Skanda Purana · Chapter 4.97

// agastya uvāca // //
etadbhaviṣyaṃ śrutvāhaṃ vyāsasya śivanaṃdana //
āścaryabhājanaṃ jātastīrthāni kathayādhunā

ānaṃdakānane yāni yatra saṃti ṣaḍānana //
tāni liṃgasvarūpāṇi samācakṣva mamāgrataḥ

// skaṃda uvāca // //
ayameva hi vai praśno devyai devena bhostadā //
yādṛśaḥ kathito vacmi tādṛśaṃ śṛṇu kuṃbhaja

// devyuvāca // //
yāni yāni hi tīrthāni yatrayatra maheśvara //
tāni tānīha me kāśyāṃ tatratatra vada prabho

// devadeva uvāca // //
śṛṇu devi viśālākṣi tīrthaṃ liṃgamudāhṛtam //
jalāśayepi tīrthākhyā jātā mūrti parigrahāt //

mūrtayo brahmaviṣṇvarkaśivavighneśvarādikāḥ //
liṃgaṃ śaivamiti khyātaṃ yatraitattīrthameva tat

vārāṇasyāṃ mahādevaḥ prathamaṃ tīrthamucyate //
taduttare mahākūpaḥ sārasvatapadapradaḥ

kṣetrapūrvottarebhāge taddṛṣṭaṃ paśupāśahṛt //
tatpaścādvigrahavatī pūjyā vārāṇasī naraiḥ

sā pūjitā prayatnena sukhavastipradā sadā //
mahādevasya pūrveṇa goprekṣaṃ liṃgamuttamam

taddarśanādbhavetsamyaggodānajanitaṃ phalam //
golokātpreṣitā gāvaḥ pūrvaṃ yacchaṃbhunā svayam

vārāṇasīṃ samāyātā goprekṣaṃ tattataḥ snṛtam //
goprekṣāddakṣiṇebhāge dadhīcīśvarasaṃjñitam //१ १//
taddarśanādbhavetpuṃsāṃ phalaṃ yajñasamudbhavam //
atrīśvaraṃ tu tatprācyāṃ madhukaiṭabhapūjitam

liṃgaṃ dṛṣṭvā prayatnena vaiṣṇavaṃ padamṛcchati //
goprekṣātpūrvadigbhāge liṃgaṃ vai vijvaraṃ smṛtam

tasya saṃpūjanānmartyo vijvaro jāyate kṣaṇāt //
prācyāṃ vedeśvarastasya caturvedaphalapradaḥ

vedeśvarādudīcyāṃ tu kṣetrajñaścādikeśavaḥ //
dṛṣṭaṃ tribhuvanaṃ sarvaṃ tasya saṃdarśanāddhruvam

saṃgameśvaramālokya tatprācyāma jāyatenaghaḥ //
caturmukhena vidhinā tatpūrveṇa caturmukham

prayāgasaṃjñakama liṃgamarcitama brahmalokadam //
tatra śāṃtikarī gaurī pūjitā śāṃtikṛdbhavet

varaṇāyāstaṭe pūrve pūjyaṃ kuṃtīśvaraṃ nṛbhiḥ //
tatpūjanātprajāyaṃte putrā nijakulojjvalāḥ

kuṃtīśvarāduttaratastīrthaṃ vai kāpilo hradaḥ //
tatra vai snānamātreṇa vṛṣabhadhvajapūjanāt // १९ /
rājasūyasya yajñasya phalaṃ tvavikalaṃ bhavet //
roravādiṣu ye kecitpitaraḥ koṭisaṃmitāḥ

tatra śrāddhe kṛte putraiḥ pitṛlokaṃ prayāṃti te //
ānusūyeśvaraṃ liṃgaṃ goprekṣāduttare mune

taddarśanādbhavetstrīṇāṃ pātivratya phalaṃ sphuṭam //
talliṃgapūrvadigbhāge pūjyaḥ siddhivināyakaḥ

yāṃ siddhiṃ yaḥ samīheta sa tāmāpnoti tannateḥ //
hiraṇyakaśiporliṃgaṃ gaṇeśātpaścime tataḥ

hiraṇyakūpastatrāsti hiraṇyāśvasamṛddhikṛt

muṃḍāsureśvaraṃ liṃgaṃ tatpratīcyāṃ ca siddhidam//
abhīṣṭadaṃ tu nairṛtyāṃ goprekṣādvṛṣabheśvaram

mune skaṃdeśvaraṃ liṃgaṃ mahādevasya paścime //
talliṃgapūjanānnṛṇāṃ bhavenmama salokatā

tatpārśvato hi śākheśo viśākheśaśca tatra vai //
naigameyeśvarastatra yenye naṃdyādayo gaṇāḥ

teṣāmapi hi liṃgāni tatra saṃti sahasraśaḥ //
taddarśanādbhavetpuṃsāṃ tattadgaṇasalokatā

naṃdīśvarātpratīcyāṃ ca śilādeśaḥ kudhīharaḥ //
mahābalapradastatra hiraṇyākṣeśvaraḥ śubhaḥ

taddakṣiṇeṭṭahāsākhyaṃ liṃgaṃ sarvasukhapradam //
prasannavadaneśākhyaṃ liṃgaṃ tasyottare śubham

prasannavadanastiṣṭhedbhaktastaddarśanācchubhāt //
taduttare prasannodaṃ kuṃḍaṃ nairmalyadaṃ nṛṇām

pratīcyāmaṭṭahāsasya mitrāvaruṇanāmanī //
liṃge tallokade pūjye mahāpātakahāriṇī

nairṛtyāṃ cāṭṭahāsasya vṛddhavāsiṣṭhasaṃjñakam //
liṃgaṃ tatpūjanātpuṃsāṃ jñānamutpadyate mahat

vasiṣṭheśa samīpasthaḥ kṛṣṇeśo viṣṇulokadaḥ //
tadyāmyāṃ yājñavalkyeśo brahmatejovivadharnaḥ

prahlādeśvaramabhyarcya tatpaścādbhaktivardhanam //
svayaṃlīnaḥ śivo yatra bhaktānugrahakāmyayā

ataḥ svalīnaṃ tatpūrve liṃgaṃ pūjyaṃ prayatnataḥ //
sadaiva jñānaniṣṭhānāṃ paramānaṃdamicchatām //
yā gatirvihitā teṣāṃ svalīne sā tanutyajām

