Skanda Purana · Chapter 5.50

// sanatkumāra uvāca // //
pāpanāśinī vikhyātā yathā śiprā payasvinī //
tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi samāsena paraṃtapa

purā kṛtayuge vyāsa damanonāma vai nṛpaḥ //
kīkaṭeṣu samākhyāto rājā paramakopanaḥ

utpathī sarvadharmāṇāṃ gobrāhmaṇaviniṃdakaḥ //
surāpī hemahārī matsarī gurutalpagaḥ

prajāsarvasvahartā ca paradārābhimarśakaḥ //
dhūrtako dhūrtaṃsaṃgī ca piśunastaskarākṛtiḥ

gograhaḥ purabhedī ca baṃdī baṃdijanapriyaḥ //
kutsitaḥ kopapūrṇaśca vedaśāstravivarjitaḥ

sādhusaṃgaparityāgī duṣṭo duṣṭajanapriyaḥ //
kulāṃganāparityāgī paṇyastrīvṛṣalīpatiḥ

dharmaniṃdākaro nityamadharme ramate matiḥ //
na hūyaṃte na pūjyaṃte na śrūyaṃte kathā budhaiḥ

vedā yajñāśca devānāṃ mūrtiḥ padbhyāṃ ca tāḍyate //
evaṃ duṣṭataro rājā na bhūto na bhaviṣyati

sa ekadā vane ghore mṛgayāvanagocaraḥ //
itastato bhramamāṇo vyādhaiḥ parivṛtaḥ khalaḥ //

na labdhvā kheṭakaṃ kiṃcitkṣudhārtastṛṣitaḥ khalaḥ //
ekākī vigato'saṃgo mahākālavanāṃtike

rātriḥ samāgatā tatra ghorā ghorani ṣevitā //
vṛkṣamūlamupāvṛtya śayanārthī kṣudhārditaḥ

tatrāśvaṃ viṭape baddhvā svayameva nyaṣīdata //
tadaiva kāle vṛkṣādvai sarpaḥ papāta mastake

kimidaṃ kuta āścaryaṃ kṛtvā hastena vāritaḥ //
tena vārayitā rājā daṣṭoṃ'guṣṭhe tadā'hinā

daṣṭamātre ca nṛpatirvyathitaḥ kṣitimāgataḥ //
kiyatkāle vyathāviṣṭo mumoha kṣīṇamaṃgalaḥ

etatkṣaṇātpretabhūto ghore narakasaṃcaye //
yamadūtaistāḍyamāno vividhāstraiḥ svakarmajaiḥ

harṣitāśca gaṇāḥ sarve yamarājasya kiṃkarāḥ //
baddhvā pāśaiśca taṃ ninyuḥ pāpiṣṭhaṃ yamamaṃdire

etasminnaṃtare vyāsa kravyādaiḥ khāditaṃ śavam //
kiṃciccheṣataraṃ prātarvāyasenābhilakṣitam

tatra gatvānayanmāṃsaṃ tuṃḍena viyadudgataḥ //
tato'nyairvāyasairbhagno bhrāmyamāṇa itastataḥ

tatrāṭato hi yatrāste divyā śiprā payasvinī //
kiṃcitkarmavipākena vāyasāsyagataṃ palam

patitaṃ vai jale tasyāḥ śiprāyāstasya kāya jam//
tena puṇyaprabhāvena śivo'jāyata tatkṣaṇāt

trinetrotha jaṭājṛṭī vyāghrāṃbaraparīvṛtaḥ //
śūlahasto vṛṣārūḍho bhālacaṃdro hyumāpatiḥ

ityāścaryamayaṃ rūpaṃ dṛṣṭvā dūtāśca dharṣitāḥ //
tadgaṇaistāḍitā bhagnā dharmarājñe śaśaṃsire

śrūyatāṃ bho mahārāja dharmarāja namostu te //
dūtānāṃ yadvaco ramyaṃ bahvāścaryamayaṃ param

kīkaṭādhimatirmaṃdaḥ pāpiṣṭho vṛṣalīpatiḥ //
damano nāma rājābhūtsamaste kṣitimaṃḍale

yāni kāni ca pāpāni brahmahatyāsamāni ca //
tāni sarvāṇi tenāpi kṛtāni bhuvi sattama

maryādābhedako mūḍho varṇāśramasudharmiṇām //
kusaṃgī dyūtakonmādī bahuvyaṃgabharaḥ khalaḥ

yamadaṃḍaparaḥ pāpī asmākaṃ harṣavardhanaḥ //
sa kathaṃ śivarūpī syātkimāścaryamataḥ param

yāvaṃtaḥ patitāḥ pūrve pāpinaḥ sarva eva hi //
kṛṣṇena tāritāḥ sarve brahmaputrārthinā tadā

tadāprabhṛti sarvāṇi kuṃḍāni narakasya vai //
śuṣkāṇi caiva dṛśyaṃte grīṣmāṃte vai hradā yathā

na caivārtaravaṃ kiṃcicchrūyate tava maṃdire //
asmākaṃ jīvanaṃ nāsti kimupāyaṃ vadasva naḥ

eka evāgato loke vṛttido no yamādhipa //
so'pi śivatvamāpannaḥ kasmānno jīvyate katham

dharmarājastadāśrutya kiṃkarāṇāṃ paraṃ vacaḥ //
ciraṃ dhyātvā svakānūce deśakālocitaṃ vacaḥ

// dharmarāja uvāca // //
śrūyatāṃ bho gaṇāḥ sarvaiḥ śrutirekāgramānasaiḥ //
yena puṇyaprabhāvena pāpiṣṭhaḥ śivatāṃ gataḥ

bhuvi puṇyatame deśe mahākālavane śubhe //
śiprānāma saricchreṣṭhā sarvapāpaharā parā

yeṣāṃ śiprodaka sparśo jāyate bhuvi kiṃkarāḥ //
na teṣāṃ pātakaṃ kiṃcinmṛtaḥ śivapuraṃ vrajet

manasā vapuṣā vācā pāpāni vividhāni ca //
tatkṣaṇātpralayaṃ yāṃti śiprāsarinniṣevaṇāt

śiprāśipreti yo brūte yatra kutrāpi mānavaḥ //
sa eva śivatāṃ yāti na jāne snānajaṃ phalam

yatra kīṭapataṃgāśca śiprāvāricarāśca ye //
mṛtāḥ śivapuraṃ yānti śiprānīraniṣevaṇāt

kṛtvānyatra mahāpāpaṃ ye'nte śiprātaṭaṃ śritāḥ //
mahāpātakino'pyete mṛtā yāṃti śivālayam

mādhave māsi saṃprāpte nimajjaṃti narottamāḥ //
na teṣāṃ nirayaṃ kiṃcicchivarūpāścaraṃti te

vāyasenāhṛtaṃ māṃsaṃ tasya rājñaḥ kṛtāgasaḥ //
śiprāgādhajale kṣiptaṃ kā tatra paridevanā

vāpīkūpataḍāgādi adhikādhikasatphalam //
tasmāddaśaguṇaṃ puṇyaṃ nadīṣu upajāyate

tasmāddaśaguṇā tāpī godā puṇyā tatodhikā //
tasmāddaśaguṇā revā gaṃgā puṇyā tato'dhikā //
tasmāddaśaguṇā śiprā pavitrā pāpanāśinī

damanasya śarīrasya māṃsaṃ śiprāsamāgatam //
tena puṇyaprabhāvena śivarūpadharo'bha vat

īdṛśā ca nadī ramyā avantyāṃ bhuvi vartate //
vāṃchaṃti devatāḥ sarvāstasyā durlabhadarśanam

dharmarājavacaḥ śrutvā gaṇā vismaya māgatāḥ //
manasā ca nirātaṃkāḥ śiprāṃ śaraṇamāgatāḥ

// sanatkumāra uvāca // //
tadāprabhṛti vikhyātā śipreyaṃ pāpanāśinī //
gīyate ca purāṇeṣu yasyā māhātmyamuttamam

damanasya ca nirmuktiḥ śiprāmāhātmyamuttamam //
yamadūtānāṃ saṃvādaṃ śrutvā muktirna saṃśayaḥ //

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye śiprāmāhātmye pañcāśattamo 'dhyāyaḥ