Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Verses 7.2-3

7.2-3.1

// ṛṣaya ūcuḥ // //
kathāyā lakṣaṇaṃ brūhi guṇadoṣānsavistarān //
ārṣeyapauruṣeyāṇāṃ kāvyacihnaparīkṣaṇam //
kathaṃ jñeyaṃ mahābuddhe śrotumicchāmahe vayam

7.2-3.2

// sūta uvāca // //
atha saṃkṣepato vakṣye purāṇānāmanukramam //
lakṣaṇaṃ caiva saṃkhyāṃ ca uktabhedāṃstathaiva ca

7.2-3.3

purā tapaścacārogramamarāṇāṃ pitāmahaḥ //
āvirbhūtāstato vedāḥ saṣaḍaṃgapadakramāḥ

7.2-3.4

tataḥ purāṇamakhilaṃ sarvaśāstramayaṃ dhruvam //
nityaśabdamayaṃ puṇyaṃ śata koṭipravistaram

7.2-3.5

nirgataṃ brahmaṇo vaktrādbrāhmaṃ vaiṣṇavameva ca //
śaivaṃ bhāgavataṃ caiva bhaviṣyaṃ nāradīyakam

7.2-3.6

mārkaṇḍeyamathāgneyaṃ brahmavaivartameva ca //
laiṅgaṃ tathā ca vārāhaṃ skāṃdaṃ vāmanameva ca

7.2-3.7

kaurmyaṃ mātsyaṃ gāruḍaṃ ca vāyavīyamanantaram //
aṣṭādaśaṃ samuddiṣṭaṃ sarvapātakanāśanam //

7.2-3.8

ekameva purā hyāsīdbrahmāṇḍaṃ śatakoṭidhā

7.2-3.9

tato'ṣṭādaśadhā kṛtvā vedavyāso yugeyuge //
prakhyāpayati loke'sminsākṣānnārāyaṇāṃśajaḥ

7.2-3.7.1.2.10

anyānyupapurāṇāni muninā kathitāni tu //
tāni vaḥ kathayiṣyāmi saṃkṣepādavadhāryatām

7.2-3.11

ādyaṃ sanatkumāroktaṃ nārasiṃhamataḥ param //
tṛtīyaṃ skāndamuddiṣṭaṃ kumāreṇānubhāṣitam

7.2-3.12

caturthaṃ śivadharmākhyaṃ sākṣānnandīśabhāṣitam//
durvāsasoktamāścaryyaṃ nāradoktamataḥ param

7.2-3.13

kāpilaṃ mānavaṃ caiva tathaivośanaseritam//
brahmāṇḍaṃ vāruṇaṃ cānyatkālikāhvayameva ca

7.2-3.14

māheśvaraṃ tathā sāṃbaṃ sauraṃ sarvārthasaṃcayam///
parāśaroktaṃ paramaṃ mārīcaṃ bhārgavāhvayam

7.2-3.15

etānyupapurāṇāni kathitāni dvijottamāḥ

7.2-3.16

// ṛṣaya ūcuḥ // //
purāṇasaṃkhyāmācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt//
dānadharmamaśeṣajña yathāvadanupūrvaśaḥ

7.2-3.17

// sūta uvāca // //
idameva purāṇe'sminpurāṇapuruṣastadā //
yaduktavānsa viśvātmā manave tannibodhata

7.2-3.18

purāṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ brahmāṇḍaṃ prathamaṃ smṛtam //
anantaraṃ ca vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ

7.2-3.19

purāṇamekamevāsīttasminkalpāntaretathā//
trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram

7.2-3.7.1.2.20

vinirdagdheṣu lokeṣu kṛṣṇenānantarūpiṇā //
sāṅgāṃśca caturo vedānpurāṇanyāyavistaram

7.2-3.21

/
mīmāṃsāṃ dharmaśāstraṃ ca parigṛhyātmasātkṛtam //
matsyarūpeṇa ca punaḥ kalpādāvudakārṇave

7.2-3.22

aśeṣameva kathitaṃ brahmaṇe divyacakṣuṣe //
brahmā jagāda ca munīṃstrikālajñānadarśanaḥ

