
keśī tathā pralambaśca kabandho dhenukaśca ha / /३ ३ //
१४ bāṣkalireva ka/
446
hālo gārgyaśirāścaiva kuśaḥ śambhustathaiva ca /
tathā gaganamūrdhā ca sālukaḥ śālva eva ca / /३४/ /
meghanādaśca vikhyāto mahānādastathaiva ca
kharotha khararomā ca sūcīlomā ca dānavaḥ // ३५/ /
parighoparighaścaiva daṇḍaḥ kāśyapa eva ca /
dundubhiśca mahākāyaḥ saiṃhikeyaśca yo gaṇaḥ / /३ ६ //
tathā hālāhalaścaiva andhakāraka eva ca /
paulomāḥ ṣaṣṭisāhasrāḥ kālakeyāśca१५ viśrutāḥ /
kālakañjāḥ sahasrāṇi aṣṭau te devakaṇṭakāḥ

8.8.44

nivātakavacānāñca tisraḥ koṭyo mahābalāḥ /
tā etā gaṇitāḥ sarvāḥ koṭyaḥ ṣaṣṭiḥ suradviṣām //३८/ /
tatpakṣān varjayitvā tu manuṣyānpannagānapi /
rākṣasām̐śca१६ piśācām̐śca१७ yakṣān१८ pakṣiṇa eva ca /
teṣāmapi tadā vyāsa koṭyo viṃśatisaṃmitāḥ१९ //३९/ /
te tāṃ sabhāṃ samāviśya sarve darpāt suradviṣaḥ /
savidyudulkā bhānti sma prāvṛḍjaladharā iva / /8.76.४० / /
te svananta२० ivāmbhodā sadhūmā iva parvatāḥ /
mahiṣā iva nardantaḥ ketavonāgatā iva / /४१ / /
utpātā iva nirmuktāḥ saviṣā iva pannagāḥ /
gajā iva ca saṃmattāḥ pavanā iva vegitāḥ //४२/ /
surāṇāṃ viprakārārthaṃ tasthurāpūrya tāṃ sabhām /
atha gatvā sabhāpālo rājānamidamabravīt / /४३ / /
sukhāsīnaṃ tadā vyāsa siṃhāsanagataṃ yuvā /
praṇamya śirasā pūrvaṃ jānubhyāmavaniṃ gataḥ

8.8.46

१५ kālakeśāśca ka / १६ rākṣasāśca - ka. / १७ piśācāśca - ka. / १८ yakṣāḥ - ka. / १९ saṃgatāḥ - ka. / २० sravanta ka/
447
baddhāñjalipuṭaḥ samyag vācā ślakṣṇapadākṣaram /
svāmī२१ jayatu sarveṣāmasurāṇāṃ jayāvahaḥ / /४५//
prahrādādyāḥ२२ sabhāṃ sarve vipracittipurogamāḥ /
prāptā viditamastveva yadanyat kartumarhasi२३

8.8.47

sanatkumāra uvāca
tataḥ suradviṣaḥ śrutvā sarvānprāptān sabhāṃ tadā /
uttasthau sahasā rājā śakraketurivotsave

8.8.48

sa kirīṭī mahādaṃṣṭro muṃjakeśo mahāhanuḥ /
ākarṇāddāritāsyaśca mahācchatraśirāstathā

8.8.49

ājānubāhurvṛttākṣaḥ piṅgākṣaścordhvaromavān /
vajrasaṃhananaścaiva mahāyogī mahābala

8.8.8.76.50

kiroṭenāti saṃbhāti savitrevodayastathā /
hāravaryāṅkitoraskaḥ sabalāka ivāmbudaḥ /
saputraḥ prayayau vyāsa himavāniva mūrttimān

8.8.51

sa tāṃ tadā dānavarājasattamo vicitraratnāṃśuparītakuṇḍalaḥ /
sabhāṃ viveśāsuradaityapuṃgavaiḥ samāvṛtāṃ dyāmuditairgrahairiva

8.8.1

iti skandapurāṇe hiraṇyākṣasya sabhāpraveśo nāma ṣaṭsaptatitamo२४dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
sa gatvā tāṃ sabhāṃ vyāsa apaśyad daityadānavān१ /
prāvṛṭkālembudānmattān yathendraḥ samupasthitān

8.8.8

tasya praviṣṭasya२ tadā sarva eva suradviṣaḥ /
jayeti cakrurutthāya vedā iva pitāmaham / /२ //
२१ svāmin - ka. ṭi. २२ prahrādābhyāṃ - ka. / २३ .marhati (?) / २४ paṃcasaptatitamo - ka. / १ itaḥ paraṃ hiraṇyākṣakartṛkavarāhadarśanāvadhikaḥ trayastriṃśadadhyāyātmako grantho naṣṭaḥ ka pustake iti / २ tasyopaviṣṭasya - gha. /
448
mottiṣṭhateti३ tānsarvānavocadasurādhipaḥ /
māyāpaṃcakamāsādya४ bhogī vāyudharāniva५ / /३ //
sa teṣāmagrago६ bhāti hiraṇyākṣo mahāsuraḥ /
madhye kalabhavṛndānāṃ yathā matto mahāgajaḥ / /४//
tato jāmbūnade divye upaviṣṭo varāsane /
- - - - - - - - - - - - - - - - / / ५ / /
bhāti siṃhāsanāsīnaḥ sa rājā suravidviṣām /
meruśṛṃgamivāsādya७ sabalāko mahāmbudaḥ / /६/ /
babhūvurupaviṣṭāśca tūṣṇīmevāsurāstadā /
sisṛkṣavo jalaṃ kāle nīlāmbhodā ivonnatāḥ //७/ /
sanatkumāra uvāca
sa teṣāṃmiṅgitaṃ jñātvā kālaṃ ca suratāpanaḥ /
hiraṇyākṣaḥ svayaṃ rājā tānuvāca suradviṣaḥ

8.8.14

yūyaṃ sarve mahāmāyā śṛṇudhvaṃ saṃyatāḥ samam /
kālaprāptañca pathyañca śiṣyā iva gurorvacaḥ / /९ //
mama bhrātā priyo hyāsījjyeṣṭhaḥ pūjyo yathā pitā /
hiraṇyakaśipū rājā mahātmā satyasaṃgaraḥ //8.77.१ ० / /
dhārmikaśca vadānyaśca yajvā dātā taponvitaḥ /
āhitāgniścaturvedaḥ sarvabhūtasukhāvahaḥ / / ११ //
rājyārthe sa hato devairvikṛtyā८ mūḍhamānasaiḥ /
tasya duḥkhena tapyāmi śuṣyāmi ca mahāsurāḥ / / १२ / /
salilāduddhṛtaṃ grīṣme padmaṃ kusumitaṃ yathā /
teṣāṃ kartumahaṃ daṇḍaṃ śaktosmyasuravidviṣām / / १३ / /
३ yotiṣṭha (nna) pi - kha. / ४ samāsādya (?) / ५ ṇiva - gha. / ६.. .magryaśo - kha, madhyago - gha / ७ ...khyāya (?) / ८ ...nikṛtyā (?) /
449
bhavatāṃ९ tatra bālānāṃ rakṣārthaṃ nodyato hyaham१० /
sohaṃ daṇḍaṃ svayaṃ kartumekākyasuravidviṣām /
gamiṣyāmi na sandeho mā bhīrbhavatu vosurāḥ