vairocaneśvaraṃ liṃgaṃ svalīnātpurataḥ sthitam//
taduttare balīśaṃ ca mahābalavivardhanam

tatraiva liṃgaṃ bāṇeśaṃ pūjitaṃ sarvakāmadam //
caṃdreśvarasya pūrveṇa liṃgaṃ vidyeśvarābhidham

sarvāvidyāḥ prasannāḥ syustasya liṃgasya sevanāt //
taddakṣiṇe tu vīreśo mahāsiddhi vidhāyakaḥ

tatraiva vikaṭā devī sarvaduḥkhaughamocanī //
paṃcamudraṃ mahāpīṭhaṃ tajjñeyaṃ sarvasiddhidam

tatra japtā mahāmaṃtrāḥ kṣipraṃ sidhyaṃti nānyathā //
tatpīṭhe vāyukoṇe tu saṃpūjyaḥ sagareśvaraḥ

tadarcanādaśvamedhaphalaṃ tvavikalaṃ bhavet //
tadīśāne ca vālīśastiryagyoni nivārakaḥ

mahāpāpaughavidhvaṃsī sugrīveśastaduttare //
hanūmadīśvarastatra brahmacaryaphalapradaḥ

mahābuddhipradastatra pūjyo jāṃbavatīśvaraḥ //
āśvine yeśvarau pūjyau gaṃgāyāḥ paścime taṭe

taduttare bhadrahrado gavāṃ kṣīreṇa pūritaḥ //
kapilānāṃ sahasreṇa samyagdattena yatphalam

tatphalaṃ labhate martyaḥ snāto bhadrahrade dhruvam //
pūrvābhādrapadā yuktā paurṇamāsī yadā bhavet

tadā puṇyatamaḥ kālo vājimedhaphalapradaḥ //
hrada paścima tīre tu bhadreśvara vilokanāt

golokaṃ prāpnuyāttasmātpuṇyānnaivātra saṃśayaḥ //
bhadreśvarādyātudhānyāmupaśāṃta śivo mune

tasya liṃgasya saṃsparśātparā śāṃtiṃ samṛcchati //
upaśāṃta śivaṃ liṃgaṃ dṛṣṭvā janmaśatārjitam

tyajedaśreyaso rāśiṃ śreyorāśiṃ ca viṃdati //
taduttare ca cakreśo yonicakra nivārakaḥ

taduttare cakrahrado mahāpuṇyavivardhanaḥ //
snātvā cakrahrade martyaścakreśaṃ paripūjya ca

śivalokamavāpnoti bhāvitenāṃtarātmanā //
tannairṛte ca śūleśo draṣṭavyaśca prayatnataḥ

śūlaṃ tatra purā nyastaṃ snānārthaṃ varavarṇini //
hradastatra samutpannaḥ śūleśasyāgrato mahān

snānaṃ kṛtvā hrade tatra dṛṣṭvā śūleśvaraṃ vibhum //
rudralokaṃ narā yāṃti tyaktvā saṃsāragahvaram

tatpūrvato nāradena tapastaptaṃ mahattaram//
liṃgaṃ ca sthāpitaṃ śreṣṭhaṃ kuṃḍaṃ cāpi śubhaṃ kṛtam

tatra kuṃḍe naraḥ snātvā dṛṣṭvā vai nāradeśvaram //
saṃsārābdhimahāghoraṃ saṃtarennātra saṃjayaḥ

nāradeśvara pūrveṇa dṛṣṭvā'vabhrātakeśvaram //
nirmalāṃ gatimāpnoti pāpaughaṃ ca vimuṃcati

tadagre tāmrakuṃḍaṃ ca tatra snāto na garbhabhāk //
vighnahartā gaṇādhyakṣastadvāyavye suvighnahṛt

tatra vighnaharaṃ kuṃḍaṃ tatra snāto na vighnabhāk //
anārakeśvaraṃ liṃgaṃ tadudagdiśi cottamam

kuṃḍaṃ cānārakākhyaṃ vai tatra snāto na nārakī //
varaṇāyāstaṭe ramye varaṇeśastaduttare

tatra pāśupataḥ siddhastvakṣapādo mahāmune //
anenaiva śarīreṇa śāśvatīṃ siddhimāgataḥ

tatpaścime ca śaileśaḥ paranirvāṇakāmadaḥ //
koṭīśvaraṃ tu tadyāmyāṃ liṃgaṃ śāśvatasiddhidam

koṭitīrthe hrade snātvā koṭīśaṃ paripūjya ca //
gavāṃ koṭipradānasya phalamāpnoti mānavaḥ

mahāśmaśānastaṃbhosti koṭīśādvahnidiksthitaḥ //
tasminstaṃbhe mahārudrastiṣṭhate comayā saha

taṃ staṃbhaṃ samalaṃkṛtya narastatpadamāpnuyāt //
tatraiva tīrthaṃ paramaṃ kapāleśa samīpataḥ

kapālamocanaṃ nāma tatra snāto'śvamedhabhāk //
ṛṇamocanatīrthaṃ tu tadudagdiśi śobhanam

tatra tīrthe naraḥ snātvā mukto bhavati carṇataḥ //
tatraivāṃgārakaṃ tīrthaṃ kuṃḍaṃ cāṃgāranirmalam

snātvāṃgāraka tīrthe tu bhavedbhūyo na garbhabhāk //
aṃgāravārayuktāyāṃ caturthyāṃ snāti yo naraḥ //
vyādhibhirnābhi bhūyeta na ca duḥkhī kadācana

viśvakarmeśvaraṃ liṃgaṃ jñānadaṃ ca taduttare //
mahāmuṃḍeśvaraṃ liṃgaṃ tasya dakṣiṇataḥ śubham

kūpaḥ śubhoda nāmāpi snātavyaṃ tatra niścitam //
tatra muṃḍamayī mālā mayā kṣiptātiśobhanā

mahāmuṃḍā tato devī samutpannāghahāriṇī //
khaṭvāṃgaṃ ca dhṛtaṃ tatra khaṭvāṃgeśastatobhavat

niṣpāpo jāyate martyaḥ khaṭvāṃgeśa vilokanāt //
bhuvaneśastato yāmyāṃ kuṃḍaṃ ca bhuvaneśvaram

tatra kuṃḍe naraḥ snāto bhuvane śobhavennaraḥ //
tadyāmyāṃ vimaleśaśca kuṃḍaṃ ca vimalodakam