7.2-3.23

pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ

7.2-3.24

tataḥ kālakrameṇāsau vyāsarūpadharo hariḥ //
aṣṭādaśapurāṇāni saṃkṣepsyati yugeyuge

7.2-3.25

caturlakṣapramāṇāni dvāparedvāpare sadā //
tadāṣṭādaśadhā kṛṣṇā bhūrloke'sminprabhāṣate

7.2-3.26

adyā'pi devaloke tu śatakoṭipravistaram //
tadartho'tra caturlakṣaḥ saṃkṣepeṇa niveśitaḥ

7.2-3.27

purāṇāni daśāṣṭau ca sāṃprataṃ tadihocyate//
nāmatastāni vakṣyāmi saṃkhyāṃ ca munisattamāḥ

7.2-3.28

brahmaṇā'bhihitaṃ pūrvaṃ yāvanmātraṃ marīcaye //
brāhmaṃ taddaśasāhasraṃ purāṇaṃ tadihocyate

7.2-3.29

likhitvā tacca yo dadyājjaladhenusamanvitam //
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ ca brahmaloke mahīyate

7.2-3.7.1.2.30

etadeva yadā padmamabhūddhairaṇmayaṃ jagat //
tadvṛttāṃtāśrayāṃtaṃ tatpādmamityucyate budhaiḥ

7.2-3.31

pādmaṃ tatpañcapañcāśatsahasrāṇīha paṭhyate //
tatpurāṇaṃ ca yo dadyātsuvarṇakamalānvitam //
jyeṣṭhe māsi tilairyuktaṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet

7.2-3.32

vārāhakalpavṛttāntamadhikṛtya parātparaḥ //
yatrāha dharmānakhilāṃstaduktaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ

7.2-3.33

caritairañcitaṃ viṣṇostalloke vaiṣṇavaṃ viduḥ //
trayoviṃśatisāhasraṃ purāṇaṃ tatprakīrtitam

7.2-3.34

tadāṣāḍhe ca yo dadyādghṛtadhenusamanvitam //
paurṇamāsyāṃ viśuddhāyāṃ saṃ padaṃ yāti vaiṣṇavam

7.2-3.35

śrutakalpaprasaṅgena dharmānvāyurathābravīt //
yatra tadvāyavīyaṃ syādrudramāhātmyasaṃyutam

7.2-3.36

caturviṃśatisāhasraṃ nānā vṛttāntasaṃyutam //
dharmārthakāmamokṣaiśca sādhuvṛttasamanvitam

7.2-3.37

śrāvaṇyāṃ śrāvaṇe māsi guḍadhenusamanvitam //
yo dadyāddadhisaṃyuktaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine //
śivaloke sa pūtātmā kalpamekaṃ vasennaraḥ

7.2-3.38

punaḥ saṃjāyate martyo brāhmaṇo vedavittamaḥ //
vedavidyārthatattvajño vyākhyātattvārthavittamaḥ

7.2-3.39

yatrādhikṛtya gāyatrīṃ varṇyate dharmavistaraḥ //
vṛtrāsuravadhopetaṃ tadbhāgavatamucyate

7.2-3.7.1.2.40

sārasvatasya kalpasya madhye ye syurnarāmarāḥ//
tadvṛttāntodbhavaṃ puṇyaṃ puṇyodvāhasamanvitam

7.2-3.41

likhitvā tacca yo dadyāddhemasiṃhasamanvitam //
paurṇamāsyāṃ prauṣṭhapadyāṃ sa yāti paramāṃ gatim //

7.2-3.42

aṣṭādaśasahasrāṇi purāṇaṃ tatprakīrtitam

7.2-3.43

yatrāha nārado dharmānbṛhatkalpāśrayāṃstviha //
pañcaviṃśatsahasrāṇi nāradīyaṃ taducyate

7.2-3.44

tadiṣe pañcadaśyāṃ tu yo dadyāddhenusaṃyutam//
uttamāṃ siddhimāpnoti iha loke paratra ca//
sarvānkāmānavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

7.2-3.45

yatrādhikṛtya śakunīndharmādharmavicāraṇam //
purāṇaṃ navasāhasraṃ mārkaṇḍeyaṃ taducyate