8.8.17

sanatkumāra uvāca
tasya tadvacana śrutvā dānavāste mudānvitāḥ११ /
parasparamudaikṣanta vrīḍayā parayānvitāḥ / / १ ५/ /
vipracittistadanujo bhrātaraṃ taṃ mahābalaḥ /
uvāca praṇataḥ samyagarthavanmadhuraṃ vacaḥ //१ ६//
na sandeho mahāsatva tvayaikenāsuradviṣaḥ /
? --- --- - - - - - - - - -

8.8.24

yadi yuddhe na tiṣṭhanti māyāṃ kāñcidvināśritāḥ /
abalāste na sandeho nikṛtyā balinastu te / १८ //
prasādayitvā śirasā yad bravīmi nibodha tat /
bālairapi१२ hiraṇyākṣa sūpapattyā prasādhitam१३ //१ ९//
tad grāhyamiti - - - १४ śāstravidbhiḥ samīritam /
hiraṇyakaśipū rājā bhrātā no jyeṣṭha uttamaḥ / /8.77.२ ० / /
sopi śaktohamityeva ekākī daivatairhataḥ /
mahābalopi ca hariraśaktairhanyate balāt //२ १ / /
ākrandantaṃ vinā rājannato vijñāpayāmi te /
bhavatastu vayaṃ bālā na teṣāmasureśvara // २२ / /
śaktā vayaṃ suyuddhena tānhantuṃ kulapāṃsanān /
tapoyogabalopetā māyābhiśca samanvitāḥ / / २३ / /
anusmaranto vairañca vayaṃ haṃsyāma daivatān /
yathā tava na nidrāsti hiraṇyakaśiporvadhāt

8.8.25

९ bhavatā - kha. / १० nodyatāmyahaṃ - kha / ११ timudānvitāḥ - kha. / १२ baleravi - kha. / १३.. mupapattyā prasāditam - kha. / १४ vedoti ( vidvadbhiḥ?) - kha /
450
tathāsmākaṃ mahārāja mā no bālānyathā cara /
yatra no yokṣyase rājan same vā viṣamepi vā

8.8.28

tariṣyāmo vayaṃ tad vai bālamatsyā ivārṇavam /
prahrādoyaṃ sahabhrātā sasutaḥ sasuhṛjjanaḥ //२६ / /
eka evāhvayetsarvānyathā siṃho mahādvipān /
balireṣa ca daityendra eka eva savāsavān१५ / / २७/ /
surān sayama१६ vitteśāñchaktaḥ sarvānprabādhitum /
ayaṃ bāṇaśca१७ tatputro rājā bāhusahasradhṛk

8.8.34

eka eva surānsarvān vināśayitumudyataḥ /
imo sundanisundau ca bhrātarau bāhuśālinau१८ / /२९//
ubhāvekākinau yuddhe devān hantuṃ samudyatau /
ayaṃ mayaśca vikrāntaḥ sārakastāra eva ca१९ //8.77.३ ० //
anye ca dānavāḥ śūrāḥ śaktā devān prabādhitum /
etepyatibalāḥ sarve balavanto vayaṃ sadā // ३१ / /
vadhiṣyāmaḥ surān sarvān vyādhā iva mṛgān vane /
śūroyamandhakaḥ śrīmān brahmadattavarastadā२० //३ २/ /
prasahya sarvām̐stān yuddhe neṣyate vai yamālayam /
evamenaṃ samāśritya pālitānena caiva hi //३ ३ //
kariṣyāmo mahadyuddhaṃ devatānāṃ bhayaṃkaram /
pūrvaṃ devā vayaṃ sarve paścātte devatābhavan

8.8.37

kathaṃ bibhīma teṣāṃ vai siṃhānāṃ śarabhā iva /
tasya tadvacanaṃ śrutvā andhakassosureśvaraḥ / /३ ५//
uvāca vacanaṃ tatra harṣayan dānaveśvarān /
mahābalā vayaṃ rājan balahīnāḥ surāstu te //३ ६/ /
१५ śarīravān - ka. kha. / १६ samaya - kha. / १७ mānaśca - kha. / १८ bāhasādino - kha. / १९...stāraka (?), prabhustāraka eva ca - gha - / २० stathā (?) /
451
paśya tvaṃ daivatānsarvān hatān yamapurogamān /
adya taṃ rājahantāraṃ durātmānaṃ kulādhamam

8.8.41

adya mātā ditisteṣāṃ duḥkha - - - - - - /
. .. . . . . . .. . .. .. .. . . ... .. ./
mayaikena hataṃ paśya ādityānāṃ kanīyasam / /३८/ /
tiṣṭhadhvaṃ dānavāḥ sarve paryāptohaṃ durātmanām /
asmākaṃ rājahantṝṇāṃ mṛtyurasmi samāgataḥ //३ ९//
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā hiraṇyākṣaḥ pratāpavān /
uvāca dānavān vyāsa jayepsuḥ suravidviṣām / /8.77.४० //
adya puṣyaṃ ca nakṣatramasmākaṃ balakāraṇam /
adyaiva daṃśitāḥ sarve drutaṃ niryāta dānavāḥ

8.8.45

atha te dānavāḥ śīghraṃ vāhanāni mudā yutāḥ /
prāvārayanta२१ saṃgrāme yogyāni ripubādhane / /४२/ /
śīghraṃ kurudhvaṃ sajjāni gacchāmo daivatānprati /
teṣāṃ sutumulaḥ२२ śabdo bāhanānāṃ२३ babhūva ha / /४३ //
mandavātapreritasya kṣīrodasya svano yathā२४ /
mamāśvastava siṃhoyaṃ mamāyaṃ gajayūthapaḥ / /४४//
rathoyaṃ kasya saṃpanno yuddhopakaraṇairbhṛśam /
ehi niryāhi vegena muhūrtaṃ pratipālaya

8.8.49

niryāntu sarve daityendrā yāsyāmaḥ pṛṣṭhato vayam /
āroha svaṃ rathaṃ vīra kiṃ rathena mamādya vai /
padātireva saṃgrāme haṃsyāmyadya suradviṣaḥ / /४६ / /
evaṃ teṣāmamūcchabdaḥ sumanojñaḥ suradviṣām /
vaṃśavīṇāsvanonmiśraḥ२५ pralāpa iva yoṣitām //४७/ /
२१ prokṣāvayantu (?) - gha. / २२ satumulaḥ - kha. / २३ sāhanānāṃ - kha. / २४ mahāna, - gha, / २५, khagonmiśraḥ (svaro?) - kha., -...ravonmiśraḥ - gha. /
452
atha śukrastadābhetya bhṛgoḥ putro mahātapāḥ /
hiraṇyākṣamuvācedaṃ harṣayandānaveśvaram / /४८/ /
mayā śāntiḥ२६ kṛtā tedya rakṣā ca२७ saha dānavaiḥ /
jahi sarvānsurān yuddhe na tavāsti parājayaḥ

8.8.51

ahaṃ tvā svena tapasā sahabhṛtyaṃ२८ sabāndhavam /
dhārayiṣyāmi yudhyantaṃ lokānyajña ivāparaḥ // 8.77.५० / /
sanatkumāra uvāca
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā śukraṃ mūrdhnā praṇamya ca /
bhārgavaṃ२९ purataḥ kṛtvā nirjagāma sa mandirāt

8.8.59

tato bheryaśca śaṃkhāśca paṇavānakagomukhāḥ /
sāḍastamā(?) diṇḍimāśca bhāṇḍāśca paṭahaiḥ saha / /५२ //
jhaṃrjharyo dardurāścaiva sunavā३० mardalāstathā /
kaṭaṃkaṭāḥ pepukāśca tathā caivaikapuṣkalāḥ / / ५३ //
pañcākṣāḥ saridhīkāśca mukundā३१ murajāstathā /
labhakā jalamattāśca avādyanta sahasraśaḥ / /५४/ /
gāyanai३२ścaiva gāyadbhiḥ stuvadbhiḥ sūtamāgadhaiḥ /
divyābhiḥ kulavṛddhābhiḥ strībhiśca kṛtamaṅgalā // ५५/ /
dvārya३३ paśyan rathaṃ klṛptaṃ yayā devamayaṃ haraḥ /
śatanalvapramāṇāṅkaṃ३४ divyaṃ jāmbūnadaṃ dṛḍham / /५६ //
asaṃgaturagaiḥ śvetai३५strisāhasrairmanojavaiḥ /
amaraiḥ kāmagairdivyaiḥ śramaduḥkhavivarjitaiḥ //५७/ /
yantā rathasya tasyasilmakaro nāma viśrutaḥ /
putro garutmato vyāsa khagaḥ kāmagamaḥśubhaḥ // ५८/ /
२६ mahāśāntiḥ - gha / २७ me dānā daṣṭajāgatya dṛśā - kha. / २८ saha bhṛtyaiḥ - kha. / २९ tameva - (?) / ३० sughoṣā - gha. / ३१ mukyandā - kha. / ३२ gāyanā - kha. / २३ dhārya (?) - kha / ३४ śatakalpa- pramāṇāṅka - kha. / ३५ saṃyuktaṃ turagairdivyai (?) - gha /
453
tamasau rājaśabdena३६ āśīrbhiścābhipūjitaḥ/
āruroha rathaṃ rājā ekacakraṃ yathā raviḥ /

8.8.61

kavacī baddhatūṇīraḥ śarī khaḍgī śarāsanī /
baddhagodhāṃgulitraśca kaṇṭhatrāṇakṛtastathā / /8.77.६ ०//
dhvajena mahatā caiva chatreṇa ca vibhūṣitaḥ /
bahvībhirvaijayantībhiḥ sabalāka ivāmbudaḥ

8.8.63

tasya chatraṃ tadā bhāti kirīṭopari saṃsthitam /
āviṣkṛtapayodābhaḥ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī //६२/ /
khaṭvāṅgastasya cābhāti dhvajo divamivākraman /
trailokyasyopaghātārthaṃ३७ keturdīpta ivoditaḥ

8.8.64

tādṛgeva ratho hyāsīt sutasya sumahātmanaḥ /
andhakasya tadā vyāsa mahājaladanisvanaḥ /

8.8.65

atha yāhīti tenoktau३८ rathayantā suradviṣaḥ /
trisāhasrān३९ hayāgryām̐stu rathe४० prasyacūcudat?

8.8.66

pracoditāstamūḍhuste४१ javanā vātaraṃhasaḥ /
hayāḥ kāmagamāḥ sapta raveriva mahāratham

8.8.69

tasyāgratastadā śukro rathenāmbudanādinā /
udgacchata iva vyomni tasyābhūd yathā budhaḥ //६७/ /
dakṣiṇe tasya pārśve ca abhūdandhakadānavaḥ /
dakṣiṇāyanamāsādya yathā lokasya bhāskaraḥ //६८/ /
dvitīyaṃ pārśvamāśritya vipracittirabhūt sthitaḥ /
bhāratasyeva varṣasya himavān parvatottamaḥ

8.8.73

pṛṣṭhataścāgrataścaiva yathāprīti yayustadā /
apare dānavāḥ śūrāḥ śaśāṅkasya yathā grahāḥ / /8.77.७० //
३६ jayaśabdena - gha. / ३७ trailokyasyopaghātāya - gha / ३८ .. .nokto (?) / ३९ dvisāhasrān - kha. / ४० sārathiḥ - gha / ४१.. stamūcuste - kha /
454
tatsainyaṃ pracalad bhāti vrajatāṃ munisattama /
savidyutstanayitnūnāmabhbhodānāmivātyaye / /७१ //
hayahreṣitaśabdañca mattadvirada bṛṃhitam /
valgitāsphoṭitotkruṣṭaṃ siṃhanādoddhataṃ yayau //७२/ /
taddhi tūryaravasiṃhanāditairaśvaheṣitagajograbṛṃhitaiḥ /
bāhuśabdakucitāvanāditairyāti dānavabalaṃ bhayāvaham

8.8.2

iti skandapurāṇe hiraṇyākṣaniryāṇaṃ nāma saptasaptatitamo४२dhyāyaḥ
kṛṣṇadvaipāyana uvāca
bhagavan ditiputreṣu prayāteṣvamarāvatīm /
amarāḥ kimakurvan ta etadicchāmi deditum //१ / /
kathamantarhitaṃ१ teṣāṃ ko mantraśceṣṭitaṃ ca kim /
uttaraṃ kiñca devāste pratyapadyanta yatnataḥ

8.8.4

dhārmikāśca vadānyāśca vidvāṃsaśchinnasaṃśayāḥ /
iṣṭāḥ sarvasya lokasya kimakurvata devatāḥ / / ३ / /
sanatkumāra uvāca
śṛṇu vyāsa yathā devā uttaraṃ pratipedire /
asurāṇāñca yadyuktaṃ pratyakurvata daṃśitāḥ

8.8.8

udyukteṣveva daityeṣu devānāṃ bhayasūcakāḥ /
saṃjajñiremarāvatyā३mutpātā dāruṇā bhṛśam / /५/
piśitāśāḥ khagāstatra bhramantyupari sarvataḥ /
mamlurmālyāni devānāṃ gandhaścaivāśubhaṃ vavau४/ /६/ /
४२ adhyāyaḥ १३३ kha., ka.pustakānusāraṃ ७६ tamena bhāvyam /
१ kathamantarddhitaṃ - kha. / २ pratyakurvanta kha. / ३ saṃjajñuramarāvatyā - kha. / ४ babhau - kha. /
455
hayādayo na heṣante vimanāśca gajobhavat /
anabhraṃ५ bhayadaṃ sarvamapatadrudhiraṃ bahu / /७/ /
āyudhāni ca dīpyante sadhūmaṃ śaktinandana /
kabandhāśca tathāditye६ yuddhaṃ cātra pradṛśyate