tatra snātvā vilokyeśaṃ vimalo jāyate naraḥ //
tatra pāśupataḥ siddhastryaṃbako nāma nāmataḥ

anenaiva śarīreṇa rudralokamavāptavān //
bhṛgorāyatanaṃ tasya paścime'tīva puṇyadam

vidhipūrvaṃ tadabhyarcya prāpnuyācchivamaṃdiram //
śubheśvaraśca tadyāmyāṃ mahāśubhaphalapradaḥ

tatra siddhaḥ pāśupataḥ kapilarṣirmahātapāḥ //
tatrāsti hi guhā ramyā kapileśvara saṃnidhau

tāṃ guhāṃ praviśedyo vai na sa garbhe viśetkvacit //
tatra yajñodakūposti vājimedhaphalapradaḥ

oṃkāra eṣa evāsāvādivarṇamayātmakaḥ //
matsyodaryuttare kūle nādeśastvahameva ca

nādeśaḥ paramaṃ brahma nādeśaḥ paramā gatiḥ //
nādeśaḥ paramaṃ sthānaṃ duḥkhasaṃsāramocanam

kadācittasya devasya darśane yāti jāhnavī //
matsyodarī sā kathitā snānaṃ puṇyairavāpyate

matsyodarī yadā gaṃgā paścime kapileśvaram //
samāyāti mahādevi tadā yogaḥ sudurlabhaḥ

uddālakeśvaraṃ liṃgamudīcyāṃ kapileśvarāt //
taddarśanena saṃsiddhiḥ parā sarvairavāpyate

taduttare bāṣkulīśaṃ liṃgaṃ sarvārthasiddhidam //
bāṣkulīśāddakṣiṇato liṃgaṃ vai kaustubheśvaram

tasyārcanena ratnaughairna viyujyeta karhicit //
śaṃkukarṇeśvaraṃ liṃgaṃ kaustubheśvaradakṣiṇe //

saṃsevya paramaṃ jñānaṃ labhedadyāpi sādhakaḥ //
aghoreśo guhādvāri kūpastasyottare śubhaḥ

aghoroda iti khyāto vājimedhaphalapradaḥ //
gargeśo damaneśaśca tatra liṃgadvayaṃ śubham

anenaiveha dehena yatra tau siddhimāpatuḥ //
talliṃgayoḥ samarcātaḥ siddhirbhavati vāṃchitā

taddakṣiṇe mahākuṃḍaṃ rudrāvāsa iti smṛtam //
tatra rudreśamabhyarcya koṭirudraphalaṃ labhet

caturdaśī yadāparṇe rudranakṣatra saṃyutā //
tadā puṇyatamaḥ kālastasminkuṃḍe mahāphalaḥ

rudrakuṃḍe naraḥ snātvā dṛṣṭvā rudreśvaraṃ vibhum //
yatratatra mṛto vāpi rudralokamavāpnuyāt

rudrasya nairṛte bhāge liṃgaṃ tatra mahālayam //
tadagre pitṛkūposti pitṝṇāmālayaḥ paraḥ

tatra śrāddhaṃ naraḥ kṛtvā piṃḍānkūpe parikṣipet //
ekaviṃśakulopetaḥ śrāddhakṛdrudralokabhāk

tatra vaitaraṇī nāma dīrghikā paścimānanā //
tasyāṃ snāto naro devi narakaṃ naiva gacchati

bṛhaspatīśvaraṃ liṃgaṃ rudrakuṃḍācca paścime //
gurupuṣyasamāyoge dṛṣṭvā divyāṃ labhedgiram

rudrāvāsāddakṣiṇataḥ kāmeśaṃ liṃgamuttamam //
taddakṣiṇe mahākuṃḍaṃ snānācciṃtita kāmadam

caitraśukla trayodaśyāṃ tatra yātrā ca kāmadā //
nalakūbara liṃgaṃ ca prācyāṃ kāmeśvarācchubham

tadagre pāvanaḥ kūpo dhanadhānya samṛddhidaḥ //
nalakūbarapūrveṇa sūryācaṃdramaseśvarau

ajñānadhvāṃtapaṭalīṃ haratastau samarcitau //
taddakṣiṇedhvakeśaśca dṛṣṭo mohavināśanaḥ //

tatra siddhīśvaraṃ liṃgaṃ mahāsiddhisamarpakam //
tatraiva maṃḍaleśaśca maṃḍaleśapadapradaḥ

kāmakuṃḍasya pūrveṇa cyavaneśaḥ samṛddhidaḥ //
tatraiva sanakeśaśca rājasūyaphalapradaḥ

sanatkumāra liṃgaṃ ca tatpaścādyogasiddhikṛt //
taduttare sanaṃdeśo mahājñāna samarthakaḥ

tadyāmyāmāhutīśaśca dṛṣṭo homaphalapradaḥ //
tadyāmyāṃ puṇyajanakaṃ liṃgaṃ paṃcaśikheśvaram

mārkaṃḍeya hradastasya paścime puṇyavardhanaḥ //
tasminhrade naraḥ snātvā kiṃ bhūyaḥ pariśocati

tatra snānaṃ ca dānaṃ ca bhavedakṣaya puṇyadam //
taduttare ca kuṃḍeśaḥ sarvasiddhairnamaskṛtaḥ

dīkṣāṃ pāśupatīṃ labdhvā dvādaśābdena yatphalam //
tatphalaṃ labhate vipra martyaḥ kuṃḍeśa darśanāt //

mārkaṃḍeya hradātpūrvaṃ śāṃḍilyeśaḥ supuṇyadaḥ //
tatpaścime ca caṃḍeśaścaṃḍāṃśu grahaṇāghahṛt

dakṣiṇe ca kapāleśātkuṃḍaṃ śrīkaṃṭhasaṃjñitam //
tatra kuṃḍe naraḥ snātvā dātā syācchrīprabhāvataḥ

mahālakṣmīśvaraṃ liṃgaṃ tasya kuṃḍasya sannidhau //
mahālakṣmīṃ samabhyarcya snātastatkuṃḍavāriṣu

cāmarāsaktahastābhirdivyastrībhiśca vījyate //
yadā matsyodarīṃ yāṃti svargalokāddivaukasaḥ //
tadā tenaiva mārgeṇa yāṃti strībhirvṛtāḥ sukham

svargadvāramataḥ khyātaṃ tatsthānaṃ munisattama //
tatkuṃḍa dakṣiṇebhāge liṃgaṃ brahmapadapradam

gāyatrīśvara sāvitrīśvarau pūjyau prayatnataḥ //
matsyodaryāstaṭe ramye liṃgaṃ satyavatīśvaram

tayoḥ pūrveṇa saṃpūjya tapaḥśrī parivardhanam //
ugreśvaraṃ mahāliṃgaṃ lakṣmīśātpūrvadiksthitam

jātismaro bhavenmartyastalliṃgasya samarcanāt //
taddakṣiṇe cograkuṃḍaṃ snānātkanakhalādhikam

karavīreśvaraṃ liṃgaṃtasya kuṃḍaṃsya paścime //
tasya darśanataḥ puṃsāṃ jāyate rogasaṃkṣayaḥ

tadvāvye marīcīśaṃ kuṃḍaṃ cāghaughanāśanam //
tatpaścācceṃdrakuṃḍaṃ liṃgaṃ ceṃdreśvaraṃ mune

iṃdreśāddakṣiṇebhāge śubhā karkoṭavāpikā //
tatra vāpījale snātvā dṛṣṭvā karkoṭakeśvaram //

nāgānāmādhipatyaṃ tu jāyate nātra saṃśayaḥ //
tatpaścāddṛmicaṃḍeśo brahmahatyāharo haraḥ

taddakṣiṇe mahākuṃḍaṃ rudralokaphalapradam //
tatpaścime mahāliṃgamagnīśa iti viśrutam

āgneyaṃ nāma kuṃḍaṃ ca tatpūrvegnisalokadam //
āgneyeśvarataḥ prācyāṃ kuṃḍaṃ taddakṣiṇe śubham

tatra kuṃḍe naraḥ snātvā svarge vasati pūrvajaiḥ //
tatprācyāṃ bālacaṃdreśaścaṃdralokagatipradaḥ

parito bālacaṃdreśaṃ gaṇaliṃgānyanekaśaḥ //
vilokya tāni liṃgāni gāṇapatyaṃ padaṃ labhet

bālacaṃdra samīpe tu kūpaḥ pitṛgaṇapriyaḥ //
tatra śrāddhapradaḥ snātvā pitṝnsaptā'tra tārayet

tadaṃdhoḥ pūrvato liṃgaṃ puṇyaṃ viśveśvarāhvayam//
viśveśvarasya pūrveṇa vṛddhakāleśvaro haraḥ

kālodo nāma kūposti tadagre sarvarogahṛt //
yaistu tatrodakaṃ pītaṃ strībhiḥ puṃbhiḥ svakarmabhiḥ

na teṣāṃ parivartotra kalpakoṭiśatairapi //
tatpītvā janmabaṃdhotthādbhayānmucyeta mānavaḥ

tatra kūpe tu yaddattaṃ dānaṃ śivaratātmanām //
saṃvartepi na tasyāsti nāśaḥ kalaśasaṃbhava

khaṃḍasphuṭitasaṃskāraṃ tatra kurvaṃti ye narāḥ //
te rudralokamāsādya modaṃte sukhinaḥ sadā

kāleśāddakṣiṇe bhāge mṛtyvīśastvapamṛtyuhṛt //
liṃgaṃ dakṣeśvarāhvaṃ ca tataḥ kūpādudagdiśi

aparādhasahasraṃ tu naśyettasya samarcanāt

mahākāleśa liṃgaṃ ca dakṣeśātpūrvato mahat //
mahākuṃḍe naraḥ snātvā mahākālaṃ tu yorcayet

arcitaṃ tena vai tatra jagadetaccarācaram //
aṃtakeśvaramālokya tadyāmyāṃ nāṃtakasya bhīḥ

hastipāleśvaraṃ liṃgaṃ tasya dakṣiṇato mune//
tasya pūjanato yāti puṇyaṃ vai hastidānajam

tatrairāvatakuṃḍaṃ ca liṃgamairāvateśvaram //
talliṃgamarcayanmartyo dhanadhānyasamṛddhibhāk

taddakṣiṇe śreyase ca liṃgaṃ syānmālatīśvaram //
hastīśvarāduttare tu jayaṃteśo jayapradaḥ

baṃdīśvaro mahākāla kuṃḍāduttarataḥ śubhaḥ //
baṃdikuṃḍaṃ ca vikhyātaṃ vārāṇasyāṃ mahāghahṛt

tatra snānena dānena śrāddhenākṣayamaśnute //
dhanvaṃtarīśvaraṃ liṃgaṃ kuṃḍaṃ tannāma caiva hi

tasya liṃgasya nāmānyatkuṃḍanāmānyadeva hi //
tuṃgeśvaraṃ liṃga nāma kuṃḍaṃ vaidyeśvarābhidham

sudhāmayyo mahauṣadhyaḥ kṣiptāstatra mahādhiyaḥ //
tatkuṃḍasnānatastasmāttalliṃga parivīkṣaṇāt //
naśyaṃti vyādhayaḥ sarve saha pāpaiḥ sudāruṇaiḥ

taduttare halīśeśaḥ sarvavyādhinipūdanaḥ //
śiveśvaraḥ śivakarastuṃganāmnaśca dakṣiṇe

jamadagnīśvaraṃ liṃgaṃ śiveśāddakṣiṇe śubham //
tatpaścime bhairaveśaḥ kūpastasyottare śubhaḥ

tadudasparśamātreṇa sarvayajñaphalaṃ labhet //
tatkūpapaścime bhāge sukeśo yogasiddhidaḥ

tannairṛtyāṃ ca vyāseśaḥ kūpaśca vimalodakaḥ //
vyāsakūpe naraḥ snātvā tarpayitvā surānpitṝn

akṣayaṃ labhate lokaṃ yatrakutrābhikāṃkṣitam //
vyāsatīrthātpaścimato ghaṃṭākarṇo hrado mahān

ghaṃṭākarṇahrade snātvā vyāsaṃśa paridarśanāt //
yatratatra mṛto vāpi vārāṇasyāṃ mṛto bhavet

ghaṃṭākarṇa samīpe tu paṃcacūḍāpsaraḥ saraḥ //
paṃcacūḍājale snātvā dṛṣṭvā devaṃ tamīśvaram

svargalokaṃ naro yāti paṃcacūḍāpriyo bhavet //
gaurīkūpastatovācyāṃ sarvajāḍyavināśanaḥ

paṃcacūḍottare bhāge tīrthaṃ cāśokasaṃjñitam//
maṃdākinī mahātīrthaṃ tadudīcyāṃ mahāghahṛt

svargalokepi sā puṇyā kiṃ punarmānave mune //
taduttare madhyameśo madhye kṣetraṃ svapityaho

tatra jāgaraṇaṃ kṛtvā'śokāṣṭamyāṃ madhau naraḥ //
na jātu śokaṃ labhate sadānaṃdamayo bhavet

muktikṣetrapramāṇaṃ ca krośaṃ krośaṃ ca sarvataḥ//
ārabhya liṃgādasmācca puṇyadānmadhyameśvarāt

etadeva sadā prāhuḥ sarve vai prapitāmahāḥ //
kaścidasmatkule jāto maṃdākinyā jalāplutaḥ

bhojayetprayato viprānyatīnpāśupatānapi //
madākinyāṃ naraḥ snātvā dṛṣṭvā vai madhyameśvaram

ekaviṃśatkulopeto rudraloke vasecciram //
madhyameśādavācyāṃ ca viśvedeveśvaraḥ śubhaḥ

tadarcanādarcitāḥ syurviśvedevāstrayodaśa //
tatpūrve vīrabhadreśo mahāvīrapadapradaḥ

bhadradā bhadrkālī ca tasya dakṣiṇataḥ śubhā //
bhadrākāla hrado nāma tatrātīva śubhapradaḥ

āpastaṃbeśvaraṃ liṃgaṃ tatprācyāṃ jñānadaṃ param //
taduttare puṇyakūpastatpaścācchaunako hradaḥ

hradapaścimato liṃgaṃ śaunakeśaṃ sudhīpradam //
hrade tatra naraḥ snātvā dṛṣṭvā vai śaunakeśvaram

jñānaṃ tatsaṃlabheddivyaṃ yena mṛtyuṃ taratyasau //
taddakṣiṇe jaṃbukeśastiryagyoni nivārakaḥ

taduttare mataṃgeśo gānavidyāprabodhakaḥ //
mataṃgeśasya vāyavye nānāliṃgāni sarvataḥ

munibhiḥ sthāpitānīha sarvasiddhipradāni ca //
brahmarāteśvaraṃ liṃgaṃ mataṃgeśācca dakṣiṇe

talliṃgadarśanādāyurnāṃtarācchidyate kvacit //
tatrājyapeśvaraṃ liṃgaṃ pitṛliṃgānyanekaśaḥ //
talliṃgasevayā sarve tuṣyaṃti prapitāmahāḥ

taddakṣiṇe siddhakūpaḥ siddhāḥ saṃti sahasraśaḥ//
vāyurūpāstu ye siddhā ye siddhā bhānuraśmigāḥ

taiḥ sthāpitaṃ tu yalliṃgaṃ tatsiddheśvaramīritam //
tasya saṃdarśanādeva sarvāḥ syuḥ siddhayo'malāḥ

tatpaścime siddhavāpī pītā snātā ca siddhidā //
prācyāṃ ca siddhakūpādvai liṃgaṃ vyāghreśvarābhidham

talliṃgadarśanānnṛṇāṃ na bhayaṃ vyāghracorajam //
jyeṣṭheśvaraṃ ca tadyāmyāṃ jyeṣṭhasthāneti siddhidam

taddakṣiṇe mudāṃ dhāma liṃgaṃ prahasiteśvaram //
taduttare nivāseśa kāśīvāsaphalapradaḥ

catuḥsamudrakūposti tatrābdhisnāna puṇyadaḥ //
jyeṣṭhā devī tu tatrāsti natā jyeṣṭhapadapradā

avācyāṃ vyāghraliṃgācca liṃgaṃ caṃḍīśvarābhidham //
taduttare daṃḍakhātaṃ saraḥ pitṛmudāvaham

grahaṇānaṃtare snānaṃ daṃḍakhāteti puṇyadam //
jaigīṣavya guhā tatra tatra liṃgaṃ tadāhvayam

trirātropoṣitastatra jñānaṃ labhyeta nirmalam //
mahāpuṇyapradaṃ liṃgaṃ tatpaścāddevaleśvaram

śatakālastatsamīpe śataṃ kālānumāpatiḥ //
talliṃgāvirbhave kāśyāṃ kālayāmāsa kuṃbhaja

talliṃgadaśarnādāyuḥ śatavarṣāṇyakhaṃḍitam //
śātātapeśastadyāmyāṃ mahājapaphalapradaḥ

tatpaścime hetukeśo hetubhūto mahāphale //
taddakṣiṇekṣapādeśo mahājñānaprarvatakaḥ

tadagre ca kaṇādeśastatra puṇyodakaḥ prahiḥ //
snātvā kāṇādakūpe yaḥ kaṇādeśaṃ samarcayet

na dhanena na dhānyena tyajyate sa kadācana //
tasya dakṣiṇato dṛśyo bhūtīśo bhūtikṛtsatām

tatpaścime'ghasaṃhartṛ āṣāḍhīśvara saṃjñitam //
durvāseśaśca tatpūrve sarvakāmasamṛddhikṛt

tadyāmyāṃ bhārabhūteśaḥ pāpabhārāpahārakaḥ //
vyāseśvarasya pūrveṇa dvau śaṃkhalikhiteśvarau //
tau dṛśyau yatnataḥ kāśyāṃ mahājñāna pravartakau

yatsamāpyāpyate puṇyaṃ niṣṭhā pāśupatavratam //
tadāpyatetra viśveśa sakṛdīkṣaṇataḥ kṣaṇāt

tadīśānevadhūteśo yogajñānapravartakaḥ //
tīrthaṃ caivāvadhūteśaṃ sarvakalmaṣanāśakṛt

avadhūteśvarātpūrve liṃgaṃ paśupatīśvaram //
talliṃgasevayā puṃsāṃ paśupāśavimokṣaṇam

taddakṣiṇe gobhileśo mahābhilaṣitapradaḥ/
jīmūtavāhaneśaśca tatpaścālliṃgamuttamam

vidyādharapadaprāptistalliṃgaparisevanāt//
mayūkhārkaḥ paṃcanade gabhastīśaśca tatra vai