7.2-3.46

parilikhya ca yo dadyātsauvarṇakarisaṃyutam //
kārtikyāṃ pauṇḍarīkasya yajñasya phalabhāgbhavet

7.2-3.47

yattadīśānakalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca //
vaśiṣṭhāyā'gninā proktamāgneyaṃ tatpracakṣate

7.2-3.48

likhitvā tacca yo dadyāddhemapadmasamanvitam //
mārgaśīrṣe vidhānena tiladhenuyutaṃ tathā //
tacca ṣoḍaśasāhasraṃ sarvakratuphalapradam

7.2-3.49

yatrādhikṛtya māhātmyamādityasya caturmukhaḥ //
aghorakalpavṛttāntaprasaṃgena jagatpatiḥ //
manave kathayāmāsa bhūtagrāmasya lakṣaṇam

7.2-3.7.1.2.50

caturdaśasahasrāṇi tathā pañcaśatāni ca //
bhaviṣyacaritaprāyaṃ bhaviṣyaṃ tadihocyate

7.2-3.51

tatpauṣamāsi yo dadyātpaurṇamāsyāṃ vimatsaraḥ //
guḍakumbhasamāyuktamagniṣṭomaphalaṃ labhet //

7.2-3.52

rathaṃtarasya kalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca //
sāvarṇinā nāradāya kṛṣṇamāhātmyasaṃyutam //
proktaṃ brahmavarāhasya caritaṃ varṇyate'tra ca

7.2-3.53

tadaṣṭādaśasāhasraṃ brahmavaivartamucyate //
purāṇaṃ brahmavaivartaṃ yo dadyādbrāhmaṇottame //
māghamāse paurṇamāsyāṃ brahmaloke mahīyate

7.2-3.54

yatrāgniliṅgamadhyasthaḥ prāha devo maheśvaraḥ //
dharmārthakāmamokṣārthānāgneyamadhikṛtya ca

7.2-3.55

kalpaṃ tallaiṅgamityuktaṃ purāṇaṃ brahmaṇā svayam

7.2-3.56

tadekādaśasāhasraṃ phālgunyāṃ yaḥ prayacchati //
tiladhenusamāyuktaṃ sa yāti śivasātmyatām

7.2-3.57

mahāvarāhasya punarmāhātmyamadhikṛtya ca //
viṣṇunā'bhihitaṃ kṣoṇyai tadvārāhamihocyate

7.2-3.58

mānavasya prasaṃgena dhanyasya munisattamāḥ //
caturviṃśatsahasrāṇi tatpurāṇamihocyate

7.2-3.59

kāñcanaṃ garuḍaṃ kṛtvā tiladhenusamanvitam//
paurṇamāsyāmatho dadyādbrāhmaṇāya kuṭumbine//
vārāhasyaprasādena padamāpnoti vaiṣṇavam

7.2-3.7.1.2.6

yatra māheśvarāndharmānadhikṛtya ca ṣaṇmukham //
kalpe tatpuruṣe vṛtte caritairupabṛṃhitam

7.2-3.61

/
skāṃdaṃ nāma purāṇaṃ tadekāśīti nigadyate//
sahasrāṇi śataṃ caikamiti martyeṣu paṭhyate

7.2-3.62

parilekhya ca yo dadyāddhemaśūlasamanvitam //
śaivaṃ sa padamāpnoti makaropagame raveḥ

7.2-3.63

trivikramasya māhātmyamadhikṛtya caturmukhaḥ //
trivargamabhyadhāttattu vāmanaṃ parikīrtitam

7.2-3.64

purāṇaṃ daśasāhasraṃ kaurmakalpānugaṃ śivam

7.2-3.65

yaḥ śaradviṣuve dadyāddhemavastrasamanvitam//
kṣaumāvṛtaṃ yutaṃ dhenvā sa padaṃ yāti vaiṣṇavam

7.2-3.66

yacca dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca rasātale //
māhātmyaṃ kathayāmāsa kūrmarūpī janārdanaḥ

7.2-3.67

indradyumnaprasaṃgena ṛṣīṇāṃ śakrasannidhau //
saptadaśasahasrāṇi lakṣmīkalpānuṣaṅgikam

7.2-3.68

yo dadyādayane kaurmaṃ hemakūrmasamanvitam//
gosahasrapradānasya sa phalaṃ prāpnuyānnaraḥ

7.2-3.69

śrutīnāṃ yatra kalpādau pravṛttyarthaṃ janārdanaḥ//
matsyarūpī ca manave narasiṃhopavarṇanam

7.2-3.7.1.2.70

adhikṛtyābravītsaptakalpavṛttaṃ munivratāḥ///
tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi catudarśa

7.2-3.71

viṣuve haimamatsyena dhenvā kṣaumayugānvitam //
yo dadyātpṛthivī tena dattā bhavati cākhilā ////

7.2-3.72

yadā vā garuḍe kalpe viśvāṇḍādgaruḍo'bhavat //
adhikṛtyābravītkṛṣṇo gāruḍaṃ tadihocyate

7.2-3.73

tadaṣṭādaśa caikaṃ ca sahasrāṇīha paṭhyate ///
svarṇahaṃsasamāyuktaṃ yo dadyādayane pare //
sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim

7.2-3.74

brahmā brahmāṇḍamāhātmyamadhikṛtyābravītpunaḥ //
tacca dvādaśasāhasraṃ brahmāṇḍaṃ dviśatādhikam

7.2-3.79

bhaviṣyāṇāṃ ca kalpānāṃ śrūyate yatra vistaraḥ //
tadbrahmāṇḍaṃ purāṇaṃ tu brahmaṇā samudāhṛtam

7.2-3.76

yo dadyāttu vyatīpāta ūrṇāyugasamanvitam //
rājasūyasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ

7.2-3.77

hemadhenvāyutaṃ tacca brahmalokaphalapradam//
caturlakṣamidaṃ proktaṃ vyāsenādbhutakarmaṇā

7.2-3.78

idaṃ lokahitārthāya saṃkṣiptaṃ dvāpare dvijāḥ

7.2-3.79

idamadyāpi deveṣu śatakoṭipravistaram //
upabhedānpravakṣyāmi loke ye saṃpratiṣṭhitāḥ

7.2-3.7.1.2.80

pādme purāṇe yatproktaṃ nārasiṃhopavarṇanam //
taccāṣṭādaśasāhasraṃ nārasiṃhamihocyate

7.2-3.81

nandine yatra māhātmyaṃ kārtikeyena varṇitam //
loke nandipurāṇaṃ vai khyātametaddvijottamāḥ

7.2-3.82

yatra sāmbaṃ puraskṛtya bhaviṣyati kathānakam //
procyate tatpunarloke sāṃbameva munivratāḥ

7.2-3.83

evamādityasaṃjñaṃ tu tatraiva paripaṭhyate //
aṣṭādaśabhyastu pṛthakpurāṇaṃ yacca dṛśyate //
vijānīdhvaṃ dvijaśreṣṭhāstadetebhyo vinirgatam

7.2-3.84

pañcāṅgāni purāṇasya cākhyānamitaratsmṛtam //
sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca //
vaṃśānuvaṃśacaritaṃ purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

7.2-3.85

brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca //
saṃhāraśca pradṛśyeta purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

7.2-3.86

dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaśca parikīrtyate //
sarveṣvapi purāṇeṣu tadvirūḍhe ca yatphalam

7.2-3.87

sātvikeṣu ca kalpeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ //
rājaseṣu ca māhātmyamadhikaṃ brahmaṇo viduḥ

7.2-3.88

tadvadagre ca māhātmyaṃ tāmaseṣu śivasya hi //
saṃkīrṇe ca sarasvatyāḥ pitṝṇāṃ ca nigadyate

7.2-3.89

caturbhirbhagavānviṣṇurdvābhyāṃ brahmā tathā raviḥ //
aṣṭādaśapurāṇeṣu śeṣeṣu bhagavāñchivaḥ

7.2-3.7.1.2.90

vedavanniścalaṃ manye purāṇaṃ vai dvijottamāḥ //
vedāḥ pratiṣṭhitāḥ sarve purāṇe nātra saṃśayaḥ

7.2-3.91

bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ cālayiṣyati //
itihāsapurāṇaistu niścalo'yaṃ kṛtaḥ purā

7.2-3.92

yanna dṛṣṭaṃ hi vedeṣu na dṛṣṭaṃ smṛtiṣu dvijāḥ //
ubhayoryatra dṛṣṭaṃ ca tatpurāṇeṣu gīyate

7.2-3.93

yo veda caturo vedānsāṃgopaniṣado dvijaḥ //
purāṇaṃ naiva jānāti na ca sa syādvicakṣaṇaḥ

7.2-3.94

aṣṭādaśapurāṇāni kṛtvā satyavatīsutaḥ //
bhāratākhyānamakarodvedārthairupabṛṃhitam

7.2-3.95

lakṣeṇaikena tatproktaṃ dvāparānte mahātmanā //
vālmīkinā ca yatproktaṃ rāmopākhyānamuttamam

7.2-3.96

brahmaṇā vihitaṃ yacca śatakoṭipravistaram//
āha tannāradāyaiva tena vālmīkaye punaḥ

7.2-3.97

vālmīkinā ca loke tu dharmakāmārthasādhakam //

7.2-3.98

evaṃ sapādāḥ pañcaite lakṣāḥ puṇyāḥ prakīrtitāḥ //
purātanasya kalpasya purāṇe tu vidurbudhāḥ

7.2-3.99

itihāsapurāṇāni bhidyante kāla gauravāt //
skāndaṃ tathā ca brahmāṇḍaṃ purāṇaṃ laiṅgameva ca

7.2-3.7.1.2.100

vārāhakalpe viprendrāsteṣāṃ bhedaḥ pravartate //
aṣṭādaśaprakāreṇa brahmāṇḍaṃ bhinnameva hi

7.2-3.101

aṣṭādaśapurāṇāni tena jātāni bhūtale //
laiṅgamekādaśavidhaṃ prabhinnaṃ dvāpare śubham

7.2-3.102

skāndaṃ tu saptadhā bhinnaṃ veda vyāsenadhīmatā //
ekāśītisahasrāṇi śataṃ caikaṃ tu saṃkhyayā

7.2-3.103

tasyā''dyo yo vibhāgastu skandamāhātmyasaṃyutaḥ //
māheśvaraḥ samākhyāto dvitīyo vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ

7.2-3.104

tṛtīyo brahmaṇaḥ proktaḥ sṛṣṭisaṃkṣepasūcakaḥ //
kāśīmāhātmyasaṃyuktaścaturthaḥ paripaṭhyate

7.2-3.105

revāyāḥ pañcamo bhāgaḥ sojjayinyāḥ prakīrtitaḥ //
ṣaṣṭhaḥ kalpo nāgaraśca tīrthamāhātmyasūcakaḥ

7.2-3.106

saptamo yo vibhāgo'yaṃ smṛtaḥ prābhāsiko dvijāḥ//
sarve dvādaśasāhasrā vibhāgāḥ saṃprakīrtitāḥ

7.2-3.107

asminprābhāsikaḥ sarvo varṇyate kṣetravistaraḥ //
tīrthānāṃ caiva māhātmyaṃ māhātmyaṃ śaṃkarasya ca

7.2-3.108

anyeṣāṃ caiva devānāṃ māhātmyaṃ ca prakīrtyate //
iti bhedaḥ purāṇānāṃ saṃkṣepātkathito dvijāḥ

7.2-3.109

imamaṣṭādaśānāṃ tu purāṇānāmanukramam//
yaḥ paṭheddhavyakavyeṣu sa yāti bhavanaṃ hareḥ

7.2-3.7.1.2.11

idaṃ pavitraṃ hi yaśonidhānamidaṃ pitṝṇāmapi vallabhaṃ ca//
idaṃ ca deveṣvamṛtāya nityamidaṃ mahāpātakahṛcca puṃsām

7.2-3.2

/
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye sasaṃkhyākāṣṭādaśamahāpurāṇopapurāṇavarṇanapūrvaka purāṇapustakadānaphalavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc