Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 8.4

8.4.28

adhyāyāḥ ३१ - ४०
sanatkumāra uvāca
etasminnantare devo devīmāha girīndrajām /
vrajāma dātuṃ yakṣāya varaṃ bhaktāya bhāvini / / १ //
bhakto mama varārohe tapasā dagdhakilbiṣaḥ /
arho१ varamasau labdhumasmatto२ bhuvaneśvari / /२ / /
evamuktvā tato devaḥ saha devyā jagatpatiḥ /
jagāma yakṣo yatrāste kṛśo dhamanisaṃtataḥ /
divyaṃ cakṣuradāccaiva३ yenāpaśyat sa śaṃkaram / /३ //
sanatkumāra uvāca
atha yakṣastadā vyāsa śanairunmīlya locane /
apaśyat sagaṇaṃ devaṃ vṛṣaketumupāśritam४ / /४/ /
devadeva uvāca
varaṃ dadāmi५ te pūrvaṃ trailokye narśanaṃ tathā /
sāratvaṃ ca śarīrasya paśya māṃ vigatajvaraḥ // ५/ /
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa labdhvā tu varaṃ śarīreṇākṣatena ca६ /
pādayoḥ praṇatastasthau kṛtvā śirasi cāñjalim / / ६/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२८ māpurante - gha. /
१ aho - gha. / २ labdhamasmatto - gha / ३ ttasmai - gha. / ४ vṛṣaṃ śvetamapāśritam - gha. / ५ dadāni - gha. / ६... ṇekṣitena ca - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
uvāca ca tadeśena७ varadosmīti coditaḥ /
bhagavan bhaktimavyagrāṃ tvayyananyāṃ८ vidhatsva me / /७//
annadatvaṃ ca lokānāṃ gāṇapatyaṃ९ tathākṣayam /
avimukte ca te sthāne vaseyaṃ१० sarvadā yathā /
etamicchāmi११ deveśa dattaṃ varamanuttamam / /८/ /
devadeva uvāca
jarāmaraṇasaṃtyaktaḥ sarvaśokavivarjitaḥ१२ /
bhaviṣyasi gaṇādhyakṣo varadaḥ sarvapūjitaḥ / /९/ /
ajayyaścāpi sarveṣāṃ yogaiśvaryasamanvitaḥ /
annadaścāpi१३ lokebhyaḥ kṣetrapālo bhaviṣyasi / /8.31.१ ० / /
mahābalo mahāsatvo brahmaṇyo१४ tha mama priyaḥ /
tryakṣaśca daṇḍapāṇiśca mahāyogī tathaiva ca / / १ १/ /
udbhramaḥ saṃbhramaścaiva gaṇau te paricārakau /
tavājñayā kariṣyete lokasyodbhramasaṃbhramau / / १ २//
sanatkumāra uvāca
evaṃ sa bhagavān vyāsa yakṣaṃ kṛtvā gaṇeśvaram /
jagāma dhāma deveśaḥ१५ saha tena sureśvaraḥ१६ //१ ३ //
atha dṛṣṭvā tato devīṃ devadevo vṛṣadhvajaḥ /
tapyato mandarasyāśu varadānārthamabravīt / / १४/ /
devadeva uvāca
devi phullāravindākṣi gamiṣyāmi sumadhyame /
mandaraṃ parvataśreṣṭhamanugrahavarepsayā / /१ ५//
sabhāryaḥ sasutaścaiva sa hi māṃ sasuhṛjjanaḥ /
prapanna१७ stāpasa१८ śreṣṭho mandaraḥ parvatottamaḥ / / १६ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
७ tadā tena - gha. / ८... tvayi nāthe - gha / ९ sonapatyaṃ - gha. / १० paśyeyaṃ - gha. / ११.. .dicchāmi - gha- / १२ lokavivājitaḥ - gha. / १३ arthadaścāpi - gha. / १४ mama ca - gha. / १५ vāmadeveśa - ka. gha. / १६ nareśvaraḥ - gha. / १७ prasanna - ka. / १८ tapasāṃ - gha., tapatāṃ? /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
adya varṣasahasrāṇi pañca divyāni pārvati /
tapyate tapatāṃ śreṣṭho mayi sarvātmabhāvataḥ१९ //१७/ /
devyuvāca
naya māmapi deveśa mandaraṃ cārukandaram /
na raṃsyehaṃ२० vinā deva tvayā sarvajagatpate / / १ ८//
tato devaḥ prahasyaināmuvāca parameśvaraḥ /
avimuktaṃ na moktavyaṃ kathaṃ tvaṃ yātumicchasi२१ //१ ९//
devyuvāca
iha caiva nivatsyāmi२२ gamiṣyāmi ca mandaram /
avimuktamidaṃ sthānaṃ tato deva bhaviṣyati२३ / /8.31.२ ० //
devadeva uvāca
evametad varārohe yathā vadasi pārvati /
aiśvaryāt२४ sarvagā२५ hi tvaṃ yathāhaṃ२६ devi sarvaśaḥ / /२ १ //
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa bhagavān devo vṛṣamāruhya sarvagam /
somaḥ sanandī sagaṇo२७ mandaraṃ prayayau haraḥ //२२ / /
sa gatvā२८ bhuvaneśānastapyamānaṃ paraṃ tapaḥ /
apaśyanmandaraṃ tatra dṛṣṭavā caina२९ muvāca ha / /२३ //
varadosmi girīśāna३० tuṣṭaste tapasā३१ bhṛśam /
varaṃ vṛṇu yatheṣṭantvaṃ sarvaṃ tat३२ pradadāmi३३ te / /२४/ /
sanatkumāra uvāca
sa evamuktaśśarveṇa dṛṣṭvā tribhuvaneśvaram /
somaṃ sanandinaṃ caiva praṇamya vṛṣavāhanam // २५/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१८ tapasā śreṣṭho mayi sarvātmabhāvitaḥ ka/ २० vatsyehaṃ gha / २१ marhasi gha/ २२ na vatsyāmi gha/ २३ avimuktaṃ tato deva bhaviṣyati na saṃśayaḥ - gha / २४ aiśvaryaṃ - gha. / २५ sarvagaṃ - gha / २६ tvaṃ - gha / २७ nandissagaṇo - ka. kha. / २८ gatvā tu - gha. / २४१ caiva - ka. / ३०... smīti giriśa - gha. / ३१ tapasānena te - ka., tasyedya (tuṣṭodya?) - gha, / ३२ tat sarvaṃ - gha. / ३३... ni - ka. kha. gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
punaḥ punarharaṃ dṛṣṭavā devīñcaiva punaḥ punaḥ /
punaḥ punargaṇañcaiva३४ nandinañca३५ nanāma saḥ / / २६ //
taṃ tathā vyākulaṃ dṛṣṭavā harṣajāsrāvilekṣaṇaḥ३६ /
vareṇacchandayāmāsa bhūya eva haro girim / /२७ //
devadeva uvāca
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te varadohaṃ tavācala /
yatheṣṭaṃ dātumicchāmi varaṃ varaya bhūdhara

8.4.8.31.30

mandara uvāca
bhagavan yadi tuṣṭosi devadeva jagatpate /
mayi te vāsicchāmi somasya sagaṇasya ca / /२९/ /
icchāmi devadeveśa pādasparśena te sadā३७ /
pavitrīkṛtamātmānaṃ somena sagaṇena ca

8.4.37

nānyaṃ varamihecchāmi३८ tvatto deva jagadguro /
eṣa eva varo mahyaṃ dīyatāṃ bhuvaneśvara / / ३१ / /
sanatkumāra uvāca३९
evamastviti taṃ४० prāha mandaraṃ varadastadā४१ /
sanandī saha devyā ca nivatsyāmi sadā tvayi / /३ २ / /
tvaṃ cāpi bhūbhṛtāṃ śreṣṭho jarāmaraṇavarjitaḥ /
abhedyaścaiva vajreṇa matprasādād bhaviṣyasi //३ ३ //
ramyaśca sarvabhūtānāṃ hemaratnavibhūṣitaḥ /
apsarogaṇasaṃkīrṇaḥ surasiddhaniṣevitaḥ४२ / /३४//
sanatkumāra uvāca
tatosṛjad gṛhaṃ४३ tatra jāmbūnadamayaṃ mahat /
manasātiguṇaṃ vyāsa४४ na tenāsti४५ samaṃ kvacit //३५/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३४.. gaṇānāṃ ca - kha. / १५ gaṇeśvaraṃ - kha. / ३६.,. ṇaṃ - ka. kha. / ३७ tejasā - gha. / ३८ nacānyaṃ varacchāmi - kha. / ३९ devadeva - gha. / ४० ta ? - gha / १ cārukandaram - ka. / ४२ siddhacāraṇasevitaḥ - kha. / ४३ sadma cāpyamṛjat - ka, svayamevāsṛjatsadma - kha / ४ guṇairyuktaṃ - kha. / ४५ na te tena - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
na tādṛg brahmaṇopyasti४६ kimutānyasya kasya४७cit /
tejasā varṣmaṇā kāntyā vṛṣanāmnātiviśrutam४८ //३ ६ //
vyāsa uvāca
bhagavan brahmaṇaḥ sūno sarvayogeśvareśvara /
na me tṛpti४९stvayākhyāte५० devadevasya५१ ca ceṣṭite५२

8.4.38

sa vṛṣo dayitaścaiva vāhanattvaṃ५३ mahābalaḥ /
kenāgamanmahāśabdo maheśasya mahātmanaḥ

8.4.39

kasya putraḥ kasya naptā kathaṃ jajñe ५४ tathaiva ca /
kiṃ tapaḥ kiṃ phalaṃ tasya etadicchāmi veditum

8.4.42

abhavajjaladaḥ pūrvaṃ vāhanaṃ rudravallabham /
sa५५ kathaṃ tat५६ parityajya vṛṣabhe matimādadhe५७ / /8.31.४० / /
sanatkumāra uvāca
purā vedaḥ५८ suto jajñe brahmaṇaḥ prathamodbhutaḥ५९ /
dvitīyaścaiva yajñobhūt taṃ ca loke६० nyayuṃjata६१ / /४१ //
sa lokāpyāyanakaraḥ prayukto brahmahaṇā svayam /
prajā vivarddhayiṣatā६२ nāvarddhayadaśeṣataḥ

8.4.56

/
-- - / /४३ / /
yajña uvāca
bhagavan lokasiddhyarthaṃ prayuktohaṃ६३ svayaṃbhuvā /
na ca mesti tathā vīryamanyamiccha६४ namastava / / ४४/ /
devadeva uvāca
jīmūto bhava lokānāṃ tava siddhirbhaviṣyati /
tatomṛtābhiradbhistvaṃ lokān saṃvardhayiṣyati / /४५//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
४६ sarvalokeṣu - kha. / ४७ ramaṇīyaṃ bhavet - kha / ४८ ramyaṃ divyaguṇādapi - kha. / ४९ mūrdhni - kha. / ५० khyātaṃ - kha. / ५१ sāṃprataṃ - kha. / ५२ ceṣṭitam - ka. / ५३ dhāraṇatva - gha. / ५४ yajñe - gha. / ५५ tat, ५६ sa - gha. / ५७ vāhanaṃ vṛṣabhaṃ bhajat - kha. / ५८ deva - gha. / ५९ paramādbhut - gha. / ६० paramātmā - gha. / ६१ lokobhyapūjayat - gha. / ६२ lokavṛ? /.., ६३ yaṃ - gha. / ६४ muṣu - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
yajña uvāca
jīmūtatvaṃ yadi mama lokasiddhikaraṃ śubham /
asmadbhavantaṃ pṛṣṭhena vaheyaṃ vidyutālaya (?) / /४६ / /
--- - - - - - - - - - - - - - /
- - - - - - - - - - - - - - - / /४७/ /
ātmānamatha sa jñātvā nātitejasamacyutaḥ /
tatāpa sumahad vyāsa tapo yajñaḥ suduścaram६५ / /४८/ /
atha tuṣṭastadā devaḥ śarvo६६ yajñasya suvrata६७ /
uvāca varadosmīti sa vavre varadaṃ varam६८ / /४९ / /
yathāhaṃ६९ yajñabhāvena७० vahāmi tvāṃ mahāprabha७१ /
tathaiva jaladatvepi७२ vaheyaṃ tvāha७३ mavyayam(?) / / 8.31.५० / /
sanatkumāra uvāca
evamastviti saṃ७४ procya vāhanatve vyakalpayat७५ /
jīmūtaṃ७६ vyāsa bhagavān yajñamūrtimatiprabham / / ५१ / /
yadā tu yajato vyāsa dakṣasya sumahātmanaḥ /
śiraśchinnaṃ śareṇāśu yajñasyāmitatejasaḥ /
tadā śiraskaṃ७७ taṃ yajñaṃ vāhanatvādapānudata७८ / /५२ /
vyāsa uvāca
kathaṃ yajñaṃ sa dakṣasya bhagavānāhanacchubham७९ /
kāraṇaṃ cātra kiṃ vipra yena taṃ hatavān prabhuḥ / /५३ / /
sanatkumāra uvāca
śāpaḥ pūrvaṃ samākhyātaḥ kāraṇaṃ munisattama /
idañca śṛṇu me bhūyo vistareṇa purātanam / /५४/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
६५ sudustara - gha. / ६६ sa (bha) vo - ka, sarvo - gha. / ६७ tatsutaḥ - kha. taḥ - ka. / ६८ varamuttamaṃ - kha, vipulaṃ - gha. / ६९ yadā - kha / ७०.. pi - gha, ti - ka kha / ७१. ५ prabhum - ka. kha.,... bho - kha. / ७२ varamicchāmi - gha.. / ७३ vaheyamaha... - ka, bhadra... - gha. / ७४ sa - kha, ta - gha. / ७५ taṃ hyakalpayat - kha, ... naṃ ceti? - gha. / ७६ jīvitaṃ - kha / ७७ śiṣaḥ kṣataṃ - gha / ७८ vadadbhṛśa - kha., naṃ dupānvadat - gha. / ७९... hanat sutaṃ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
purā hi brahmaṇo vaktrāt kṣuvatobhiviniḥsṛtaḥ८० /
baddhagodhvāṃgulitraśca śarī tūṇī śarāsanī / /५५ //
khaṅgī८१ kirīṭamālī ca kuṇḍalī८२ kavacī८३ tathā /
mahorasko mahotsāhaḥ puruṣaḥ kāñcanaprabhaḥ

8.4.61

kṣupa ityeva nāmnā taṃ brahmā svayamabhāṣata /
tamindro varayāmāsa rājānaṃ bhuvi८४ lokapam //५७/ /
sobravīdyadi me vajramāyudhaṃ svaṃ८५ prayacchasi /
tataḥ syāṃ bhuvi rājāhaṃ nānyathā rocate mama८६ / / ५८/ /
indra uvāca
cintitaṃ karametatte vajrameṣyati८७ nānyathā /
evaṃ bhavatu bhadraṃ te bhava rājā prajāhitaḥ / /५९/ /
sanatkumāra uvāca
sa evamuktastejasvī rājā bhuvi babhūva ha /
cyāvaniśca८८ dadhīcosya८९ sakhā samabhavattadā / /8.31.६० //
sa tena saha saṃgatya९० sukhāsīno varāsane /
cakre kathā vicitrārthāḥ prīyamāṇaḥ punaḥ punaḥ

8.4.62

athābhavattayorvyāsa rāgo jātikṛtaḥ punaḥ९१ /
kṣatraṃ९२ śreṣṭhaṃ na vā śreṣṭhaṃ brahma śreṣṭhaṃ na veti९३ ca

8.4.65

kṣupobravīt kṣatramiti dadhīco brahma ceti९४ ha९५ /
athū tāṃ९६ kāraṇe९७ cobhau९८ na nyavartata९९ kaścana //६३ / /
atha tīkṣṇatayā caiva tapodhikatayā१०० tathā /
brāhmaṇatvasya cāgryatvāttathā daivakṛtena ca / / ६४/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
८० bhuvi niḥ sṛtaḥ - gha. / ८१ śṛṃgī - ka / ८२ kavacī - kha / ८३ kuṃ ḍalī - kha. / ८४ bhūmi - ka / ८५ tvaṃ - ka. / ८६ mama rocate - gha. / ८७ vajrameṣyati ka., vara yāsyati - gha. / ८८ cyāvaneśca -? / ८९ dadhīcasya? / ९० saṃgamya - kha. / ९१ prabhaḥ - kha / ९२ kṣetraṃ - ka. kha / ९३ naceti - gha. / ९४.. veti - ka. / ९५ ca - kha. gha. / ९६ nābrūtāṃ - kha / ९७ kāraṇa - gha. / ९८ cobhe - ka. kha ९१ pravartata - gha vyaka..? - ka, vyavartana ( ta) - kha / १०० vayodhikatayā - ka /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
kuddho dadhīcastaṃ vyāsa vāmahastena mūrdhani /
ājaghāna mahātejā vajreṇātaḍayat१०१ sa ca१०२

8.4.72

vajreṇa sa dvidhā chinnaḥ śakramāhvayadavyayaḥ /
sovadat tvaṃ१०३ mahāyogaḥ१०४ śaktaḥ१०५ sandhātumātmanā१०६ / /६६ //
svaṃ dehaṃ१०७ sa tathābhūtaṃ१०८ dadhīco yogamāyayā /
sandhayāmāsa१०९ śarvañca śaraṇaṃ samapadyata / / ६७/ /
sa sureśvaramārādhya prāpyāvadhyatvamuttamam११० /
vajrāsthitvamabhedyatvamajaratvañca śaṅkarāt //६८/ /
sarvabhūtānukampitvaṃ mahāyogitvameva ca /
punarāgāt kṣupaṃ draṣṭuṃ punaḥ sakhyamabhūt१११ tayoḥ // ६९/ /
rāgo jātikṛto yaśca pūrvavat sa११२ babhūva ha /
vāmapādena cāpyenaṃ kṣupa sa samatāḍayat११३ //8.31.७० / /
punaśca vajramādāya sa cainamahanattadā /
na cārtiṃ na vyathāṃ tasya११४ tadvajramakaronmune //७१ / /
avadhyatvamatho११५ jñātvā kṣupastasya mahātmanaḥ /
nārāyaṇaṃ samāsādya varārthaṃ samarādhayat११६

8.4.77

varadosmīti tuṣṭena११७ viṣṇunā sa ca११८ coditaḥ /
provāca praṇato viṣṇumidaṃ vyāsa mahāmanāḥ११९ / /७३ / /
kṣupa uvāca
dadhīco nāma viprarṣiravadhyokṣaya eva ca /
sakhā mama hṛṣīkeśa sa ca māmāha nityadā१२० / /७४/ /
bibhemyahaṃ na devasya rākṣasasyāsurasya vā /
piśācasyātha yakṣasya vayaso mānuṣasya vā१२१ / /७५ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१०१ vakreṇā tāḍayat - ka. / १०२ tadā - gha. / १०३... ttaṃ - gha. / १०४ mahāyogaṃ - gha. / १०५ śakraḥ - gha. / १०६ mahātmanaḥ - ka. / १०७ svadehaṃ - kha., sa - gha / १०८ tyaktā - ka.. bhūtvā - kha., śrutvā - gha. / १०९ sāṃtvayāmāsa - gha. / ११० taṃ vareśvaramārādhya saṃprāpya varamuttamam - gha. / १११ saṃkhyamabhūt - gha. / १] २ saṃ - ka. gha. / १ / ३ samabhitāḍayata - kha. / ११४ cāsya - kha. / ११५ mayaṃ - kha. / ११६ varārthamatapattapaḥ - kha., samavārayat - gha. / ११७ tuṣṭosmi - kha. / ११८ sa tu - gha., sama... - kha. / ११९ mahātapāḥ - gha. / १२०. nāmahanatsadā - gha. / १२१ ca - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
bibhemīti yathā brūyāt tathā tvaṃ१२२ kartumarhasi१२३ /
evamukto nareśena१२४ sa viṣṇurlokabhāvanaḥ //७६ / /
tathāstviti ca taṃ procya dadhīcasyāśramaṃ yayau /
sa१२५ praviśyāśramaṃ vyāsa dadhīcenābhipūjitaḥ

8.4.79

abhivādyāñjaliṃ kṛtvā dadhīcamidamabravīt /
bhagavan brahmaṇaśreṣṭha pitāmahasamadyute //७८/ /
varamekaṃ vṛṇehaṃ yaṃ taṃ१२६ bhavāndātumarhati१२७ /
prasāditohaṃ viprendra kṣupeṇa śubhakarmaṇā

8.4.8.31.80

varadosmīti cāpyukto varaṃ vavre mahāmune /
proktaṃ tvayā bibhemīti brūhi tan१२८ madanugrahāt

8.4.82

abhayaṃ sarvabhūtebhyo१२९ brāhmaṇasya na saṃśayaḥ /
avadhyaścāpi sarveṣāṃ mahāyogabalānvitaḥ / /८ १ //
abhītastvaṃ१३० tathāpyadya madarthaṃ vada tat१३१ prabho /
dadhīcaścaiva१३२ muktopi१३३ viṣṇunā madhuraṃ tadā

8.4.86

uvāca na bibhemīti bhūyo bhūyo janārdanam /
nāhaṃ vakṣye bibhemīti noktaṃ nāpyucyate mayā / /८३ / /
sanatkumāra uvāca
evamuktaścakrapāṇiścyāvaniṃ१३४ krodhamūrcchitaḥ१३५ /
uvāca cakramudyamya bhayamasya vidarśayan //८४/ /
evameva hi kartavyā ye bhūtvā१३६ balavattarāḥ /
asvāmina iva premṇā bruvate१३७ durbalaṃ janam१३८ / /८५ //
na ced drakṣyasi१३९ bhītosmītyetaccakra१४० tatastava /
sunasaṃ śira ādāya१४१ mahīṃ saṃ prāpayiṣyati

8.4.87

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२२ tattathā - gha. / १२३ marhati - gha. / १२४ narendreṇa - gha / १२५ saṃ - kha. / १२६ tvattaḥ - kha, tad - ka., sa - kha. / १२७ marhasi - ka kha / १२८ vākyanta (vācyantad?) - kha. / १२९ sarvabhūtānāṃ: - kha. / १३०... śca - ka.,... topi - kha. / १३१ tvaṃ vada - kha. / १३२ stveva... - kha. / १३३ vai - ka. / १३४ dadhīcaṃ - gha. / १३५ mūrchitaḥ - gha / १३६ bhūtā - gha. / १३७ vibrūte - gha. / १३८ balaṃ - gha. / १३९ na ca vakṣyāmi - gha. / १४० eva cakraṃ - kha / १४१ sanasaṃ sumukhaṃ tasya - kha., nṛśaṃsa śivayā ( śiraā?) - gha. mukhamādāya - kha. / ४२ sa - gha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
dadhīciruvāca१४३
kiṃ vṛthā cakramudyamya viṣṇo tvaṃ१४४ kleśamicchasi१४५ /
nāhaṃ cakrasya te gamyaḥ१४६ prasādāt tryambakasya tu

8.4.8.31.90

kintu jijñāsayā yāmi lokapālaśaraṇyatām /
teṣāṃ niṣkriyatāṃ jñātvā tato yāsyāmi१४७ śaṃkaram / /८८//
evamuktvā cyāvanistu prādravad varuṇaṃ prati /
śaraṇaṃ taṃ prapannaśca saṃ१४८ prādādabhayaṃ१४९ prabhuḥ / /८९//
tatra viṣṇośca devasya varuṇasya ca dhīmataḥ /
yuddhaṃ samabhavad ghoraṃ bahūnabdān vibhīṣaṇam

8.4.91

nigṛhītetha१५० varuṇe cyāvaniryamamabhyayāt१५१ /
sa cāpyabhayada१५२ stasmai१५३ viṣṇunā nirjito yudhi

8.4.92

tatognimabhyayād१५४ vyāsa sopi tenābhinirjitaḥ /
tataḥ sa muṣṭimādāya kuśānāṃ cyāvanistadā१५५

8.4.93

svamāśramamupāgamya tiṣṭhatiṣṭhetyabhāṣata /
jijñāsārthaṃ lokapālānahaṃ śaraṇa meyivān१५६

8.4.94

abalāste ca sarvepi mayyeva balamuttamam /
adya garvañca darpañca balaṃ yacca१५७ tavādbhutam१५८ /
tatsarvaṃ nāśayiṣyāmi tiṣṭhedānīṃ janārdana

8.4.99

sanatkumāra uvāca
tato yuddhaṃ samabhavat tumulaṃ lomaharṣaṇam /
nārāyaṇasya ca vyāsa cyāvaneśca mahātmanaḥ / /९५//
yānyastrāṇi śarā ye ca nārāyaṇakaracyutāḥ /
yogena tān dadhīcosau kuśamuṣṭau nyayeśayat / /९६/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१४३ cyāvana (ni) u - ka. / १४४ tvaṃ viṣṇo - ka. / १४५ kliśyasenagha - kha., ścakaṃ samarcasi - gha. / १४६ manyaḥ - gha. / १४७ dhyā... - ka. gha., dhyāyāmi - kha / १४८ prasādādabhayaṃ - ka., १४९ pradadāvabhatyaṃ - kha. / १५० tu - kha. / १५१... gād - kha १५२ cāsyābhayād - ka kha. / १५३ ścāsya? / १५४?.. gād - kha. / १५५ śśubhaḥ - ka.,... ne sthitaḥ - gha. / १५६ mīyivān - gha. / १५७ yatte - kha. / १५६ tadādbhutam - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
tato viṣṇoryogabalād gātrebhyaḥ saṃprajajñire /
devā yuyudhire sarve१५९ viṣṇunā saha daṃśitāḥ //९७/ /
tānapyaśeṣataḥ sarvān sāyudhān saha vāhanaiḥ /
kuśamuṣṭau sa१६० saṃkruddho viṣṇuvarjaṃ१६१ nyaveśayat / /९८//
tatassarvāmarairvyāsa kuśamuṣṭau१६२ praveśitaiḥ /
yogena tejasā caiva dadhīcena mahātmanā

8.4.112

viṣṇuṃ saṃvignarūpaṃ१६३ tu kopāveśāt pramohitam /
tatrāgamya svayaṃ brahmā tadā vacanamabravīt // 8.31.१०० / /
kintavānena govinda tathā yatnena१६४ sadadvije१६५ /
kṛtenātha१६६ dadhīcasya śarvāllabdhavarasya tu / /१ ०१ / /
kinna vetsi yathā hyeṣa prasādāt pārameśvarāt /
avadhyatvaṃ suyogitvaṃ guṇaiśvaryatvameva ca / / १० २/ /
vajrāsthisāratāñcaiva labdhavān svayamīśvarāt १६७ /
na caivaṃ१६८ tvadvidhā deva brāhmaṇeṣu vikurvate / /१ ०३ / /
tasmādāśu१६९ nivartasva kṣamayainaṃ१७० dvijottamam /
tato brahmavacaḥ१७१ śrutvā sa viṣṇurlokabhāvanaḥ / /१ ०४//
yogena tadbalaṃ jñātvā dadhīcasya mahātmanaḥ१७२ /
kṣāmayāmāsa१७३ viprendraṃ svaṃ cāvāsamathābhyagāt // १० ५/ /
brahmāpi tamṛṣiṃ sāntvya१७४ pūjayitvā trilokapaḥ१७५ /
jagāmādarśanaṃ vyāsa saha sarvāmaraistadā // १ ०६//
dadhīcopi mahātejāstapastepe svakāśrame१७६ /
mahādevaprasādārthamugraṃ vāyvambubhojanaḥ१७७ // १ ०७/ /
athāsya yuktasya tadā tapasā bhāskaradyuteḥ /
tutoṣa bhagavān tryakṣastuṣṭaścaivābravīdidam // १ ०८/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१५९ tatra - gha. / १६० su - ka gha. / १६१ cakra - gha. / १६२ muṣṭi... - ka. / १६३ saṃvighnarūpa - gha / १६४ kleśena - kha. / १६५... dvijaḥ- ka. / १६६ kṛtenāsya- kha / १६७... stvayamīśvarāt-kha. / १६८. kha - ka. / १६९ tasmādeva - kha. / १७० kṣāmayainaṃ - ka. / १७१ brahmaṇo vacanaṃ - kha. / १७२ ca śaṃkarāt - ka / १७३ kṣamayāmāsa - gha. / १७४ śāntvā - gha. / १७५ ca lokapaḥ - gha. / १७६ svake... - kha. / १७७... bhojanam - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
devadeva uvāca
cyāvane tapasānena tava tuṣṭosmi suvrata /
brūhi yatte bhilaṣitaṃ kṛtameva hi tanmayā / / १ ०९/ /
dadhīciruvāca१७८
bhagavan yadi tuṣṭosi yadi deyo varaśca me /
icchāmi viṣṇunā sārdhaṃ sarvāndevām̐stvayā jitān१७९ //8.31.१ १० / /
sanatkumāra uvāca
tataḥ prahasya varado dadhīcamṛṣisattamam /
evamastviti taṃ prāha praṇatārtiharo haraḥ / / ११ १/ /
tasmindatte१८० tadā tena tryambakeṇa vare śubhe /
amanyata sthitaṃ१८१ vairaṃ kṣupeṇa saha vai ṛṣiḥ

8.4.11

dhyāyantaṃ taṃ१८२ tathā dṛṣṭvā bhagavān govṛṣadhvajaḥ /
uvāca varamanyañca१८३ brūhi vipra dadāmi te१८४ //१ १३ //
dadhīciruvāca
yasmāt sthitamidaṃ१८५ vairaṃ varadānāt tava१८६ prabho /
iha tasmāttava sthānaṃ nāmnaitena१८७ bhavatvaja // १ १४//
devadeva uvāca
sthāneśvaramiti khyātaṃ१८८ nāmnaitat१८९ sthānamuttamam /
bhavitṛ१९० krośaparyantaṃ nānāpuṣpalatākulam //१ १ ५/ /
atra yobhyarcayenmāṃ tu paraṃ१९१ niyamamāsthitaḥ /
trirātropoṣitaḥ samyak snātvā nadyāṃ tu mānavaḥ // ११६ / /
brāhmaṇaṃ१९२ bhojayitvā ca caruṃ१९३ dharmeṇa saṃyutaḥ१९४ /
sarvapāpavinirmukto१९५ mama lokamavāpnuyāt१९६ //१ १७//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१७८ dadhīca u - gha. / १७९ sarve devāstvayā jitāḥ - gha. / १८० tasminnukte - gha. / १८१ sthiraṃ - ka. kha. / १८२ dhyānatastaṃ - gha. / १८३... manyacca - ka. kha gha. / १८४... ndadāmi - ka., dadāni - ka. kha. gha. / १८५ sthiramidaṃ - gha. / १८६ bhuvi - gha. / १८ ' nāmnā tena - gha. / १८८ deva syāneśvaramiti - gha. / १८९ nāmnaiva - gha. / १९० bhavecca - kha, bhavatu - gha. / १९१ sadā - gha / १९२ brāhmaṇān - gha. / १९३ varaṃ - gha. / १९४ saṃyutaṃ - ka. gha. / १९५ sa sarvapāpanirmukto - ka. / १९६ rudralokamavāpnuyāt - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sthāṇutīrthaṃ१९७ ca bhavitṛ tathaitat१९८ pāpanāśanam १९९ /
aśvamedhaphalaṃ hyatra snātaḥ prāpnoti puṣkalam / /१ १८/ /
ayañcāpi vaṭaḥ śrīmān sthitohaṃ yatra sāṃpratam /
varaṃ dātuṃ madākhyāno nāmnā sthāṇuvaṭo mahān२०० / / ११ ९//
bhaviṣyati na sandehaḥ phalañcāpyasya२०१ me śṛṇu /
yotra tiṣṭhedahorātraṃ saṃyato२०२ niyatāśanaḥ२०३ / / 8.31.१२० / /
cīrṇaṃ svayaṃ bhavettena sthāṇuvratamanuttamam /
sarvapāpavinirmukto२०४ gaṇapassa२०५ bhavenmama / / १२१ / /
akampano nāma mahān२०६ mahāyogabalānvitaḥ /
yaśca prāṇānniyamavān yamavānathavā२०७ punaḥ //१ २२//
parityajeta manujastasya puṇyaphalaṃ mahat /
sarvapāpavinirmuktaḥ२०८ sarvabandhavivarjitaḥ२०९/
gaṇośvaro२१० nandisamaḥ sa me bhavati sarvagaḥ२११ // १२३ / /
sthāneśvare yastviha caikarātraṃ२१२ sthitvā kṣapet२१३ sarvamaśeṣato hi /
sa sarvapāpapravimuktacetā२१४ gaṇeśvaro me bhavitātibhīmaḥ२१५ / /१ २४/ /
iti skandapurāṇe kṣupadadhīcavivādo nāma२१६ ekatriṃśattamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
etasminneva kāle tu vyāsa dakṣaḥ prajāpatiḥ /
ayajat sośvamedhena rājā prācetasātmajaḥ१ / / १ //
tatra devanikāyānāṃ bhāgadheyāni sarvaśaḥ /
havyavāhastadā tatrā२vahanmantraissamīritaḥ३ //२ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१९७ sthānaṃ... - gha. / १९८ tavaiva - ka. / १९९... nāt - gha. / २०० bhavet - kha. / २०१ syāpi - gha. / २०२ vāgyato - dha. / २०३ niyatāsanaḥ - gha. / २०४ sa sarvapāpanirmukto -?, २०५.. śca -? २०६ gaṇo - kha. / २०७ yatnavān sarvathā - gha. / २०८ sarvapātakanirmuktaḥ - ka. / २०९.. .bandhanavarjitaḥ - gha. / २१० maheśvaro - gha. / २११ nityaśaḥ - gha. / २१२ yastdimekarātraṃ - gha. / २१३ paṭhet - gha. / २१४.. .deho -kha. २१५ sa tena - kha. / २१६ dadhīcamāhātmye triṃśodhyāyaḥ - gha /
१ pracetasātmajaḥ - gha. / २ tatra - gha. / ३ .. ssamāhitaḥ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
vahantaṃ४ tamapaśyacca५ devī girivarātmajā /
anusmarantī tadvairaṃ śāpakāraṇameva ca / / ३ / /
uvāca cainaṃ girijā bodhayantī purātanam /
śliṣṭaṃ madhurayā vācā kāraṇena samanvitam / /४/ /
tvaṃ devaḥ sarvadevānāṃ gatiśca७ śaraṇaṃ tathā८ /
tvayā vinā kathaṃ yajño९ vartate sarvadevapa / / ५ //
devānāṃ bhāgadheyāni vahatyagnirayaṃ bhava१० /
nāyaṃ tava maheśāna kiṃ kāraṇamatidyute / / ६/ /
na sāmnā sidhyate kāryaṃ११ vikrameṇa vinā prabho /
ayaṃ mūḍhovaliptaśca rājā prācetasātmajaḥ / /७ / /
anusmaran pūrvavairaṃ naiva dāsyatyaśāsitaḥ /
dadhīcasya varaścāpi tvayā dattastadā१२ prabho /
tasyāyamāgataḥ kālastadarthena१३ vidhīyatām१४ / /८/ /
sanatkumāra uvāca
evamuktastadā vyāsa bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ /
uvāca prahasan devīṃ pitā tava śucismite //९/ /
pūrvajanmani suśroṇi prajāpatisutaḥ śubhe /
mama tvaṃ bhāvavijñānaṃ kurvatī१५ devi bhāṣase / /8.32.१ ० / /
nahi duḥkhaṃ piturloke kaścidicchati bhāmini१६ /
evamuktā tadā vyāsa१७ devena vimalātmanā

8.4.13

lalāṭe bhṛkuṭīṃ१८ kṛtvā tato devyāyatekṣaṇā /
krodhāt१९ kareṇa nāsāgraṃ saṃmamarda śucismitā // १२ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
४ taṃ vahantaṃ - gha. / ५ apaśntī - gha. / ६ ślakṣṇaṃ - gha. / ७ tvaṃ gatiḥ kha / ८ śaraṇārthināṃ - gha. / ९ jajñe - ka / १० tava - gha / ११/ sāmnā sarvaṃsurādhyakṣa-- gha/ nāmnā - ka, nāmnā - ka, na satvo - gha. / १२ svayaṃ - kha. / १३ stadā tena - gha., tadordhvena - ka / १४ -vidhīyate - gha. / १५ kurvanto - kha. / १६ bhāvini - gha, / १७ devī - gha. / १८ bhrukuṭī - ka/ १९ kruddhā - gha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
tasyāṃ saṃmṛdyamānāyāṃ nāsikāyāmatiprabhā /
jajñe strī bhṛkuṭīvaktrā caturdaṃṣṭrā trilocanā
baddhagodhāṃgulitrā ca kavacā२० baddhamekhalā

8.4.23

sakhaṅgā sadhanuṣkā ca२१ satūṇīrā२२ patākinī /
dvādaśāsyā daśabhujā tanumadhyā tamonibhā२३ //१४/ /
ghanastanī२४ pṛthukaṭī nāganāsoruravyayā२५ /
bhadrakālīti tāṃ prāha devīṃ devī२६ śubhānanā२७ / /१ ५//
tatobravīt tadā devameṣā sṛṣṭā mayā prabho /
tvamapyanyaṃ sṛja gaṇamanurūpaṃ namostute //१ ६//
tato devastadā skandhaṃ svamavaikṣata bhāsvaram२८ /
tasmājjajñe pumān divyastrailokyaṃ pradahanniva२९ / / १७/ /
bhṛkuṭībhūṣitāsyaśca३० baddhagodhāṃgulitravān /
kavacī baddhatūṇīraḥ३१ śarī khaṅgī śarāsanī // १८/ /
tryakṣaścaturbhujaścaiva३२ vajrasaṃhanano yuvā /
sa sṛṣṭaḥ३३ praṇato bhūtvā harirnāmnā३४ gaṇeśvaraḥ // १ ९/ /
uvāca prāñjalirbhūtvā devadevaṃ sahomayā /
ājñāpaya sureśāna yat kartavyaṃ mayā vibho / /8.32.२ ० //
tatassa bhagavānāha३५ hariṃ taṃ gaṇanāyakam /
prācetasasutasyāsya३६ yajñaṃ gaccha vināśaya //२ १ //
bhadrakālyā sahāśu tvametat kṛtyaṃ gaṇeśvara३७ /
tataḥ sa३८ bhagavān devo gaṇeśān३९ kāmarūpiṇaḥ४० / /२२ / /
svagātrebhyosṛjad dhīmān४१ nānā४२ rūpadharān gaṇān /
pasparśa bāhuṃ४३ samyak ca४४ tasmā४५ jjātā mahābalāḥ४६

8.4.28

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२०. sakavacā? / २१ ca savāhā - gha. / २२ satūlī ca - gha / २३... timohinī - kha / २४ tuṃgastanī - gha / २५ nāgapāsavarāyudhā - gha. / २६ deva - gha. / २७. nām - gha. / २८ stramaikṣata subhāsuram - ka., svabhāśvaraṃ - kha., prabhāśvaraṃ - gha. / २९ saṃharanniva - ka. / ३० bhrukuṭībhūṣitāsyaśca - ka kha. / ३१ ca - gha. / ३२... śca subhujaścaiva - ka kha. / ३३ saṃtuṣṭā - gha. / ३४ harirnāma - gha. / ३५ bhagavāndevo - kha. / ३६ pracetasasutasyāsya - gha. .. syema - ka / ३७. naveśvara - kha / ३८ tatosya - ka. / ३९ gaṇeśa - kha., gaṇeśaḥ - gha. / ४०. ṇaṃ - kha. / ४१ bhīmān - gha. / ४२ nāmnā - gha. / ४३ bāhūn -gha. / ४४ tu - ka. / ४५ tasmi (n) - ka. kha. gha. / ४६ mahātmanaḥ - ka., nā - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
koṭyastā navatiścaiva śatañcaiva tadā prabhoḥ४७/
sa tām̐ścovāca४८ bhagavān yajñaṃ pramathatānaghāḥ / /२४/ /
sanatkumāra uvāca
tatastau tena sainyena mahatābhisamāvṛtau /
jagmatuḥ sāgaronnāda४९ meghāśaninināditaiḥ५० //२५/ /
devopi saha pārvatyā raibhyāśramasamīpataḥ५१ /
sthitvāpaśyad gaṇeśānāṃ karma tad yajñanāśanam / /२६/ /
sanatkumāra uvāca
vṛkṣāḥ kanakhaleyāstu gaṅgādvārasamīpagāḥ /
suvarṇaśṛṃgaśca girirmeruparvatasannibhaḥ //२७/ /
tasmin pradeśe dakṣasya yajñosāvabhavattadā५२ /
gaṇeśvarabalaṃ cāgād bhīmaṃ kālīpurogamam

8.4.35

te saṃprāpya mahābhāgāḥ sarve dīptānalaprabhāḥ /
ūcustaṃ yajamānañca ṛtvijotha munīn surān //२९/ /
vayaṃ hyanucarāḥ sarve śarvasya paramātmanaḥ /
ihābhilipsavaḥ prāptā bhāgān yacchadhvamīpsitān / /8.32.३ ० / /
tapasā yajñabhāgārhā balena५३ niyamena vā५४ /
aiśvaryeṇātha yogena५५ yena tena puro hi vaḥ५६ / /३ १//
sarvañcāsmāsvapi hi tad५७ vayamapyaṃśabhāginaḥ५८ /
atha cet svāmino devāstena bhāgārhatāṃ gatāḥ / /३ २//
svāmitve ca balaṃ hetustapo vā nātra saṃśayaḥ /
asmāsvevobhayaṃ tacca svāmitvaṃ tena no varam / /३ ३ //
atha cet kasyacidiyamājñā munisurottamāḥ /
bhāgo bhavadbhyo deyastu nāsmabhyamiti kathyatām / /३४//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
४७ prabho - ka .gha / ४८ sarvāṃścovāca - ka. / ४९ sāgarairnādaiḥ - gha. / ५० vināditaiḥ - ka., tau - ka., nī (nau?) - kha. / ५१ vaiśvānarasamaprabhaḥ - gha. / ५२ yajñoyamabhavattadā - ka. / ५३ balenā - gha. / ५४ ca - gha. / ५५.. .bhiyogena - gha. / ५६ vayaṃ surāḥ - gha. / ५७ cāsmāsu pihitaṃ - gha. / ५८ tadvayaṃ hyaṃśabhāginaḥ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
taṃ brūta yo jñāpayati vetsyāmo hi vayaṃ tataḥ /
evamuktāstu hariṇā sarve devapurassarāḥ

8.4.36

ūcurmantrāḥ pramāṇaṃ vo bhāgaṃ prati gaṇeśvarāḥ५८ /
mantrāpyūcuḥ surān yūyaṃ tamopahatacetasaḥ

8.4.37

yena prathamabhāgārhaṃ६० nāyajadhvaṃ maheśvaram /
mantraiste procyamānāpi naiva bhāgān daduryadā

8.4.38

tadā yātāstato mantrā brahmalokaṃ sanātanam /
tataḥ śakrādayo devāḥ sarve ūcu६१rgaṇeśvarān

8.4.39

tyaktvā (?) - - - - - /
yuṣmānnihanmo vikramya sarvānevāgatān yudhi

8.4.8.32.40

teṣāṃ sagarvaṃ६२ tad vākyaṃ śrutvā hariramitrajit /
uvāca prahasan sarvānidaṃ vacanasūrjitam

8.4.41

mantrāḥ pramāṇaṃ na kṛtā yuṣmābhirbalagarvitaiḥ६३ /
yasmāt prasahya tasmādvo nāśayāmyadya garjitān६४

8.4.42

ṛtvigbhirbhāgadheyaiśca saha yajñena codyataḥ६५ /
yeṣāṃ ca lavattā६६ vastān sarvān६७ nāśayāmyaham

8.4.43

evamuktvā sa tejasvī haribhadraḥ pratāpavān /
bhadrakālī ca saṃkruddhā abhidudruvatuḥ६८ surān

8.4.48

gaṇeśvarāśca saṃkruddhā yūpānutpāṭya cikṣipuḥ /
prasthātrā६९ saha hotāra७०maśvaṃ७१ caiva gaṇeśvarāḥ / /४४//
gṛhītvā kupitāḥ sarve gaṅgāsrotasi cikṣipuḥ /
yajamānañca pāśena baddhvā ninyuryathāsukham / /४५//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
५९ maheśvarāḥ - kha. / ६० pramathabhagārhaṃ - kha / ६१ sarvānūcu - ka. / ६२ savargaṃ - ka. / ६३... darpitaiḥ? ६५ garvitān? ६५ coditaḥ - gha. / ६६ yadbalaṃ yattapo vāpi - gha. / ६७ tatsarvaṃ - gha. / ६८.. .vabhidudruvātuḥ- ka. / ६९ prastotrā - kha. / ७० hotrā ca - gha. / ७१ makhaṃ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
vedīmanye७२ kuśānanye७३ sruconye camasān pare७४/
vyanāśayam̐ścikṣipuśca śālāścānyebhyadīpayan७५ / /४६/ /
haribhadropi dīptātmā śakrasyodyacchataḥ७६ karam /
vyaṣṭaṃbhayadadīnātmā tathānyeṣāṃ divaukasām / /४७ //
bhagasya netre pūṣṇaśca daśanān ruṣitānanaḥ७७ /
dhanuṣkoṭyā samāhatya७८ miṣatāṃ७९ saṃnyapātayat८०

8.4.49

viṣṇoścakraṃ ca tad ghoraṃ yugāntādityavarcasam८१ /
vyaṣṭambhayadadīnātmā karasthaṃ na cacāla ha

8.4.58

tuṣitām̐śca tathā८२ devānudyuktān yuddhalālasān /
vāyavyāstreṇa saṃhatya pṛthivyāṃ tānnyapātayat / /8.32.५ ० / /
anyām̐śca devān devosau sarvān८३ yuddhāya८४ saṃsthitān /
mohanenāstravaryeṇe८५ samohayadaninditaḥ //५ १ //
rājānaścāpi ye kecit tatrāyātā didṛkṣavaḥ८६ /
tānsarvānastravīryeṇa svagṛhānanayad balāt //५२/ /
tad pravidhvastakalaśaṃ bhagnayūpasatoraṇam /
pradīpitamahāśālaṃ dṛṣṭavā yajñobhidudruve / /५३ //
taṃ tadā mṛgarūpeṇa dhāvantaṃ gaganaṃ prati /
hariḥ śaraṃ sa sandhāya८७ viśiraskamathākarot //५४/ /
śaraṃ cāparamādāya८८ vīrabhadraḥ pratāpavān /
palāyamānaṃ taṃ yajñaṃ sasāra mṛgarūpiṇam /
nakṣatrasamatāṃ yātuṃ dvābaddhaṃ vītamabhyagāt / /५५ //
sanatkumāra uvāca
evaṃ te८९ nikṛtā९० vyāsa gaṇaiḥ kālyā tathaiva ca /
hariṇā caiva devena sarve९१ śaraṇamāgatāḥ / /५६//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
७२... madhye - kha. / ७३... manye - ka. / ७४... napi - ka. / ७५... nyadīpayan - ka. / ७६... syāmuccataḥ- gha / ७७ kupitānanaḥ - gha. / /३८ mahāsatva - gha / ७९ mithastāṃ (n) - gha. / ८० sanyavārayat - gha. / ८१ sannibham - ka. / ८२ tato - gha. / ८३ sa tān - kha., yajña - gha. / ८४ kauśalya - gha., yuddhasamu- tthitāna, - kha. / ८५... vīryeṇa ka. kha. gha. / ८६ tatra tatra samāgatān - gha. / ८७ samādhāya - ka. gha., samādāya - kha. / ८८ saśaraṃ cāpa - gha., śaraṃcāpaṃ sa - kha / ८९ nirgatā - gha / ९० gaṇaibhadrā - ka sarvevai tridivaukasaḥ - gha. / ९१ taṃ sarve - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
tān prapannān tadā sarvān devān९१ samunilokapān /
hariḥ kālyā sahaivāha gacchadhvaṃ somamavyam /
prasādayadhvaṃ deveśaṃ tato vo bhavitā śamaḥ९२ / /५७/ /
sanatkumāra uvāca
ta evamuktā९३ hariṇā jagmurdevaṃ pramanyavaḥ /
prasādayitumavyagrā duḥkhaśokasamanvitāḥ

8.4.81

tataste nātidūre tu९४ sāmbaṃ९५ sagaṇamīśvaram९६ /
apaśyanta९७ mahātmānaḥ९८ sarve tadgatamānasāḥ //५९/ /
te taṃ dṛṣṭvā praṇamyoccai९९ stuṣṭuvurdīptatejasam /
vāgbhirāhavanīyābhiḥ१०० kṛtvā brahmāṇamagrataḥ // 8.32.६० / /
devā ūcuḥ
namaste suraśatrudhna surayajñapramardaka१०१ /
mahāyajña mahāsatva mahākratuśatastuta / /६१//
namo yajñavināśāya vedasarvasvadāya१०२ ca /
śipi१०३ viṣṭakṛte viṣṇornarasiṃhābhighātine / / ६२/ /
mandarādrinivāsāya१०४ śubhasarvasvadāya ca /
mahāvimānayānāya ṛtuvighnakarāya ca / /६३ / /
mantrāntaḥ karaṇayaiva१०५ mantravratakarāya ca /
pūṣṇo dantavināśāya bhaganetraharāya ca / /६४//
viṣṭambhanāya śakrasya viṣṇoścakrasya caiva hi /
namo yajñapraṇetre ca१०६ yajñotpattikarāya ca // ६५/ /
varadānādhigamyāya१०७ brahmaṇo janakāya ca /
vyāghracarmabhṛte tubhyaṃ१०८ kṛṣṇacarmāmbarāya ca / /६६//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
९१ sadevān - kha., sarvāṃśca - kha. / ९२ samaḥ - gha., mama - ka. / ९३ evamuktāstu gha. / ९४ taṃ durārohaṃ - gha. / ९५ somaṃ - gha. / ९६ śaraṇamīśvaram - gha. / ९७... nta - gha. / ९८... naṃ - gha. / ९९ praṇamyocu' - gha. / १०० rādaraṇīyābhiḥ - gha., rāvāhaniyābhiḥ - ka., saṃskṛtayuktābhiḥ - gha. / १०१... pravartaka - ka. gha. / १०२ devasarva- svadāya - gha. / १०३ śikhi... - kha, śibi., - ka. / १०४ mandarendravināśāya - ka. gha. / १०५ mantrānta... - gha. mantrārka... - kha. / १०६ yajñapraṇetuśca - ka. / १०७ . digamyāya - gha. / १०८ caiva - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
namaḥ sragvaramālāya narapitre tathaiva ca /
utpādakāya viṣṇośca jayāya vijayāya ca / /६७/ /
namo manyuvināśāya vīrabhadraprajāya ca /
namo harṣāya kopāya१०९ gaṇeśvarasṛje namaḥ / / ६८ / /
namo devānutāpāya mṛgabāṇārpaṇāya११० ca /
namaste bhagavan deva namaste bhagavañchiva //६९/ /
namaste sarvalokeśa namaste lokabhāvana१११ /
tvayā sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ११२ yajño devāśca yajñahan /
prasīda mā krudhosmākaṃ mā naḥ kṛtvā vināśaya / /8.32.७० / /
sanatkumāra uvāca
ya imaṃ paṭhate nityaṃ prayataḥ११३ prātarutthitaḥ /
na tasya vighnarūpāṇi kadācit saṃbhavantyuta / /७१ / /
sanatkumāra uvāca
sa evamukto deveśastadā११४ tān stuvataḥ sthitān /
uvāca prahasan११५ vākyaṃ sarvātmā sarvabhāvanaḥ११६ / /७२//
devadeva uvāca
nāhaṃ kruddho bhavanto me nityamevātivallabhāḥ११७ /
kruddhe hi mayi yuṣmākaṃ na syājjīvaṃ११८ kṣaṇāntare / /७३ / /
sanatkumāra uvāca
evamuktvā tadā devaḥ surāṇāṃ hitakāmyayā /
prāveśayat surān sarvān tatastān yogamāyayā११९ / /७४/ /
sve śarīre mahādevo vismāpayitumojasā /
te praviṣṭāstadā dehamīśvarasya१२० mahātmanaḥ //७५/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१०९ rūpāya - kha. / ११० mṛgamāṇārpaṇāya - kha- / १११ sarvabhāvana - gha. / ११२ sarvaṃ - gha. / ११३ niyataḥ - kha / ११४ sadā - gha / ११५ ca mahādevaḥ - gha. / ११६ sarvāndevān samāgatān - ka. / ११७ nityameva hi vallabhāḥ - kha. / ११८ bhraṃsyājjīvaṃ - gha.,... vyaṃ - gha. / ११९ praveśayamāsa tadā yogenāpi- balīyasā - gha. / १२०... mumeśasya - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
saptalokasamāyuktamapaśyan jagadadbhutam१२१ /
te paribhramya१२२ tām̐llokān kṛtsnān sarve bhayānvitāḥ१२३ / /७६ //
pañcākṣaṃ gaṇapaṃ vīraṃ tatrāpaśyan samāgatāḥ१२४ /
tena te suraśārdūlāḥ१२५ sarve hyūrdhvamatandritāḥ१२६ //७७/ /
ākṣiptāstanmuhūrtena lokamanyamupāgatāḥ /
apaśyaṃste mahābhāgā nagaraṃ sūryasannibham / /७८/ /
sphāṭikenātimahatā prākāreṇābhisaṃvṛtam /
śṛṃgaiśca vividhaiścitrairmaṇihemojjvalaiḥ śubhaiḥ१२७ / /७९ //
tatoparamapaśyam̐ste tanmadhye surasattamāḥ /
saptayojanakoṭīkaṃ१२८ samantānnagaraṃ śubham / /8.32.८० / /
rājatenāvṛtaṃ divyaṃ prākāreṇenduvarcasā /
tasya madhye paraṃ cordhvaṃ१२९ ṣaṭkoṭyā१३० vistṛtaṃ puram

8.4.82

jāmbūnadamayenaiva prākāreṇa१३१ susaṃvṛtam /
tasya madhye१३२ tataścānyat१३३ paṃcakoṭī१३४ pramāṇataḥ

8.4.84

indranīlopalenaiva prākāreṇa samāvṛtam /
tasya madhye hyapaśyaṃste vibudhā१३५ munisattama१३६ / /८३ //
caturyojanakoṭīkaṃ vistārāyāmataḥ samam१३७ /
vaidūryopalayuktena१३८ prākāreṇābhisaṃvṛtam

8.4.86

nagaraṃ tasya madhye ca trikoṭīyojanaṃ१३९ śubham /
sarvaratnavicitreṇa prākāreṇābhisaṃvṛtam / /८५ / /
teṣāṃ madhye janapadāḥ sarvaduḥkhavivarjitāḥ /
śuklābhijanasaṃpannāḥ sarve ca sthirayauvanāḥ

8.4.106

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२१... mapaśyam̐śca jagattataḥ - gha. / १२२ paribhrāmya - kha. / १२३ mamārdditāḥ - kha. / १२४ samāgataṃ - gha. / १२५ gaṇaśārdūlāḥ - kha. / १२६ vai sūryavarcasaḥ - gha / १२७ suśobhitamanoharaṃ - gha. / १२८ koṭyā vai - gha. / १२९ cānyaṃ - gha. / १३०... koṭī - gha. / १३१ prākāreṇaiva - kha.,... ṇāti (bhi)... - gha. / १३२ tasyordhvata? - gha. / १३३.. .ścāsyāṃ - gha. / १३४... koṭyā - gha. / १३५ vividhān - gha. / १३६... mān - gha. / १३७ śubham - gha. / १३८ vaiḍūryopalayuktena - ka. / १३९... koṭīyojanaṃ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
kṣutpisāvinirmuktā१४० rogaśokavivajitāḥ१४१ /
amarā jarayā१४२ tyaktā nityaṃ muditamānasāḥ //८७/ /
dīrghikābhirvicitrābhirvāpībhiścāpyalaṃkṛtāḥ१४३ /
vakṣairnānāvidhaiścitraiḥ sadā puṣpaphalopagaiḥ / /८८/ /
sarvabhakṣān१४४ prasūyante vṛkṣāstatrāpare śubhāḥ /
apare cāpyalaṃkārān१४५ sarvavāsāṃsi cāpare / /८९//
apare sarvapuṣpāṇi sarvāṇyeva phalāni ca /
sarvabhāvām̐stathā cānye madhu cāmākṣikaṃ१४६ śubham //8.32.९ ० //
apare kṣīriṇastatra vṛkṣā vyāsa mahāprabhāḥ /
kṣīraṃ kṣaranti te nityaṃ sarve१४७ gavyaṃ१४८ samanvitāḥ१४९ / /९ १ / /
sarvā maṇimayī bhūmiḥ śubhā kāñcanavālukā१५० /
udbhidānyudakānyatra giri१५१ prasravaṇāni ca / / /९२//
na teṣu krodho lobho vā yuddhaṃ dveṣotha matsaraḥ /
na moho१५२ naiva ca stambho na doṣāstatra cāpare / /९३ / /
tasya madhye puraṃ cānyad dvikoṭīvistṛtaṃ śubham /
padmarāgamayenaiva prākāreṇa pariṣkṛtam / / ९४/ /
īdṛśāni purāṇi sma vyatikramya surāstataḥ /
koṭīyojanavistīrṇaṃ samantād vahnināvṛtam / /९५/ /
saṃvartakānalākāraṃ durnirīkṣyaṃ puraṃ mahat /
advāraṃ dadṛśurdivyamanantaṃ te surottamāḥ / / ९६/ /
dṛṣṭavā jagmuḥ paraṃ१५३ caiva vismayaṃ bhayameva ca /
tān bhītavadanān vyāsa vepamānān sureśvarān /
pañcākṣo gaṇapaḥ prāha mā bhīrbhavatu vaḥ surāḥ //९७/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१४० vimuktā hi - ka. gha. / १४१ rāgalobhavivarjitāḥ - gha / १४२ ajarā amarāḥ - kha, ajarā - gha. / १४३ capyālaṃkṛtaṃ - gha. / १४४ sarvabhakṣaṃ/ - ka., kṣāni - kha / १४५ cāpyalaṃkāraṃ - ka. kha. gha. / १४६ madhurairmākṣikaiḥ - gha. / १४७ sarvaṃ... ka. / १४८ divyaṃ - ka kha / १४९... taṃ - ka. gha. / १५०... cullikā - ka. / १५१ gire. - gha / १५२ māno - kha gha- / १५३ pura - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
idantat sumahad ghoraṃ puraṃ ghorānalāvṛtam /
draṣṭvyaṃ vo mahātmāno yatkṛte cāgatāstviha१५४ / /९ ८//
sanatkumāra uvāca
evamuktvā sa paṃcākṣaḥ१५५ śūlenānalavarcasā /
paśyatāṃ surasaṃghānāṃ dvāraṃ cakre mahābalaḥ१५६ / / ९९ / /
te praviṣṭā mahātmānaḥ pañcākṣasahitāḥ surāḥ /
divyaṃ dadṛśire pūrṇaṃ१५७ siṃhānāṃ tat puraṃ mahat / / 8.32.१०० //
merumandarakalpānāṃ nakhadaṃṣṭrāvatāṃ tathā /
ghorāṇāmagnivarṇānāṃ kruddhānāmatitejasām / / १०१ / /
teṣāmekastadāsiṃhaśchittvā bandhanamūrjitaḥ१५८ /
anvadhāvata saṃkruddhaḥ pralambitamahāsaṭaḥ / / १० २/ /
tasya siṃhasya nādena bhairaveṇa divaukasaḥ /
viṣaṇṇavadanāḥ sarve pañcākṣaṃ śaraṇaṃ yayuḥ / / १०३ / /
pañcākṣa uvāca
na bhetavyaṃ surā devaṃ darśayāmyadhunā hi vaḥ /
sanatkumāra uvāca
ityuktā१५९ dadṛśuḥ śarvaṃ१६० sahasā te sahomayā१६१ /
na caiva tatpuraṃ vyāsa na siṃhaṃ१६२ nāpi kiñcana / / १ ०४//
vepamānā bhayeneśaṃ śaraṇaṃ paryupāgatāḥ /
tān śaraṇyaḥ१६३ sa bhagavānuvāca prahasam̐stadā // १० ५//
āmaṃtrya sarvān१६४ deveśo bhayatrastān१६५ divaukasaḥ /
dṛṣṭā१६६ hi vo mama krodhāḥ siṃharūpā bhayānakāḥ

8.4.146

ekena teṣāṃ raudreṇa yūyaṃ sarvepi१६७ tarjitāḥ१६८ /
yadi sarvānahaṃ krodhād१६९ visṛjeyaṃ kadācana१७० // १ ०७//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१५४ nāgatāstviha - ka. kha. / १५५ paṃcāsyaḥ - gha / १५६ mahānadaḥ - gha. / १५७ pūrvaṃ - kha. / १५८... taṃ - ka. kha. / १५९... ktvā - ka. kha. gha. / १६० sarve yūyaṃ - ka kha. gha / १६१ taissahomayā - ka. / १६२ siṃho - gha, siṃhāṃ ( n) - kha. / १६३ bhayārtān- - kha. gha / १६४ sarvaṃ - ka. / १६५ bhayā ( t) - ka., bhayārtāstān - kha. gha. / १६६ dṛṣṭvā - ka., dṛṣṭa - kha. / १६७ sarve yūyaṃ - ka. kha / १६८ vinirjitāḥ - ka. / १६६ krodhān? krodhe - gha. / १७० kathaṃcana - ka kha. gha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
na bhaveta na sandehaḥ१७१ sarve yūyaṃ kṣaṇāntare १७२
iyantu devī yuṣmākaṃ kupitā parvatātmajā /
etāṃ prasādayata va nāhaṃ kupyāmi vaḥ१७३ surāḥ / /१ ०८//
sanatkumāra uvāca
evamuktavati svāminyuddhatā tāmralocanā१७४ /
devī devīṃ mukhād ghorāṃ sasṛje bhayavarddhanīm // १ ०९/ /
daṃṣṭrākarālavadanāṃ१७५ bahupādakarāṃgulim१७६ /
dhanuparaśukhaḍgogra१७७ cakraśūleṣudhāriṇīm१७८ //8.32.१ १० / /
jvalardakasahasrāṃśutejasaṃ१७९ viśvarūpiṇīm /
daśayojanasāhasra१८० stasyā dehaḥ pramāṇataḥ१८१ / /१ ११ / /
tayābhibhūtāste devā vadhyamānāśca१८२ sarvaśaḥ /
na śekuḥ१८३ purataḥ sthātuṃ vyāghrād mṛgagaṇā iva // १ १२//
tato vyathitacittāste kālakarṇībhayāt१८४ surāḥ१८५ /
bhasmarāśiṃ sthitaṃ pārśve devasya१८६ viviśurbhayāt // ११३ / /
tān dṛṣṭavā bhasmakūṭaṃ tu praviṣṭān śaraṇārthinaḥ /
surān bhasmaviliptāṅgān devī१८७ devīṃ१८८ nyaṣedhayat // १ १४//
devyuvāca
kālakarṇi nivartasva mā vadhīḥ१८९ surasattamān /
ete pāśupatī१९० bhūtā bhasmanā digdhamūrtayaḥ१९१ // ११ ५//
etat paśupatiproktaṃ vrataṃ pāśupataṃ purā /
yad bhasmanā pavitreṇa snānaṃ snānebhya uttamam / / ११ ६/ /
ete bhagavatovaśya१९२ manugrāhyāḥ१९३ surottamāḥ /
bhasma yena praviṣṭāstu१९४ tasmānmaitān vināśaya // १ १७/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१७१ bhaveyurasandehaḥ - ka. kha. / १७२ kṣaṇepica - kha. / १७३ vā - ka. / १७४ yuddhavātamralocanā - ka. kha. / १७५... daśanāṃ - kha. / १७६ gatiṃ - gha / १७७... grāṃ - ka. / १७८ ... lāsidhāriṇīm - ka. / १७९.. .sāṃ - kha. / १८० sāhasrāṃ - kha. / १८१ dehaṃ prakīrtitam - ka. / १८२ vardhamānāśca - gha. / १८३ tatyajuḥ - gha. / १८४ kālakarṇabhayāt - ka, nyā - kha,, kalpa - gha. / १८५ purā - gha. / १८६ devāste - gha. / १८७ devo - ka., devīṃ - kha / १८८ devī - ka. kha. / १८९ mā dhāva - gha. / १९० pāśupatā- ka. gha. / १९१ nirdagdhamūrtayaḥ- gha. / १९२ vaśyā - ka. / १९३... gṛhyā - kha. / १९४... ste - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
raudrāḥ paśava ete hi praveśād bhasmasodhunā१९५ /
jātāśca gaṇapāḥ sarve hantavyā na tvayeśvari //१ १८//
naiṣāṃ mṛtyuḥ prabhavati śaṅkarārpitacetasām /
mayā hyetat१९६ vrataṃ śarvaṃ caritaṃ sārvakāmikam१९७ //१ १ ९/ /
ityuktā१९८ kālakarṇī tu devyā१९९ bhairavarūpiṇī /
nyavartata surebhyastu२०० kopaṃ tatyāja cotthitam२०१ / / 8.32.१२० / /
kālakarṇīṃ nivṛttāṃ tu dṛṣṭvā tepi२०२ surāstataḥ२०३ /
śāntañca bhayamatyugraṃ tuṣṭuvurhimavatsutām //१ २१ / /
devā ūcuḥ
haravaramahiṣīṃ mahādevapatnīṃ
priyāṃ tryambakasyāmbikāṃ vācamekā-
kṣarāṃ२०४ lokasaṃhārakartrīmumāṃ de-
vadevasya pātnīṃ śubhāṃ śaṃkhakunde-
nduhārāmbugaurogradaṃṣṭrāṃ jayāmā-
have durnirīkṣyāmacintyogradṛṣṭiṃ-
viśālekṣaṇāṃ pītakośeyavastrāṃ
mahāśūlaghaṇṭāpatākādhvajāṃ di-
vyagandhājyadhūpapriyāṃ kāladaṇḍā-
sicarmograhastāṃ२०५ vapāśoṇitāntra-
vasāpūrṇabhāṇḍāṃ diśāṃ dakṣiṇāṃ cā-
rucāmīkarābaddhapaṭṭāṃ yugāntā-
nalābhekṣaṇāmaṭṭahāsānsṛjaṃtīṃ
yathākāmakartrī२०६manaṅgāyudhāvi-
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१९५ sādhunā - kha. / १९६ mamāpyetat - gha. / १९७ sarvakāmikam - gha. / १९८ ityuktvā - ka. kha. gha. / १९९ devī - gha. / २०० śca - gha. / २०१ tyaktvā javosthitam - ka. / २०२ tu - ka. / २०३ sadā - gha. / २०४ tricaraṇākṣarāṃ - gha. / २०५... carmāgrahastāṃ - kha. / २०६ .. hantrīṃ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
kṣatāṃ śūrasenāṃ nadīṃ viśrutāṃ ma-
ndarāvāsanityāṃ diviṣṭhāṃ२०७ prapadyā-
mahe२०८ kānasī ( ṣṭi)२०९ masuramahiṣadā-
raṇīṃ dāraṇīṃ dundubheḥ२१० sundamārīṃ२११
niśumbhasya mṛtyuṃ vibhāṃ somasūryā-
gnibhāsāṃ sṛja२१२ tkāntimiṣṭapradāṃ śo-
kaduḥkhārtihartrīṃ२१३ viśekāmaghorāṃ-
ghanāmantakasyā२१४ ntakartrī munerjā-
madagnyasya corjjāṃ tathā rājarājñīṃ
manojñāṃ karālāṃ kṣapāṃ daṇḍanītiṃ
sthitiṃ siddhimiṣṭāṃ śubhāṃ kālarātrī-
maparṇāṃ samādhiṃ śaraṇyāṃ nagendrā-
dhivāsapriyāṃ kṣīrodanityāṃ२१५ śubhāṃ-
mahākiṃkiṇīkāṃ prakīrṇordhvakeśīṃ
pradīptāgnisandhyābhrarāgatviṣaṃ२१६ ba-
ddhagodhāṅgulitrāṃ trinetrāṃ jaṭāke-
śaraktāmbujābaddhamālāṃ viśalyā-
manaṅgārinetrolkajāṃ२१७ hemamālā-
nibaddhasrajāṃ२१८ dīrghaveṇīṃ suveṇīṃ
yaśaḥkīrtiyuktāṃ२१९ mayūrāṅgajāba-
ddhacitradhvajāṃ rājasāṃ śāntikartrīṃ
prapadyehamekāṃ sadā bhujaṅgaśatakṛtāṅgadāṃ
mahādānavaprāṇaśauṇḍāṃ citābha-
smarūkṣāṅgakeśīṃ mahājānulambo-
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२०७ ditiṃ... - gha. / २०८ prapadyemahe - gha. / २०९ kānasāṃ - gha. / २१० dundubhermāraṇīṃ - gha. / २११ su (śu) bhbhamārī - kha. gha. / २१२ sṛjāṃ - kha. / २१३ duḥkhaśokāpahartrīṃ - gha., duḥkhaśokāpahantrīṃ - gha. / २१४ śambarā - kha. / २१५ .. dhisthāṃ/ - gha. / २१६... tviṣāṃ - ka. / २१७ trinetrolkajā - gha. / २१८ vinaddhasrajāṃ - kha / २१९,.. kīrtimuktā - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
darāṃ sarpayajñopavītarddha२२० vaktro-
ddhṛtākṣārddha pādārdra hastāvataṃsāṃ
mahāmekhalādāmalambadvicitrasrajāṃ
mahāmeghatūryogravāditranṛtta-
priyāṃ२२१ gītahāsyapralāpapramoda-
priyāṃ jāpyahomopavāsādavāsā-
pravāsādhivāsātiriktāṃ mahāyo-
gavijñātasārā२२२ nusārograsārāṃ
dhṛtiṃ jyānughaṇṭā२२३ vabaddhograśabdāṃ
mahāmeghavajraprapātodadhipra-
khyatīvrograghoṣāṃ kriyāṃ dīkṣitānā-
ñca dīkṣāṃ virūpākṣabhāryāṃ harasyā-
rdhadehādhivāsāṃ२२४ prapradye mukholko-
dbhavāṃ devīmādyāṃ२२५ parāṃ pārvatīṃ sa-
rvavidyādhidevīṃ gatiṃ yamaniyamadamātmabhūtāṃ
pitṝṇāṃ ca kanyāṃ śubhāṃ parvatendrā-
tmajāṃ dakṣayajñāntakartrīṃ२२६ bhavasyā-
rdhadehāśritādityadantāvapātāṃ२२७
surendrāgrahastapratistambhanīṃ vi-
ṣṇukeśāpahartrīṃ mahāsihayuktā-
tivāhāṃ२२८ mahābhairavāṃ bhīṣitāṃ ska-
ndacandrāraṇīṃ mātaraṃ hastivaktra-
sya cāgryāṃ viśākhasya janmāraṇīṃ na-
ndino naigameṣasya cotpādanīṃ sa-
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२२० sarpayajñopavītāntravaktro.. - gha. / २२१ nṛtyapriyāṃ - kha. / २२२ vijñānasārā - gha. / २२३ jānughaṇṭā - ka. / २२४ harasya dehārdhādhivāsāṃ - gha. / २२५ devimādyāṃ - ka. - kha. / २२६ dakṣayajñāntakārīṃ - ka. gha. / २२७ divyadantāvapātāṃ - gha, māditya / २२८... tivādāṃ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --

rvalokasya cādyāraṇīṃ pūjyāṃ mātaraṃ yo-
gināṃ yoginīṃ dhyāyamānāṃ dhṛtiṃ de-
vaviprairmahā२२९ yogatarkairagamyāṃ
viśiṣṭeṣṭaśiṣṭādhivāsāṃ ca lakṣmīṃ
narī (?) bhūrbhuvaḥsvarjanassatyavairā-
jamāhātmyalokāraṇīṃ२३० kāraṇīmindriyāṇā-
mahaṅkāratanmātrakartrīṃ tamassa-
tvarāgapravṛttiṃ२३१ parāñca pravṛttiṃ
maheśasya śaktiṃ tathā cetanāṃ sa-
rvavijñānacintyāṃ prapadyāma devī२३२
mumāṃ mātaraṃ, diśa tvaṃ sukhaṃ mātarasmāsu tuṣṭā
mahādevapatnīṃ śubhāṃ yāṃ vayaṃ ci-
ntayāmaikayā saṃvidā dhyāyamānāḥ२३३
sadā dāruṇaṃ cāpi sarvaṃ kṛtaṃ ya-
ttvayā (?) tacca no nāśayāmbādya tuṣṭā
yathā vai tuṣāraṃ mahāsūryadeho-
dbhavā२३४ tacca no jātikoṭīsahasre-
ṣu pūrvaṃ kṛtaṃ२३५ yat kariṣyāma yatku-
rma tatsarvamevañca२३६ dadyāśca naḥ sa-
rvamarthaṃ sakāmaṃ tathārogyamūrjāṃ
śriyaṃ jñānavijñānamedhāstathā dhā-
raṇāṃ tarkamūhāmapohaṃ dhṛtiṃ cā-
ryabhāvaṃ२३७ gatiñcaiva divyāṃ tathā dha-
rmanityatvametām̐śca ye cāpyatonye
guṇāstām̐śca sarvān juṣasvādya devi
tubhyaṃ namaḥ / / १ २३-१४४/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२२९ devadevapriyāṃ - kha. / २३० jamahātmyalokāraṇī - ka. / २३१ namaḥ satvarāgapravṛtiṃ - ka., manaḥ - kha. / २३२ prapadye sadāhaṃ - kha. / २३३ mokṣabuddhyā - kha. / २३४ mahāśūnyadehodbhavāṃ - kha. / २३५ sarvaṃ kṛtaṃ - ka. / २३६ varañca - kha. / २३७... mapohāṃ dhṛtiṃ dhāryatāṃ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
evaṃ sā saṃstutā devī devairhṛṣṭena२३८ cetasā२३९ /
tryambakānugrahāccaiva devām̐stuṣṭābravīdidam // १४५/ /
devyuvāca
gacchadhvaṃ vijvarāḥ sarve tuṣṭāhaṃ vo na२४० saṃśayaḥ /
maivaṃ kārṣṭa punardevā mā vināśo hi vo bhavet

8.4.148

sanatkumāra uvāca
tataḥ sa devaḥ prahasan kapardī nīlalohitaḥ /
prakṛtisthān surān sarvāṃścakāra suraśatruhā / / १४७//
uvāca caitān deveśo gacchadhvaṃ vigatajvarāḥ /
yajñaścaiva yadā kṛtyaṃ tadāyaṃ bhavitā hi vaḥ

8.4.153

saśirasko diteḥ putrā mantreṇānena sandhitaḥ /
tataḥ stotraṃ ca mantraṃ ca sandhānakaramavyayam /
dadāvātharvaṇaṃ devaḥ provācedaṃ ca२४१ susvaram२४२ / / १४९/ /
devadeva uvāca
nakṣatrasamatāṃ yātu yajñoyaṃ surasattamāḥ /
mṛgānusārī devopi harirasya bhavatvayam / /8.32.१ ५० / /
bhadrakālī hariścaiva२४३ gaṇāśceme mahābalāḥ /
sarve bhadrā२४४ bhaviṣyanti yuṣmākamamarāssadā //१५ १ / /
sanatkumāra uvāca
evamuktā bhagavatā devāste brahmāṇā saha /
śirobhiḥ praṇatāssarve śarvamūcuridaṃ vacaḥ / / १५२ //
eṣa tāvat kratu२४५ śreṣṭhastavaiva bhavatu prabho /
sarvaḥ surapate deva śatamabhyarcyate२४६vyaya२४७

8.4.154

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२३८ divyena - kha. / २३९ cakṣuṣā - gha. / २४० vohaṃ - gha. / २४१ kopena ca - kha. gha. / २४२ satvaraṃ - gha. / २४३ haraścaiva - gha. / २४४ rudrā - gha. / २४५ kratuḥ - ka. / २४६ manyacca te - gha. / २४७. . vyayaḥ - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
bhāgānāṃ sarvayajñeṣu tubhyaṃ sarvaṃ dadāmahe /
evamuktotha deveśaḥ suraiḥ sarvaiḥ sureśvaraḥ

8.4.155

cakāra rūpaṃ paramaṃ sarvadevamayaṃ śubham /
svātmānante tadā devā२४८ hyapaśyanta maheśvare

8.4.156

śirobāhūrupādeṣu vastihastodarādiṣu /
avasthitān mahātmāno२४९ munīm̐ścaiva tapodhanān

8.4.157

sa tadrūpaṃ tadā kṛtvā devān provāca śaṃkaraḥ /
sarve yūyaṃ mahātmāno maccharīrasamudbhavāḥ

8.4.158

yuṣmākañca śarīrāṇi manmayāni prapaśyata /
tataste devatā२५० vyāsa sarvaṃ rudrātmakaṃ jagat

8.4.162

ātmānaṃ२५१ cāpyapaśyanta vismayāpannacetasaḥ /
evaṃ sa२५२ teṣāṃ deveśo darśayitvātmano balam / /२५९//
uvāca suraśārdūlān dṛṣṭā२५३ hyetā vibhūtayaḥ /
yo yāṃ२५४ pūjayate mūrtiṃ bhaktyā paramamayā yutaḥ //8.32.१ ६० //
tasya tāṃ mūrttimāsthāya pūjāṃ gṛhṇāmyahaṃ surāḥ /
na bhāgadheyaiḥ kṛtyaṃ me bhāgadheyāni vasmurāḥ /
sarvāṇyeva dadāmyadya२५५ yāta sarve gatajvarāḥ //१ ६१ //
devā ūcuḥ
guhyametat paraṃ deva tvayāsmākaṃ nidarśitam२५६ /
evaṃ yo vetsyate martyaḥ sa lokān prāpsyatevyayān

8.4.163

idaṃ ca bhagavan sthānaṃ bhadreśvaramiti śrutam२५७ /
bhaviṣyati jagacchreṣṭhaṃ puṇyebhyaḥ२५८ puṇyavattamam२५९

8.4.171

samantād yojanaṃ caivaṃ rudrakṣetraṃ sanātanam /
mṛtotra gaṇapo deva vallabhaste२६० bhaviṣyati / /१६४//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२४८ svayamanyaṃ dadau devo - kha. / २४९ devānavasthitātmāno - sa. / २५० tejasā - ka- / २५१ ātmana... - gha. / २५२ teṣāṃ sa - gha / २१३ dṛṣṭvā - ka. gha. / २५४... māṃ - gha. / २५५.. nyadya - ka. / २५६ vidarśitam - gha. / २५७ smṛtam - gha / २५८ sthānebhyaḥ - ka. /' २५९ ṣuṇyakṛttamam - kā kha., puṇyamuttamamaṃ - gha. / २६० samūhante - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
yaścedaṃ२६१ kīrttayennityaṃ kalya utthāya२६२ yajñahan /
śrāvayeccāpi viprebhyaḥ २६३ sarvapāpaiḥ pramucyate // १६ ५/ /
bhadrakarṇahrade cāsmin snātvā yobhyarcayeddharam२६४ /
sādhayitvā caruṃ caiva bhojayed brāhmaṇān śuciḥ२६५ / / १ ६६//
sa sarvapāpanirmukto२६६. yatra tatra mṛto naraḥ /
modatepsarasāṃ madhye divi deva ivāparaḥ२६७ // १ ६७/ /
yatra coktaṃ tvayā deva sthitena२६८ bhagavan prabho /
harabhadreti puṇyoyaṃ tvatprasādād bhavatvaja / /१ ६८//
aśvamedhasya yatpuṇyaṃ२६९ samyagiṣṭasya yajñahan२७० /
tadatra deva bhavatu narasyābhyarcataḥ sadā२७१ / /१ ६९/ /
parityakṣyati२७२ yaścātra kaścit prāṇān narottamaḥ /
haribhadrasya sa gaṇo bhaviṣyati mahābalaḥ / 8.32.१७० / /
sanatkumāra uvāca
evamastviti sa procya mandaraṃ cārukandaram /
jagāma bhagavān śarvaḥ somo gaṇaśatairvṛtaḥ

8.4.173

devāpi rājñā२७३ sahitāstasmim̐sthāne yathāsukham /
tasthurbrahmā ca viṣṇuśca jagmaturdevapṛṣṭhataḥ // १७२ / /
sa gatvā stokamadhvānamubhābhyāṃ sahitaḥ prabhuḥ /
nātidūre tataḥ prāha tiṣṭha viṣṇo mahābala

8.4.181

sa praṇamya tataḥ pādau harasya puruṣottamaḥ /
tasthāvāmraṃ samālambya२७४ sa kubjassamapadyata // १७४/ /
yasmādāmraṃ samālambya tasmin deśe sthito hariḥ /
nirīkṣamāṇo deveśaṃ deśastasmādabhūdasau / १७५ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२६१... ścemaṃ - ka. kha. gha. / २६२... mutthāya - ka / २६३ upoṣya- ga / naraḥ samyak - kha, svayaṃ vā mānavaḥ samyak - gha. / २६४ haramarcate - kha. / २६५ brāhmaṇaṃ śubha kha . ṇa - gha / २६६ sarvapāpādinirmukto - kha. gha. / २६७ ivāmaraḥ - ka. gha. / २६८ tiṣṭhatā - gha / २६९ yajñasya - ka. / २७० yatphalaṃ - kha. / २७१.. .rcya sarvadā - ka, naḥ sadā - kha. / २७२ tyajati - gha. / २७३ yajña.. - dha / २७3 samālakṣya - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
kuvjāmraka iti khyāto viṣṇoḥ kṣetraṃ samṛddhimat /
puṇyaṃ nivartanādviṣṇo२७५ gosahasraphalapradam //१७६/ /
nātidūraṃ tato२७६ gatvā bhūyo devaḥ pitāmaham /
nivarttetyabravīd२७७ vyāsa gaganañca samāviśat / /१७७//
tasmin viyadgate deve brahmā prāñjalirunmukhaḥ /
pradakṣiṇaṃ samāvṛtya praṇamya prayayau tataḥ / / १७८/ /
yasmāttatra haraṃ tena kurvatā vai pradakṣiṇam /
āvarttaḥ२७८ svaśarīrasya prakṛtaḥ२७९ puṇyakarmaṇā / / १७९/ /
tasmāt sa deśo vikhyāto brahmāvartteti śobhanaḥ /
aśvamedhaphalaṃ tatra snātaḥ prāpnoti mānavaḥ // 8.32.१८० / /
sādhayitvā caruṃ cātra bhojayitvā tathā dvijān /
prāṇān parityajya tato२८० brahmalokamavāpnuyāt

8.4.182

tatobhyetya suraissārdhaṃ brahmā viṣṇupurassaraiḥ२८१ /
bhadreśvare paśupatermahimānamathākarot

8.4.184

sa liṅgaḥ tatra saṃsthāpya pūjāṃ kṛtvātibhāsvarām /
bhadrakarṇahrade snātvā saha devairdivaṃ yayau / / १८३ / /
taṃ prayāntaṃ२८२ tadā dakṣo brahmāṇamidamūcivān /
kartavyaṃ kiṃ mayā deva mama tad brūhi pṛcchataḥ

8.4.188

pitāmaha uvāca
prasādaya maheṣvāsaṃ२८३ śarvamugraṃ kapardinam /
tato yajñasamāptiṃ ca lokāṃśca prāpsyase kṣayān२८४ / /१८५//
sanatkumāra uvāca
sa evamukto devena brahmaṇā vyāsa tattvataḥ /
liṃgaṃ kanakhale kṛtvā rudramabhyarcayat tadā //१८६/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२७५ nivartanānyaṣṭau - ka, / २७६ nātidūre tato - kha. / २७७ nivartasvābravīd - gha. / २७८ āvṛtya - kha, āvarttatāṃ - gha. / २७९ prakṛte. - gha., prakṛtiḥ - kha. / २८० parityajedyastu - gha, tathā - ka. / २८१... sureśvaraḥ - gha. / २८२ prayātaṃ - ka. gha. / २८३ maheśānaṃ - kha / २८४... ścāvāpbhyasevyayān - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
tasya saṃvatsaraśate pūrṇe divye prajāpateḥ /
mahādevodrijāṃ prāha prahasan girimūrdhani / / १ ८७/ /
prācetasātmajo devi sthitastapasi saṃyataḥ /
paśyainaṃ madgateneśe cetasā samavasthitam

8.4.195

tato dṛṣṭvā mahādevī vāyubhakṣamavasthitam२८५ /
liṅgeparamayā bhaktyā pūjayantaṃ maheśvaram / /१ ८९/ /
uvāca hṛṣitā devī devaṃ sarvasurārcitam /
kṛtāñjalipuṭā vyāsa२८६ sarvadevapatiṃ patim //8.32.१ ९० / /
devyuvāca
kṣudroyaṃ२८७ duṣṭacetāśca stabdho mānī२८८ ca durmatiḥ /
viṣṭyā tvayā२८९ vinikṛta२९० stvāmeva śaraṇaṃ gataḥ / / १९१//
tadasya२९१ duṣṭabhāvasya२९२ prapannasya२९३ maheśvara /
kṣantumarhasi bhaktasya tvāmasyārthe prasādaye२९४ // १ ९२//
devadeva uvāca
tvameva devi yacchāsmai varāniṣṭān yathāsukham /
anujñātā mayā subhru tvamevāsya varaṃ diśa / / १९३ / /
sanatkumāra uvāca
tatastau devadeveśau saṅgatau svagaṇairvṛtau /
ūcatuḥ paśya dakṣāvāṃ tuṣṭau divyena cakṣuṣā // १९४/ /
prācetasa mahābhāga varadau svo२९५ mahātapaḥ /
- - - - - - - - - - - - - - - -

8.4.197

śāpaśāntyarthamet२९६ te varaṃ dadmi tavepsitam /
yaste yajño gaṇairdhvastaḥ phalaṃ tasya tvamāpnuhi //१ ९६/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२८५ samāsthitam - kha. / २८६ devī - kha / २८७ kṣatroyaṃ - gha / २८८ maunī - gha. / २८९ cāyaṃ - gha. / २९० vinihita - gha- / २९१ tattasya - gha. / २९२ tvaṃ svabhāvasya - gha. / २९३ prasannasya - kha. / २९४ śaraṇaṃ dehi deveśa nānyavrataratasya ca - gha. / २९५ varado -kha., varadosmi - ka / २९६ tapaḥ śāntyarthametat - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
kāmarūpadharaḥ śrīmān gaṇeśaśca bhavasva me /
akṣayaścāmaraścaiva२९७ duḥkhaśokavivarjitaḥ /
bhaviṣyasi mahābhāga mama caiva samīpagaḥ

8.4.198

devyuvāca
śṛṇuṣva२९८ bhūyaḥ kiṃ cānyat prayacchatu maheśvaraḥ /
suduṣkaramapi hyeṣa varaṃ dadyāt tvayārthitaḥ२९९

8.4.199

sanatkumāra uvāca
evamuktastadā dakṣo himavatsutayā tayā /
prāñjaliḥ praṇato३०० bhūtvā idamāha mahāmatiḥ३०१

8.4.203

dakṣa uvāca
yo devastribhuvanajanmanāśakartā yaṃ mūḍhā na viduranuktamekameva३०२ /
bhaktānāmaśubhaharaṃ pinākapāṇiṃ taṃ devaṃ śaraṇagatā vayaṃ sabhārm //8.32.२० ०//
yojñānā३०३dasuratayātimānamohānnāsmābhissaha khalu pūjitodriputryā /
yaśśāpaṃ mama ruṣito dadau sureśastaṃ devaṃ śaraṇagatā vayaṃ sabhāryam //२० १ //
yassraṣṭā suragaṇayakṣarākṣasānāṃ३०४ siddhānāṃ ditisutadānavendranṝṇām /
bhūtānāṃ paśumṛgapakṣipattagānāṃ taṃ devaṃ śaraṇagatā vayaṃ sabhāryam //२०२/ /
yaḥ kodhānmahadasṛjad gaṇeśvareśaṃ३०५ siṃhendraṃ harimamitaprabhāvarūpam /
patnīṃ cāpyamitaguṇaprabhāvayuktāṃ taṃ devaṃ śaraṇagatā vayaṃ sabhāryam

8.4.204

yo devān३०६ sahavaruṇān savittagopān sabrahmān saśatamakhān३०७ saviṣṇuvāyūn / indrāgryān samunimahāyudhān vijigye taṃ devaṃ śaraṇagatā vayaṃ sabhāryam

8.4.205

yatkiñcittvayi३०८ kaluṣaṃ kṛtaṃ ca duṣṭaṃ hyajñānādapi ca hi rāgadoṣamohāt /
tatsarvaṃ mama३०९ saha३१० bhāryayādya śarvo३११ viśvātmā kṣamatu mahānubhāvabhāvāt३१२

8.4.219

sanatkumāra uvāca
tata evaṃ sa deveśaṃ stutvā sāsrāvilekṣaṇaḥ /
prasārya bāhū sarveṇa śarīreṇāpatad bhuvi / /२०६//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२९७.. ścāvyayaścaiva - kha. gha. / २९८ vṛṇuṣva - kha. / २९९ tavārthitaḥ - kha., sadāśivaḥ - gha. / ३०. prayato -gha. / ३०१ mahādyutiḥ - ka, kha. / ३०२..? rvyaktamekameva - gha. / ३०३ ajñānā - ka. / ३०४ nāgānāṃ - kha. / ३०५... śa - ka. / ३०६ devānāṃ - kha. / ३०७ saśatakratūn - ka., sakuliśapatīn - kha. / ३०८... nmayi - ka. / ३०९ saha ka. kha. / ३१० mama - ka kha. / ३११ sarvo - ka. / ३१२... yuktaḥ - kha. ṭi. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
taṃ prapannaṃ tadā devo dakṣaṃ sāsrāvilekṣaṇam /
devyā saha३१३ mahābhāga३१४ svayamutthāpayad balī //२ ०७//
tasyāśrūṇyapatanbhūmau bindubhūtāni tatra vai /
tāni saṃhatya३१५ viprendra nadī tu samapadyata // २ ०८/ /
tāmuvāca tato devo३१६ nadīṃ vai puṇyalakṣaṇām /
arjunādaśrubindostvaṃ३१७ yasmād devi३१८ viniḥsṛtā //२ ०९//
tasmāt khyātā bhavitrī tvamarjunā nāmataḥ śubhā /
parvaparva samāsādya vahiṣyasi३१९ mahāyaśe३२० / / 8.32.२१० / /
aśvamedhaphalaṃ cāpi tvayi snāto hyavāpsyati /
mṛtaśca tava tīresmin niyamenetareṇa vā / /२ ११ / /
na punarjanma mānuṣye durgatiñcopalapsyate /
trirātropoṣito yaśca caruṃ kṛtvā nivedya ca // २१२ / /
brāhmaṇaṃ bhojayet snātastvayi sopi gamiṣyati /
gavāṃ lokaṃ mahātejā na ca tasmāt patiṣyati३२१ / /२१ ३ / /
sanatkumāra uvāca
evaṃ sa sṛṣṭvā saritaṃ kṛtvā caivāpyanugraham /
tamāśvāsya३२२ sureśastu३२३ dakṣaṃ prāha nṛpaṃ tadā / /२१४//
devadeva uvāca
gataṃ tasmād bhayaṃ testu gaṇeśo me bhava priyaḥ /
brūhi kinte punassādho dadāni३२४ varamīpsitam३२५ / /२ १५ / /
sanatkumāra uvāca
atha dakṣastadovāca praṇamya śubhayā girā /
bhūyo bhūyassamāśvasya३२६ nirīkṣya ca punaḥ punaḥ / /२ १ ६/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३१३ saha devyā - gha. / ३१४ mahābhāgaṃ - gha / ३१५ saṃprati - ka kha. / ३१६ mahādevo - ka. gha. / ३१७... ccāśrubindostva - kha. / ३१८ deva - ka gha. / ३१९ bhaviṣyasi - gha. / ३२० mahāyaśāḥ - gha. / ३२१ cyaviṣyati - kha. / ३२२ tadāśvāsya - gha. / ३२३ sureśāno - gha- / ३२४ dadāmi - gha. / ३२५. muttamam - kha. / ३२६ bhūyaḥ praṇamya niśvasya - kha,... śvāsya - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
dakṣa uvāca
yadi tuṣṭosi me deva bhavatvetad tavāvyaya३२७ /
sthānaṃ pavitraṃ puṇyaṃ ca३२८ vara eṣostu me śiva //२१७/ /
devadeva uvāca
ete ca munikanye dve tapa āsthāya duṣkaram /
kaṇaissaṃvatsare pūrṇṇe khalena ca yatośanam / /२१८ //
kṛtavatyau mahābhāge tvaṃ ca dakṣa yataḥ sthitaḥ /
idaṃ kanakhalaṃ tasmānmama sthānaṃ bhaviṣyati

8.4.224

tīrthañcaiva mahatpuṇyaṃ gaṅgāsāgarasannibham३२९ /
nātra pāpā na ca śaṭhā nāstikā na ca māninaḥ / /8.32.२२ ० //
lapsyante vai sadā gantuṃ na ca vastuṃ kathaṃcana /
mṛtotra na punarjanma lapsyate mama tejasā / /२२ १ / /
atrābhigamya snātvā ca caruṃ kṛtvā tathaiva ca /
sarvapāpavimuktātmā३३० śakraloke mahīyate //२२२/ /
tato gaṇapatiṃ tatra haribhadramayojayat /
kālīñcāsmai dadau prītyā३३१ bhāryāṃ sarvaguṇoditām / /२२३ //
varām̐śca .vipulān divyān dvīpañcāpi ghṛtodakam /
bāhujebhyaśca subahūn gaṇebhyaḥ pradadau varān

8.4.226

sanatkumāra uvāca
evaṃ sa dakṣayajño vai vidhvasto vyāsa śambhunā /
yajñasya ca śiraśchinnaṃ yathaitat kathitaṃ tava / /२२ ५//
vyāsa uvāca
sā devīmukhajā ghorā divyā३३२ deva bhayaṃkarī /
kva vā gatā kathaṃ vāpi hyetadicchāmi veditum

8.4.229

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३२७ tadāvyayam - gha. / ३२८ puṇyaṃ pavitraṃ ca - ka gha / ३२९ saṃmitaṃ - kha. / ३३० . vinirmuktaḥ - kha. / ३३१ prīto (tyai) - kha / ३३२ divyā ghorā - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
stutā yadā३३३ bhagavatī praṇatai३३४ ssurasattamaiḥ /
tadāsya sāmbikā prāha brūhi kiṅkaravāṇyaham / /२२७//
tato brahmā mahādevīṃ praṇamya bahumānataḥ /
uvāca duhitṛtve me३३५ bhavatveṣā sureśvari / /२२८//
sanatkumāra uvāca
evamastvityumā procya३३६ tāṃ devīṃ pradadau sutām /
mṛtyustvamiti३३७ sopyuktvā३३८ ghore karmaṇyayojayat

8.4.2

sarvaprāṇabhṛtāṃ३३९ devīm३४० prāṇāpaharaṇe śubhām३४१ /
sāpi tatkāryakaraṇe niyuktā brahmaṇā svayam /
ūrdhvabāhuḥ३४२ sadeveśā३४३ sadodyuktā३४४ tvayā mayā //8.32.२३ ० //
ya idaṃ३४५ dakṣayajñasya vidhvaṃsanamanuttamam /
bhadreśvarapratiṣṭhāñca dakṣānugrahameva ca / /२३ १ //
paṭhed vā३४६ śṛṇuyādvāpi śrāvayīta dvijānapi /
sa sarvapāpavirmuktaḥ३४७ svargaloke mahīyate / /२३२/ /
bhaganayananipātaṃ३४८ dakṣayajñe davāgniṃ३४९
madanapurahutāśaṃ candralekhojjvalāṅgam /
suragurumakhakālaṃ३५० saptalokādhipālaṃ
śaraṇamupagatohaṃ śaṅkaraṃ śarmahetoḥ //२३ ३ / /
iti skandapurāṇe dakṣayajñapramathane dvātriṃśodhyāyaḥ
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३३३ hi sā - kha. / ३३४ praṇamya - kha. / ३३५ me duhitṛtve - kha / ३३६... ti provācya ka,. kha. / ३३७... stvamasi - kha. / ३३८ sāpyuktvā - ka. kha. / ३३९ prāṇabhṛtā - gha. / ३४० devī - gha. / ३४१ śubhā - gha. / ३४२ udvavāha - ka., udvāhastu - kha., udvāhaḥ kriyatāṃ kāla tvayāsyā duhiturmama - gha. / ३४३ sa deveśo - kha. / ३४४ sadyoktā - kha. / ३४५ imaṃ - ka. / ३४६ paṭheta - ka. / ३४७ sarvapāpavinirmuktaḥ - kha. / ३४८ nipātī - ka / ३४९ dakṣayajñāntakartā - kha. / ३५० mukhakālaṃ - ka., sukhakālaṃ - kha. / āditaḥ prabhṛti sarvaikatvena ślokasaṃkhyā १५०४ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
yathā tu vṛṣabho devamavahanmunipuṅgava /
tattehaṃ१ saṃpravakṣyāmi namaskṛtya२ vṛṣadhvajam / / १ / /
pūrvameva mahāsatvo dharmo३ yajña४ sahāyavān /
tatāpa vipulaṃ nyāsatapaḥ paramaduścaram

8.4.6

himavantaṃ giriṃ prāpya vāyvāhārau babhūvatuḥ /
varṣāṇāntu sahasrāṇi daśa dvādaśa caiva tau५ // ३/ /
mānuṣāṇi tato bhūyaḥ śākāhārau babhūvatuḥ /
tatocirāt६ taryordevo७ gaṇaissaha mahādyutiḥ / /४/ /
savaissamānarūpaistairdarśanaṃ pradadau haraḥ /
tām̐stau maheśvarān dṛṣṭavā bahūn vai sadṛśaprabhān / /५//
parasparamamanyetāṃ konveṣāmīśvaro bhavet /
tau tadā vīkṣya saṃmantrya smṛtvā caiva punaḥ punaḥ

8.4.9

madhye maheśvaraṃ teṣāṃ menāte tejasāṃ nidhim /
tau taṃ madhye bhavaṃ८ devaṃ praṇamya bahumānataḥ /
śirasorañjalī९ kṛtvā tuṣṭuvāte१० mitaujasau //७/ /
dharmayajñau ūcatuḥ
namastrailokyanāthāya digvāsāyāmṛtātmate /
catuṣpathanivāsāya catuṣpatharatāya ca११ / /८ / /
caturvyūhāya devāya trinetrāya१२ bhavāya१३ ca /
caturmukhāya śuddhāya jālāntara१४ vicāriṇe१५

8.4.13

indrānugrahakartre ca१६ brahmānugrahakāriṇe /
ūrdhvaliṅgāya devāya१७ madanāyāmadāya ca१८ //8.33.१ ० //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१ tatohaṃ - kha. / २... tvā - ka. kha. / ३ dhīmāna - gha / ४ yajñaḥ - ka, yajñasaravā - gha. / ५ hi - ka. gha., tu - kha. / ६ tataści... - ka., tataśca bhagavān - gha / ७ devīṃ - ka. / ८ -bhagavān - kha. / ९. .. liṃ - kha. / १० tuṣṭā.. - kha. / ११. rathāya - ka. / १२ trinetriṇae - ka. / १३ tatāpa - ka / १४ jalāntara - ka. kha. / १५ śarīriṇe - kha. / १६ candrādrānugrahakartre ca - gha / १ / devadevāya - gha / १८ madanāya madāya - ka , caiva hi - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
namo hiraṇyavarṇāya sūryākṣāya tathaiva ca /
namaḥ pavitrakeśāya dīrghajihvāya caiva hi // ११ / /
namaste naikapādāya ekākṣāya namo namaḥ /
namaḥsahasraghaṇṭāya sahasrākṣāya vai namaḥ / / १२ //
namaḥ pinākine caiva dhvajine ca namo namaḥ /
namaḥ sahasraśīrṣāya saṃvarttāya namo namaḥ

8.4.17

namaḥ stavyāya vai nityaṃ śatrughnāya namo namaḥ /
namo bhavāya bhavyāya bhāvanāya namo namaḥ / /१४/ /
namo varāya vai nityaṃ varadāya tathaiva ca /
gokarṇāya namo nityamaiśvaryapataye namaḥ //१ ५//
namostu viṣvaksenāya prabhāsāya namo namaḥ ६ /
namostu tennadāyaiva२० prāṇadāya२१ namostu te / / १ ६/ /
namaḥ pravartakāyaiva२२ padmamālāya vai namaḥ /
namo mahārathāyaiva२३ bhairavāya namo namaḥ

8.4.21

namaścaturmukhāyaiva mahādevāya vai namaḥ /
namostu brahmaṇe caiva dhruvāyaiva calāya ca // १८ / /
namostu nārīrūpāya subhagāya namo namaḥ /
madhyamāya२४ namastestu namaste sarvatastathā // १ ९/ /
namonumantā३६ mantā tvaṃ sarvabhūtapravartaka२६ /
āvayorīpsitān२७ kāmān vidhatsva bhuvaneśvara / /8.33.२ ० / /
sanatkumāra uvāca
yonena stauti vai nityaṃ niyamena samanvitaḥ /
sarvakāmai२८ ssa२९ sampanno yatheṣṭāṃ gatimāpnuyāt

8.4.22

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१९ namastathā - ka. / २० nadāyaiva - kha,... nnadāyai - ca ka / २१ praṇadāya - kha. / २२ pramartakāyaiva - kha. / २३ mahāravāyaiva - kha. / २४ padhryamāya - ka / २५ namostumantā - kha. / re ६ pravartakam - ka., pravartakaḥ - kha. / २७.. - rīpsitaṃ - ka. kha. / itaḥ paraṃ - ' 'sarvalokapatiḥ śreṣṭha dadāsi bhaktaye sadā' ' iti pāṭhodhikaḥ.. kha. pustake / २८ sarvaiḥkāmai' - kha. / २९... śca - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
atha devastu tān sarvānanayatprakṛtiṃ gaṇān /
nandinaṃ caiva devīñca svayaṃ cātmānamapyuta३० /
uvāca caitau tuṣṭosmi gṛhyatāmīpsito३१ varaḥ३२

8.4.25

devau ūcatuḥ
yadi tuṣṭosi deveśa yadi deyo varaśca nauḥ३३
jātyantaragatau nityaṃ vaheva३४ tvāṃ sureśvara / /२३//
idañca guhyaṃ sthānaṃ nau३५ tapasātīva bhāvitam /
tava caiva prasādena bhavet puṇyaṃ sureśvara / /२४//
devadeva uvāca
idaṃ mama paraṃ३६ guhyaṃ bhavitṛ sthānamuttamam /
pañceṣukṣepamātraṃ vai mṛtotra gaṇapo bhavet

8.4.26

yasmānmadhye bhavosmīti yuvayorarcitaḥ sthitaḥ /
tasmānnāmnā tu vikhyātamidaṃ bhavatu madhyamam

8.4.37

yuvāṃ jātyantaraṃ prāpya pūjitau balavattarau /
vāhanatvaṃ mamāsādya३७ lokān sandhārayiṣyathaḥ३८ / /२७//
sanatkumāra uvāca
tata evaṃ tadā devastāvuktvā devasattamau /
jagāma gaṇapaissārdhaṃ mandaraṃ hemakandaram३९ / /२८//
gatetha deve sagaṇe kālena bahunā tataḥ /
manvantaresmin४० surabhī rudramārādhayacchubhā / /२९//
tayā varṣasahasreṇa tapasā toṣito bhavaḥ /
jagāma darśanaṃ vyāsa varadosmīti cābravīt४१ / /8.33.३ ० / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३०.. macyuta - ka., macyutaḥ - kha / ३१... taṃ - ka. / ३२ varam - ka. / ३३ naḥ - kha. / ३४ vaheyaṃ - ka., vahema - kha. / ३५ te - kha. / ३६ vai paramaṃ - gha. / ३७ samāsādya - ka. gha. / ३८ vai vicariṣyathaḥ - gha. / ३९ devakandaram - gha. / ० manvantareṇa - gha. / ४१ ra.. tyathābravīt - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sā vavre putramatulaṃ sarvaprāṇabhṛtāṃ varam /
putrām̐ścānyānmahāsatvān yajñiyān४२ surasattamān //३ १ //
tathā४३ duhitṝ४४ ścānyāśca jagaddhātrīḥ४५ suśobhanāḥ /
tataḥ sarvaṃ dadau devo४६ hyadṛśyatvaṃ jagāma ca //३ २ //
tasmin gate mahādeve surabhī dīptatejasam /
sarvabhūtāgrajaṃ putraṃ४७ vṛṣabhaṃ samasūyata //३ ३ / /
ekādaśa tathā rudrān vṛṣabhasyānujān śubhān४८ /
sapta kanyāśca tā gā४९ vai५० jagaddhātrī५१ prasūyata / /३४//
vṛṣabhaḥ sa tu saṃgatya५२ nityaṃ prātaḥ५३ kṛtāhnikaḥ /
pitaraṃ mātaraṃ caiva tathaiva ca pitāmaham५४ / /३ ५/ /
abhivādyāyate५५ śubhraścaturdiggajasevitam५६ /
vanaṃ siddhagaṇāvāsaṃ५७ yatra sā hyamṛtodbhavā / / ३६//
dūrvāmṛtarasā५८ divyā chinna५९dagdhaprasehaṇī६० /
sa kadrācidvane tasmim̐ścaran tṛptastṛḍardditaḥ६१

8.4.39

jagāma sāgaraṃ pātuṃ vṛṣarāṭ surabhīsutaḥ /
sovagāhya mahā६२ grāsaḥ sāgarasya tadā mahat / /३८/ /
madhyaṃ vyādāya vadanaṃ saruṣaṃ satimiṃgilam /
apibat sāgarajalaṃ na ca tṛptimupāgamat

8.4.46

tasmin pibati६३ daityendrāḥ sannaddhāḥ६४ sāsimārgaṇāḥ६५ /
sadhanuṣpāṇayassarve६६ sahasrāṇi caturdaśa / /8.33.४० //
niṣpetuśśakrasaṃkāśā yama६७kālānalopamāḥ /
mayaputrā६८ mahāsatvā vṛṣabhaṃ prati vegitāḥ //४१ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
४२ yājñiyān - ka. kha., yājñikān - ka ṭi., śreṣṭhām̐śca - gha. / ४३ tadā - ka. / २४ duhitara - ka. kha. gha. / ४५ jagaddhātryaḥ - - ka. kha. gha. / ४६ tatsarvaprado - gha / ४७ puṇyaṃ - gha. / ४८ ekādaśaite rudrāṇāṃ vyāsa tasyāṃ prajāṃ śubhām - kha., rudrānekādaśānyāṃ - gha / 8९ subhagā - gha. / ५०..? vo - ka. kha. / ५१... tryaḥ - ka. kha. / ५२ saṃgamya - gha. / ५३ prātarnityaṃ - gha. / ५४. mahān - ka / ५५ abhigamya - gha., . dya yayau - ka. kha., yayau - gha. / ५६- śubhrañcaturdiggajasevitam - gha. / ५७... kīrṇaṃ - kha. / ५८ pūrvāmṛtarasā - ka. / ५९ bhinna.. - gha. / ६० prarauhiṇī - ka. kha. gha. / ६१ carantaṃ tṛṣayārditaḥ - kha. / ६२ mahad - kha. / ६३ pīyati - ka. kha. / ६४ susannaddhāḥ - gha. / ६५ siddhimārgaṇāḥ gha. / ६६.. .sāgarasthā mahāsatvāḥ - gha. / ६७ mahā - gha. / ६८ yamaputrāḥ - ka. kha. gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
tāṃstathā ruṣitāndaityān sāsimudgaratomarān६९ /
sahaiva sāgarāmbhobhirapibat sa mahābalaḥ / /४२/ /
tān pītān७० pīyamānām̐śca dṛṣṭavā hyarṇavavāsinaḥ७१ /
vitresuḥ sahasā sarve vineduścāpi duḥkhitāḥ / /४३ //
tatassamudro bhagavān pīyamānaḥ suduḥkhitaḥ /
vaḍavāmukhamāgatya७२ saṃvartaṃ śaraṇaṃ yayau ///४४/ /
sa cānalaḥ susaṃrabdho dattvā tasya७३ mahābalaḥ /
abhayaṃ vṛṣamāgatya provācedaṃ kṛtāñjaliḥ / /४५ //
saṃvartta uvāca
sarvabhūtaśaraṇyoyaṃ daityānāñcālayaḥ śubhaḥ /
nainaṃ hīnaṃ bhavānadbhiḥ kartumarhati vīryavān

8.4.47

vṛṣabha uvāca
na me matirabhūdagne niḥśeṣaṃ kartumambudhim /
bhavān tvasya७४ ye yato mantā७५ na kariṣyehaṃ tatodyavai

8.4.48

yaste darpaśca garvaśca yadbalaṃ yacca pauruṣam /
tanme darśaya havyeśa pibāmyenaṃ tavāgrataḥ

8.4.49

sanatkumāra uvāca
evamuktvā vṛṣendrastu vaḍavāmukhavāsinam /
saṃrambhāt७६ sāgaraṃ pātuṃ niḥśeṣamupacakrame

8.4.62

anala uvāca
na me tvaṃ pratimaḥ śaktau७७ na ca vairaṃ tvayā hi me७८ /
yatra७९ kṛtyehamābaddha८०statkariṣye tathā hyaham //8.33.५ ०/ /
na tvaṃ pāsyasi८१ rakṣiṣye sāgaraṃ mama sannidhau /
ahaṃ tvāṃ vārayiṣyāmi surabhīsuta katthana //५ १ //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
६९... vānarān - gha. / ७० sarvān- kha/ ७१ nām- ka. / ७२... māsādya - kha. / ७३ tasmai - ka. kha. / ७४ tasya - ka.,.. ścāsya - gha. / ७५ saktā - kha. / ७६ saṃrabdhaḥ - ka. kha. / ७७ śakta - ka., śakra - kha. gha. / ७८ vidyate hi mamādyavai - kha. / ७९ yattu - kha. / ८० kṛtyaṃ samārabdha - ka., kartum̐ samārabdho - kha. / ८१ nahi yāsyasi - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca tatastaṃ bhagavān vahnirupaplutya८२ mahādyutiḥ /
gale jagrāha balavān na cacāla८३ tataḥ sa ca //५२/ /
yat pītaṃ chardayāmāsa tattoyaṃ dānavairvinā /
audareṇāgninā tasya८४ te dagdhāḥ८५ sarva eva hi / /५३ //
sanatkumāra uvāca
tataḥ saṃvartako vahnirnigṛhītaṃ kakudminam /
visṛjyovāca gaccheti na tvāṃ८६ hanmi vṛṣeśvara८७// ५४/ /
śaktastavāhaṃ dahane hyaśakto me bhavān vadhe /
tathāpyahaṃ८८ na garjāmi garjitaiḥ kiṃ balīyasām८९ / /५५ //
sanatkumāra uvāca
visṛjya vṛṣabhaṃ vahnirāśu yātaḥ svamālayam /
vṛṣabhopi jagāmeva९० duḥkhaśokābhisaṃvṛtaḥ९१ // ५६/ /
sovamānena९२ tejasvī mahokṣaḥ९३ surabhīsutaḥ /
duḥkhena cābhisannātmā९४ jagāmaivaṃ vicintayan / /५७/ /
abalohaṃ balī vahniryenāhaṃ nikṛtastathā९५ /
jīviteśena (?)९६ bhūtvā ca nāhaṃ prāṇairviyojitaḥ९७ / / ५ ८/ /
moghaṃ mama bala sarvaṃ tathā caivābhigarjitam९८ /
śarajjaladharasyeva९९ vihīnasyādbhirambare / /५९/ /
adya prāṇānahaṃ tyakṣye niyato१०० vratamāsthitaḥ /
yathā na punarevaṃ me mānabhaṅgo bhaviṣyati / /8.33.६० / /
śatruṇā१०१ nigṛhītasya durbalasya durātmanaḥ१०२ /
jīvitānmaraṇaṃ manye viśiṣṭaṃ jīvitena kim / /६१ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
८२... rūpasṛtya - ka. kha. / ८३ noccacāla - gha. / ८४ dagdhā - kha. / ८५ tasya te - kha. / ८६ te - ka. / ८७ vṛṣeśvaraḥ - kha.,... ra - ka. / ८८ hyahaṃ - ka / ८९ balīyasā - ka / ९० jagādaiva - gha. / ९१ jagāmaiva- nduḥkhaśokābhisaṃvṛtaḥ - ka / ९२ śocamānena - gha / ९३ mahokṣā - ka. kha. / ९४ ca viṣaṇṇātmā - ka. / ९९ yenāsmi vikṛtastathā - ka. / ९६ śeṣa (?) / ९७.. taṃ - ka. / ९८?.. tigarjitam - kha. / ९९... syaiva- ka. kha. / १०० niyataṃ - kha.,... maṃ - gha. / १०१ śatrūṇāṃ - ka, śatrubhirnigṛhītasya - kha. / १०२ durbalo balavattaraiḥ - kha., mahātmanaḥ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
sa evaṃ cintayannukṣā vācaṃ śuśrāva khācchubhām१०३ /
saurabheya na bhetavyaṃ yad bravīmi kuruṣva tat

8.4.63

rudraṃ sarvasureśānaṃ sarvebhyo balavattaram /
taṃ prapadyasva deveśaṃ tato jeṣyasi pāvakam

8.4.64

sa sraṣṭā sarvabhūtānāṃ brahmādīnāṃ na saṃśayaḥ /
sa te duḥkhamidaṃ sarvaṃ vyapaneṣyati bho vṛṣa१०४

8.4.65

sanatkumāra uvāca
etacchrutvā mahātejāḥ sādhyasya१०५ sumahātmanaḥ /
himavantaṃ giriṃ prāpya tatāpa vipulaṃ tapaḥ

8.4.74

tasya varṣasahasreṇa tatparasya tadāśiṣaḥ१०६ /
bhagavān sarvabhūteśaḥ sāmbaḥ sagaṇa ūcivān / / ६६//
devadeva uvāca
saurabheya mahābhāga tuṣṭosmi tava putraka /
iṣṭān१०७ brūhi varān१०८ vatsa dāsye tān subahūnapi१०९ / /६७//
sanatkumāra uvāca
tatassa devaṃ saṃdṛśya sāmbaṃ sagaṇamīśvaram /
praṇamya śirasā pādau prāñjalissusamāhitaḥ / /६८/ /
bhūyo bhūyo nirīkṣyainaṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ /
uvāca tapasokṣayyamiccheyaṃ vai jagatpate / /६९/ /
balañcānuttamaṃ deva yogaiśvaryantathākṣayam /
tvadīyo vāhanaścāhamagninaivaṃ vimānitaḥ / /8.33.७० //
saṃvarttakānalañcaiva vaḍavāmukhavāsinam /
draṣṭumicchāmi deveśa nigṛhītaṃ tvayāvyaya११० //७१ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१०३ etasminnantare prāha sādhyā sumadhuraṃ vacaḥ - gha, yacchubhaṃ vacaḥ - ka. kha. / १०४ govṛṣa - kha. / १०५ sodhyasya - kha. / १०६ śivaḥ - kha / १०७ iṣṭaṃ - gha / १०८ varaṃ - gha. / १०९... haṃ cānukūlataḥ - gha., subahūnyapi - kha. / ११०... vyayam - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
evamuktastu tāndattvā varān satyavatīsuta /
vāmaṃ pārśvaṃ१११ tathā mṛjya rudramekaṃ sasarja ha / /७२/ /
kirīṭamālinaṃ tryakṣaṃ kuṇḍalāṅgadabhūṣaṇam११२ /
mahoraskaṃ kabacinaṃ dhanurhastaṃ mahābalam /
baddhagodhāṅgulitraṃ ca khaṅgadivyāstradhāriṇam //७३ / /
tamāha rudraṃ११३ gaccheti vaḍavāmukhavāsinam /
saṃvarttakānalaṃ baddhvā visphurantamihānaya

8.4.75

sanatkumāra uvāca
vanditvā caraṇau tasya somasya gaṇanāyakaḥ /
jagāma sāgaraṃ vegād dadarśa ca hutāśanam

8.4.8.33.80

sa yuddhaṃ balavat११४ kṛtvā sughoraṃ lomaharṣaṇam /
saṃvarttakānalaṃ baddhvā devapārśva११५ mupānayat११६ //७६/ /
vyāsa uvāca
kīdṛk tadyuddhamabhavat११७ viṭpateḥ pāvakasya ca /
etadicchāmi vijñātuṃ vada tvaṃ vadatāṃ vara / /७७/ /
sanatkumāra uvāca
sa gatvā gaṇapaḥ kruddhaḥ saṃvarttakamathānalam /
uvāca krodharaktākṣastadā vacanamarthavat / /७८//
gaṇapa uvāca
svāmī sarvasya jagato devaścandrārdhabhūṣaṇaḥ /
ājñāpayati vahne tvāṃ११८ vṛṣamenaṃ११९prasādaya१२० //७९/ /
praṇātosmīti taṃ brūhi vṛṣabhaṃ sasuhṛjjanaḥ /
nideśe tiṣṭha caivāsya yat kartavyaṃ ca tatkuru

8.4.87

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१११ vāmapārśvaṃ - kha. / ११२... bhūṣitaṃ - kha. / ११३ rudro - gha. kha (dra?) / ११४ balavān - gha., mahataḥ - kha, sumahat (?) / ११५ pārśvaṃ 'devasya - kha. / ११६ tatkṣaṇāt - kha.,... mivānayat - ka.,... mathānayat (?) / ११७ kīdṛga yuddhaṃ samabhavat - gha / ११८ tvaṃ - ka. kha. / ११४३०.. mevaṃ - ka. / ३२० prasādhaya - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
evamuktonalaḥ śrutvā devadevasya tadvacaḥ /
uvāca nātisaṃhaṣṭastvidaṃ vacanamarthavat //८ १ / /
anala uvāca
niyojyo devadevasya tasyaivāhaṃ sadānugaḥ१२१ /
na ca māṃ sa niyuktveha yokṣyatenyatra karhicit //८२ / /
gaccha madvacanād brūhi bhagavantaṃ trilocanam१२२ /
yadi māṃ vakṣyati१२३ punaḥ kariṣyehaṃ tatastathā१२४ / /८३ //
gaṇeśvara uvāca
bāliśā vata ye prājñā balajñānabahiṣkṛtāḥ /
ta evamuktā१२५ gacchanti yathā māṃ tvaṃ prabhāṣase / /८४/ /
sakṛdājñā balavatāṃ sakṛt prabhavatāmapi /
dūtaścāpi sa vai śreṣṭho yo bhavedarthasādhakaḥ१२६ / /८५ //
sohaṃ balavatā tena lokakartrā pinākinā /
dūtaḥ sarvārthasiddhyarthaṃ prahito balavāniha / /८६//
na cedvaco me kartāsi baddhvā tvāhantatodya vai /
visphurantaṃ mahā१२७ pāśairneṣyāmi dyubhṛtontikam१२८

8.4.8.33.90

sanatkumāra uvāca
sa evamuktastejasvī krodhadīptānalekṣaṇaḥ१२९ /
gaṇapaṃ prati dudrāva tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt //८८/ /
tamāpatantaṃ vegena parjanyāstreṇa sostravit१३० /
tāḍayāmāsa balavān sa१३१ prajajvāla vegavān१३२ / /८९/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२१ sahānugaḥ - gha / १२२ tṛlocanam - ka. kha. / १२ - rakṣati - gha / १२४ śubhaṃ tathā - gha / १२५ ... muktvā - kha. / १२६ bhavedardhaṃ (ndha?) sādhakaḥ - ka / १२७ muhu. - kha. / १२८ rnneṣye stvāhaṃ harāntika - kha., neṣyamīndubhṛtontikam - gha / १२९. yatekṣaṇa - kha / १२० sobalī - ka, sopraṇaḥ - kha / १३१ saḥ - ka. / १३२ vegaśaḥ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
jvalantaṃ२४४ taṃ tadābhyāsamāgataṃ krodhamūcchitam /
aśanyastreṇa mahatā sa jaghāna stanāntare

8.4.91

abhyāhatastatostreṇa vegavānapi१३४ mūrcchitaḥ /
tasthau muhūrttaṃ saṃvigno vidhūmo dahaneśvaraḥ१३५

8.4.97

tatastaṃ rudrapāśena babandha karayostadā /
visphurantaṃ mahāvahniṃ१३६ gaṇapaḥ krodhamūrchitaḥ / /९ २/ /
taṃ baddhaṃ pāśavaryeṇa patitaṃ vīkṣya caiva hi /
tasya putrasuhṛdvargā१३७ vividhāyudhapāṇayaḥ / /९३ / /
dudruvurgaṇapaṃ kruddhāḥ śataśotha sahasraśaḥ /
tānapyasau१३८ vinirjitya gaṇapastaṃ१३९ hutāśanam / /९४//
upaninye harāyāśu paśuṃ medhyamivādhvare /
tamānītaṃ mahādevaḥ saṃprekṣyārṇavabhojanam / / ६३५//
uvāca vṛṣabhaṃ brūhi kimasya१४० kriyatāmiti /
sa taṃ kṛpaṇamālakṣya mahokṣā१४१ dīnacetasam / /९६ //
praṇamya śirasā pādāvidamāha kṛtāñjaliḥ /
bhagavan devadeveśa१४२ sarvalokamaheśvara१४३

8.4.99

dṛṣṭametattava vibho māhātmyaṃ sadasaspate१४४ /
dṛṣṭoyaṃ१४५ kṛpaṇaścāpi१४६ hyabalaśca१४७ mahābala१४८ //९ ८/ /
visṛjyatāṃ suraśreṣṭha hata eṣa na saṃśayaḥ /
putrā hyasya१४९ hatāḥ sarve suhṛdaścaiva sarvaśaḥ

8.4.101

dīnasyāsya na me deva vadha iṣṭo vimucyatām /
etadvaco maheśo१५० vai vṛṣabhasyābhibhāṣitam / /8.33.१ ०० / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१३३ prajvalantaṃ tadā - gha. / १३४ tejavānapi - gha. / १३५ jvalaneśvaraḥ - kha / १३६ mahānagniṃ - kha. / १३७.. d bhrātā - gha. / १३८ anekaśo - gha. / १३९ gaṇastaṃ sa - kha / १४० kimadya - kha / १४१ mahokṣo - kha. / १४२ devatārighna - gha. / १४३... maheśvaraṃ - ka kha. / १४४ te jagatpate - kha. / १४५ dīnoyaṃ - kha. gha / १४६. ścaiva - kha. / १४७ hyanalaśca - gha / १४८ mahātmanaḥ - ka. / १४९... stasya - gha. / १५० maheṣvāso - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
śrutvā tuṣṭaḥ prahasyainaṃ dahanaṃ vyasṛjat tadā१५१ /
rudraṃ tañca jarāśokajanmamṛtyuvirjitam

8.4.123

gaṇeśvarapatiṃ kṛtvā dvīpamasmai dadat prabhuḥ /
manoramaṇamityeva१५२ nāmnā khyātaṃ maharddhimat // १ ०२//
divyaṃ kāmagamaṃ vyāsa bhavanairupaśobhitam /
jāmbūnadamayaiḥ śubhraiḥ sarvakāmasamanvitaiḥ //१ ०३ / /
tasmin kāle tadā devāḥ१५३ sarve brahmapurassarāḥ /
devadevaṃ samāgamya vākyamūcuryathārthavat // १ ०४/ /
bhagavan devatārighna vṛṣoyaṃ devasattama१५४ /
tvayā hyadhyāsitaḥ१५५ pūrvaṃ nādenāpūrayadbalī //१ ० ५/ /
trailokyamakhilaṃ darpādasvasthaṃ kṛtavān prabho /
vegena ca diśaḥ sarvā vimānaiḥ saha bhūtapa१५६ / /१ ० ६/ /
bhrāmayan tridaśān१५७ nādād gagane१५८ saṃcacāra ha१५९ /
adhunā varalabdhaśca asmān१६० bhūyastathaiva ca //१ ०७/ /
yathā na kurute deva upāyaḥ sa१६१ vidhīyatām /
tvanno gatiśca deveśa śaraṇaṃ caiva bhūtapa /
sadā bhayābhibhūtānāṃ tvaṃ trātā१६२ sarvaśaḥ१६३ prabho / / १०८ //
devadeva uvāca
yathā bhayaṃ na bhavati yathā svasthāśca१६४ nityaśaḥ /
lokā bhavanti sarve vai१६५ tathāhaṃ१६६ vidadhāmi vaḥ१६७/ / १०९ //
sanatkumāra uvāca
tatassa bhagavān vyāsa devadevo mahādyutiḥ /
asṛjad varadānācca१६८ gaṇeśaṃ cārukuṇḍalam / / 8.33.११० //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१५१ tathā - kha. / १५२ mālācamanamityeva - gha, maraṇamityeva - ka. / २५३ vyāsa - gha / १५४ devasattamaḥ - kha / १५५ nāsāditaḥ - gha / १५६ bhūtayaḥ - kha. / १५७ dvivaśa ( /) - ka. kha. / १५८ gamane - ka. / १५९ yaṃ cacāraha - kha. / १६० kṛtsnān - gha. / १६१ sa - gha. / १६२ rakṣitā - gha., bhrātā - ka / १६३ sarvataḥ - gha. / १६४ susthāśca - gha. / १६५... pi - (?) / १६६ hi - ka / १६७ ca - ka., tathā kariṣye vṛṣabhaṃ gaccha tvaṃ ca yathāsukham - gha. / १६८ varadānena - gha.,... nañca - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
ākarṇād dāritāsyaṃ ca mahākāyaṃ१६९ mahābalam /
mahāparighabāhuṃ ca vajrasaṃhananaṃ dṛḍham / /१ ११ / /
mahādaṃṣṭraṃ mahoraskaṃ mahākhaḍgadhanurdharama /
dīptāṅgārakanetraṃ ca trinetraṃ kavacojjvalam१७० // ११२ / /
bibhrattaṃ cākṣayetyarthamiṣudhī carmavāsasam१७१ /
śaramekena hastena dhanurekena bibhratam१७२ / /१ १३ / /
grahanakṣatracitreṇa taḍitsūryāvabhāsitā१७३ /
uttarīyeṇa viyatā bhāsvantaṃ merukūṭavat / / १ १४/ /
prabhākareti suvyaktamāmantrya bhagavānidam /
abravītsarvadevānāṃ samakṣaṃ taṃ१७४ prabhākaram / /१ १५ / /
prabhākara mayājñapta१७५ stvaṃ devānāṃ guṇākara१७६ /
paramaiśvaryasaṃyukto vṛṣavegaṃ nivāraya /
nivāsārthañca divyantamindradvīpaṃ dadāmi te / / ११ ६/ /
jyotsnā bhavitrī patnī te tathā caivājarāmaraḥ१७७ /
bhaviṣyasi mayāyajñapto१७८ mahāgaṇapatirmama / / ११ ७/ /
sanatkumāra uvāca
tatastaṃ devatāssarvāḥ praṇamya brahmaṇā saha /
jagmuḥ svāni kṣayāni sma devopi vṛṣavān vabhau१७९ // ११ ८/ /
mukhatorddhaṃ१८० vṛṣo dharmo jaghanaṃ yajña ucyate /
cakṣuṣī candrasūyau ca१८१ brahmā mūrdhānamāśritaḥ / / ११ ९/ /
jihvāyāṃ tasya varuṇo vāyurantaścaraḥ svayam /
pādān viṣṇurbhagaścaiva१८२ pūṣā śakraśca saṃsthitāḥ१८३ / / 8.33.१२० / /
jaṃghāḥ śeṣāstathā dityā ūrūścaiva१८४ samāśritāḥ /
rudrāḥ karṇau ca nāsāñca grīvoṣṭhau hanumeva ca //१ २१ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१६९ mahākālaṃ - kha. / १७० vapustasya ca piṅgalam - gha. / १७१... ñcarmavāsasam - ka. kha. / १७२ codvahan - ka. kha. gha. / १७३ taḍitsūryāvabhāsinā - kha,.. tsūryavatā tathā - ka. / १७४ sa samakṣaṃ - kha- / १७५ jñāta - ka / १७६ guṇākaraḥ - kha. / १७७.. jarāmarā - kha / १७८ mayājñāpto - ka.. yathājñaptaṃ - kha. / १७९ vṛṣalāñchanaḥ - kha / १८०. rddhaṃ ka. kha. / १८१ tu - kha. / १८२... rbhavaścaiva - kha. / १८३... tau - ka. / १८४... ścaiva - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
āyudhāni khurā१८५ stasya cakravajrau१८६ ca śṛṅgayoḥ /
apāne ca svayaṃ mitraḥ pucchaṃ dānāni१८७ sarvaśaḥ / /१ २२/ /
asthīni parvatāḥ sarve purīṣaṃ śrīrabhūcchubhā /
mūtraṃ cāsyābhavad divyamamṛtaṃ vyāsa pāvanam

8.4.4

romāṇi ṛṣayassarve nakṣatrāṇi ca sarvaśaḥ /
grahāstasyābhavan vyāsa sandhayaḥ śubhadarśanāḥ //१ २४/ /
iṣṭayo vedayajñāśca mantrāḥ stotrā phalāni ca /
abhavaṃstasya māṃsāni rudhiraṃ saridarṇavāḥ / / १ २५/ /
saptalokaṃ mukhaṃ hyāsīt tasyāpratimatejasaḥ /
hastā marīcayaścaiva majjā auṣadhya eva ca१८८ // १ २६/ /
mantrabhūtāśca paśavaḥ sakṛt (? snāyuśca१८९ vīrudhaḥ /
vallyotha vṛkṣagulmāśca tathaivānye१९० nagāḥ śubhāḥ / /१ २७ //
nāgā१९१ stasyābhavan nāḍyo vasavaḥ śukrasaṃcayaḥ /
āmapakvāśayau tasya tau devāvaśvinau smṛtau१९२ / /१ १८ / /
meghāstasyābhavan tvakca taḍinmālā - - - - /
- - - - - - yakṣā gandharvāpsarasastathā / / १ २९//
śirā dhamanyotha mado darpāścaivābhijajñire /
mānuṣā mātaraścaiva bhūtāni vividhāni ca / /8.33.१ ३० //
romakūpāṇi tasyāsan vṛṣabhasya mahātmanaḥ१९३ /
evaṃ sa bhagavān devaḥ paramaiśvaryasaṃyutaḥ /
saurabheyo mahādevaḥ sarvadevamayobhavat१९४ //१ ३१ //
ya idaṃ१९५ saurabheyasya janma karma ca tattvataḥ /
māhātmyamakhilaṃ caiva śṛṇuyādvā paṭheta vā // १३ २/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१८५ kṣurā - kha., kṣurapra - gha / १८६ cakravajre - kha. gha. / १८७ nadyaśca - kha., chandāṃsi - gha. / १८८... meva ca - ka. / १८९ snānaṃ ca - ka. gha. / १९० tathā cānye - gha. / १९१ gāva - gha. / १९२... vāśvinīsutau - gha. / १९३ vṛṣasya sumahātmanaḥ - ka. / १९४ mahat - ka, / १९५ imaṃ - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
nityaṃ śuciradīnātmā sarvapāpaiḥ pramucyate /
mṛtaśca kālekāle vā rudralokamavāpnuyāt / / १३३ //
nedaṃ śaṭhāya dātavyaṃ śrāvyaṃ vāpi kathaṃcana /
na nāstikāya duṣṭāya tathā vā pāpakarmaṇe१९६ / / १ ३४/ /
idaṃ putrāya śiṣyāya dhārmikāya mahātmane /
deyaṃ śrāvyañca śucaye guhyametat sanātanam // १३५ / /
yo lokavedaprabhavena१९७ tena sarvārthasiddhena mahābalena /
yātyambudāmbhonidhigarjitena sa vostu nityaṃ sumanā maheśaḥ / / १३६ / /
iti skandapurāṇe vṛṣotpattimāhātmyaṃ nāma trayastriṃśodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
evaṃ sa bhagavān vyāsa meghamutsṛjya१ devapaḥ /
vṛṣavāhaḥ samabhavad२ yathā te kathitaṃ mayā / /१ //
vyāsa uvāca
kathaṃ३ bhagavatī devī kṛṣṇā gauratvamāgatā /
kāraṇaṃ tatra kiṃ cāpi४ hyetadicchāmi veditum / / २/ /
sanatkumāra uvāca
āsīnau mandaraprasthe umākāmāṅganāśanau /
remāte५ pramathaissārdhaṃ nānārūpadharaistadā // ३ / /
atha devena tatrasthā krīḍatā sā kathāntare /
kṛṣṇetyuktā bhagavatī sā cukopa manasvinī

8.4.5

kupitāṃ tāṃ mahādevaḥ pariṣvajya mahādyutiḥ६ /
uvācā sakṛdavyagraḥ७ sāṃtvayan madhuraṃ vacaḥ

8.4.18

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१९६ pāpakarmiṇe - ka. / १९७ devaprabhavena - ka /
१ jīmutvaṃ sṛjya - gha. / २ sa bhagavān - ka. gha / ३ keya- - gha. / ४ vāpi - gha. / ५ rematuḥ - ka., ramatuḥ - dha. / ६ mahāmatiḥ - gha' / ७,. .davyagraṃ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
devadeva uvāca
devi mā krodhamanaghe kṛthā८ viśvasṛgavyaye /
hāsyaṃ prakṛtametanme kṛṣṇeti samudāhṛtam / /६ //
adya prabhṛti nānena vacasāhaṃ śubhānane /
vakṣyāmi tvāṃ tyaja krodhaṃ - - - - ९ - - - - //७/ /
sanatkumāra uvāca
tamevaṃvadinaṃ devaṃ śrutvā girivarātmajā /
agamat paramāṃ tuṣṭimidaṃ covāca susvaram / /८ / /
devyuvāca
tvaṃ gurussarvalokasya pūjyo bharttā mamaiva ca /
- - - - - - - - - - - - - - - - //९/ /
- - - - - - - - - - - - - - - - /
- - - - - - - - - - - - - - - / / 8.34.१० //
sanatkumāra uvāca
iti teneṣṭavacasā१० tuṣṭo devyāḥ pinākadhṛk /
vareṇacchaṃdayāmāsa tayaiṣobhyarthito varaḥ / / ११ / /
devyuvāca
yadā yadā vadasi māṃ kṛṣṇeti vadatāṃ vara /
tadā tadā me hṛdayaṃ vidīryata iva prabho / / १ २//
//
vijñāpayāmi sarveśa gauravarṇamanuttamam११ / / १३ / /
/
- - - - - - - - - - - - - - - - // १४/ //
- - - - - - - - - - - - - - - - /
jagadbhartā sureśāna ātmatulyaparākramaḥ / / १ ५/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
८ vṛthā - ka. / ९ tāmuvāca pinākadhṛk - ka / itaḥ paraṃ patradvayaṃ khaṇḍitaṃ ka. pustake / १० te naṣṭavacasā - gha. / ११ gauravaṃ tamanuttamam - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
agraṇīḥ sarvadevānāṃ sarvadaityaniṣūdanaḥ१२ /
- - - - - - - - - - - - - - - - / / १ ६/ /
yadi tuṣṭosi me deva yadi deyo varaśca me /
tapaścaritumicchāmi tadanujñātumarhasi / / १७//
sanatkumāra uvāca
tato bhavaḥ१३ prahasyaināmuvāca tapasā hi kim /
tapasā kāṃkṣitaṃ yattu tadadyaiva dadāmi te

8.4.26

ityuktā girijā prāha tapte tapasi puṣkale /
tvameva dātā bhagavan varān mahyaṃ yathepsitān / /१ ९// /
tadā१४ vijñāpitenaivaṃ१५ sarvakāryārthadarśinā / /8.34.२० // - - - - - - - /
caraṇau ca namaskṛtya śivasyāmitatejasaḥ / /२१ / /
sā kṣaṇādāgatā devī himavantaṃ nagottamam /
dadarśa ṛṣimukhyānāmāśramairupaśobhitam / /२२/ /
saro mānasamāsādya tathā bindusaraśca tat /
divyāṃ pāṇḍuśilāṃ caiva gaṅgā१६ prabhavameva ca //२३ / /
tato mahālayaṃ prāpya devadāruvanaṃ tathā //२४/ /
anyāni ca tatogryāṇi१७ vanānyāsādya sā satī१८ /
tasyottareṇa śailasya gatvā१९ cāti manoharam२० / /२५/ /
apaśyacchikharaṃ divyamekamekāntamāśritam२१ /
cāmīkaramayaṃ divyaṃ savauṃṣadhisamāvṛtam२२

8.4.27

indranīlamahānīlanīlopalatalaiḥ२३ śubhaiḥ२४ /
vṛkṣairmaṇimayaiścitraiḥ sarvataḥ parisaṃvṛtam२५

8.4.42

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२... devaviṣūdana gha/ १३ varaḥ gha / १४ tathā(?) / १५. va gha/ १६ gadāṃ gha/ १७ tapogrāṇāṃ gha, tatogrāṇāṃ... ga. gha. / १८ śāśvatī - gha. / १९ gatā - gha. / २० sātimanoharam - gha. / २१... tā - gha / २२.. samanvitaṃ -ga. dha. / २३ nīlotpalatalaiḥ - kha... .gha, talaṃ - kha. gha. / २४ śubhaṃ - kha. gha. / २५ parivāritam - gha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
kvacidañjanapuñjābhaṃ sphaṭikopalameva ca२६ /
kvaciddhemopalaṃ divyaṃ kāciccitropalaṃ punaḥ / /२८/ /
kvacinmanaḥśilāśṛṅgaṃ२७ haritālopamaṃ kvacit /
śālaistālaistamālaiśca२८ priyālāmrātakairapi / / २९/ /
aśokaiścampakairlodhraiḥ kadambāmrātimuktakaiḥ२९ /
nāgapunnāgatilakaiḥ surabhīcandanairapi / /8.34.३ ० / /
dhātakīketakībhiśca tathaivoddālakairapi /
kadalībhiśca citrābhiḥ kharjūraiḥ panasairapi / / ३१ / /
bakulairnālikeraiśca padmaṣaṇḍaiśca śobhitam /
kapitthaiḥ khadiraiścaiva bhavyaiḥ३० pārāvatairapi/ /३ २ //
mṛdvīkāmaṇḍapaiścaiva tathāṃkoṭhaiḥ samāvṛtam /
sadā३१ puṣpaphalopetaiścārucāmīkaraprabhaiḥ / /३ ३ / /
tathā prasravaṇaiścaiva३२ nadībhiścopaśobhitam /
pakṣibhirmadhurālāpaiḥ३३ samantāccābhināditam / /३४//
mayūracātakopetaṃ haṃsacakrāhvasaṃkulam /
sārasaiḥ khañjarīṭaiśca hārītaiścābhināditam / / ३ ५/ /
jīvaṃ jīvasamākīrṇaṃ३४ mahiṣarkṣasamākulam /
siṃhaśārdūlacaritaṃ३५ śarabhebhasamākulam / /३ ६६/ /
merumandarasaṃkāśaṃ sarvapuṇyaphalapradam३६ /
ramyaṃ svargamivāgamyaṃ pāpānāṃ३७ krūrakarmaṇām३८ //३७/ /
śriyā svalaṃkṛtaṃ sākṣā३९ dudyānamiva satkṛtam /
tatra kecinmadhuphalā vṛkṣāḥ sarvartukāmadāḥ४० / / ३८/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२६ sphaṭikotpalameva ca - ga. / २७. nmaṇicchi (śi) lāśṛṅgaṃ - ga, manacchi - kha / २८ śalatālata- mālaiśca - kha. ga / २९.. tamuktakaiḥ - kha gha / ३० bhavaiḥ - gha., dhavaiḥ. (?) / ३१ maṃju - gha. / ३२ prasavanaiścaiva - kha. / ३३... bhāṣaiḥ - - kha. / ३८ jīvaṃjīvakasaṃkīrṇaṃ - gha. / ३५.?. citaṃ - ga. / ३६ sarvapuṣpaphalapradam - kha. gha. / ३७ pāpinā - kha / ३८ krūrakārmiṇām - kha. ga / ३९ śriyālaṃkṛtāmā- vāsaṃ - gha.. svayaṃ kṛtāvāsa (?), svalaṃkṛtāvāsaṃ - kha ga / ४० sarvatra kāmadāḥ - kha gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra manoramāḥ /
apare sarvapuṣpāṇi phalāni ca mahīruhāḥ //३ ९ / /
puṣpyante४१ ca phalante ca kāñcanāścāpare drumāḥ /
phalanti bhakṣyāṇyapare४२ bhojanāni४३ ca sarvaśaḥ४४ //8.34.४ ० / /
mānuṣyāṇyatha divyāni ṣaḍrasāni mahādrumāḥ /
vastrāṇyanye prasūyante phaleṣvābharaṇāni ca४५ / /४१ //
tathā bahuvidhāmanye śayyāṃ cā४६ bharaṇadrumāḥ (?) /
amākṣikaṃ४७ madhvapare cāmṛtapratimaṃ nagāḥ

8.4.43

bhogām̐śca vividhānanye tathaivābharaṇāni ca४८ /
anye४९ strīḥ saṃprasūyante manuṣyām̐śca tathāpare

8.4.44

sarvā maṇimayī bhūmirdivye५० tasmiñchiloccaye५१ /
sugandhiḥ५२ pavano vāti nātyarthaṃ coṣṇaśītalaḥ५३

8.4.49

yāvadeva५४ mahādevī taṃ giriṃ५५ nābhigacchati५६ /
prītyarthaṃ tāvadevāsau devyā rudreṇa nirmitaḥ / /४५/ /
tasyaiva ca prasādena nāsau gamyaḥ śiloccayaḥ /
sarvadevanikāyānāṃ bhūtānāñcaiva sarvaśaḥ //४६/ /
sanatkumāra uvāca
tasmin girivare devī tapastepe suduścaram /
vārkṣe dadhānā vasane rucire५७ dharmasādhane //४७/ /
kadācitsā phalāhārā kadācitparṇabhojanā /
kadācidambubhakṣābhūtkadācidanilāśanā / /४८ //
kadācidekapādena sūryasyābhimukhī sthitā /
nigṛhītendriyagrāmā sā babhūva varānanā

8.4.51

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
४१ puṣpante - kha. gha. / ४२ bhakṣāṇyapare - ga. gha / ४३ ..bhājanāni - kha. gha / ४४ sarvadā - kha. gha. / ४५ phaleṣṭābharaṇāni ca - ga. / ४६ vā - gha / ८७ samākṣīkaṃ - kha / ४८ atrābharaṇānīti punaruktam / ४९ anyā - kha. / ५० divyā - kha. gha. / ५१ tasmin śiloccaye - kha. gha. / ५२ sugandhaḥ - kha. ga. gha. / ५३.. .śītatā - ga.! ५४... ddevaṃ (?) / ५५ girijā - gha, / ५६ nābhyagacchati ga- gha. / ५७ rucire vāsasī - ga. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
mahādevanamaskārā mahādevaparāyaṇā /
mahādevapriyā devī putrārthañca varārthinī५८ / /8.34.५ ० //
ajaikapādaṃ rudrañca ḍiṇḍimuṇḍeśvaraṃ५९ tathā /
kāpālinaṃ bhārabhūti६० māṣāḍhiñcaiva sānugam

8.4.55

nikumbhaṃ gatamanyuṃ६१ ca bhūtamohanameva ca /
kāladaṇḍadharaṃ caiva mṛtyudaṇḍadharaṃ६२ tathā / /५२//
brahmadaṇḍadharaṃ caiva ghoracakradharaṃ६३ tathā /
antarikṣacarān ghorān diśāsu vidiśāsu ca //५३ / /
etān guhyān gaṇādhyakṣānadṛśyān sarvatomukhān६४ /
prāgeva tasyā rakṣārthaṃ mahādevo niyuktavān / /५४/ /
upariṣṭādadhastācca taṃ giriṃ te gaṇeśvarāḥ /
adṛśyāḥ sarvataścaiva६५ na rarakṣuramitaujasaḥ

8.4.65

na tasya giriśṛṃgasya rakṣyamāṇasya taistathā६६ /
devadānavagandharvāḥ śekurgantu६७mupāntikam६८/ /५६/ /
prāgeva sthāpitavatī yāni cāruśilātale /
bhūṣaṇāni nadī tebhyo६९ jajñe puṇyajalāśrayā //५७/ /
tāmalaṃkāradhāreti viśrutāṃ pāpanāśinīm७० /
paśyantyadyāpi७१ ca janāḥ sarvakālajalāṃ śubhām //५८/ /
yasminneva dine devī sā tathā tiṣṭhadadrijā७२ /
tasminneva dine vyāsa śārdūlopi jagāma७३ tām / /५९//
mahakāyamukho bhīmaḥ piṅgalāmalalocanaḥ /
nakhadaṃṣṭrāyudho bhīmastrāsanaḥ sarvadehinām / /8.34.६० //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
५८ vastuhetave - gha, tapasvinī (?) / ५९ datiṃ caṇḍeśvaram - gha. / ६० bhāvabhūti - dha. / ६१ śatamanyuṃ - gha. / ६२ ghoracakradharaṃ - gha. / ६३ ghoraṃ - kha., ghoravajradharaṃ - gha. / ६४... mukhaṃ - kha. ga. / ६५.. ga (gā?) ścaiva - kha.,... ścai nāṃ - kha. / ६६... stadā - kha. / ६७ na śekurgaṇa (rntu?) - gha. / ६८... mumāntikam - kha / ६९ tasyā - kha. / ७० pāpanāśanīm - kha. / ७१.. .paśyanti ca - kha, adyāpi paśyanti - gha. / ७२ dambikā - gha, / ७३.. .bhijagāma - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
guhāmukhād viniḥsṛtya vyajṛmbhata mahābalaḥ /
- - - - - - - - - - - - - - - - //६ १ / /
tataḥ sa devīmālokya bhakṣārthamupacakrame /
tapasā stambhitastasyā hyetadevānvacintayat //६ २ //
nāryeṣā dṛṣṭapūrvā me śarvapārśve suśobhanā /
yādṛśaṃ tapasaścāsyā vīryaṃ manye na mānuṣī / /६३ / /
athavā nityamevāsau maheśvaramanuvratā /
mandare७४ saha devena ramate७५ himavatsutā // ६४/ /
tapasā kiṃ tadā cāsyā yasyā bharttā pinākadhṛk /
tadrūpiṇīyaṃ kāpyanyā७६ taponiyamamāsthitā७७

8.4.8.34.70

mahatā tejasā७८ yuktā neyaṃ śakyā mayā śubhā /
hantuṃ bhakṣārthamadyeha yayāhaṃ७९ stambhitaḥ sthitaḥ / /६६/ /
tasmādenāmupāsiṣye yāvat kālasya paryayaḥ /
svayametāṃ mṛtāṃ paścād yatheṣṭamabalāmaham //६७/ /
bhakṣayiṣye bubhukṣārtto muniḥ phalamivāśrame /
vicintyaivaṃ sa śārdūlo devyādūre samāsthitaḥ / /३८//
stabdhadṛk८० karṇalāṅgūla upaviṣṭo nirīkṣya tām८१ /
sāpi devyūrdhvadṛṣṭintaṃ dṛṣṭvā sthitamasaṅginī /
anugrahakarīṃ buddhiṃ cakre tasmin sadaiva hi //६९/ /
vyāsa uvāca
tapaścaraṇasaktāyāṃ devyāṃ devastrilocanaḥ /
kimakārṣīt sureśāna etadicchāmi veditum

8.4.75

sanatkumāra uvāca
- - - - - - - - - - prati bhāvitāyām /
putrārthamāsaktamanorathāyāṃ devokarodyattadidaṃ śṛṇuṣva / /७१ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
७४ mandaraṃ - gha. / ७५ ramatīṃ - dha. / ७६ kānānyā - ga. / ७७ niyatamāsthitā - kha. / ७८ mahādevena te - kha. / ७९ tayāhaṃ - gha., mayā... - ga. / ८० śuddhadṛk - gha. / ८१ nirīkṣatam - ga., nyamīkṣata - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
devyāṃ tapasi saktāyāṃ८२ bhagavān govṛṣadhvajaḥ /
jāgāmānugrahaṃ kartumupamanyormahātmanaḥ //७२/ /
/
sa ṛṣirmātulagṛhe kadācit kṣīramuttamam //७३ / /
homaśeṣamati svādu pītavānagnihotriṇaḥ /
tat smṛtvā mātaraṃ prāha dehi८३ mātaḥ payo mama / /७४/ /
tasmai piṣṭaṃ dadau mātā toyenāloḍya duḥkhitā /
kṣīramityupanītaṃ tad dṛṣṭavā piṣṭaṃ tadā८४ muniḥ

8.4.81

naitat kṣīramiti prāha mātaraṃ sā८५ tatobravīt८६ /
vatsa kṣīraṃ kutosmākaṃ kutaścānnaṃ८७ tapasvinām / /७६/ /
ārādhaya mahādevaṃ sa te sarvaṃ pradāsyati /
ityuktaḥ sa tadā mātrā duḥkhaśokapariplutaḥ / /७७//
jagāma śaraṇaṃ devaṃ sarvabhāvena śaṅkaram /
ādityābhimukho bhūtvā pādenaikena saṃyataḥ८८ //७८/ /
manasācintayannityaṃ praṇatārtiharaṃ haram /
sahasramekaṃ varṣāṇāṃ tasthau divyaṃ phalāśanaḥ / /७९//
dvitīyaṃ śīrṇaparṇāśī८९ tṛtīyaṃ cāmbubhojanaḥ९० /
mahādevaparo bhūtvā९१ caturthaṃ yo jitendriyaḥ /
tasthau sahasraṃ varṣāṇāmanilāśana९२ eva ca- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - -- //8.34.८ ० / /
yadā caturthaṃ saṃpūrṇaṃ९३ sahasraṃ śaradāṃ muneḥ९४ /
tuṣṭastadā dadau śarvaḥ śakrarūpeṇa darśanam

8.4.83

śakra uvāca
upamanyo mahābhāga tapaste bahu saṃcitam८५ /
tuṣṭosmi te varaṃ brūhi yadyadicchasi putraka /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
८२ yuktāyāṃ gha/ ८३ devi gha / ८४ kṣīrabindūpanītañca dṛṣṭvopari tadā kha ka/ ८५ sa ga/ ८६ tadābravīt - kha. ka. / ८७... ścārthaṃ - gha. / ८८ saṃyutaḥ - kha. ka. / ८९.. .patrāśī - gha. / ९० vāyubhojanaḥ - gha. / ९१. bhyarcya - kha. ka. / ९२ maṇināśana - gha- / ९३ gatavān - gha. / ९४ mune - kha. gha. / ९५ sañcayaṃ - kha., saṃskṛtam (?- gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
upamanyuruvāca
svāgataṃ devarājasya trailokyādhipateriha /
adya niṣkalmaṣaṃ manye tapaścīrṇaṃ mayā mahat

8.4.84

yohaṃ trailokyadeveśamindraṃ paśyāmi dikpatim /
idaṃ pādyamidaṃ cārdhya९६ midamāsanaviṣṭaram

8.4.87

ayaṃ ca madhuparkaste gṛhyatāṃ sadasaspate /
kiṃ karomi tadākhyāhi prārthayasva mahābala /
kṛtameva९७ hi tadviddhi yadi syāt sukaraṃ mayā / /८५/ /
śaka९८ uvāca
bhakto me pitā vipra sakhābhūt paramaḥ९९ purā /
tena snehena dṛṣṭvāhaṃ bhavantaṃ tapasi sthitam /
kliśyamānamihāyāto brūhi kinte dadānyaham१००//८६/ /
upamanyuruvāca
devarājyamapi१०१ tvatto nāhaṃ kāṃkṣe surottama /
mahādevamahaṃ bhaktastasmādicchāmyahaṃ varam

8.4.92

śakra uvāca
mahādevaṃ१०२ na paśyanti surāpi sadasaspatim /
na taṃ drakṣyasi viprendra brūhi yatte manogatam //८८ / /
ahaṃ pituste snehena ihāyāto mahāvrata /
dharmato hi suto me tvaṃ brūhi tasmād dadāmyaham१०३ //८९/ /
upamanyuruvāca
kṛtaṃ svajanakṛtyaṃ te pūjitosmi tvayā prabho /
gaccha nāhamṛte rudrād varaṃ yācenyasaṃbhavam / /8.34.९० //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
९६ cārghaṃ - ga. / ९७ mevaṃ - kha. gha. / ९८ indra - gha. / ९९ paramataḥ kha., paramaṃ - gha. / १०० varaṃ brūhi mahābhāga yatte manasi vāṃchitaṃ - gha.,... myahaṃ - kha / १०१ devarājamapi - ga. / १०२ maheśvara - gha. / १०३ varaṃ varaṃ - ga. gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sanatkumāra uvāca
evamuktaḥ sa tejasvī śakrarūpī maheśvaraḥ /
uvāca tapsyase१०४ paścāt kiṃ te rudraḥ१०५ kariṣyati१०६ //९१ / /
gacchāmi svasti te cāstu१०७ nirvighnaste bhavatvayam /
rudraṃ prati samārambhaḥ smarethāstvaṃ hi māṃ१०८ vibho

8.4.93

sanatkumāra uvāca
gate tasmin tadā hīndre rudraḥ svaṃ rūpamāsthitaḥ /
tasyādarśayadavyagra idaṃ covāca susvaram

8.4.109

rudra uvāca
upamanyo mahābhāga paśya māṃ vigatajvaraḥ /
brūhi niścitya manasā१०९ varaṃ yāvaddadāmi११० te //९४/ /
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa dṛṣṭvā deveśaṃ śirasābhipraṇamya१११ ca /
uvāca praṇato vākyaṃ११२ manasā saṃpradhārayan //९५/ /
bhagavan yadi tuṣṭosi sadā suragaṇārcita११३ /
yad bravīmi tadīśāna११४ mahyaṃ yaccha namostu te / /९६/ /
dravyaṃ११५ kiṃcidanāśritya mānuṣaṃ divyameva vā११६ /
kṣīrodanaṃ samaśnīyāmayācitamupasthitam११७ / /९७/ /
devadeva uvāca
anāśrityeha naivāsti kasyacid dvijasattama /
tṛṇamapyāśrayaṃ kṛtvā tasmādvada mahāmune //९८/ /
upamanyuruvāca
naivāhamāśraye kiñcit prasādād bhagavam̐stava /
tadartha११८ ścāyamārambhastat prayaccha yathārthitam११९ //९९ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१०४ tapyase - kha. / १०५ tapyato rudrāt - kha. / १०६ pradāsyati - gha / १०७ caivāstu - gha. / १०८ mā - kha. / १०९ niścintamanasā - kha / ११० dadāni - kha. / १११ praṇipatya - .kha. / ११२ vākya - ka., vācyaṃ - kha / ११३ yadi deyo varaśca me - kha. / ११४ tamīśānaṃ - kha. / ११५ tvāṃ ca - gha. / ११६ ca - gha. / ११७ - dayācitamupasthitam - ka. ga. / ११८ yadarthaṃ - gha. / ११९ yathā sthitaṃ - ka svaprārthitam - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
daivadeva१२० uvāca mune kiñcidanāśritya nāsti kṣīrodanaṃ tava /
ityuktvā taṃ mahādevastatraivāntaradhīyata //8.34.१ ०० //
antardhānaṃ tato gatvā jijñāsārthaṃ pinākadhṛk /
brahmaṇo rūpamāsthāya१२१ bhūya enaṃ १२२ tatobravīt / /१ ०१ //
brahmovāca
upamanyo mahāprājña१२३ sucīrṇaṃ te tapaḥ śubham१२४ /
tuṣṭosmi te१२५ varaṃ brūhi prayacchāmi१२६ yathepsitam१२७ //१ ०२//
upamanyuruvāca
bhagavan sarvalokeśa namaste sarvasṛk prabho /
sucīrṇaṃ me tapo deva yattvāṃ१२८ paśyāmi lokapa // १०३ / /
maheśvaramahaṃ bhaktastadāśīstatparāyaṇaḥ /
tasmādvaraṃ vṛṇe deva tvatto nāhamasaṃśayam / /१ ०४//
brahmovāca१२९
rudraste nādadadvipra kṣoraudanamadurlabham१३० /
sa tenyat kuta eveha dāsyate varamuttamam / /१ ०५/ /
prājāpatyaṃ suratvaṃ vāpyamaratvamathāpi vā /
indratvamatha somatvaṃ viṣṇutvaṃ१३१ vā dadāni१३२ te //१ ०६ //
lokapālo bhavānastu sarvalokābhipūjitaḥ /
brūhi kinte dadānyadya visṛjasva१३३ maheśvaram /
nāsau dātā taveśānastṛṇamapyekamalpakam१३४ //१ ०७/ /
upamanyuruvāca
na gṛhītaṃ prabho१३५ tena mama kiñcinmahātmanā /
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ na१३६ svāmī tasya kaścana // १ ०८/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२० sanatkumāra - gha. / १२१ brahmarūpaṃ samāsthāya- gha / १२२ evaṃ - ka kha / १२३ mahāprajña - kha. / १२४ śubha - kha. / १२५ brūhivaraṃ - ka. kha? / १२६ tatprayaccha - gha. / १२७ yathāsthitaṃ - ka., tavānagha - sa. gha. / १२८ yastvāṃ - ka. / १२९ pitāmaha uvāca - dha. / १३० kṣīrodanamadurlabham - kha. gha. / १३१ saviṣṇutvaṃ - kha. / १३२... mi - kha. / १३३ vyasṛjasva - kha. / १३४... malpakamakṣataṃ - ka., .,. pyekamakṣataṃ - gha,,. pyekameva ca - kha. / १३५ purā - gha. / १३६ nāsvāmī - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
icchayā kurute devaḥ sarvakāryāṇi kāryiṇām /
dadāti yadi lābho me na dadāti tathāpi ca

8.4.119

bahunā kiṃ pralaptena tena dattamahaṃ vṛṇe /
narakaṃ vā paśutvaṃ vā kiṃ punaryadatonyathā / /8.34.१ १० //
tvatto necchāmi viṣṇutvaṃ na śakratvaṃ१३७ pitāmaha /
gaccha१३८ sarvasureśāna mā vṛthā kleśamācara // १११ / /
sanatkumāra uvāca
sa evamukto deveśastena brahmarṣiṇā tadā१३९ /
tasya tatra punarvākyaṃ varārthamavadat prabhuḥ //१ १२ / /
upamanyurapīśāne mana ādhāya१४० niścalam /
tūṣṇīṃ babhūva devopi tatraivāntaradhīyata१४१ / / ११३ //
tasya tāṃ bhāvanāṃ jñātvā pinākīśastrilocanaḥ१४२ /
svameva rūpamāsthāya darśayāmāsa tatkṣaṇāt / / १ १४//
tryakṣo jaṭī viśālākṣaḥ kuṇḍalī dīptalocanaḥ /
jvālāmālādharaḥ śrīmān bhujagābaddhamekhalaḥ / / ११ ५//
sarpayajñopavītī ca vyāghracarmāmbaracchadaḥ /
kṛṣṇājinottarīyaśca kamaṇḍaludharastathā / / ११ ६/ /
daṇḍī śūlī mahāhāso१४३ gaṇapairbahubhirvṛtaḥ /
uvāca putra putreti tuṣṭosmi tapasā tava / १ १७//
amaro jarayā tyaktaḥ sarvaduḥkhavivarjitaḥ /
kāmarūpadharaḥ śrīmān matprasādād bhaviṣyasi

8.4.8.34.120

dvīpañcemaṃ१४४ gṛhāṇa tvaṃ mayā sṛṣṭaṃ hi kāmagam /
kṣīraudana१४५ samudreṇa sarvataḥ parivāritam / /१ १९ //
mahāyogabalo bhūtvā sarvajñaḥ priyadarśanaḥ /
bhuṃkṣva१४६ kṣīraudanaṃ vatsa bandhubhissahitaḥ sadā१४७

8.4.1

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१३७ brahmatvaṃ vā gha/ १३८ tvaṃhi kha/ १३९ tathā gha/ १४० ścādhāya ka, saṃghāya kha, gha/ १४१ tāṃ ka/ १४२ sa trilocanaḥ ka, gha/ १४३ mahābhāgo gha/ १४४ dvipaṃ caiva gha/ १४५ kṣīrodena - kha / १४६ kṣīrodanaṃ - ka kha. / १४७ tadā - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
saptapūrvāṇi sarvāṇi kulāni tava tāpasa१४८ /
idaṃ caiva kulaṃ sarvamanugṛhaṇāmi suvrata१४९ / / १२१ / /
sarve bhavantu viprarṣe१५० ya ime tava bāndhavāḥ /
matprasādānmahāsatvā nityaṃ kṣīraudanāśanāḥ१५१ // १ २२//
sanatkumāra uvāca
sa tu taṃ varamādāya praṇamya śirasā bhavam /
śirasyañjalimādhāya१५२ astauṣīt prayatātmavān / /१ २३ / /
upamanyuruvāca
namaḥ sarvāmareśāya viśveśāya namo namaḥ /
namaḥ sarvārtihartre१५३ ca namaśśokaharāya ca //१ २४ //
namaḥ pavanavegāya namaḥ pavanarūpiṇe /
namaḥ kāñcanamālāya padmamālāya vai namaḥ / /१ २५//
namaḥ suraripughnāya caṇḍavegāya vai namaḥ /
namaḥ pitṛsureśāya makhaghnāya१५४ ca vai namaḥ / / १ २६//
strīrūpāya namastubhyaṃ sarvarūpadharāya ca /
namaḥ kandarpanāśāya१५५ viśvasraṣṭre१५६ namo namaḥ / /१ २७//
namo viśvāya pāśāya१५७ namocintyāya caiva hi१५८/
tvanno gatiśca śreyaśca tvameva hṛdayaṃ sadā // १ २८//
sanatkumāra uvāca
tatastaṃ mūrdhnyupāghrāya१५९ samāśvāsya१६० visṛjya ca /
jagāma bhagavān vyāsa sukeśaṃ१६१ prati sa१६२ prabhuḥ //१ २९//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१४८ tapasā tava - kha / १४९ tāpasa - ka / १५० vipendra - kha. / १५१ kṣīrodavāsinaḥ - ka. kha. gha. / १५२ mādāya - -gha. / १५३... hantre - ga. / १५४ mukhaghnāya - kha., mahiṣa... - ka. / १५५ skandaviśākhāya - kaḥ, syandadiśākheca kha. / १५६ viṣvak sraṣṭraṃ - ka. kha gha / १५७ ghasrāya - ka / १५८ ha - kha. / १५९ mūrdhni cāghrāya - ka gha. / १६० śvasya - kha / १६१ sureśa - gha. / १६२ pratimaḥ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
upamanyuṃ jvalitānalaprakāśaṃ śatamanyuṃ१६३ tapasā१६४ jigīṣamāṇam१६५ /
sa cakāra nataṃ१६६ harogramanyuṃ varadānena tadā vyapetamanyum१६७ //8.34.१ ३० / /
iti skandapurāṇe upamanyuvarapradānaṃ nāma catustriṃśodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa bhagavān devaḥ sukeśaṃ gaṇapaṃ punaḥ /
cakāra brāhmaṇaṃ vyāsa tapaḥ satyaparāyaṇam

8.4.4

vyāsa uvāca
kathaṃ sa brāhmaṇaḥ pūrvaṃ gaṇeśatvamupāgataḥ /
kenāsya tapasā tuṣṭo gaṇeśatvaṃ१ dadau prabhuḥ / /२//
sanatkumāra uvāca
āsīdvasiṣṭhakulajo brāhmaṇassatyavāk śuciḥ२ /
tīrthayātrāsvabhirata३ upavāsaparāyaṇaḥ //३ / /
sa kadācidvideśastho vane paśyan pathi sthitam /
vyāghraṃ vyāttānanaṃ ghoraṃ nakhadaṃṣṭrāyudhaṃ tadā४

8.4.5

dṛṣṭvā taṃ sa tadā viprastyaktvā panthānamāśugaḥ /
viveśa mahatīṃ ghorāmaṭavīṃ prāṇivarjitām५

8.4.6

tatrāpaśyat sa purato vīraṇastambamāśritān६ /
puruṣām̐llambamānām̐śca krandamānān suduḥkhitān७

8.4.8

tānavākśiraso dṛṣṭvā lambamānāṃstadā dvijān /
ke yūyamiti papraccha te caina८ midamūcire / /७//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१६३ gatamanyuṃ - ka. / १६४ tamasā - kha. / १६५ vijigīṣamāṇaṃ - ka. / १६६.. rāvanataṃ - ka. kha. gha. / १६७ manyumiti - ka, manyuriti? kha /
१ gaṇapatva - kha. / २ chuciḥ - ka,... ñchuciḥ - kha. / ३.. yātrāsu nirataḥ - gha. / ४ varaṃ - ka. kha. / ५ śārdūlaṃ vipine dṛṣṭvā mārgamutkramya mā ( cā) śugaḥ / viveśānyadvanaṃ ghoraṃ sarvaprāṇivivajitam / iti kha. pustakapāṭhaḥ / ६ stambha - kha. gha. / ७,.. nām̐śca duḥkhitān - gha. / ८ tamevaṃ... - gha., te caiva - ka. kha, /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
pitara ūcuḥ
tava smaḥ pitarassarve narakesminnadhomukhāḥ /
vīraṇe tvayi lambāmastava doṣeṇa durmate

8.4.25

putrānicchanti manujāstārayiṣyanti nastvime९ /
narakāditi sa tvannaḥ pātayiṣyasi duḥkhitān / /९/ /
vipra uvāca
mayā tīrthābhigamanāt tapo yat१० samupārjitam /
janmaprabhṛti yaccāpi mayā kiñcit kṛtaṃ śubham /
tena yūyamito garttāduddharadhvaṃ११ pitāmahāḥ // 8.35.१० / /
pitara१२ ūcuḥ
na vayaṃ tapasā१३ śakyā na yajñairnāpyatonyathā१४ /
garttādasmātsamuddhartuṃ yad brūmastatkuruṣva naḥ //१ १/ /
apatyaṃ guṇasaṃyuktamutpādaya tapoyutam /
tato vayamito garttānmucyema yadi manyase //१ २//
vipra uvāca
ūrdhvaretāhamityetanmayā vratamupākṛtam१५ /
na dārānāhariṣyāmi tārayiṣye ca vai pitṝn / / १३ / /
tatassa tān tathotsṛjya१६ duḥkhena mahatā vṛtaḥ /
jagāma rudraṃ śaraṇaṃ pitarontarhitāstataḥ / /१४//
pitṛṣvantarhiteṣvevaṃ vāyubhakṣastadā dvijaḥ /
kāṣṭhaloṣṭhopalībhūto nirucchvāsovatiṣṭhata१७ / / १५ //
sandhāya१८ mānasaṃ१९ rudre२० niścalaḥ२१ susamāhitaḥ२२ /
hṛdayena japan rudrānākāśe samatiṣṭhata / /१ ६/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
९ nāsti me - gha. / १० yattapaḥ - gha. / ११... sarvānuddharadhvaṃ - kha. / १२ pitāmahā - gha. / १३ yuṣmattapasā - kha. / १४ yajñenāpyatonyathā - ka. kha., śaktyā tvayā jñātvā - gha. / १५,., mupāvṛtaṃ (?), mupāhṛtaṃ - ka,... manuttamaṃ- gha. / १६ tato (do) tsṛjya - ka. kha. gha. / १७,.. tiṣṭhati - kha. / १८ dhyāya mānastato - kha, sa dhyāyamāno rudreti - gha. / १९ manaso - ka. / २० ruddha - kha. / २१ niścalaṃ - kha. / २२... sthitaḥ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
tasya pūrṇe tadā māsi vātavarṣamabhūnmahat /
sarvasatvapramathanaṃ dussahaṃ bhīmaśabdavat // १७/ /
tena varṣeṇa२३ mahatā naiva२४ tasyābhavattadā /
duḥkhaṃ vāpyathavā bhaṅgaḥ२५ samyagevāvatasthivān / / १८/ /
atha taṃ bhagavān devo māse vartati saptame /
viṣṇurūpadharo bhūtvā provāca dvijasattamam // १ ९//
tuṣṭosmi tava bhadrante tapasānena suvrata /
varaṃ varaya viprarṣe yaste२६ manasi vartate // 8.35.२० / /
sukeśastu tato dṛṣṭvā nārāyaṇamupāgatam /
abravīcchaṅkarādicche२७ varaṃ na bhavato hyaham //२ १ //
viṣṇuruvāca२८
alametena viprarṣe nirbandhena haraṃ prati /
devairapi na śakyosau draṣṭuṃ kimuta mānuṣaiḥ / /२२//
sukeśa uvāca
draṣṭuṃ śakyo na vā śakyaḥ kimebhirvo vicāritaiḥ /
kugrahaḥ sugraho vāhaṃ tathāpīśe mano mama / /२३ //
śaṃkarādeva cakreśa śubhaṃ vā yadi vāśubham /
varaṃ kāṃkṣe na ca tvatto२९ na cānyasmāt kathañcana //२४/ /
bhavantopi hi taṃ devaṃ yasmāt sarve samāhitāḥ /
arcayadhve३० stuvadhve३१ ca tasmācchreṣṭhaḥ sa ucyate

8.4.27

sanatkumāra uvāca
tasya tanniścayaṃ jñātvā saṃtuṣṭo३२ bhagavān haraḥ /
viṣṇurūpaṃ parityajya svaṃ rūpa pratyapadyata //२६/ /
uvāca cainaṃ viprendra३३ gaṇapo३४ me bhavākṣayaḥ /
amaro jarayā tyaktaḥ sarvaduḥvivarjitaḥ

8.4.31

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
२३ māsena - gha. / २४ naivaṃ - kha. gha. / २५ bhaṅgaṃ - gha. bhaṃgo - ka. / २६ yatte - ka. gha. / २७.. ttaṃ harādicche - gha. / २८ devadeva gha. / २९.. ha śatrughna - gha. / ३० arcayadhvaṃ - ka. kha. gha-, arcayadhvaṃ sureśaṃ ca - gha. / ३१ stuvadhvaṃ - ka. kha. / ३२ tutoṣa - ka. kha. gha. / ३३ vipendraṃ - - ka gha. / ३४ gaṇapastvaṃ - kha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
aiśvaryeṇa ca saṃyuktaḥ priyo mama purassaraḥ /
imaṃ ca३५ matkṛtaṃ divyaṃ trikūṭaṃ nāma parvatam / /२८/ /
bhavanaiḥ kāñcanairyuktaṃ kāmagaṃ te vadāmyaham /
yeṣāṃ kṛte ca putra tvaṃ māṃ toṣayitumudyataḥ / /२९//
te ceme३३ pitarassarve suputreṇa tvayānagha /
tāritā narakād ghorād gaṇeśaṃ tvā३७ mupasthitāḥ // 8.35.३० / /
kiṃkarāste bhaviṣyanti nityaṃ duḥkhavivarjitāḥ /
gaṇeśvarāstavaiveme३८ bhaviṣyanti vaśānugāḥ३९

8.4.37

sukeśa iti nāmnā ca prathitastvaṃ bhaviṣyasi /
sadā cāṣṭaguṇai४०śvaryasamāyuktaścariṣyasi / /३ २ //
sanatkumāra uvāca
tatassa dṛṣṭvātha pitṝnnarakāt sasuhṛjjanān४१ /
tīrṇān४२ gaṇeśvaratvena punaḥ pūjyena saṃyutān४३ / /३ ३//
maheśvaraṃ hṛṣṭamanāḥ śirasā prāñjalirgataḥ /
uvāca hṛṣyamāṇāsyastadā४४ vacanakovidaḥ / /३४//
sukeśa uvāca
bhagavan gaṇapatvaṃ ca labdhamaiśvaryameva ca /
amaratvaṃ tathākṣayyaṃ tathaivājaratā varā४५ / /३ ५/ /
pitarastāritāśceme४६ gaṇapāścaiva me kṛtāḥ /
nagaśca kāmago४७ hyeṣa labdho me tvatprasādataḥ४८ / /३ ६//
icchāmi tvāṃ४९ maha३deva somaṃ sapravareśvaram५० /
sadā sumukha५१ matyarthaṃ sudṛśyaṃ५२ caiva kāmada५३

8.4.42

sanatkumāra uvāca
sa evamukto bhagavān sukeśena mahātmanā /
uvācaiva५४ midaṃ sarvaṃ bhaviṣyati gaṇeśvara //३ ८ //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३५ idaṃ ca - ka. kha. gha. / ३६ ta ime - gha. / ३७ gaṇeśatva - kha. gha. / ३८ ... stamevaite - kha. gha. / ३९ sadānugāḥ - gha. / ४० nityeṣṭha (nityamaṣṭa?) guṇai - kha. / ४१ sasuhṛjjanaḥ - ga. / ४२ tīrṇo - ga. / ४३ saṃyutaḥ - kha. ga. / ४४ harṣamāṇaśca tadā - kha. / ४५... yyamajaratvamavāpya ca - kha. / ४६.. .ścaiva - kha. / ४७ kāmato - kha. / ४८ tvatprasādajaḥ - ka. / ४९ tva - ka., tvā - kha. / ५० sahagaṇeśvara - gha. / ५१ susukha - kha.. svasukha - gha. / ५२ svadṛśaṃ -gha., nikāmaṃ darśanaṃ tava - kha. / ५३ kāmadaṃ - ka. / ५४ ... na - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
imaṃ giriṃ samāśritya sahaibhiḥ pravarairvaraiḥ५५ /
gaccha sveṣṭāṃ५६ gatiṃ vatsa devān viprām̐śca pālaya / / ३९/ /
visṛjya taṃ tato५७ devaḥ sukeśaṃ gaṇanāyakam५८ /
jagāmādarśanaṃ somaḥ५९ sarveṣāmeva paśyatām //8.35.४० / /
sukeśopi girau tasminnagare svargasannibhe /
narakāṇāṃ६० sa tattvārthaṃ६१ pitṝn papraccha yatnataḥ //४१ / /
vyāsa uvāca
kimarthaṃ gaṇapo brahman tān pitṝn paryapṛcchata /
kathañca pitarastatra ācakhyustasya dhīmataḥ

8.4.2

etadvistaraśastāta saṃkṣepādvā yathātatham /
tvattohaṃ śrotumicchāmi hitaṃ sarvasukhāvaham //४३ / /
sūta uvāca
sa evamuktaḥ surasṛksutaḥ prabhuḥ६२ rvimānakartā६३ vigataprayojanaḥ /
jagāda vākyaṃ suraloka६४ vardhanaḥ६५ purākṛtaṃ (?) duṣkṛtasarvanāśanam //४४/ /
iti skandapurāṇe sukeśavarapradānaṃ nāma paṃcatriśodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
trikūṭaśikhare tasminnagare devanirmite /
āsīnaḥ१ kāñcane divye vimāne strīsamākule२ / / १ //
pitṝna sarvān३ samāhūya saṃpūjya vidhivattadā४ /
sukhopaviṣṭān tān५ dṛṣṭvā idaṃ vacanamabravīt

8.4.3

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
५५ sagaṇapravarai rbhṛśam - gha. / ५६ śreṣṭhāṃ - gha. / ५७ mahādeva - ka kha gha. / ५८ kulanāyakam - gha. / ५९ devaḥ - gha. / ६० nārakāṇāṃ - (?) / ye १ muktyarthaṃ - gha / ६२ paramādareṇa - gha. / ६३ vidhānakartā - gha. / magre - kha. / ६४ munideva.. - gha. / ६५... bandhuṣu (vāndhava?) - kha.,... ballabhaḥ - gha /
१ āsane - gha. / re strījanākutne - ka. kha. / ३ svāṃśca - gha. / '८ vidhivattayā - gha. / ५ upaviṣṭā- nāsanasthān - gha., upaviṣṭān sukhaṃ - ka. ga. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sukeśa uvāca
yuṣmākaṃ tejasā sarvamidamaiśvaryamīdṛśam /
bhavadbhistatkṛtaṃ devā yenāsmi sukhabhākkṛtaḥ

8.4.7

pitara ūcuḥ
maivaṃ vadānṛtaṃ६ putra mādharmaste bhavediha७ /
nāsmatprasādādaiśvaryaṃ tava putra kadācana / /४/ /
vayantu niraye ghore yātyamānāḥ८ sudāruṇe /
tapasā tava vīryeṇa९ sukhamāpma१० sudurlabham / /५//
tvayā vayaṃ suputreṇa tāritā nirayād yathā११/
tathā१२ nānyaṃ prapaśyāmo१३ dhanyo hi१४ tvaṃ suto hi naḥ / /६/ /
adya१५ varṣasahasrāṇi bahūni niraye vayam /
pacyema१६ ghore durvṛttā bandhuḥ syāstvaṃ na no yadi

8.4.8

bahavaḥ prāṇinaḥ putra yātyante१७ tatra१८ saṃyatāḥ१९ /
ati२० ghore .sudurvṛttā२१stapo yeṣāṃ२२ na vidyate

8.4.11

sukeśa uvāca
pitaro noktapūrvaṃ२३ me mṛṣā na ca vadāmi vai२४/
yathā prabhāvādyuṣmāka२५maiśvaryaṃ mama tattadā / /९/ /
śṛṇudhvaṃ vadataḥ२६ samyak māvamadhvaṃ२७ vaco mama /
na cāvamanye pitaro२८ devatāḥ२९ kovamanyate // 8.36.१० / /
pitaraḥ karma kurvanti satāṃ yat saṃmataṃ bhuvi /
nityaṃ cāśāsate caiva३० prajā naḥ santu puṣkalāḥ

8.4.18

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
६ vācānṛtaṃ - kha. / ७ vyanīnaśat - kha. / ८ pātyamānāḥ - ka / ९ tava devasya - ka., devadevasya - gha / १०... māptāḥ - gha,... māyuḥ (puḥ? / - ka. kha. / ११ vayaṃ - kha. / १२ tasmāt - kha. / १३ prapaśyāma - ka. ga., ...mi - kha. / १४ dhanyānāṃ - kha / १५ anya. - kha / १५ pacyāmi ( ma) - kha. /; १७ pātyante - gha. / १८ yatra - kha / १९ saṃyutāḥ - gha. / २० api - gha / २१ ghoreṣu durvṛttā - ka. gha / २२. stapaste- ( ṣāṃ)?.. ka. gha.,.. stapyante - kha. / २३ noktapūrvosmi - ka. / २४ mṛṣā vāda kadācana - gha. / २५ prabhāvama- smākaṃ - gha. / २६ vedataḥ - kha. / २७ māvamaṃsthā - ka. kha ga. gha. / २८ pitaraṃ - gha. / २९ devatāṃ - gha. / ३० tena - kha ga., te ca - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
dhārmikāśca kṛtajñāśca satkarmaratayastathā /
ye no narakagartasthān३१ tārayiṣyanti nityaśaḥ / /१ २//
teṣāṃ tatkāryakaraṇāt svadharmācyavanena ca३२ /
sa dharmonuṣṭhitaḥ३३ samyak prajā janayate śubhāḥ //१ ३ //
dhārmikāśca vadānyā३४śca kṛtajñāḥ satpathe३५ sthitāḥ /
pitṛbhaktāśca sarvatra३६ pitṝṇāṃ tāraṇe ratāḥ३७ / ११४//
sohaṃ bhavadbhi३८rdharmeṇa pareṇa ca samādhinā /
janitastapasā yukto bhavatāmeva३९ sarvaśaḥ४० // १५ / /
devamārādhya narakāt pitṝm̐stāritavān punaḥ४१ /
eṣa prabhāvo yuṣmākaṃ tapaḥ sucaritaṃ ca ha / /१ ६/ /
mamātra४२ kiṃ mahāprajñā४३ anṛtaṃ vātra kiṃ vacaḥ४४ /
iyaṃñca vaidikī śubhrā śrutirvedavidāṃ varāḥ / / १७/ /
pramāṇaṃ yadi manyadhvaṃ ātmanā४५ kṛtamityuta /
aṅgādaṅgāt saṃbhavasi hadayādadhijāyase

8.4.23

ātmā vai putranāmāsi sa jīva śaradāṃ४६ śatam४७ /
aṅgebhyohaṃ samutpanno yuṣmākaṃ hadayācca ha // १९/ /
ātmanāhaṃ४८ tathātmānaṃ yuṣmām̐stārivām̐stataḥ /
tasmād bhavanto manyantāṃ४९ sarva eva samādhinā / / 8.36.२० / /
tasmāddhi ghorāntarakāttāritāḥ svena karmaṇā /
na cānyakarmaṇā५० kaścidanyastarati durmatiḥ५१ /
svakarmaṇā५२ hi jantūnāṃ phalapāko vidhīyate //२ १ / /
sanatkumāra uvāca
tatasta evaṃ pitarastena proktā mahātmanā /
harṣeṇa sāśrunayanā idamūcustadā vacaḥ // २२/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३१ nirayaghorasthān - kha / ३२ svadharmaṃ kurute naraḥ - gha / ३३ dharmānuṣṭhitaḥ - gha. / ३४ vadanyāśca - ka. kha. ga. / ३५ satpathi - ka kha. ga. / ३६ sarvatra - kha. / ३७ sadā - kha / ३८ naivaṃ bhavati - gha / ३९ yuktairbha vatāmeva - kha, caiva - gha. / ४० nānyathā - kha / ४१... nahaṃ - gha ४२ mayātra - gha. / ४३ pratijñā ta - gha , prājñā - ka. / ४४ na vadāmyahaṃ - kha / ४५... mātmanā - ka. kha., sā - ga,.. garthinā - gha. / ४६ śaradaḥ - kha gha.. / ४७ śrutaṃ - ka / ४८ taṃ kha / ४९ manyanta, - kha. gha / ५,,,. tkarmaṇā ka. kha. gha. / ५१ durgatiṃ - ka. gha / ५२ svakarmaṇo - kha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
pitara ūcuḥ
tvadanyaḥ ko vadedevaṃ yo na syādīśasaṃmataḥ /
yuktametattava vaco dhārmikasya mahātmanaḥ

8.4.24

yo na syādīdṛśaḥ putra५३ kathaṃ taṃ savadevapaḥ /
iṣṭaistu५४ yojayet५५ samyag yathā tvāṃ govṛṣadhvajaḥ

8.4.26

tvaṃ dhātā tvaṃ hi no५६ bandhustvaṃ janetā५७ mahāmate /
pitā tvameva putrā hi vayaṃ tava na saṃśayaḥ / /२५/ /
atra te vartayiṣyāmaḥ purāvṛttaṃ mahāmate५८/
śrutau smṛtau ca yad gītaṃ tannastvaṃ५९ mantumarhasi६०

8.4.27

pitara ūcuḥ
putrā hi brahmaṇā sṛṣṭā devā yajata māmiti /
te yajanta६१ tadātmānaṃ६२ teṣāṃ brahmā cukopa ha

8.4.28

uvāca cenān६३ saṃrabdho naṣṭasaṃjñā bhaviṣyatha /
te śaptāḥ६४ brahmaṇā sarve sametya ca६५ divaukasaḥ

8.4.29

duḥkhaśokasamāyuktā dīnāstaṃ६६ tuṣṭuvustadā६७ /
prasannaṃ taṃ samālakṣya ta ūcuḥ śirasā natāḥ

8.4.8.36.30

naṣṭasaṃjñā vayaṃ deva tānno६८ yaccha punaḥ prabho /
tat kṣamasva ca deveśa ajñānādyat kṛtaṃ hi naḥ

8.4.32

athaivamukto devai६९stairbrahmā lokapitāmahaḥ /
uvāca praṇatān devān sānukrośamidaṃ vacaḥ / /३१ //
brahmovāca
prāyaścittaṃ mahāsatvāścaradhvaṃ niyamena ha७० /
vyabhicārakṛtaṃ७१ sarvaṃ tataḥ pāpaṃ prahāsyatha

8.4.34

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
५३ putraṃ ka., putraḥ - gha / ५४... stva - ka kha. / ५५ yojayat - ka kha. / ५६ hito - ka. / ५७ janitā tvaṃ /१) / ५८ mahātmane - gha / ५९ tatastvaṃ. - gha / ६० smartumarhasi - ka, saṃsmartumarhasi - gha. / ६१ jayanta - ka. kha. / ६२ stadātmānaṃ - ka / ६३ cainaṃ - ka. kha. / ६४ staṃ tadā devaṃ - ka. gha. / ६५ sarva eva - ka gha. / ६६ brahmāṇaṃ - ka- gha / ६७??. ssadā - ka. ga / ६८ tanno - ka. kha. gha. / ६९ deva - kha. / ७० kurudhvaṃ bho yuṣmāñcīrṇe dadāmyahaṃ - kha. / ७१ kṛte cāvakṛtaṃ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
devā ūcuḥ
saiva saṃjñā na no deva vidyate७२ sarvasṛk prabho /
yayā jñāsyāmahe tāni prāyaścittāni lokapa / / ३३ / /
brahmovāca७३
svān putrān paripṛcchadhvaṃ tataḥ śreyamavāpsyatha७४ /
punaḥ saṃjñāṃ ca dharmajñā mā kurudhvamatonyathā

8.4.37

pitara ūcuḥ
tataste suraśārdūlāḥ papracchuḥ svān sutām̐stadā /
prāyaścittāni dharmām̐śca vedān sāṅgān savistarān७५ / /३ ५/ /
te ca tebhyastadā putrā ācukhyuḥ७६ prayatāḥ śubhāḥ /
yāthātathyena tatsarvaṃ parameṇa samādhinā //३ ६/ /
atha te labdhasaṃjñāśca labdhakāmāstathaiva ca /
svānputrānabhyabhāṣanta prīyamāṇā mudā yutāḥ

8.4.55

devā ūcuḥ
putrā na yūyamasmākaṃ vayaṃ putrā hi vaḥ sutāḥ७७ /
yairjñānaṃ naṣṭasaṃjñānāṃ kṛtamasmākamavyayam / /३८/ /
tairevamukte tatrāgād७८ brahmā lokapitāmahaḥ /
uvāca cedaṃ tāndevān sarvāneva mahāyaśāḥ //३९/ /
brahmovāca
vadanti nānṛtaṃ devāḥ satyaṃ deveṣu vartate८० /
sutāścoktā hi vaḥ sarve pitaro nānṛtaṃ hi tat / /8.36.४० //
tasmāt८१ pitṛtvaṃ yuṣmākaṃ८२ putrāṇāṃ nityamavyayam /
bhaviṣyati na sandeho yūyaṃ putrāśca sarvaśaḥ / /४१ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
७२ prapaśyet ( śyat) - kha. / ७३ pitāmaha - ka. gha. / itaḥ paravarti patramekaṃ khaṇḍitam ( naṣṭaṃ) - ka. pustake / ७४ yopyavāpsyatha - gha. / ७५ vedājñā (ṅgām̐) śca suvistarān - gha / ७६ ācakṣuḥ - kha. gha / ७७ putrāṇāṃ nityamavyayaṃ - ga. / ७८... ktai statrāgād - ga. / ७९ pitāmaha - gha. / ८० nānṛtaṃ - gha. / ८१ asmat - gha. / ८२ pitṝṇāṃ - gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
nahya८३ śiṣyāya kathyante rahasyāni kathaṃcana /
ekārthau putraśiṣyau ca tasmāt putrāḥ stha sarvaśaḥ //४२ / /
taranti putraiḥ pitaraḥ putrām̐stān tārayanti ca /
tārayitvā pitṛtvañca८४ karmaṇā tena yānti te / /४३ / /
yūyañca tāritāḥ putrairajñānānnarakāttathā८५ /
tasmādime hi८६ pitaro yūyaṃ putrāśca sarvaśaḥ / /४४/ /
pāti yasmāt pitā tasmāj janayatyapi८७ vā pitā८८ /
putreṣu caitadubhayaṃ pitarastena vo८९ matāḥ / /४५ / /
tataste brahma - - - - - - - - - - - /
- - - / /४६ / /
- - - - - - - - - - - - - - balāḥ /
pitarastān varairiṣṭaiśchandayāmāsura०yathāḥ / /४७/ /
pitaraśca tato vavruragre yajanamātmanaḥ /
yo noniṣṭvā yajeddevān९० na sa tatphalamāpnuyāt९१ / /४८/ /
enasā cābhisaṃyukto maha - - - - - - /
- - - - - - - / /४९ / /
... - - /
yathāgataṃ tato jagmurbrahmaṇā saha sarvaśaḥ / / 8.36.५० / /
pitara ūcuḥ
yathā९२ vayaṃ tvayā putra narakānnaṣṭacetasaḥ /
tāritāścetanāvantaḥ punaśca pravarīkṛtāḥ९३ / /५१ / /
pitā tato bhavān pūjyo yonuyāsi mahā - - /
- - - - - - - - - - - - - - - - //५ २ / /
- - - - - - - - - - - - - sattamaḥ /
praṇataḥ prāñjalirbhūtvā pitṝn vacanamabravīt / /५३ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
८३ nahi - kha. / ८४ pitṝna putrāḥ - gha. / ८५... rajñāne narakāttathā - kha // ८६... ttepīha - gha. / ८७ janayam̐ścāpi - gha. / ८८ tān - ga. / ८९ co - ga., vā (?) / ९० yajandevān - kha. / ९१ tatphalamavāpnuyāt - kha. / ९२ tathā - kha. / ९३ pracarīkṛtāḥ - kha. ga. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
evametadyathoktaṃ vo nānṛtaṃ vo vacaḥ śubham /
paraspara९४ pitṛtvaṃ hi sarveṣāṃ samudāhṛtam / /५४/ /
varaṃ bhūya imaṃ९५ mahyaṃ prayacchata gaṇeśvarāḥ /
. . .... . .. .. /
etena praśnamiṣṭaṃ hi kathitaṃ dvijasattama (?)

8.4.56

pitara ūcuḥ
nāsti kiṃcidaviditaṃ bhavataḥ pravareśvara९६ /
bhavānasmatpramāṇārthaṃ vyākhyātattvamihecchasi

8.4.63

brūhi yadviditaṃ nosti kathāyiṣyāma taddhi te९७ /
śrutaṃ vāpyanubhūtaṃ ९८ vā yathāśakti ९९ yathātatham१००
. .... . . ... . / / / ५ ७/ //
sukeśa uvāca
bhavanto narake ghore parikliṣṭāḥ sudāruṇe /
ataḥ śrutijñāḥ sarveṣāṃ narakāṇāmasaṃśayam / /५८/ /
teṣāṃ satattvaṃ yogañca १०१ kālabhedaṃ tathā kramam /
tatsarvaṃ śrotumicchāmi paraṃ kautūhalaṃ hi me / /५९ / /
kiyanto१०२ narakāste ca kiṃ pramāṇāḥ kimāśrayāḥ१०३ /
kiṃ rūpā ke ca yātyante१०४ kathaṃ caiva suduḥkhitāḥ //8.36.६ ० / /
- - - - - - - - - - - - - - - - - /
- - - - - - - - - - - - - - - / /६१ //
kathaṃ ca tapyate janturvācyate (?) ca kathaṃ tathā /
kiyatā caiva kālena narakāt sa vimucyate /
muktaścottiṣṭhate kena kathaṃ saṃsarate१०५ punaḥ / /६ २//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
९४ parasparaṃ - gha. / ९५ varantudattaṃ - kha. / ९६ pracareśvara - ga. / ९७ tadvibho - gha / ९८ vā anubhūtaṃ - kha., yadanubhūtaṃ vā - ga. / ९९ vṛṣṭaṃ vāpi - kha. / १०० yathābalam - gha. / १०१ tvaṃ - gha. / १०२ kīrtyante - gha. / १०३ kimāśrayāt - kha. / १०४ pātyante - gha. / १०५ santarate - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
etatsarvamaśeṣeṇa vistareṇa yathātatham /
kathayadhvaṃ mahāprajñāḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me१०६

8.4.1

tamupendrapitāmaheśvareśapravareśaṃ viditārthatattvakośam /
duritāṃkita - -muktayogaṃ pratiyogaṃ tvidamāhuragrayogam //६४/ /
iti skandapurāṇe sukeśa१०७ mahābhāgyaṃ nāma ṣaṭtriṃśodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
tataste pitarastasya pratiṣṭhāṃ१ svasutaṃ prati२ //
sumarmāṇamiti khyātaṃ kathayāmāsuravyayāḥ

8.4.5

pitara ūcuḥ
ayante३ janakaḥ putra४ suśarmā lokaviśrutaḥ /
kathāyiṣyati tattvena yattvayā samudāhṛtam / /२ //
sanatkumāra uvāca
tataḥ suśarmā viprarṣe tamāmantrya५ mahāmanāḥ६ /
uvācedaṃ mahāsattvaṃ७ sukeśaṃ gaṇasattamam / /३ / /
suśarmovāca
sukeśa na vayaṃ sākṣāt patitā narakārṇave /
tvayyālambitacittāstu patiṣyāmastvayā vinā / /४/ /
kintu tadyātanābhītāściṃtayāmastvaharniśam /
kīdṛśāste mahāghorā narakāḥ śrutidāruṇāḥ

8.4.6

tataste kathayiṣyāma yathāprajñaṃ yathāśrutam /
gaṇeśvareśa८ śṛṇu me९ narakā ye १० prakīrtitāḥ

8.4.8

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१०६.. statsarvaṃ vistareṇa tu - ṣa. / १०७ pitṛpakṣe - gha. /
१ pitaraṃ - gha. / २ sumahāprabhaṃ - gha. / ३ ayanno - gha. / ५८ putraḥ - ga. / ५ tamohaṃtā - gha / ६ mahābalāḥ - gha. / ७... tva - gha. / ८ gaṇeśvara tvaṃ - gha. / ९ ye - kha. / १० me - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
durāsadā mahādurgāḥ sarva११ prāṇibhayaṃkarāḥ /.
prathamo narakastatra viśruto yamalācalaḥ१२ / /७/ /
dvitīyaḥ śālmalo nāma tṛtīyaḥ kālasūtrakaḥ /
kumbhīpākaścaturthaśca asipatravanoparaḥ१३

8.4.9

tathā vaitaraṇī ṣaṣṭhaḥ saptamaścāpyayoghanaḥ१४ /
aṣṭamaḥ padma ityeva mahāpadmastathāparaḥ

8.4.14

rauravo daśamaścaiva mahāraurava eva ca /
dvādaśaśca tamo nāma tamastamatarastathā१५ / /8.37.१ ० //
ete mahānto narakā ucchrāyāśca tathāpare /
ekaikasyocchrayā hyaṣṭau narakāstepi kīrtitāḥ // ११ / /
ucchrayeṣu saviśrāmā yātanā bhavatīśvara१६ /
itareṣu tvaviśrāmo viśeṣo hyeṣa१७ kīrtitaḥ / / १ २//
teṣāṃ satataduḥkhaṃ tu nṝṇāṃ pāpena karmaṇā१८ /
bhedaḥ kṣayācca१९ pāpasya kramasteṣāṃ pravakṣyate२० //१ ३ / /
pramāṇaṃ tu gaṇeśeha na śakyaṃ२१ vaktumekaśaḥ /
vibhutvāt karmaṇastasya kṣayādantaṃ prapaśyati२२

8.4.18

narake patitaḥ२३ sarvo nāntaṃ tasya prapaśyati /
kṣīṇapāpāḥ prapaśyanti yathā tacchṛṇu mevyaya // १ ५/ /
patito२४ narake ghore duṣkṛtī svena२५ karmaṇā /
yātyamāno२६ tikaruṇaṃ२७ diśamekāṃ prapadyate / /१ ६/ /
sa gatvā śīghramadhvānaṃ bahuyojanavistṛtam /
bahūnanyā२८ nanāsādya tasyāntaṃ२९ vinivartate // १७/ /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
११ sarve - gha. / १२ yamalocanaḥ - gha. / १३... stataḥ paraḥ - gha. / १४ yamaḥ - gha. / १५ tatastamaparastamaḥ - gha., stamottamaḥ - ga. / १६ tvaraḥ - ga. / १७ hyatra - kha. / १८ tu pāpakarmaṇām - gha. / १९ bhedakṣayaśca - kha / २० pravartate - gha. / २१ na śakyaṃ - ka. ga., vai śakyate - gha. / २२ prayasyati - ga. / २३... titavaḥ - ka. ga. / २४ pātito - kha, patate - gha / २५ duṣṭatitvena - gha. / २६ pātyamāno - gha., pātyamāno pi - kha. / २७ karuṇāṃ - ka. / २८... dhyā - ka. ga. / २९ tasmāta - ga. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
vinivṛtya tato bhūyo yātyamāno vicetanaḥ /
anyā diśaṃ३० punargatvā tathaiva vinivartate

8.4.8.37.20

evaṃ sarvā diśo३१ gatvā hyantamaprāpya duḥkhitaḥ /
yātyate karuṇaṃ tatra na kaścidiha vidyate //१ ९//
yātanānte tvakaruṇaṃ३२ pāpasyānte tataḥ punaḥ /
prapaśyate३३ parimitaṃ paricchinnaṃ ca sarvaśaḥ

8.4.25

dvāreṇa mahatā yuktaṃ tatastasmādvimucyate /
evaṃ hi narakāssarve hyanantāścākṣayāvyayāḥ //२ १ //
na teṣāṃ parisaṃkhyānaṃ yojanaissaṃvidhīyate /
yena kālena tu punarjantuḥ patati३४ duḥkhitaḥ / /२२//
yathā३५ caitacchṛṇu vibho kathyamānaṃ mayānagha३६ /
kṛtvā pāpāni karmāṇi kṣayānte३७ duṣṭacetanaḥ३८ / /२३ / /
vyādhyādhiyuktaḥ kleśena tyajati svāntanūn tataḥ /
yamadūtairmahāpāśairbaddhvā duḥkhasamīritaḥ / /२४/ /
viṣameṇa pathā deva nīyate vikṛtākṛtiḥ३९ /
ayomayaiḥ kaṇṭakaiśca vidhyamānastatastataḥ

8.4.8.37.30

keśamajjāsthipaṃkaiśca४० dihyamāna४१ ssamantataḥ /
viṣameṣu ca garteṣu prapatanbhidyate punaḥ४२ // २६ / /
kvaciccopalavarṣeṇa mahatā sannikīryate /
tatra bhinnaśirojānupādabāhūrūbandhanaḥ / /२७//
kṛṣyate yamadūtaiśca punaḥ kaṇṭakibhirdrumaiḥ४३ /
yātyate४४ bhidyate caiva vallībhiścā४५ vabaddhyate४६ / /२८/ /
evaṃ bahuvidhākārairduḥkhadaiḥ pathibhiḥ prabho /
nīyamāno vaśaḥ४७ kleśān prāpnoti yamasādanam४८ / २९//
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३० diśāṃ - ka. ga. / ३१ sarvadiśo - ga. / ३२ tu karuṇa - kha. / ३३ prapaśyante - - ka kha / ३४ kāle punaḥ jantuḥ pathibhiḥ pathi - kha. / ३५ tathā - gha, vai - kha. / ३६ patanti ghoresmin tat śṛṇuhyaparaṃ vibho - gha., tayānagha - kha. / ३७ bhramante - gha. / ३८ cetasaḥ - kha.,... cetasāṃ - gha. / ३९... ti - ka. ga- / ४० keśāmedhyāsthipaṃkaiśca - ka. gha. / ṭha १ dahyamānaḥ - ka kha. gha. / ४२ pratāpā (prapātā) vicetanaḥ - gha / ४३... rvṛtaḥ - gha. / ४४ pātyate - kha, pādyate - gha. / ४५ balibhiścā - gha. / ४६. pi badhyate. - gha. / ४७ nīyamanā sa vai - gha., vaśaṃ - ka. / ४८ mayasādhanaṃ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
sa tato yamamaprāpya dūrādeva yamājñayā/
citraguptamupāgamya śrāvyate karma yatkṛtam

8.4.31

somognirvaruṇo vāyuḥ sūryaśceti tadā naram४९ /
sākṣiṇastatra jantūnāṃ५० bruvate yat kṛtākṛtam५१

8.4.32

ukto vibhāvitaścaiva citraguptena coṣitaḥ/
narake pātyate ārtta५२ ūrdhvapādo hyadhaḥśirāḥ५३

8.4.33

tomarai५४ ścātitīkṣaṇāgraiśśaraiścātha paraśvadhaiḥ/
bhindipālairmudgaraiśca atibhirdīrghavedhanaiḥ५५

8.4.34

parighaiḥ karapatraiśca vajraiṣṭaṃkairhalopalaiḥ५६/
kīlaiśca muśalaiścaiva kṣārapiṣṭena caiva hi

8.4.35

pradīptaiścāyudhairghorairagnivarṣeṇa cāpyuta /
hanyamāno divārātraṃ vinadan५७ karuṇaṃ bahu

8.4.36

varṣāṇāṃ tu sahasreṇa narakaṃ prāpnute śubham/
sa tatra patito bhūyo yātya५८mānaḥ suduḥkhitaḥ

8.4.37

varṣakoṭimaviśrāntaṃ५९ nirayāntaṃ prapadyate/
mahānarakamuktaśca ucchrayāntaramāśritaḥ

8.4.38

śītena vāyunā spṛṣṭaḥ sukhaṃ६० tatra sa vindati/
sa taṃ viśrāmamāsādya vismṛto yātanāṃ tadā

8.4.39

muhūrttamāhṛte६१ svapne rākṣasenāpakṛṣyate/
sa tena kṛṣyamāṇaśca bhūyo duḥkhaśucārditaḥ६२

8.4.8.37.40

karuṇaṃ bahudhātīva६३ pravilapyāvatiṣṭhate६४/
tato bhūyaḥ samākṛṣya yātanāyāṃ sa rākṣasaḥ

8.4.41

yātayatyeva ६५ taṃ jantuṃ saviśrāmaṃ६६ sacetasam६७ /
tatra varṣasahasraṃ vai yātitaḥ punareva saḥ

8.4.42

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
४९ tadānanam - gha. / ५०.. ssarvajantūnāṃ - dha. / ५१ karma yat - ka. ga. / ५२ nipatatyārta - ka. ga., nipatatyāśu - gha / ५३. ..,tyadhaśirāḥ - kha., hyadhomukhaḥ - gha / ५४ tairetai - gha. / ५५ ṛṣṭibhirdīrgha- vedhanaiḥ gha. bhedanaiḥ- - kha gha- / ५६. jvalopalaiḥ - ka gha. / ५७ vilapa ( n) - gha. / ५८ yāpya... - gha. / ५९ praviśramya - kaḥ ga,, sa viśrāmya - gha. / ६० duḥkhaṃ - ka / ६१ muhūrte pragate - gha / ६२ duḥkhena cārditaḥ ka kha / ६३ caiva - ka / ६४ vipralapyāvatiṣṭhate - ka. / ६५ pātayatyeva? / ६६ jantumavi-śrāmaṃ? / ६७ sacetanam - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
anyasminnucchraye ghore yātyate६८ tāvadeva hi /
evaṃ sa ucchrayān prāpya aṣṭau pāpena karmaṇā

8.4.49

saṃsāre६९ kṛmikīṭādijantuḥ saṃpratipadyate /
ye tu gacchanti tān ghorān narakān७० puruṣādhamāḥ/ /४३ //
tānahaṃ saṃpravakṣyāmi tava putra samāsataḥ /
prathamo yo mayā prokto narako yamalācalaḥ / /४४/ /
yātyante७१ tatra puruṣā mahānirayagāminaḥ /
parvatau dvau bhahāsatvasiṃhavyāghrasamākulau //४५/ /
śarabhebhasamākīrṇau७२ bahusarpasamākulau७३ /
pakṣibhirvividhākāraiḥ puruṣaiścodyatāyudhaiḥ //४६/ /
vṛkṣairaparṇṇaissaṃyuktau sūcībhirvajrakaṇṭakaiḥ /
tayorantaramekaṃ vai samaṃ sūcībhirāvṛtam / /४७//
ūrdhvābhirvajratuṇḍābhirabhedyābhistathaiva ca /
anyataḥ puruṣairghoraiḥ śastrapāṇibhirāvṛtau७४ / /४८/ /
prākāreṇa ca lauhena७५ samantāt parivāritau /
ākāśe cāpi lauhena tau jālena७६ samāvṛtau

8.4.2

yātyante tatra puruṣā ye vai striyamanicchatīm /
ākramanti parakyāṃ७७ vai kanyādūṣaka eva ca / / 8.37.५० / /
nyāsāpahārakaścaiva tathā māṃsāpahārakaḥ७८ /
rasāpahārakaścaiva yaścāpi paradūṣakaḥ / /५१ / /
indriyagrāmaghātī ca mithyāliṅgī tathaiva ca७९ /
mṛgaśvāpadahantā ca pṛṣṭhamāṃsāśinaśca ye / /५२ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
६८ pātyate - gha. / ६९ sasāra - ka. gha.,.. ra - kha. ga. / ७० taṃ ghoraṃ narakaṃ - ka. kha. gha. / ७१ pātyante - gha. / ७२... ṇa - ga. / ७३ samākulaiḥ - ga. / ७४.. .rāvṛtaiḥ - ka / ७५ lohena - ka. kha. ga. / ७६ tojalena - kha / ७७ parākyāṃ - ka., pārākya - ga., parakīyā? ७८ māṃsāpahārakāḥ gha. / ७९ mithyālāpina eva ca - gha , mithyāliṅga - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
vṛthāmāṃsāśino ye ca hiṃsāṃ८० ye ca prakurvate /
ete narādhamāḥ putra gacchanti yamalācalam८१ / /५ ३ / /
yamaleṣu८२ ca jāteṣu८३ yo na kuryānnarādhamaḥ /
prāyaścittamaśuddhātmā sa ca taṃ pratipadyate / /५४/ /
sa prasanno yathoktaistaiḥ puruṣaiḥ samabhidrutaḥ /
āyudhaiśchidyamānaśca८४ parvataṃ taṃ prapadyate८५ //५५/ /
tatra vyāghraiśca८६ kupitaiḥ śarabhaiśca८७ tarakṣubhiḥ /
sarpairviḍālaiḥ patagairayastuṇḍaiśca bhakṣyate //५६ / /
tairbhakṣyamāṇo yadi ca vṛkṣaṃ samadhirohati /
tatra taiḥ kaṇṭakaistīkṣṇairbhidyate८८ pakṣibhiśca ha / /५७/ /
atha cet kandarāṃ tasya guhāṃ vā yātumicchati /
tatrāpi hyagninā dagdho duḥkhārtto vinivartate / /५८/ /
atha cedantaraṃ ghoraṃ tayoḥ saṃpratipradyate /
tatra sūcībhirugrābhiḥ८९ pādayorbhidyate naraḥ / /५९ //
bhinnañca taṃ samālakṣya९० hyaśaktamapasarpaṇe /
samāgamamyācalau kṣipraṃ pīḍayetāmatīva hi //8.37.६ ० / /
pīḍyamānocalābhyāṃ sa९१ yantreṇekṣuvadāturaḥ /
karuṇaṃ krandamānastu yātanāṃ tāṃ samaśnute / /६ १ //
bhakṣitasyātha bhinnasya viluptasya ca pakṣibhiḥ /
dagdhasya ca navaṃ bhūyaḥ śarīramabhijāyate / / ६२ //
evaṃ sa yātyamāno९२ vai bahūnabdān suḥdukhitaḥ /
dvāraṃ labdhvā viniryāta९३ ucchrāyeṣu९४ nipātyate / /६३ / /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
८० vṛṣa - ka. ga, viṃśa - ravra / ८१ yamalocanaṃ - gha. / ८२ aparādheṣu - gha. / ८३ yāteṣu - gha. / ८४... śchidyamānāśca - ka. ga., chidyatetamaṃ - kha / ८५ sa ca taṃ pratipadyate - kha. / ८६ siṃhaiśca - kha. / ८७ śārdūlaissa - .kha. / ८८.?. rbhakṣyate - va. / ८९ sūcibhirugrābhiḥ - ga. / ९० sasālokya - gha / ११ ca - ka kha. / ९२ pātyamāno - gha / ९३ viniḥsṛtya - ka. kha. gha. / ९४ ucchrayeṣu - ka. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
yamalācalametamugravegaṃ bahudhāpāpasameta९५karmayogam /
śṛṇuyādya abhīkṣṇaśotivegaṃ sa na yātyeva९६ tamugrapāpayogam / /६४ //
iti skandapurāṇe narakavarṇane yamalācalakathanaṃ nāma saptatriṃśodhyāyaḥ
suśarmovāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śālmalīnarakaṃ punaḥ /
yātyante१ tatra puruṣāḥ subhṛśaṃ२ pāpakarmiṇaḥ / /१ / /
śālmalīnāṃ sahasrāṇi bahūni pravareśvara /
uccāssarvāśca tā ghorā bahuyojanavistṛtāḥ

8.4.6

mahāśākhā mahāpatrā mahākaṇṭakasaṃyutāḥ३ /
lauhena mahatā caiva prākāreṇābhisaṃvṛtāḥ / / ३ / /
jālena mahatā sarvā४ upariṣṭhān samāvṛtāḥ /
puruṣāstatra tiṣṭhanti bahavo ruṣitānanāḥ / ४४//
vajradaṇḍopaladharā५ asimudgaradhāriṇaḥ /
anyaiśca vividhākārairāyudhairvṛtapāṇayaḥ६ / / ५/ /
yātayanti bhṛśaṃ jantūnavaśāste८ sudāruṇāḥ९ /
chidyamānāśca tatrāpi rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ

8.4.13

diśaḥ prapadyate sarvā vedanārtaḥ suduḥkhitaḥ /
vrajate yatra yatrāsau tatra tatrābhihanyate / /७//
garteṣu patitaṃ caiva rākṣasāḥ prāpya sarvaśaḥ /
śastraiśca vividhākārai१० rnikṛntantyatidāruṇāḥ११ / /८ //
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
९५ vahu pāpasya saheta - kha. / ९६ yāti - ka kha. ga. /
१ patanti - gha. / २ svadṛśaṃ - gha. / ३ mahākaṃṭakibhirdrumāḥ - kha. / ४ sarvamupariṣṭāt - gha. / ५ ṭaṃko- paladhārā - kha ga. / ६ dhṛ (rdhū) tapāṇayaḥ - kha. gha. / ७ pātayanti - ka kha. ga, ghātayanti - gha / ८ mukharāste - gha / ९ sadāvaśā. - gha. / १० anyairnānāvidhākārai - ka. / ११ nikṛtyantetidāruṇaiḥ - kha /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
śrāvayantaḥ१२ purānena१३ kṛtaṃ pāpaṃ durātmanā१४ /
bhartsayantaśca१५ durvṛttaṃ patitaṃ kvacideva hi१६ / / ९ //
tata utthāya bhinnāṅgaḥ sonubaddhaśca rākṣasaiḥ /
sūcīkaṇṭakasaṃyuktaṃ deśamanyaṃ prapadyate //8.38.१ ० //
tatra sūcībhirugrābhiḥ kaṇṭakaiścāyasaiḥ punaḥ /
bhidyamāno nadan१७ duḥkhānnipatatyatiduḥkhitaḥ // ११ / /
tatrāpyenaṃ samāsādya vividhāyudhapāṇayaḥ /
rākṣasābhidravantyeva१८ vairiṇo१९ vairiṇaṃ२० yathā / / १ २//
tasmādutthāya२१ vegena vṛkṣaṃ yadyabhirohati /
tatra२२ taiḥ kaṇṭakaistīkṣṇairbhidyate chidyatepi ca२३

8.4.14

patraiśca२४ vividhākārairayastuṇḍaiśca pakṣibhiḥ /
hṛtakarṇākṣināsoṣṭhaḥ patito dharaṇītale

8.4.17

tatra sūcībhirugrābhiḥ sarvāṅgeṣu vibhidyate /
evaṃ bahuvidhākārā yātanāstatra duḥkhitāḥ //१ ५//
prāpnuvanti durācārā ye tānnigadataḥ२५ śṛṇu /
agnido garadātā ca viyonau२६ yaśca gacchati //१ ६//
puṃsi yo vocchṛjecchukraṃ२७ viṣado māṃsavikrayī /
samudrayāyī duṣṭātmā yaścaiko miṣṭamaśnute२८

8.4.19

atithinnārcayedyaśca२९ yaśca mithyāvratī bhavet३०/
brahmojḻa(?)śca३१ vivāsāśca yopaḥ praviśate dvijaḥ३३ //१८/ /
ghaṇṭiko grāmayājī ca śūdrādhyāpaka eva ca३४ /
tathā vārdhuṣiko lubdho३५ brahmaṇaścaiva vikrayī३६

8.4.8.38.20

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१२ śrāvayante - kha. / १३ purāṇāni - gha / १४ mahābalāḥ - ka. ga. gha. / १५.. ntyeva - kha / १६ kecideva hi - ka. / १७ rudan - gha. / १८... bhibhavantyevaṃ - gha. / १९ vairiṇaṃ - gha. / २० vairiṇo - gha. / २१ asmādutyāya - kha. gha. / २२ atra - kha. / २३ vā - kha. / २४ yantraiśca ka. kha / २५ tānme nigadataḥ - ga.,.. .metānnigaditān - gha. / २६ ayonau - ka- gha. / २७ vinyase.. - ka. gha., cchṛjate śukraṃ - ka, garbhaṃ - gha. / २८ mṛṣṭamaśnute - ka. / २९ atithīnnārcayedyaśca - gha., yastu - kha. gha. / ३० mithyācarati yo vratī ' taṃ) - kha., mithyāpravī (bruvo) - ka. / ३१ brahmahā - gha. / ३२ vivastraśca - kha. / ३३ naraḥ - kha / ३४ devadravyāprahārakaḥ - gha. / ३५.. kānnādhvā - gha. / ३६ vikretā caiva brahmaṇaḥ -.. .vikretā brahmaṇastu- yaḥ gha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
ete gacchanti durvṛttāḥ kūṭaśālmalisaṃjñakam३७ /
koṭīdvayena tūttīrṇā३८ varṣāṇāṃ vai punaśca३९ te

8.4.22

ucchraye४० pātitāḥ४१ stokaṃ kālaṃ viśrāmya vai punaḥ /
pātyante narake tasmin yāvat kṣīṇaṃ tadenasam /
eṣaiva vidhiranyeṣāṃ narakāṇāṃ mune smṛtaḥ४२ / /२ १ / /
ya imaṃ४३ bhṛśaduḥkhitopalambhaṃ४४ sukṛtīnāmatidurgamācalam /
śṛṇuyāt prayataḥ kutūhalātmā na sa gacchennirayaṃ hi śālmalam४५

8.4.2

iti skandapurāṇe narakavarṇane kūṭaśālmalikathanaṃ nāma aṣṭatriṃśodhyāyaḥ
suśarmovāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi१ narakaṃ kālasūtrakam /
samantānmahatoccena prākāreṇa susaṃvṛtam // १ / /
lohajālena ca tathā ākāśepyabhisaṃvṛtaḥ /
yathaikaśca tathā sarve narakā abhisaṃvṛtāḥ

8.4.5

socchrayāścaiva vijñeyā na vakṣye tānahaṃ४ punaḥ /
lokadruho५ janāstatra yātyante६ puruṣādhamāḥ / /३ / /
ye haranti striyaṃ७ vāpivikretā८ yastathā९ gavām /
dharmasya cātmanaścaiva brāhmaṇānāṃ ca nindakaḥ / /४/ /
chadmanā yaśca śāstrāṇi१० gurubhyopahnavet११ punaḥ /
guruṃ nindati yaścāpi १२ vitara mātaraṃ tathā

8.4.8

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
३७.. saṃjñake - kha. / ३८... dvayaṃ tu saṃyātya - kha, dvayaṃ tu tattīrṇā - gha / ३९ puraṃ ca - kha. / ४० utthāya - gha. / ४१ patitāḥ - gha. / ४२... ṇāmupasmṛtaḥ - gha / ४३ idaṃ - kha. / ४४.. .palabhyaṃ - gha / ४५ sāṃprataṃ - gha., śālmalim - kha /
१ ataḥ parastṛtīyastu - ka., tṛtīyantu - kha. / २ narakaḥ kālasūtrakaḥ - ka / ३ susaṃvṛtaḥ - ka. / ४ tadahaṃ - ka. / ५ śokadrohaṃ - ka. kha., śokadrohakarā - gha. / ६ pātyante - gha. / ७ śriya - gha. / ८ vājivikretā - kha, cāśvaṃ - gha. / ९ vikretārastathā - gha. / १० dattvā caiva mahaddravyaṃ - gha. / ११ śikṣā nihnavet - kha. / १२ yo guruṃ nindate cāpi - ka., śāstraṃ gṛhya guruṃ nindet - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
śvaśuraṃ bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ१३ tathā cānyān garīyasaḥ /
ākrośayati१४ yastānvai tathā cāpyavamanyate / /६ / /
āśramāṇāṃ tathā bhettā rahasyānāṃ ca sarvaśaḥ /
adattaṃ yaḥ samādadyāt sa gacched dvija tatra vai१५ / /७/ /
te tatra patitā ghore narake pāpacetasaḥ /
tisraḥ koṭīstu saṃpūrṇā varṣāṇāntu narādhamāḥ /
yātyante mṛtyuvacanāt१६ krandamānā vicetasaḥ

8.4.3

kālasūtreṇa mahatā mitvā mitvā tu duṣkatam /
chindantyaṅgāni jantūnāṃ kuṇṭhāgrairāyudhairbhṛśam / /९//
kiṃkaraistairaviśrāntaṃ१७ divārātramatandritaiḥ१८ /
pūrṇe kāle१९ tato jaṃturucchrayān२० pratipadyate / /8.39.१ ०/ /
viśrāmya sa tadā jantuḥ pātyate२१ narake punaḥ /
yāvadasya kṛtaṃ pāpaṃ kṣīṇaṃ sarvamaśeṣataḥ / /१ १ //
ya imaṃ bahupāpakartṛsūtraṃ śṛṇuyād duṣkaralokakarmasūtram /
na sa yāti२२ tadugraduḥkhasūtraṃ narakaṃ tad yamalokakālasūtram / /१ २//
iti skandapurāṇe narakavarṇane kālasūtraṃ nāma ūnacatvāriṃśattamodhyāyaḥ
suśarmovāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kumbhīpākaṃ mahābhayam /
śrotṝṇāmapi tatkālaṃ१ bhayadaṃ hyakṛtātmanām / /१ / /
āyasyastatra brahmaṇaśca añjanācalasannibhāḥ /
kumbhyastailena२ saṃpūrṇā vahnivarṇāḥ३ suduḥsahāḥ / /२ / /
duṣkṛtīn४ tāsu taptāsu५ baddhvā baddhvā mahābalāḥ६ /
kṣipanti७ rākṣasā ghorāḥ८ krandamānāḥ subhairavam

8.4.4

- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
१३ śreṣṭhaṃ - gha. / १४ ākośa... - ka. / १५ kālasūtrakam - kha. / १६ mṛtyuvadanāt - kha. / १७... raviśrāntai - kha. / १८ rātrāvatandritāḥ - kha,... taṃ - ka. / १९ gate kāle - gha. / २०... rāśrayaṃ - gha. / २१ janturjāyate - gha. / २२ gacchati - kha. /
१ yaṃ śrutvā - kha. / २ kumbhāstailasya - ka. / ३ vahnitaptāḥ - kha. / ४ duṣkṛtīnāṃ - ka. / ५ sutaptāśca - ka., ६ bhayāvahāḥ - ka., mahābalaiḥ - kha. / ७ kṣipyante - kha. / ८ rākṣasairghoraiḥ - kha. /
- - - -- - -- - ---- - -- -- -- - -- - --
varṣakoṭīścatasraśca९ pacyante tatra jantavaḥ /
ye tānimānnibodha tvamucyamānānmayā vibho

iṣṭakāpākakārī१० ca kumbhapākakarastathā११ /
tau vināśayate yaśca agnido yo१२ gṛheṣu ca // ५/ /
vane khaletha goṣṭhe vā annapānavināśakaḥ /
bhojane vighnakārī ca yajñahā yajñadāhakaḥ / / ६/ /
kūṭakarmakaro yaśca kūṭasākṣī tathaiva ca /
mithyāgnicayanī caiva mithyāgnyāharaṇī tathā / /७/ /
mithyāpākapradātā ca vedānāṃ yaśca dūṣakaḥ /
hartopakaraṇānāṃ ca śilpināṃ yo narādhamaḥ / /८/ /
evaṃ te yātitāstatra viśrāmaṃ punarucchraye /
saṃprāpya narake bhūyo nipatanti kṣayāntikam //९/ /
ya imaṃ bahuduṣkṛtāntapākaṃ śṛṇuyādvā manujo hi karmapākam /
na sa gacchati taṃ durātma१३ pāka१४ narakaṃ sādhanaduḥkhakumbhipākam१५ //8.40.१ ०//
iti skandapurāṇe narakavarṇane kumbhīpāko nāma catvāriṃśodhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc