Skanda Purana · Chapter 7.3

// sūta uvāca // //
śrutvā himācalo vākyaṃ vasiṣṭhasya mahātmanaḥ//
cintayāmāsa tatkāryaṃ vivarasya prapūraṇe

ciraṃ vicārya tamṛṣimidamāha nagottamaḥ//
ka upāyo nagānāṃ vai tatra gaṃtuṃ vadasva me

pakṣacchedastu śakreṇa sarveṣāṃ ca purā kṛtaḥ //
tasmādasya muniśreṣṭha kāryasya paśya niścayam

//
// vasiṣṭha uvāca // //
astyupāyo nagānāṃ tu tatra netuṃ mahānaga //
tavāyaṃ tanayastatra vikhyāto naṃdivarddhanaḥ

tasyārbuda iti khpāto vayasyaḥ paramaṃ priyaḥ //
nāgaḥ prāṇabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ khecaro'pi ca vīryavān

sa vā ūrdhvagatiḥ kṣipraṃ kṣaṇānneṣyatyasaṃśayaḥ //
līlayā sarvakṛtyeṣu taṃ viditvā'hamāgataḥ

ādeśo dīyatāmasya duḥkhaṃ kartuṃ ca nārhasi //
avaśyaṃ yadi bhakto'si tatra preṣaya satvaram

//sūta uvāca// //
vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā himavānputravatsalaḥ //
duḥkhena mahatā''viṣṭaściṃtayāmāsa bhūdharaḥ

mainākastanayo'smākaṃ praviṣṭaḥ sāgare bhayāt //
jyeṣṭhaṃ tu sarvathā cātha vasiṣṭho netumāgataḥ //
kiṃ kṛtyamadhunā'smākaṃ kathaṃ śreyo bhaviṣyati

itaḥ śāpabhayaṃ tīvramito duḥkhaṃ ca putrajam//
varaṃ putraviyogo'stu na śāpo dvijasaṃbhavaḥ

sa evaṃ niścayaṃ kṛtvā naṃdivardhanamuktavān //
gaccha tvaṃ putra me vākyādvasiṣṭhasyāśramaṃ prati

tatrāsti vivaro raudrastaṃ prapūraya satvaram //
arbudaṃ nāgamādāya mitraṃ prāṇabhṛtāṃ varam

// naṃdivarddhana uvāca // //
pāpīyānsa vibho deśaḥ phalamūlairvivarjitaḥ //
pālāśaiḥ khādirairāḍhyo dhavaiḥ śālmalibhistathā

suniṣṭhurairnṛpaśubhirbhillaiśca vividhairapi //
nadyo vahaṃti no tatra duṣṭā lokāśca vāsinaḥ //
nārho'haṃ parvataśreṣṭha tatra gaṃtuṃ kathaṃcana

athovāca vasiṣṭhastaṃ saṃtrastaṃ naṃdivarddhanam //
mā bhīḥ kāryā tvayā tatra deśe dauṣṭyātkathaṃcana

tava mūrdhni sadā vāso mama tatra bhaviṣyati //
tīrthāni sarito devāḥ puṇyānyāyatanāni ca

vṛkṣāśca vividhākārāḥ patrapuṣpaphalānvitāḥ //
sadā tatra bhaviṣyaṃti mṛgāśca vihagāḥ śubhāḥ

ahamevānayiṣyāmi tavārthe ca maheśvaram //
tadā sthāsyaṃti vai tatra sarve devāḥ savāsavāḥ //

// sūta uvāca // //
vasiṣṭhasya vacaḥ śrutva saṃhṛṣṭo naṃdivarddhanaḥ //
arbudaṃ nāgamāsādya vākyametaduvāca ha

tatra yāvo'dya bhadraṃ te vayasya vinayānvita //
etatkāryamahaṃ manye sāṃprataṃ dvijasaṃbhavam

// arbuda uvāca // //
ahaṃ tatrāgamiṣyāmi snehātte parvatātmaja //
tatraiva ca vasiṣyāmi tvayā sārddhamasaṃśayam

kiṃ tvahaṃ praṇayādbhrātarvakṣyāmi yadvacaḥ śṛṣu //
praṇayānnānyathā kāryaṃ yadyahaṃ tava saṃmataḥ

mannāmnā khyātimāyātu nānyatkiṃcidvṛṇomyaham//
tataḥ so'pi pratijñāya ārūḍhastasya copari //
praṇamya pitarau caiva pratasthe muninā saha

divyairvṛkṣaiḥ śubhaiḥ pūrṇairnadīnirjharasaṃkulaiḥ //
madhurairvihagairyukto mṛgaiḥ saumyaiḥ samanvitaḥ

mukto'rbudena tatraiva vivare munivākyataḥ //
samastastatrānāsāgraṃ gataḥ parvatasattamaḥ

vimukto vivare tasminnarbudena mahātmanā //
paripūrṇe mahāraudre saṃtuṣṭo munipuṃgavaḥ

bravīccārbudaṃ nāgaṃ varaṃ varaya suvrata //
parituṣṭo'smi te bhadra karmaṇānena pannaga

// arbuda uvāca // //
eṣa eva varo'smākaṃ yattvaṃ tuṣṭo mahāmune //
avaśyaṃ yadi dātavyaṃ tacchṛṇuṣva dvijottama

yaccaitacchikhare hyasminnirjharaṃ nirmalodakam //
nāgatīrthamiti khyātiṃ bhūtale yātu sarvataḥ

atraivāhaṃ vasiṣyāmi mitrasnehātsadā mune //
tatra snātvā divaṃ yātu mānavastvatprasādataḥ

api vaṃdhyā ca yā nārī snānamātraṃ samācaret//
sā syātputravatī vipra sukhasaubhāgyasaṃyutā

// vasiṣṭha uvāca // //
yā vaṃdhyāsmiñjale pūrṇe snānamātraṃ kariṣyati //
sāpi putramavāpnoti sarvalakṣaṇalakṣitam

nabhasaḥ śuklapaṃcamyāṃ phalaiḥ pūjāṃ karoti ca //
api varṣaśatā nārī sā bhaviṣyati putriṇī

ye'tra snānaṃ kariṣyaṃti hyasmiṃstīrthe ca bhaktitaḥ //
yāsyaṃti te paraṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjitam

śrāddhaṃ cātra kariṣyaṃti paṃcamyāṃ ye samāhitāḥ //
māse nabhasi tīrthasya phalaṃ teṣāṃ bhaviṣyati

// sūta uvāca // //
evaṃ dattvā varaṃ tasya vasiṣṭho bhagavānmuniḥ //
naṃdivarddhanamabhyetya vākyametaduvāca ha

varaṃ ca vriyatāṃ vatsa parituṣṭo'smi te'nagha //
vinayātsauhṛdātsarvaṃ dāsyāmi yatsudurllabham

// naṃdivarddhana uvāca // //
tavāstu vacanaṃ satyaṃ pūrvoktaṃ munisattama //
sāṃnidhyaṃ jāyatāmatra avaśyaṃ tava sarvadā

yathāhamarbudetyevaṃ khyātiṃ gacchāmi bhūtale //
prasādāccaiva te bhūyādetanme manasi sthitam

// sūta uvāca // //
evamastviti taṃ procya vasiṣṭho bhagavānmuniḥ //
cakre svamāśramaṃ tatra tasya vākyena noditaḥ

panasaiścaṃpakairāmraiḥ priyaṃgubilvadāḍimaiḥ //
nānāpakṣisamāyukto devagandharvasevitaḥ

tasthau tatra muniśreṣṭho hyaruṃdhatyā samanvitaḥ //
gomatīmānayāmāsa tapasā munisattamaḥ

yasyāṃ snātvā divaṃ yāṃti atipāpakṛto narāḥ //
māghamāse viśeṣeṇa makarasthe divākare

yetra snānaṃ kariṣyaṃti te yāsyaṃti parāṃ gatim

māghamāse viśeṣeṇa tiladānaṃ karoti yaḥ //
tilasaṃkhyāni varṣāṇi svarge tiṣṭhati mānavaḥ

bahunā kimihoktena stānamātraṃ samācaret

vasiṣṭhasya mukhaṃ dṛṣṭvā punarjanma na vidyate //
aruṃdhatī pūjanīyā pūjanīyā viśeṣataḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe vasiṣṭhājñayā nandivardhanaparvatena vivarapūraṇavarṇanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