dadhikalpahrado nāma tadudīcyāṃ mahāprahiḥ //
durlabhaṃ tatprahisnānaṃ durlabhaṃ ca tadīkṣaṇam

gabhastīśottare bhāge dadhikalpeśvaro haraḥ //
narastamāśu saṃvīkṣya kalpaṃ tryakṣapure vaset

gabhastīśāddakṣiṇe tu maṃgalāṃ maṃgalālayām //
uddiśya maṃgalāṃ gaurīṃ bhojayeddvijadaṃpatī

alaṃkṛtya yathāśakti tatpuṇyāṃto na karhicit //
kṣitipradakṣiṇaphalā maṃgalaikā pradakṣiṇā

vadanaprekṣaṇādevī mukhaprekṣeśvarottare //
maṃgalāyāḥ samīpe tu sarvasiddhikarī śivā

liṃge tvaṣṭrīśavṛtteśau mukhaprekṣottare śubhe //
sahemabhūmidānasya phalaṃ darśanatastayoḥ

taduttare carcikāyā devyāḥ saṃdarśanaṃ śubham //
revateśvara liṃgaṃ ca carcikāgreṇa śāṃtikṛt

mahāśubhāyatasyāgre liṃgaṃ paṃcanadeśvaram //
maṃgalodo mahākūpo maṃgalā paścime śubhaḥ

upamanyormahāliṃgaṃ maṃgalā paścime śubham //
vyāghrapādeśvaraṃ liṃgaṃ tatpaścādvyāghrabhītihṛt

nairṛtyāṃ ca gabhastīśācchaśāṃkeśoghasaṃghahṛt //
tatpaścime caitrarathaṃ liṃgaṃ divyagatipradam

revateśātpaścimato jaiminīśo mahāghahṛt //
tatra liṃgānyanekāni ṛṣīṇāmṛṣisattama

jaiminīśācca vāyavye liṃgaṃ vai rāvaṇeśvaram //
na taddaśarnataḥ puṃsāṃ rākṣasānāṃ mahābhayam

taddakṣiṇe varāheśo māṃḍavyeśastato yame //
taddakṣiṇe pracaṃḍeśo yogeśo dakṣiṇe tataḥ

taddakṣiṇe ca dhāteśaḥ someśaśca tadagrataḥ //
tannairṛtyāṃ kanakeśo mahākanakadaḥ satām

taduttare pāṃḍavānāṃ paṃcaliṃgāni sanmude //
saṃvarteśastadagre ca śveteśastasya paścime

tatpaścātkalaśeśaśca liṃgaṃ kālābhayapradam //
kālena pāśite śvete mune kuṃbhātsamutthitam

citragupteśvaraṃ liṃgaṃ tadudīcyāmaghāpaham //
citragupteśvarātpaścādyo dṛḍheśo mahāphalaḥ

kalaśeśādavācyāṃ ca graheśo liṃgamuttamam //
grahabādhāṃ śamayati talliṃga parilokanam

citragupteśvarātpaścādyadṛccheśo mahāphalaḥ //
utathyavāmadeveśaṃ liṃgaṃ yāmyāṃ graheśvarāt

kaṃbalāśvatareśau ca tasya dakṣiṇataḥ śubhe //
tatraiva nirmalaṃ liṃgaṃ nalakūbarapūjitam

tadyāmyāṃ maṇikarṇīśaṃ tadudakpaliteśvaram //
jarāharaṃ ca tatraiva tatpaścātpāpanāśanam

tatpaścime nirjareśastannairṛtyāṃ pitāmahaḥ //
pitāmahasrotikā ca tatra śrāddhaṃ mahāphalam

tadyāmyāṃ varuṇeśaśca bāṇeśastasya dakṣiṇe/
pitāmahasrotikāyāṃ kūśmāṃḍeśastu siddhikṛt

tatpūrvato rākṣaseśo gaṃgeśastasya dakṣiṇe //
taduttare nimnageśāḥ saṃti liṃgānyanekaśaḥ

vaivasvateśvarastatra yamalokanivārakaḥ //
tatpaścādaditīśaśca cakreśastasya cāgrataḥ

tadagre kālakeśākhyo dṛṣṭapratyayakṛtparaḥ //
chāyā saṃdṛśyate tatra niṣpāpastadavekṣaṇāt

tadagre tārakeśaśca tadagre svarṇabhāradaḥ//
taduttare marutteśaḥ śakreśaśca tadagrataḥ

taddakṣiṇe ca raṃbheśastatraiva ca śaśīśvaraḥ //
taduttare lokapeśāstatra liṃgānyanekaśaḥ

nāgagaṃdharvayakṣāṇāṃ kinnarāpsarasāmapi //
devarṣigaṇavṛdānāṃ nānāsiddhikarāṇyapi

śakreśāddakṣiṇe bhāge phālguneśo mahāghahṛt //
mahāpāśupateśaśca tadyāmyāṃ śubhakṛtparaḥ

tatpaścime samudreśa īśāneśastaduttare//
tatpūrve lāṃgalīśaśca sarvasiddhisamarpakaḥ

rāgadveṣavinirmuktāḥ siddhiṃ yāṃti ca pūjakāḥ //
teṣāṃ mokṣo mayā khyāto na tu te devi mānavāḥ

madhupiṃgaśvetaketū lāṃgalīśe tapasvinau //
anenaiva śarīreṇa jagmatuḥ siddhimuttamām

tatraiva nakulīśaśca kapileśaśca tatra vai//
rahasyaṃ paramaṃ cobhau mama vrata niṣeviṇau

tatsannidhau prītikeśastatra prītirmama priye //
tatropavāsādekasmātphalamabdaśatādhikam

ekaṃ jāgaraṇaṃ kṛtvā prītikeśa upoṣitaḥ //
gaṇatvapadavī tasya niścitā mama parvaṇi

devasya dakṣiṇe bhāge tatra vāpī śubhodakā //
tadaṃbuprāśanaṃ nṛṇāmapunarbhavahetave

tajjalātpaścime bhāge daṃḍapāṇiḥ sadāvati //
tatprācyavācyuttarasyāṃ tāraḥ kālaḥ śilādajaḥ

liṃgatrayaṃ hṛdabjeyacchraddhayāpī tamarpayet //
yaistatra tajjalaṃ pītaṃ kṛtārthāste narottamāḥ

avimuktasamīpecyoṃ mokṣeśo mokṣabuddhidaḥ //
karuṇeśo dayādhāma tadudīcyāṃ samarcayet

svarṇākṣeśastu tatprācyāṃ jñānadastasya cottare //
saubhāgyagaurī saṃpūjyā bahusaubhāgyasaṃpade

viśveśāddakṣiṇebhāge nikuṃbheśaḥ prayatnataḥ //
kṣetrakṣemakaraḥ pūjyastatpaścādvighnanāyakaḥ

sarvavighnacchidabhyarcyaścaturthyāṃ tu viśeṣataḥ //
virūpākṣo nikuṃbheśādvahnau pūjyaḥ susiddhidaḥ

taddakṣiṇe ca śukreśaḥ putrapautrapravardhanaḥ //
tadudīcyāṃ mahāliṃgaṃ devayānīśvarābhidham

śukreśādagrataḥ pūjyaḥ kaceśa iti saṃjñitaḥ //
śukrakūpamupaspṛśya hayamedhaphalaṃ labhet

bhavānīśau namasyau ca śukreśātpaścime śubhau //
bhaktapotapradau tau tu nijabhaktasya sarvadā

alarkeśaḥ samabhyarcyaḥ śukreśātpūrvadiksthitaḥ //
madālaseśvarastatra tatpūrve sarvavighnahṛt

gaṇeśvareśvaraṃ liṃgaṃ sarvasiddhikaraṃ param //
hatvā laṃkeśvaraṃ vipra raghuṇātha pratiṣṭhitam

talliṃgasparśanādāśu brahmahāpi viśudhyati //
mahāpuṇyapradaṃ cānyattatrārcyaṃ tripurāṃtakam

dattātreyeśvaraṃ liṃgaṃ tasya paścimataḥ śubham //
tadyāmyāṃ harikeśeśo gokarṇeśastataḥ param

sarastadagre pāpaghnaṃ tatpaścācca dhruveśvaraḥ //
tadagre dhuvakuṃḍaṃ ca pitṛprītikaraṃ param

taduttarapiśāceśaḥ paiśācya padahārakaḥ //
pitrīśastadyamadiśi pitṛkuṃḍaṃ tadagrataḥ

tatra śrāddhakṛtāṃ puṃsāṃ tuṣyeyuḥ prapitāmahāḥ//
agre dhruveśāttāreśo vaidyanāthaḥ sa eva hi

tannairṛtyāṃ manoliṃgaṃ vaṃśavṛddhikaraṃ param //
priyavrateśvaraṃ liṃgaṃ vaidyanāthapurogatam

tadyāmyāṃ mucukuṃdeśastatpārśve gautameśvaraḥ //
tatpaścimena bhadreśtadyāmyāmṛṣyaśṛṃgiṇaḥ

brahmeśastatpurastācca parjanyeśastadīśagaḥ //
tatprācyāṃ nahuṣeśaśca viśālākṣī ca tatpuraḥ

viśālākṣīśvaraṃ liṃgaṃ tatraiva kṣetravastidam //
jarāsaṃdheśvaraṃ liṃgaṃ tadyāmyāṃ jvaranāśanam

tatpurastāddhiraṇyākṣaliṃgaṃ pūjyaṃ hiraṇyadam //
tatpaścime gayādhīśastatpratīcyāṃ bhagīrathaḥ

tadagre ca dilīpeśo brahmeśātpaścime mune //
tatra liṃgaṃ sakuṃḍaṃ ca snāturiṣṭaphalapradam

tatra viśvāvasorliṃgaṃ muṃḍeśastatra pūrvataḥ //
taddakṣiṇe vidhīśaśca tadyāmyāṃ vājimedhakaḥ

daśāśvamedhike snātvā dṛṣṭvā talliṃgamuttamam //
daśānāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

taduttare mātṛtīrthaṃ snāturjanmabhayāpahṛt //
tatra snānaṃ tu yakuryānnārī vā puruṣopi vā

īpsitaṃ phalamāpnoti mātṛṇāṃ ca prasādataḥ //
dakṣiṇe tava kuṃḍācca puṣpadaṃteśvaraḥ paraḥ

tadagnidiśi devarṣi gaṇa liṃgānyanekaśaḥ //
puṣpadaṃtāddakṣiṇataḥ siddhīśaḥ parasiddhidaḥ

paṃcopacārapūjātaḥ svapne siddhiṃ parāṃ diśet //
rājyaprāptirbhavetpuṃsāṃ hariścaṃdreśasevayā

tatpaścime nairṛteśoṃgiraseśastato yame //
taddakṣiṇe ca kṣemeśaścitrāṃgeśastato yame

taddakṣiṇe ca kedāro rudrānucaratāpradaḥ //
caṃdrasūryānvayairbhūpaiḥ kedārāddakṣiṇāpathe

pratiṣṭhitāni liṃgāni śataśotha sahasraśaḥ //
lolārkāddakṣiṇāśāyāṃ sarvāśāpūrakorcitaḥ

karaṃdhameśvaraṃ liṃgaṃ tatpratīcyāṃ mahāphalam //
tatpaścime mahādurgā mahādurgaprabhaṃjanī

śuṣkeśvaraṃ ca tadyāmyāṃ śuṣkayā saritārcitam //
janakeśastatpratīcyāṃ śaṃkukarṇastaduttare

mahāsiddhīśvaraṃ liṃgaṃ tatprācyāṃ sarvasiddhidam //
siddhakuṃḍe naraḥ snātvā dṛṣṭvā siddheśvaraṃ mahat

sarvāsāmeva siddhīnāṃ pāraṃ gacchati mānavaḥ //
śaṃkukarṇeśa vāyavye liṃgaṃ vāḍavyasaṃjñitam

tadagre ca vibhāṃḍeśaḥ kaholeśastaduttare //
tatra dvāreśvaraṃ liṃgaṃ devī dvāreśvarī śubhā

tatpūjanādbhavetsiddhirānaṃdāraṇya vastidā //
rakṣakāśca gaṇāstatra nānārūpāyudhā mune

tatraiva haridīśaṃ ca liṃgaṃ kātyāyanaṃ tataḥ //
tatpārśve jāṃgaleśaśca tatpaścānmukuṭeśvaraḥ

tatraiva kuṃḍaṃ vimalaṃ sarvayātrāphalapradam //
snātvā mukuṭakuṃḍe ca dṛṣṭvā vai mukuṭeśvaram

yātrayā sarva liṃgānāṃ yatphalaṃ tadavāpyate //
tapasaścāpi yogasya siddhidā sā'vanīparā

mune śataṃ sahasrāṇi tatra liṃgāni siddhaye //
ekā diguttarā devi vārāṇasyāṃ priyā mama

tatrāpi paṃcāyatane ratirme nitarāṃ priye //
utpattisthiti kālepi tatrāhaṃ sarvadā sthitaḥ

evaṃ yastu vijānāti na sa pāpaiḥ pralipyate //
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ trisatyaṃ nānyataḥ priye

śīghraṃ tatraiva gaṃtavyaṃ yadīcchenmāmakaṃ padam //
uddeśamātraṃ ligāni kathitāni mayā mune

dvistriḥ kṛtvaḥ sthāpitāni bhaktyā liṃgāni kānicit //
na tāni punaruktāni śraddhayārcyāni sarvataḥ

etāni yāni liṃgāni yāni kuṃḍāni yeṃ'dhavaḥ //
yā vāpyastāni sarvāṇi śraddheyāni manīṣibhiḥ

eteṣāṃ darśanātsnānātphalamatrottarottaram//
atratyānāṃ ca liṃgānāṃ kūpānāṃ sarasāmapi

vāpīnāṃ cāpi mūrtīnāṃ kaḥ saṃkhyātuṃ prabhurbhavet //
ānaṃdakānanasthāni tṛṇānyapi paraṃ varam

divaukasopi nānyatra yatpunarjanmabhājanam//
sarvaliṃgamayī kāśī sarvatīrthekajanmabhūḥ

svargāpavargayordātrī dṛṣṭā dehāṃtasevitā //
mama priyatamā devi tvameva tapaso balāt

svabhāvatastviyaṃ kāśī sukhaviśrāmabhūrmama //
ye kāśyānāma gṛhṇaṃti yenumodaṃta eva hi

te me śākhaviśākhābhāḥ skaṃdanaṃdigajāsyavat //
ta eva bhaktā me devi ta eva mama sevakāḥ

mumukṣavasta evātra yecānaṃdavanaukasaḥ //
tapastaptaṃ mahattaistu kṛtaṃ taistu mahāvratam

taiśca dattaṃ mahādānaṃ ye cānaṃdavanaukasaḥ //
te snātasarvatīrthā vai tekhilādhvaradīkṣitāḥ

te cīrṇasarvadharmāhi ye cānaṃdavanaukasaḥ //
surāsuroraganarā bhūmibhārāyate'khilāḥ //
vayasyapīha carame yenānaṃdavanaukasaḥ

aṃtyajopi varaḥ kāśyāṃ nānyatra śrutipāragaḥ //
saṃsārapāragaḥ pūrvastvaṃtyaścāṃtyajatopyadhaḥ

sa eva nūnaṃ sarvajñaḥ sa eva hyadhikekṣaṇaḥ //
yaḥ pārthivīṃ tanuṃ hitvā kāśyāṃ dhatte sudhāmayīm

śrutvādhyāyamidaṃ puṇyaṃ sarvatīrtharahasyavat //
kāśīdarśanajaṃ puṇyaṃ prāpnoti niyataṃ naraḥ

yaḥ paṭhedimamadhyāyaṃ prātaḥ prātardinedine //
dṛṣṭāni tena sarvāṇi tīrthānyetāni nānyathā

sarvaliṃgamayādhyāyaṃ yo'muṃ nityaṃ japetsudhīḥ //
na taṃ yamo na taṃ dūtā nainamaṃhopi bādhate

brahmayajñaphalaṃ tasya jāyate sukṛtātmanaḥ //
yo japedamumadhyāyaṃ śucistadgatamānasaḥ

sa snātaḥ sarvakuṃḍeṣu sarvavāpyaṃbupaḥ sa ca //
sarvaliṃgārcakaḥ sotra yo'mumadhyāyamājapet

kimanyairbahubhiḥ stotrairatistokaphalapradaiḥ //
matpremavadbhiradhyāyo japtavyoyaṃ mahāphala

mahādāneṣu datteṣu yatphalaṃ prāpyate'tra vai //
sakṛjjapānmahādhyāyādamuṣmāttatsamāpyate

snātvā sarvāṇi tīrthāni dṛṣṭvā liṃgānyanekaśaḥ //
yatphalaṃ labhyate martyaistadetajjapanāddhruvam

idameva tapotyugramayameva japo mahān //
kāśīliṃgāvalī nāmādhyāyo japyeta yanmune

mama druhe nāstikāya vedaniṃdāratāya ca//
na dātavyo na dātavyo na dātavyo japastvayam

adhyāyasyāsya japanātpāpaṃ brahmavadhodbhavam //
agamyāgamanaṃ cāpi tathābhakṣasyabhakṣaṇam

gurudārābhicārotthaṃ hemasteyasamudbhavam //
mātāpitṛvadhājjātaṃ gobhrūṇahananodbhavam

mahāpāpāni pāpāni jñātājñātāni bhūriśaḥ //
upapāpāni pāpāni manovākkāyajānyapi

vilayaṃ yāṃtyaśeṣāṇi niḥsaṃdehaṃ mamājñayā //
putrānpautrāndhanaṃ dhānyaṃ kalatraṃ kṣetrameva ca

manaḥsamīhitaṃ sarvaṃ svargaṃ mokṣasukhānyapi //
japtvādhyāyamimaṃ vidvānprāpsyatyeva na saṃśayaḥ

iti yāvatsamākhyāti devo devīpuraḥ kathām //
tāvannaṃdīsamāgatya praṇamyeti vyajijñapat

jātā parisamāptiśca mahāprāsādanirmiteḥ //
sajjīkṛto rathaścāyaṃ brahmādyā militāḥ surāḥ

tārkṣyagaḥ puṃḍarīkākṣo dvāri tiṣṭhati sānugaḥ //
pratīkṣamāṇo'vasaraṃ puraskṛtya munīśvarān

caturdaśasu lokeṣu ye ye tiṣṭhaṃti suvratāḥ //
te niśamyādyamilitāḥ prāveśika mahotsavam

// skaṃda uvāca // //
iti naṃdivacaḥ śrutvā devo devī samāyutaḥ //
divyaṃ rathaṃ samāruhya nirjagāma triviṣṭapāt

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe kṣetratīrthavarṇanaṃ nāma saptanavatitamo'dhyāyaḥ