8.8.9

dvayoḥ puruṣayorvyāsa hāhākāraśca sarvaśaḥ /
devānāmaratiñcaiva७ cittaṃ cāpi samaśnute८

8.8.8.78.10

sphuranti vāmanetrāṇi jṛmbhikā copajāyate /
vayāṃsi ca vikūjanti९ bhayadānyapare yathā /
agniśca dīpyate tatra saśabdo rūkṣa eva ca

8.8.11

etām̐ścānyāṃśca vividhānutpātānbhayasūcakān /
dṛṣṭvā prāha guruṃ śakro bṛhaspatimidaṃ vacaḥ

8.8.15

bhagavan kimidaṃ ghoraṃ bhayaṃ naḥ samupasthitam /
yadime sūcayantyugrā utpātā naḥ sudāruṇāḥ //१ २ //
neme niṣkāraṇaṃ manye na cāpyalpaṃ hi taddhi naḥ /
yadime sūcayantyugrāḥ kalpānta iva dāruṇāḥ / / १३ //
tasya tadvacanaṃ śrutvā devācāryo bṛhaspatiḥ /
nirīkṣya buddhyā saṃcintya provācedaṃ tato vacaḥ / /१४//
yad bhavānāha tattathyaṃ neme niṣkāraṇaṃ tathā /
nimittamatra sumahad bhaviṣyati na saṃśayaḥ

8.8.17

nimittamādidaityendro hiraṇyakaśipuḥ purā /
sa' hato narasiṃhena prāptaṃ rājyaṃ ca naḥ punaḥ //१ ६//
adya varṣasahasrāṇi dvādaśaiva sunirvṛtaiḥ१० /
yuṣmābhirakhilā lokā bhujyante sumahātmabhiḥ

8.8.8.78.20

daityādhipā nirutsāhā dānavaiḥ saha śerate /
pātāle danuputrāśca duḥkhaśokasamāhatāḥ / /१८//
५ anabhre - kha, adabhra (?) / ६ yathādityo - kha/ ७ maratiścaiva - gha. / ८ samutsukaṃ - gha. / ९ dhūmo gāyanti - kha., khagādayo vikūjanti - gha. / १० sunirvṛtāḥ - kha. /
456
hiraṇyākṣastu daityendro hiraṇyakaśiporvaraḥ११ /
sa nūnaṃ bhrāturanvicchan hatasya pratikāritām / /१ ९/ /
sarvairabhyeti daityendrairdānavaiśca samāvṛtaḥ /
saputrapautro daityendro mahābalaparākramaḥ

8.8.21

andhakaścāsya putropi brahmaṇā hyamaraḥ kṛtaḥ /
na sa śakyo yuvā hantuṃ१२ tato vo bhayamutthitam

8.8.22

tadbhavantaḥ१३ susannaddhāḥ sarve yuddhāya daṃśitāḥ /
pratīkṣadhvaṃ mahāsatvā yāvadautpātikaṃ sthitam

8.8.23

tasya tadvacanaṃ śrutvā śakraḥ sarvān tadā surān /
uvāca sajjībhavata yuddhāya kṛtaniścayāḥ

8.8.24

bhayaṃ mahadidaṃ prāptaṃ mā tiṣṭhata nirudyamāḥ /
mā naḥ saṃprāpya daityeṃdrā hanyurmattānivāmarāḥ

8.8.27

atha vāyustadābhyetya śakraṃ sarvāsurāntakam /
uvāca prāñjalirbhūtvā devānāmeva saṃsadi / /२५//
eṣa daityo hiraṇyākṣaḥ sarvāsurasamāvṛtaḥ /
āyāti devatā hantuṃ bhrāturvadhamanusmaran //२६/ /
tadbhavān daṃśitaḥ samyak sahāsmābhirmahābalaḥ /
jayāyottiṣṭha१४ devendra vināśāya suradviṣām१५

8.8.28

sanatkumāra uvāca
tataḥ sa bhagavān vyāsa mahātmā devarāṭ svayam /
abhedyaṃ kavacaṃ divyaṃ jāmbūnadavibhūṣitam

8.8.43

dattaṃ mantreṇa vidhivat putreṇāṅgirasaḥ svayam /
ābabaddhātmanā१६ śakro meghadundubhinisvanaḥ / /२९/ /
sa tena kavacena sma bhāti śakraḥ pratāpavān /
savidyudulkairambhodairbaddho merurivācalaḥ / /8.78.३ ० / /
११ hiraṇyakaśiporvaṃśaḥ? -kha., paraḥ(?) १२ yuddhya hantuṃ - gha. / १३ samudbhavantaḥ - kha. / १४ jayāya tiṣṭha - kha. / १५ suradviṣāḥ (ṣaḥ) - kha. / १६ ābabaddhātmane - kha., -ābabandhātmanā - gha. /
457
tato godhāṃgulitrāṇi१७ talatraṃ caiva bhāsuram /
ābabaddha svayaṃ mantraistasya devo bṛhaspatiḥ / / ३१ / /
iṣudhīnakṣayām̐ścaiva khaṅgaḥ caivāmṛtodbhavam /
ābabaddhāsya mantreṇa yadajaryaṃ śarādibhiḥ / /३ २ / /
tatosmai saśaraṃ cāpaṃ pañcavajraṃ sudāruṇam१८ /
mantrābhimantritaṃ samyak pradadau jayavarddhanam // ३ ३/ /
maṃgalāni tatastasya darśayāmāsa vīryavān /
ghaṭañca pūrṇamastrañca१९ airāvatamathāpi ca / / ३४//
kalpitaṃ bahubhirdivyai२०rācāryaiḥ kalpavāsibhiḥ /
arcitaṃ dhūpitaṃ caiva dhūpitaṃ krodhadarpaṇaiḥ / /३ ५/ /
tatastaṃ sa tadā deva āruroha mataṅgajam /
bhadralakṣaṇasaṃpannaṃ caturdantaṃ kṣaranmadam / /३ ६ / /
ārūḍhaḥ sa tadā bhāti airāvatagajaṃ vibhuḥ /
udayācalamaulistha udyanniva divākaraḥ //३७ / /
pāṇḍareṇātapatreṇa surarāṭ saṃbabhau tadā /
śvetaparvatarājosau śaśineva mahāmune //३८ / /
cāmarābījitaṃ bhāti tasya vaktramatiprabham /
haṃsasaṃbījitaṃ phullaṃ२१ śaradīva mahotpalam / /३९/ /
tasya pārśve jayantaśca putraḥ śakrasya dhārmikaḥ /
kārtikeya ivābhāti rudrasya dayitaḥ sutaḥ //8.78.४० / /
tato yamaśca puṇḍreṇa२२ mahiṣeṇa mahābalaḥ /
kāladaṇḍaṃ puraskṛtya koṭībhirdaśabhirvṛtaḥ / /४१ //
nirjagāma kuberaśca rākṣasairbahubhirvṛtaḥ /
yakṣaiḥ puṇyajanaiścāpi tathānyairdevatairapi //४२/ /
१७ godhāṅgulitrāṇaṃ - gha. / १८ vajraṃ cāsuradāraṇaṃ - gha / १९ pūrṇamaśvañca (?) / २० .. rdevyai (vai?) - kha-, rmantraiḥ - gha. / २१ haṃsābījitamutkullaṃ - gha., hasā sā? - kha. / २२ puṇḍau - kha., putreṇa - gha. /
458
teṣāṃ dvādaśa koṭyastāḥ sahasrāṇi ca viṃśatiḥ /
śatāni ca tathāśītistathaivāṣṭādhikā punaḥ

8.8.44

varuṇo niryayau devaḥ putrāṇāṃ daśabhiḥ śataiḥ /
yādobhiste vṛtāḥ sarve koṭyastāścaikaviṃśatiḥ२३

8.8.45

analaśca tato devaḥ koṭībhirdaśabhirvṛtaḥ /
niryayau saha putreṇa sasuhṛdvargabāndhavaḥ

8.8.46

tato vāyurmahātejāḥ sarvavyāpī mahājavaḥ२४ /
akṣauhiṇībhirdaśabhirnirjagāma mahābalaḥ

8.8.47

ādityā niryayuḥ sarve dvādaśākṣauhiṇīvṛtāḥ२५ /
ekaikaśaśca te२६ vyāsa sarve divyāstrayodhinaḥ

8.8.8.78.50

tathā rudrāśca nirjagmurmahāmāyāmahābalāḥ /
ekaikaśastadā sarve ṣoḍaśākṣauhiṇīvṛtāḥ //४८/ /
vasavo daśabhiścaiva aṣṭābhiścāśvināvubhau /
tathaivāṃgiraso devāḥ sarve tekṣauhiṇīvṛtāḥ / /४९//
yāmā dāmāśca sādhyāśca lekhā ye ca mahābalāḥ /
tepi koṭīśataiḥ sarve daśabhiḥ saha saṃgatāḥ

8.8.51

abhūvan viṃśatiḥ२७ koṭyo gandharvāṇāṃ२८ mahātmanām /
pannagānāṃ catuḥṣaṣṭiḥ khagānāṃ caiva viṃśatiḥ

8.8.53

piśācānāṃ ca koṭyastāḥ paṃcāśattatra saṃgatāḥ /
rājñāṃ sa - - - - - - - - nāṃ mahātmanām //५२/ /
etaddevabalaṃ de haṃ sarvamabhūttatrābhisaṃgatam /
dṛṣṭvā tad bahvaparyantaṃ devānāṃ balamuttamam

8.8.56

uvāca jīvajīvānāṃ rājā paramadharmavit /
bhagavan kriyatāṃ vyūho yasmātteṣāṃ durātmanām / /५४//
२३ ekaviṃśatiḥ - gha., itaḥ paraṃ
tato devabalaṃ paśyana sannaddhān yuddhakāṃkṣiṇaḥ / koṭibhidaśabhiścaiva rathanāga- hayairvṛtaḥ
iti padyamupalabhyate gha. pustake / २४ mahābalaḥ - kha. / २५ yutākṣauhiṇikarṣiṇaḥ -kha / २६ ekaikaśca śate - kha. / २७ gandharvāṇāmabhūt - kha. / २८ viṃśatyeva - kha. / २९ ete devabalaṃ... - kha. /
459
adhṛṣyaścāprameyaśca yanna३० vetti ca bhārgavaḥ /
tasya tadvacanaṃ śrutvā bṛhadbuddhirbṛhaspatiḥ / /५५ //
uvāca devatādhyakṣaṃ śakraṃ daivatasannidhau /
na tadasti maheṣvāsa mayi yad bhārgavo mahān

8.8.57

na vetti yasya vā३१ bhedaṃ na kuryāt pākaśāsana /
uśanāḥ sa tu yadvetti mahāyogī mahāyaśāḥ

8.8.58

na caiva tadahaṃ vedmi matto varataro hi saḥ /
sa tu tīkṣṇatayā caiva mānāccaiva śacīpate

8.8.59

pramādaṃ kurute teṣu na ca sarvatra labhyate /
ahaṃ ca vijñabhāvena mārdavena pareṇa ca

8.8.64

apramattaśca sarvatra tava sainyaiśca rakṣitaḥ /
buddhyā tamatiricyāmi vibudheśvara nityaśaḥ //8.78.६० / /
tasmāttehaṃ kariṣyāmi vyūhaṃ śyenamatiprabham /
yena tāndānavān saṃkhye kañcit kālaṃ vijeṣyatha / /६१ //
tataḥ sa bhagavān jīvaścakre vyūhamatiprabham /
śyenaṃ nāma mahāyogī devānāṃ hitamādadhat //६२/ /
grīvāyāṃ tasya saṃcakre vitteśaṃ varuṇaṃ tathā /
analaṃ caiva vāyuñca jayantaṃ caiva śakrajam / /६३ //
śiraścūḍāṃ३२ yamaṃ tasya३३ mṛtyuṃ kālaṃ ca tāvubhau /
vaktraṃ tasyākarojjīva३४ ścandrasūryau ca cakṣuṣī

8.8.65

ekaṃ pakṣaṃ cakārāsya rudrānsarvānsa vai dvijaḥ /
dvitīyaṃ pakṣamādityānmadhyaṃ tasya purandaram

8.8.71

pādau ca vasavastasya aśvinau ca mahātalau /
gandharvāḥ pannagāścaiva nakhān tasya samāśritāḥ / /६६//
३०. yathā - gha. / ३१ vo - kha. / ३२ śiraścūḍā - kha. / ३३ yamastasya - kha. / ३४ vaktramasyākarojjīva - kha. /
460
pakṣiṇaśca mahāsatvāḥ piśācāśca mahābalāḥ /
pucchaṃ३५ tasyākarot sarpān३६ devānanyām̐stadodaram३७ //६७/ /
rājānastasya pādasthāstale३८ bhūtān nyaveśayata /
mahābalānmahotsāhānsarvān devān sabhāsadaḥ / /६८//
sanatkumāra uvāca
sa kṛtvā taṃ khagavyūhaṃ mantreṇaivābhimantrya ca /
uvāca devarājaṃ taṃ bṛhaspatiridaṃ vacaḥ / /६९ //
kalpitoyaṃ mayā vyūhaḥ kṛtvā rākṣasapārthivam (?) /
ataḥ paraṃ vidhānasya karma nāsmāsu vidyate / /8.78.७० / /
jaya śatrūn raṇe śakra devatairabhirakṣitaḥ /
mayā cārthavaṇairmantraistapasāṃ ca balena ca

8.8.2

kuru karma yathāśakti hyamaro hyasi pārthiva३९ /
devāścāpyamarāḥ sarve yudhyantu surapārthiva / /७२ / /
bhāgyānno jaya lābhāya nānyatra surapuṃgava४० /
jahi śatrūn mahābāho mābhīrbhavatu te raṇe / /७३ //
tataḥ śaṃkhāśca bheryaśca paṭahā ḍiṇḍimāstathā /
āḍambarāśca nambhā(?)śca kṛkavā goviṣāṇakāḥ //७४/ /
mardalāḥ pepukāścitrā nedu४१ stūryāṇi sarvaśaḥ /
tena śabdena yodhānāṃ yuddhaharṣo mahānabhūt /
siṃhanādā४२ nakurvan te४३ vāditāsphoṭitāni ca / /७५//
devāstataḥ४४ śaṃkhamṛdaṅgavādyairamoghasarvāyudhadīptahastāḥ /
nirjagmu४५rindrādisurapradhānā jayaiṣiṇaḥ śatruvadhepsavaśca //७६/ /
iti skandapurāṇe vyūharacano nāmaṣṭasaptatitamo४६ dhyāyaḥ
३५ pṛṣṭhaṃ - gha. / ३६ sarvān - kha / ३७ .. mtadodarān - kha / ३८.. .ntale - kha / ३९ pārthivaḥ - kha / ४० - puṃgave - gha, saṃgave (?) / ४१ megha - kha. / ८२ siṃhanādā - kha / ४३ nakurvanta - kha. gha. / ४४ ...devatā - kha. / ४१ nirjaghu (ghnu?) - kha ४२ sannahatikādhyāyaḥ? - gha, १३४ iti kha. pustake /
461
sanatkumāra uvāca
vyūḍhe surāṇāṃ sainyetha sthite yuddhāya daṃśite /
dānavānāṃ balaṃ ghoraṃ samadṛśyata bhīṣaṇam / /१ / /
tad१ dānavabalaṃ dṛṣṭvā devāḥ sarve savāsavāḥ /
siṃhanādānakurvam̐ste२ vāditraravamiśritān

8.8.4

sa nādaḥ sumahān vyāsa sāgarasyeva mathyataḥ /
āpūrayajjagat३ sarvaṃ yugāntāmbudanisvanaḥ // ३/ /
tato dānavaśārdūlāḥ sarve dṛṣṭvā surottamān /
vyūhya sainyaṃ sthitān४ samyag vīkṣāñcakruḥ५ parasparam

8.8.6

tān vīkṣamāṇān६ sandṛśya sthito dānavayūthapāna /
uvāca bhārgavaṃ vyāsa hiraṇyanayanaḥ svayam //५/ /
ete vyūhamimaṃ kṛtvā devāstiṣṭhantyabhītavat /
manyante७ dānavān yuddhe vayaṃ jeṣyāma sarvaśaḥ

8.8.7

sa bhavānyuktamasyaiva८ devavyūhasya bhedakam /
kuru māyāprativyūhamasmākamapi mā ciram

8.8.8

sanatkumāra uvāca
evamastviti sa procya९ hyardhacandrañcakāra saḥ१० /
khagasya tasya yacchettuṃ śiraḥ kāyādiyeṣa ca११

8.8.9

cakāra tasya śṛṃge tu prahlādāndhakadānavau /
dhārān१२ nivātakavacānpaulomānkālakāsutān

8.8.17

virocanaṃ baliṃ caiva vipracittiṃ sahānujaiḥ /
prahlādabhrātaraṃ caiva sasuhṛdvargabāndhavān१३ / /8.79.१ ० //
pṛṣṭhaṃ cakre mahāyogī madhyaṃ rājānameva१४ ca /
uvāca cainaṃ१५ viśrabdho bhārgavaḥ śatrutāpanaḥ //१ १ / /
१ te - kha / २.. nakurvanta - kha. gha- / ३ apūrayañjagat - gha. / ४ vyūhaskandhāsthitān / ५ cakre - kha. / ६ vīkṣamāṇo (ṇaḥ?) - kha / ७ manyanto (?) / / ८ śyena (?) / ९ sa procya - kha / १० ...makurvata - kha ११ kāyādiveṣavaḥ - kha. / १२ dhāro - kha. / १३ bāndhavaṃ (?) / १४ tathaiva - kha. / - १५ cedaṃ - kha. /
462
hiraṇyākṣamidaṃ yuktaṃ kāle pathyañca sarvaśaḥ१६ /
daivatabhavyūhabhettāyaṃ mahāvyūho hi vaḥ kṛtaḥ //१ २/ /
yuktaṃ kuruta bhadraṃ vo mayā nu१७ paripālitāḥ /
parasparaṃ ca rakṣantaḥ sarve citrāstrayodhinaḥ /
mahāmāyāḥ surāḥ sarve yathā naivābhimanyata१८ //१ ३ //
sanatkumāra uvāca
tataḥ śaṃkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ /
āḍambarā ḍiṇḍimāśca paṭahāśca mahāsvanāḥ //१४/ /
nānāvidhāni cānyāni१९ prāvādyanta sahasraśaḥ /
devānāṃ dānavānāñca madasatvapradāni vai //१ ५//
tataḥ pramathnate२०tyuktā२१ dānavā dānaveśvaraiḥ /
mamardurdevatānīkaṃ prahatāḥ sarvaśastathā //१ ६ / /
devāstepi ca saṃyattāstapoyogabalānvitāḥ /
dānavān vividhaiḥ śastrairabhijaghnuḥ kṛtāgasaḥ

8.8.18

asīnāṃ pātyamānānāṃ śirasāṃ hastināmapi /
āsīcchabdo mahāghoro vaṃśānāmiva pāṭyatām

8.8.19

vikṛṣyatāṃ ca dhanuṣāṃ bāṇānāṃ ca vimucyatām /
āsīttatra mahāñchabdo girīṇāmiva bhidyatām

8.8.21

gacchadbhirbhindipālaiśca śaktibhistomaraistathā /
ākāśamabhavat sarvaṃ khadyotairiva saṃvṛtam //8.79.२ ० //
śirobhiścaraṇaiścaiva bāhubhiśca nipātitaiḥ /
kṣaṇena yuddhabhūmiḥ sā viṣamā samapadyata

8.8.26

dantibhiḥ parvatākārai२२ rhayavaryairathottamaiḥ२३ /
kabandhaiścābhinṛtyadbhirdurnirīkṣyamabhūdraṇe२४ / /२२/ /
१६ madyaśaḥ? - kha. / १७ (vaḥ) padyaṃ tu (paryanta?) - kha- / १८ naivātimanyata - kha. / १९ ma... - kha / २०. pramardate (?) / २१ ...tyuktvā - kha. / २२ girisaṃkāśaiḥ (?) / २३ hayairyuddhairivottamaiḥ - gha. / १४... rantarīkṣamabhūtkṣaṇāt - gha. /
463
ātapatraiśca hāraiśca kavacaistalacai (?) rapi /
niṣkasūtraiḥ sumukuṭaiḥ keyūraiḥ kuṇḍalairapi२५ / /२३ //
kaṇṭhatrāṇairvicitraiśca२६ dukūlairmaṇibhiśca ha /
kuthābhiśca vicitrābhirbhujaiḥ sābharaṇairapi / /२४//
muśalaiḥ śūladaṇḍaiśca ghaṇṭābhiścāṃkuśairapi /
vibhāti bhūtalaṃ tatra jyotirbhirdyaurivāvṛtam //२५/ /
kruddhaḥ keśeṣu saṃgṛhya virathopi mahārathaḥ /
rathinaṃ rathamāplutya nijaghāna balādbalī

8.8.27

tatra cānyo gaje२७ cāśurabhihatya mahābhujaḥ /
rathaṃ cikṣepa ca vṛtaiḥ (?) kuśamuṣṭimivādhvare२८

8.8.28

kṣipto gajāt samutpatya - nasaṃ - - - ya - /
śarairāśīviṣākārairanayadyamasādanam

8.8.29

hatamapyeṣa turagaḥ sādinaṃ patitaṃ kṣitau /
upāste pādataḥ suptaṃ guruṃ śiṣyo yathātmavān

8.8.37

sasūte nihate yodhe rathamete hayottamāḥ /
vahanti puruṣāḥ kṣīvā jñānavanta ivāgamān //8.79.३ ०//
ayamanyaḥ subaddhopi daityena surapuṃgavaḥ /
bāhubhyāṃ veṣṭayitvā taṃ prayayau devatāntikam२९ (?) //३ १ //
ayamādhāvataḥ paśya gajasya bhujamācchinat /
sa tenaiva gajenorvyāṃ papāta३० viniṣūditaḥ / /३२//
ayamanyena saṃyukta anyenāgatya ghātitaḥ /
sa cāpyanyena devena sopyanyena punarhataḥ //३ ३ //
ete padātayaścānye३१ bahavaḥ saṃhatā bhṛśam /
rathinaṃ mohayitvā tu jaghnurenamabhītavat / /३४//
२५ kuḍmalairapi - kha. / २६ kaṇṭhatrāṇavicitraiśca - kha. / २७ tatrānye ca gaje - - / २८ kuśamuṣṭiṃ yathādhvare - kha. / २९ caiva cāntikam - kha. / ३० nipātya (?) / ३१ pādatraye cānye - kha. /
464
evamākāśagāḥ siddhā ṛṣayaścāraṇāstathā /
śādhathanti३२ ramante ca smayanti३३ ca japanti३४ ca / /३५ / /
harantyapsarasaścaiva yodhām̐statra raṇe hatān /
piśācāścāpi modante३५ nṛtyanti ca nikumbhilāḥ // ३ ६/ /
tat pravāditagāndharvaṃ chinnabhinnavidāritam /
yuddhagāndharvamabhavad bhīrūṇāṃ bhayavarddhanam

8.8.1

anyonyaghātakṣatasarvadehāḥ surāsurā vairamanusmarantaḥ /
jaghnustadā rākṣasatulyarūpāḥ svārājyaheto३६rjayamīpsamānāḥ३७ //३ ८//
iti skandapurāṇe devāsurasaṃgrāma३८ nāmaikonāśītitamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
tasmin mahati yuddhe१ tu vartamāne mahābhaye /
dānavān vai tadā२ devā३ samantāt paryavārayan

8.8.3

mṛtyuḥ kālo yamaścaiva kṛtāntaḥ kalahastathā /
nikṛtirvyādhayaścaiba vairaṃ krodhaśca vīryavān / /२/ /
narakāścaiva te sarve yamadūtāśca sarvaśaḥ /
pretāśca pitaraścaiva catvāro ye४ gaṇāstviti५

8.8.6

vāmanaścaiva yo devāḥ kiṃkarāśca mahābalāḥ /
ete sarve tadāviśya saṃjaghnurdānavaṃ balam / /४/ /
yamadūtairvibhinnāṃgā bhagnavakṣatrikorasaḥ /
niṣṭananti kṣitau daityā nirayeṣviva pāpinaḥ / /५/ /
asicarmaviniṣpiṣṭā mṛtyupāśovapāśitāḥ /
kṛtāntavaśagāssarve saṃbhajyanti diteḥ sutāḥ

8.8.18

३२ yodhayanti - gha. / ३३ gāyanti - gha. / ३४ jayanti - gha / ३५ modanti - kha. / ३६ svarājyaheto - kha. / ३७ ...neti - kha. / ३८ ...mo - kha. /
१ hataniyuddhe - ya. / २ dānavām̐stām̐stadā - gha., devā vai - kha. / ३ devāna. - kha. / ४ svatvā ye ca / gha. / ५ gaṇeṣviti - gha. /
465
te hanyamānā daityendrā mṛtyunā ca yamena ca /
trātāramalabhanto vai tatra tatraiva babhramuḥ / /७//
tathā tāṃstatra tatraiva bhramanto jaghnurārditāḥ /
tato hāhākṛtaḥ śabdo६ dānavānāṃ balebhavat / /८ //
sādhusādhviti devānāṃ yabhaṃ pūjayatāmabhūt /
atha prahrādatanayo virocana iti śrutaḥ / /९/ /
sa gajena tatobhyetya devānāṃ balamārdayat७ /
saha tena mahāmāyo gajena samadhāvata / / 8.80.१० //
yamaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā droṇamegha ivāparaḥ /
sa śarairbahubhistīkṣṇairakuṇṭhāgrairayomayaiḥ८ / / ११ //
varuṇañca dhaneśañca vāyuñcaivābhyavarṣata /
sa saṃchādya tadā bhāsaṃ bhāskarasya śitaiḥ śaraiḥ /
avākirattadā devān saṃvarttaka ivāmbudaḥ / १२//
te śarārcitasarvāṅgā vadhyamānāḥ punaḥ punaḥ /
kṣaṇena samapadyanta devāḥ sarve vicetasaḥ / / १३ / /
yāntamāyāntamaprāptaṃ prāptaṃ dūrasthameva ca /
yaṃ yato vīkṣate daityastaṃ tatobhijaghāna saḥ / / १४/ /
nityāyatadhanurdetyaḥ pariveṣīva९ bhāskaraḥ /
durnirīkṣyaḥ१० samabhavad yugāntāgnirivotthitaḥ / /१ ५//
athaivamasyato vyāsa varuṇaḥ kārmukaṃ tadā /
ciccheda sumahaddhīmām̐starjayandānaveśvaram // १ ६/ /
vāyustīkṣṇaśaraistasya kavacaṃ sarvatoharat /
dhaneśośanighātena gajamasya nyasūdayat / / १७/ /
taṃ tathā nikṛtaṃ dṛṣṭavā balirbāṇaśca tāvubhau /
prahlādo bhrātṛbhiḥ sārdha lokapālānupādravan

8.8.22

६ kṛtaṃ sarve- kha. / ७ valamadarśayat - kha- / ८ ... yanmayaiḥ ? - kha. / ९ pāriveṣīva - kha. / १० durnirīkṣaḥ kha./
466
teṣāmāpatatāmeva lokapālā mahābalāḥ /
śarairāśīviṣākāraiścakrarakṣānapothayan११ // १ ९/ /
vāyurbāṇasya viśikhaiḥ kārmukāṇi vikarṣataḥ /
ciccheda yugapad vyāsa tadadbhutamivābhavat //8.80.२ ० //
vicchinnadhanvā sa१२ kruddhastomarāṇi tadāsṛjat /
cikṣepa tāni vegena vāyuranyāṃ diśaṃ punaḥ / /२ १ / /
hayām̐śca punarevāsya śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
sasūtān paramāyasto१३ hyanayadyamasādanam

8.8.24

sa rathādbalijaḥ krodhādavaplutya mahābalaḥ /
gadāṃ gṛhītvā vegena śvasanaṃ samupādravat / /२३ / /
tasyāpatata evāśu sagadasyānilastathā१४ /
śarairāśīviṣākārairgadāṃ tāṃ samakṛntata

8.8.25

sa nikṛttagadaścāpi bāṇaḥ praharatāṃ varaḥ /
pragṛhya tu gadāmanyāṃ cikṣepa ca jahāsa ca

8.8.34

tāmāpatantīṃ vegena gadāṃ bāṇasya१५ khecarīm /
ākṣipya vāyurvyadhamadanyāṃ diśamadīnavat / /२ ६ //
virathaṃ tamathālakṣya१६ vāyunā ca bhṛśārdditam१७ /
putraṃ balirdrutaṃ vyāsa svarathe१८ samapādayat / /२७//
tāvekarathasaṃyattau१९ babhatu२०rdānaveśvarau /
sūryācandramasau yadvat pūrṇamāsyāṃ२१ samāgatau //२८/ /
atha teṣāñca teṣāñca tadyuddhamabhavattadā२२ /
. . . .. . . . .. . . . - - - - - - /
tānniruddhānathājñāya lokapālairmahābalaiḥ / /२९/ /
११ nyapothayan - kha. / १२ saṃ - kha. / १३ parayāpasto - kha. / १४ bhagavānanilastathā - kha. / १५ mānasya - gha. / १६ vimukhaṃ tamanālakṣya - tha. / १७ śarārditam - kha. / १८ sarathe - gha., svarathe (?), rathena - kha. / १९ athaikarathasaṃpannau - gha. / २० babhūvu - kha., bibhidu - gha. / २१ paurṇamāsyāṃ - gha. / २२ tadyuddhamabhavad ghoravattadā - gha. /
467
nivātakavacāḥ sarve kālakeyāśca daṃśitāḥ /
paulomāḥ saiṃhikeyāśca śambaraḥ kālaśambaraḥ / /8.80.३ ० / /
andhakaśca mahādaityo hiraṇyākṣaśca viśrutaḥ /
sarve vyūhamamuñcanto dānavā yuddhalālasāḥ // ३१ / /
cakrurvegaṃ२३ mahāvegāḥ sameghā iva sānavaḥ /
tānāpatata evātha yamo daṇḍena vīryavān //३ २/ /
avārayata२४ te tasthuścitrapaṭṭa२५ ivārpitāḥ /
tān yamasya bhayād daityān२६ dṛṣṭvā sarvānavasthitān //३ ३/ /
andhako yamamabhyetya tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt /
mahatā sa rathenaitya२७ dhanurvisphālya२८ cāsakṛt

8.8.45

yamaṃ lalāṭe daśabhirbāṇairvivyādha vīryavān /
pañcabhirmahiṣaṃ cāsya ṣaḍbhiḥ kālaṃ tathāgrataḥ //३ ५ //
mṛtyuñca daśabhiścaiva kṛtāntaṃ caiva saptabhiḥ /
bhrāmayan sa punaścāpamindrāyudhasamaprabham //३ ६/ /
nanādāmbudavaccaiva punarvivyādha daivatam /
hiraṇyākṣasuto jyeṣṭho hyandhakohaṃ mahābalaḥ / / ३७/ /
brahmaṇā ca varo datto mahyamityavaghoṣayan /
tasyaivaṃ vadatastūrṇaṃ sūryaputraḥ pratāpavān / /३८ //
rathaṃ ciccheda२९ saṃkruddho daṇḍena vinipātayan३० /
sakārmuke rathe tatra mathite hyandhakastadā३१ / /३ ९/ /
gadāmudyamya vegena pretādhipamathādravat /
tasya tāṃ daṇḍaghātena gadāṃ sopyavacūrṇayat / /8.80.४० //
śirasyenaṃ punaḥ kruddho daṇḍena samatāḍayat /
' ' ' ' - - - - - - - / /४१ //
२३ ... rvegān - kha / २ avārayanta - kha. / २५ .paṭṭā - kha. / २६ daityā - kha. / २७ rathenetya - kha. / २८ visphārya (?) / २९ dhanuściccheda (?) / ३० rathe daṇḍaṃ nyapātayat (?) rathaṃ daṇḍena pātayat (?) / ३१ ...stathā - kha. /
468
jitendriyo muniryadvat spṛṣṭo viṣayagocaraiḥ (?) /
athāpratihataṃ daṇḍamandhakena parāhatam //४२ / /
puraḥ३२ pratihataṃ dṛṣṭavā jahasurdānaveśvarāḥ /
siṃhanādān savāditrān bāhuśabdām̐śca susvarān / /४३ / /
cakruḥ sādhvandhaketyevaṃ cukruśuśca muhurmuhuḥ /
andhakopi tadābhyetya nardamāno yathārṇavaḥ / /४४/ /
talenāhatya३ mahiṣādyamaṃ bhūmau nyapātayat /
tato hāhākṛtaṃ devairgṛhṇagṛhṇeti dānavaiḥ

8.8.51

vyūhabhaṃgaśca devānāmabhavacchaktinandana /
atha mṛtyuśca kālaśca kṛtāntaśceti te trayaḥ //४६/ /
andhakaṃ bahubhiḥ३४ pāśairbabandhuḥ krodhamūrcchitāḥ /
pāśām̐ścaiva sa daityendro vicchidya sumahābalaḥ /
bāhupāśena balavānkṛtāntamavabadhnata / /४७/ /
sa baddho bāhupāśena kṛtāntaḥ krodhamūrchitaḥ /
utkṣipyāndhakamuddhūto nināya balavān balāt //४८/ /
taṃ nīyamānaṃ saṃprekṣya hiraṇyākṣaḥ sutaṃ svakam /
jaghāna sāyakaistīkṣṇaiḥ kṛtāntaṃ subhṛśaṃ dṛḍham / /४९/ /
tasya gātrāṇi sarvāṇi sandhīm̐ścaiva mahābalaḥ /
vivyādha niśitairbāṇaiḥ sa viṣṭabdho vyatiṣṭhata / /8.80.५० //
taṃ bāṇairvivṛtaṃ३५ dṛṣṭvā devāḥ sarve savāsavāḥ /
rakṣantaḥ samapadyanta bhīmodyatakarāyudhāḥ

atha kikhara३६ mṛdaṃgaveṇuvīṇāpaṇavasughoṣakaḍiṇḍimānakānām /
asurasurabale mahān tadānīṃ samabhavadugrataraḥ३७ sa tūryanādaḥ३८ / /५२ //
iti skandapurāṇe yuddhe aśītitamodhyāyaḥ
३२ punaḥ - kha. / ३३ tālānāhatya - kha. / ३४ bāhubhiḥ (?) ३/ / ३५ vāṇavivṛtaṃ - kha., bāṇairvidhṛtaṃ (?) / ३६ muraja - gha. / ३७.. .dagravara. - kha. / ३८ satūryanādamiti - kha. /

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc