સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.97

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
એતદ્ભવિષ્યં શ્રુત્વાહં વ્યાસસ્ય શિવનંદન ॥
આશ્ચર્યભાજનં જાતસ્તીર્થાનિ કથયાધુના

આનંદકાનને યાનિ યત્ર સંતિ ષડાનન ॥
તાનિ લિંગસ્વરૂપાણિ સમાચક્ષ્વ મમાગ્રતઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
અયમેવ હિ વૈ પ્રશ્નો દેવ્યૈ દેવેન ભોસ્તદા ॥
યાદૃશઃ કથિતો વચ્મિ તાદૃશં શૃણુ કુંભજ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
યાનિ યાનિ હિ તીર્થાનિ યત્રયત્ર મહેશ્વર ॥
તાનિ તાનીહ મે કાશ્યાં તત્રતત્ર વદ પ્રભો

॥ દેવદેવ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ વિશાલાક્ષિ તીર્થં લિંગમુદાહૃતમ્ ॥
જલાશયેપિ તીર્થાખ્યા જાતા મૂર્તિ પરિગ્રહાત્ ॥

મૂર્તયો બ્રહ્મવિષ્ણ્વર્કશિવવિઘ્નેશ્વરાદિકાઃ ॥
લિંગં શૈવમિતિ ખ્યાતં યત્રૈતત્તીર્થમેવ તત્

વારાણસ્યાં મહાદેવઃ પ્રથમં તીર્થમુચ્યતે ॥
તદુત્તરે મહાકૂપઃ સારસ્વતપદપ્રદઃ

ક્ષેત્રપૂર્વોત્તરેભાગે તદ્દૃષ્ટં પશુપાશહૃત્ ॥
તત્પશ્ચાદ્વિગ્રહવતી પૂજ્યા વારાણસી નરૈઃ

સા પૂજિતા પ્રયત્નેન સુખવસ્તિપ્રદા સદા ॥
મહાદેવસ્ય પૂર્વેણ ગોપ્રેક્ષં લિંગમુત્તમમ્

તદ્દર્શનાદ્ભવેત્સમ્યગ્ગોદાનજનિતં ફલમ્ ॥
ગોલોકાત્પ્રેષિતા ગાવઃ પૂર્વં યચ્છંભુના સ્વયમ્

વારાણસીં સમાયાતા ગોપ્રેક્ષં તત્તતઃ સ્નૃતમ્ ॥
ગોપ્રેક્ષાદ્દક્ષિણેભાગે દધીચીશ્વરસંજ્ઞિતમ્ ॥૧ ૧॥
તદ્દર્શનાદ્ભવેત્પુંસાં ફલં યજ્ઞસમુદ્ભવમ્ ॥
અત્રીશ્વરં તુ તત્પ્રાચ્યાં મધુકૈટભપૂજિતમ્

લિંગં દૃષ્ટ્વા પ્રયત્નેન વૈષ્ણવં પદમૃચ્છતિ ॥
ગોપ્રેક્ષાત્પૂર્વદિગ્ભાગે લિંગં વૈ વિજ્વરં સ્મૃતમ્

તસ્ય સંપૂજનાન્મર્ત્યો વિજ્વરો જાયતે ક્ષણાત્ ॥
પ્રાચ્યાં વેદેશ્વરસ્તસ્ય ચતુર્વેદફલપ્રદઃ

વેદેશ્વરાદુદીચ્યાં તુ ક્ષેત્રજ્ઞશ્ચાદિકેશવઃ ॥
દૃષ્ટં ત્રિભુવનં સર્વં તસ્ય સંદર્શનાદ્ધ્રુવમ્

સંગમેશ્વરમાલોક્ય તત્પ્રાચ્યામ જાયતેનઘઃ ॥
ચતુર્મુખેન વિધિના તત્પૂર્વેણ ચતુર્મુખમ્

પ્રયાગસંજ્ઞકમ લિંગમર્ચિતમ બ્રહ્મલોકદમ્ ॥
તત્ર શાંતિકરી ગૌરી પૂજિતા શાંતિકૃદ્ભવેત્

વરણાયાસ્તટે પૂર્વે પૂજ્યં કુંતીશ્વરં નૃભિઃ ॥
તત્પૂજનાત્પ્રજાયંતે પુત્રા નિજકુલોજ્જ્વલાઃ

કુંતીશ્વરાદુત્તરતસ્તીર્થં વૈ કાપિલો હ્રદઃ ॥
તત્ર વૈ સ્નાનમાત્રેણ વૃષભધ્વજપૂજનાત્ ॥ ૧૯ ।
રાજસૂયસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં ત્વવિકલં ભવેત્ ॥
રોરવાદિષુ યે કેચિત્પિતરઃ કોટિસંમિતાઃ

તત્ર શ્રાદ્ધે કૃતે પુત્રૈઃ પિતૃલોકં પ્રયાંતિ તે ॥
આનુસૂયેશ્વરં લિંગં ગોપ્રેક્ષાદુત્તરે મુને

તદ્દર્શનાદ્ભવેત્સ્ત્રીણાં પાતિવ્રત્ય ફલં સ્ફુટમ્ ॥
તલ્લિંગપૂર્વદિગ્ભાગે પૂજ્યઃ સિદ્ધિવિનાયકઃ

યાં સિદ્ધિં યઃ સમીહેત સ તામાપ્નોતિ તન્નતેઃ ॥
હિરણ્યકશિપોર્લિંગં ગણેશાત્પશ્ચિમે તતઃ

હિરણ્યકૂપસ્તત્રાસ્તિ હિરણ્યાશ્વસમૃદ્ધિકૃત્

મુંડાસુરેશ્વરં લિંગં તત્પ્રતીચ્યાં ચ સિદ્ધિદમ્॥
અભીષ્ટદં તુ નૈરૃત્યાં ગોપ્રેક્ષાદ્વૃષભેશ્વરમ્

મુને સ્કંદેશ્વરં લિંગં મહાદેવસ્ય પશ્ચિમે ॥
તલ્લિંગપૂજનાન્નૃણાં ભવેન્મમ સલોકતા

તત્પાર્શ્વતો હિ શાખેશો વિશાખેશશ્ચ તત્ર વૈ ॥
નૈગમેયેશ્વરસ્તત્ર યેન્યે નંદ્યાદયો ગણાઃ

તેષામપિ હિ લિંગાનિ તત્ર સંતિ સહસ્રશઃ ॥
તદ્દર્શનાદ્ભવેત્પુંસાં તત્તદ્ગણસલોકતા

નંદીશ્વરાત્પ્રતીચ્યાં ચ શિલાદેશઃ કુધીહરઃ ॥
મહાબલપ્રદસ્તત્ર હિરણ્યાક્ષેશ્વરઃ શુભઃ

તદ્દક્ષિણેટ્ટહાસાખ્યં લિંગં સર્વસુખપ્રદમ્ ॥
પ્રસન્નવદનેશાખ્યં લિંગં તસ્યોત્તરે શુભમ્

પ્રસન્નવદનસ્તિષ્ઠેદ્ભક્તસ્તદ્દર્શનાચ્છુભાત્ ॥
તદુત્તરે પ્રસન્નોદં કુંડં નૈર્મલ્યદં નૃણામ્

પ્રતીચ્યામટ્ટહાસસ્ય મિત્રાવરુણનામની ॥
લિંગે તલ્લોકદે પૂજ્યે મહાપાતકહારિણી

નૈરૃત્યાં ચાટ્ટહાસસ્ય વૃદ્ધવાસિષ્ઠસંજ્ઞકમ્ ॥
લિંગં તત્પૂજનાત્પુંસાં જ્ઞાનમુત્પદ્યતે મહત્

વસિષ્ઠેશ સમીપસ્થઃ કૃષ્ણેશો વિષ્ણુલોકદઃ ॥
તદ્યામ્યાં યાજ્ઞવલ્ક્યેશો બ્રહ્મતેજોવિવધર્નઃ

પ્રહ્લાદેશ્વરમભ્યર્ચ્ય તત્પશ્ચાદ્ભક્તિવર્ધનમ્ ॥
સ્વયંલીનઃ શિવો યત્ર ભક્તાનુગ્રહકામ્યયા

અતઃ સ્વલીનં તત્પૂર્વે લિંગં પૂજ્યં પ્રયત્નતઃ ॥
સદૈવ જ્ઞાનનિષ્ઠાનાં પરમાનંદમિચ્છતામ્ ॥
યા ગતિર્વિહિતા તેષાં સ્વલીને સા તનુત્યજામ્

વૈરોચનેશ્વરં લિંગં સ્વલીનાત્પુરતઃ સ્થિતમ્॥
તદુત્તરે બલીશં ચ મહાબલવિવર્ધનમ્

તત્રૈવ લિંગં બાણેશં પૂજિતં સર્વકામદમ્ ॥
ચંદ્રેશ્વરસ્ય પૂર્વેણ લિંગં વિદ્યેશ્વરાભિધમ્

સર્વાવિદ્યાઃ પ્રસન્નાઃ સ્યુસ્તસ્ય લિંગસ્ય સેવનાત્ ॥
તદ્દક્ષિણે તુ વીરેશો મહાસિદ્ધિ વિધાયકઃ

તત્રૈવ વિકટા દેવી સર્વદુઃખૌઘમોચની ॥
પંચમુદ્રં મહાપીઠં તજ્જ્ઞેયં સર્વસિદ્ધિદમ્

તત્ર જપ્તા મહામંત્રાઃ ક્ષિપ્રં સિધ્યંતિ નાન્યથા ॥
તત્પીઠે વાયુકોણે તુ સંપૂજ્યઃ સગરેશ્વરઃ

તદર્ચનાદશ્વમેધફલં ત્વવિકલં ભવેત્ ॥
તદીશાને ચ વાલીશસ્તિર્યગ્યોનિ નિવારકઃ

મહાપાપૌઘવિધ્વંસી સુગ્રીવેશસ્તદુત્તરે ॥
હનૂમદીશ્વરસ્તત્ર બ્રહ્મચર્યફલપ્રદઃ

મહાબુદ્ધિપ્રદસ્તત્ર પૂજ્યો જાંબવતીશ્વરઃ ॥
આશ્વિને યેશ્વરૌ પૂજ્યૌ ગંગાયાઃ પશ્ચિમે તટે

તદુત્તરે ભદ્રહ્રદો ગવાં ક્ષીરેણ પૂરિતઃ ॥
કપિલાનાં સહસ્રેણ સમ્યગ્દત્તેન યત્ફલમ્

તત્ફલં લભતે મર્ત્યઃ સ્નાતો ભદ્રહ્રદે ધ્રુવમ્ ॥
પૂર્વાભાદ્રપદા યુક્તા પૌર્ણમાસી યદા ભવેત્

તદા પુણ્યતમઃ કાલો વાજિમેધફલપ્રદઃ ॥
હ્રદ પશ્ચિમ તીરે તુ ભદ્રેશ્વર વિલોકનાત્

ગોલોકં પ્રાપ્નુયાત્તસ્માત્પુણ્યાન્નૈવાત્ર સંશયઃ ॥
ભદ્રેશ્વરાદ્યાતુધાન્યામુપશાંત શિવો મુને

તસ્ય લિંગસ્ય સંસ્પર્શાત્પરા શાંતિં સમૃચ્છતિ ॥
ઉપશાંત શિવં લિંગં દૃષ્ટ્વા જન્મશતાર્જિતમ્

ત્યજેદશ્રેયસો રાશિં શ્રેયોરાશિં ચ વિંદતિ ॥
તદુત્તરે ચ ચક્રેશો યોનિચક્ર નિવારકઃ

તદુત્તરે ચક્રહ્રદો મહાપુણ્યવિવર્ધનઃ ॥
સ્નાત્વા ચક્રહ્રદે મર્ત્યશ્ચક્રેશં પરિપૂજ્ય ચ

શિવલોકમવાપ્નોતિ ભાવિતેનાંતરાત્મના ॥
તન્નૈરૃતે ચ શૂલેશો દ્રષ્ટવ્યશ્ચ પ્રયત્નતઃ

શૂલં તત્ર પુરા ન્યસ્તં સ્નાનાર્થં વરવર્ણિનિ ॥
હ્રદસ્તત્ર સમુત્પન્નઃ શૂલેશસ્યાગ્રતો મહાન્

સ્નાનં કૃત્વા હ્રદે તત્ર દૃષ્ટ્વા શૂલેશ્વરં વિભુમ્ ॥
રુદ્રલોકં નરા યાંતિ ત્યક્ત્વા સંસારગહ્વરમ્

તત્પૂર્વતો નારદેન તપસ્તપ્તં મહત્તરમ્॥
લિંગં ચ સ્થાપિતં શ્રેષ્ઠં કુંડં ચાપિ શુભં કૃતમ્

તત્ર કુંડે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા વૈ નારદેશ્વરમ્ ॥
સંસારાબ્ધિમહાઘોરં સંતરેન્નાત્ર સંજયઃ

નારદેશ્વર પૂર્વેણ દૃષ્ટ્વાઽવભ્રાતકેશ્વરમ્ ॥
નિર્મલાં ગતિમાપ્નોતિ પાપૌઘં ચ વિમુંચતિ

તદગ્રે તામ્રકુંડં ચ તત્ર સ્નાતો ન ગર્ભભાક્ ॥
વિઘ્નહર્તા ગણાધ્યક્ષસ્તદ્વાયવ્યે સુવિઘ્નહૃત્

તત્ર વિઘ્નહરં કુંડં તત્ર સ્નાતો ન વિઘ્નભાક્ ॥
અનારકેશ્વરં લિંગં તદુદગ્દિશિ ચોત્તમમ્

કુંડં ચાનારકાખ્યં વૈ તત્ર સ્નાતો ન નારકી ॥
વરણાયાસ્તટે રમ્યે વરણેશસ્તદુત્તરે

તત્ર પાશુપતઃ સિદ્ધસ્ત્વક્ષપાદો મહામુને ॥
અનેનૈવ શરીરેણ શાશ્વતીં સિદ્ધિમાગતઃ

તત્પશ્ચિમે ચ શૈલેશઃ પરનિર્વાણકામદઃ ॥
કોટીશ્વરં તુ તદ્યામ્યાં લિંગં શાશ્વતસિદ્ધિદમ્

કોટિતીર્થે હ્રદે સ્નાત્વા કોટીશં પરિપૂજ્ય ચ ॥
ગવાં કોટિપ્રદાનસ્ય ફલમાપ્નોતિ માનવઃ

મહાશ્મશાનસ્તંભોસ્તિ કોટીશાદ્વહ્નિદિક્સ્થિતઃ ॥
તસ્મિન્સ્તંભે મહારુદ્રસ્તિષ્ઠતે ચોમયા સહ

તં સ્તંભં સમલંકૃત્ય નરસ્તત્પદમાપ્નુયાત્ ॥
તત્રૈવ તીર્થં પરમં કપાલેશ સમીપતઃ

કપાલમોચનં નામ તત્ર સ્નાતોઽશ્વમેધભાક્ ॥
ઋણમોચનતીર્થં તુ તદુદગ્દિશિ શોભનમ્

તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા મુક્તો ભવતિ ચર્ણતઃ ॥
તત્રૈવાંગારકં તીર્થં કુંડં ચાંગારનિર્મલમ્

સ્નાત્વાંગારક તીર્થે તુ ભવેદ્ભૂયો ન ગર્ભભાક્ ॥
અંગારવારયુક્તાયાં ચતુર્થ્યાં સ્નાતિ યો નરઃ ॥
વ્યાધિભિર્નાભિ ભૂયેત ન ચ દુઃખી કદાચન

વિશ્વકર્મેશ્વરં લિંગં જ્ઞાનદં ચ તદુત્તરે ॥
મહામુંડેશ્વરં લિંગં તસ્ય દક્ષિણતઃ શુભમ્

કૂપઃ શુભોદ નામાપિ સ્નાતવ્યં તત્ર નિશ્ચિતમ્ ॥
તત્ર મુંડમયી માલા મયા ક્ષિપ્તાતિશોભના

મહામુંડા તતો દેવી સમુત્પન્નાઘહારિણી ॥
ખટ્વાંગં ચ ધૃતં તત્ર ખટ્વાંગેશસ્તતોભવત્

નિષ્પાપો જાયતે મર્ત્યઃ ખટ્વાંગેશ વિલોકનાત્ ॥
ભુવનેશસ્તતો યામ્યાં કુંડં ચ ભુવનેશ્વરમ્

તત્ર કુંડે નરઃ સ્નાતો ભુવને શોભવેન્નરઃ ॥
તદ્યામ્યાં વિમલેશશ્ચ કુંડં ચ વિમલોદકમ્

તત્ર સ્નાત્વા વિલોક્યેશં વિમલો જાયતે નરઃ ॥
તત્ર પાશુપતઃ સિદ્ધસ્ત્ર્યંબકો નામ નામતઃ

અનેનૈવ શરીરેણ રુદ્રલોકમવાપ્તવાન્ ॥
ભૃગોરાયતનં તસ્ય પશ્ચિમેઽતીવ પુણ્યદમ્

વિધિપૂર્વં તદભ્યર્ચ્ય પ્રાપ્નુયાચ્છિવમંદિરમ્ ॥
શુભેશ્વરશ્ચ તદ્યામ્યાં મહાશુભફલપ્રદઃ

તત્ર સિદ્ધઃ પાશુપતઃ કપિલર્ષિર્મહાતપાઃ ॥
તત્રાસ્તિ હિ ગુહા રમ્યા કપિલેશ્વર સંનિધૌ

તાં ગુહાં પ્રવિશેદ્યો વૈ ન સ ગર્ભે વિશેત્ક્વચિત્ ॥
તત્ર યજ્ઞોદકૂપોસ્તિ વાજિમેધફલપ્રદઃ

ઓંકાર એષ એવાસાવાદિવર્ણમયાત્મકઃ ॥
મત્સ્યોદર્યુત્તરે કૂલે નાદેશસ્ત્વહમેવ ચ

નાદેશઃ પરમં બ્રહ્મ નાદેશઃ પરમા ગતિઃ ॥
નાદેશઃ પરમં સ્થાનં દુઃખસંસારમોચનમ્

કદાચિત્તસ્ય દેવસ્ય દર્શને યાતિ જાહ્નવી ॥
મત્સ્યોદરી સા કથિતા સ્નાનં પુણ્યૈરવાપ્યતે

મત્સ્યોદરી યદા ગંગા પશ્ચિમે કપિલેશ્વરમ્ ॥
સમાયાતિ મહાદેવિ તદા યોગઃ સુદુર્લભઃ

ઉદ્દાલકેશ્વરં લિંગમુદીચ્યાં કપિલેશ્વરાત્ ॥
તદ્દર્શનેન સંસિદ્ધિઃ પરા સર્વૈરવાપ્યતે

તદુત્તરે બાષ્કુલીશં લિંગં સર્વાર્થસિદ્ધિદમ્ ॥
બાષ્કુલીશાદ્દક્ષિણતો લિંગં વૈ કૌસ્તુભેશ્વરમ્

તસ્યાર્ચનેન રત્નૌઘૈર્ન વિયુજ્યેત કર્હિચિત્ ॥
શંકુકર્ણેશ્વરં લિંગં કૌસ્તુભેશ્વરદક્ષિણે ॥

સંસેવ્ય પરમં જ્ઞાનં લભેદદ્યાપિ સાધકઃ ॥
અઘોરેશો ગુહાદ્વારિ કૂપસ્તસ્યોત્તરે શુભઃ

અઘોરોદ ઇતિ ખ્યાતો વાજિમેધફલપ્રદઃ ॥
ગર્ગેશો દમનેશશ્ચ તત્ર લિંગદ્વયં શુભમ્

અનેનૈવેહ દેહેન યત્ર તૌ સિદ્ધિમાપતુઃ ॥
તલ્લિંગયોઃ સમર્ચાતઃ સિદ્ધિર્ભવતિ વાંછિતા

તદ્દક્ષિણે મહાકુંડં રુદ્રાવાસ ઇતિ સ્મૃતમ્ ॥
તત્ર રુદ્રેશમભ્યર્ચ્ય કોટિરુદ્રફલં લભેત્

ચતુર્દશી યદાપર્ણે રુદ્રનક્ષત્ર સંયુતા ॥
તદા પુણ્યતમઃ કાલસ્તસ્મિન્કુંડે મહાફલઃ

રુદ્રકુંડે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા રુદ્રેશ્વરં વિભુમ્ ॥
યત્રતત્ર મૃતો વાપિ રુદ્રલોકમવાપ્નુયાત્

રુદ્રસ્ય નૈરૃતે ભાગે લિંગં તત્ર મહાલયમ્ ॥
તદગ્રે પિતૃકૂપોસ્તિ પિતૄણામાલયઃ પરઃ

તત્ર શ્રાદ્ધં નરઃ કૃત્વા પિંડાન્કૂપે પરિક્ષિપેત્ ॥
એકવિંશકુલોપેતઃ શ્રાદ્ધકૃદ્રુદ્રલોકભાક્

તત્ર વૈતરણી નામ દીર્ઘિકા પશ્ચિમાનના ॥
તસ્યાં સ્નાતો નરો દેવિ નરકં નૈવ ગચ્છતિ

બૃહસ્પતીશ્વરં લિંગં રુદ્રકુંડાચ્ચ પશ્ચિમે ॥
ગુરુપુષ્યસમાયોગે દૃષ્ટ્વા દિવ્યાં લભેદ્ગિરમ્

રુદ્રાવાસાદ્દક્ષિણતઃ કામેશં લિંગમુત્તમમ્ ॥
તદ્દક્ષિણે મહાકુંડં સ્નાનાચ્ચિંતિત કામદમ્

ચૈત્રશુક્લ ત્રયોદશ્યાં તત્ર યાત્રા ચ કામદા ॥
નલકૂબર લિંગં ચ પ્રાચ્યાં કામેશ્વરાચ્છુભમ્

તદગ્રે પાવનઃ કૂપો ધનધાન્ય સમૃદ્ધિદઃ ॥
નલકૂબરપૂર્વેણ સૂર્યાચંદ્રમસેશ્વરૌ

અજ્ઞાનધ્વાંતપટલીં હરતસ્તૌ સમર્ચિતૌ ॥
તદ્દક્ષિણેધ્વકેશશ્ચ દૃષ્ટો મોહવિનાશનઃ ॥

તત્ર સિદ્ધીશ્વરં લિંગં મહાસિદ્ધિસમર્પકમ્ ॥
તત્રૈવ મંડલેશશ્ચ મંડલેશપદપ્રદઃ

કામકુંડસ્ય પૂર્વેણ ચ્યવનેશઃ સમૃદ્ધિદઃ ॥
તત્રૈવ સનકેશશ્ચ રાજસૂયફલપ્રદઃ

સનત્કુમાર લિંગં ચ તત્પશ્ચાદ્યોગસિદ્ધિકૃત્ ॥
તદુત્તરે સનંદેશો મહાજ્ઞાન સમર્થકઃ

તદ્યામ્યામાહુતીશશ્ચ દૃષ્ટો હોમફલપ્રદઃ ॥
તદ્યામ્યાં પુણ્યજનકં લિંગં પંચશિખેશ્વરમ્

માર્કંડેય હ્રદસ્તસ્ય પશ્ચિમે પુણ્યવર્ધનઃ ॥
તસ્મિન્હ્રદે નરઃ સ્નાત્વા કિં ભૂયઃ પરિશોચતિ

તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ ભવેદક્ષય પુણ્યદમ્ ॥
તદુત્તરે ચ કુંડેશઃ સર્વસિદ્ધૈર્નમસ્કૃતઃ

દીક્ષાં પાશુપતીં લબ્ધ્વા દ્વાદશાબ્દેન યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં લભતે વિપ્ર મર્ત્યઃ કુંડેશ દર્શનાત્ ॥

માર્કંડેય હ્રદાત્પૂર્વં શાંડિલ્યેશઃ સુપુણ્યદઃ ॥
તત્પશ્ચિમે ચ ચંડેશશ્ચંડાંશુ ગ્રહણાઘહૃત્

દક્ષિણે ચ કપાલેશાત્કુંડં શ્રીકંઠસંજ્ઞિતમ્ ॥
તત્ર કુંડે નરઃ સ્નાત્વા દાતા સ્યાચ્છ્રીપ્રભાવતઃ

મહાલક્ષ્મીશ્વરં લિંગં તસ્ય કુંડસ્ય સન્નિધૌ ॥
મહાલક્ષ્મીં સમભ્યર્ચ્ય સ્નાતસ્તત્કુંડવારિષુ

ચામરાસક્તહસ્તાભિર્દિવ્યસ્ત્રીભિશ્ચ વીજ્યતે ॥
યદા મત્સ્યોદરીં યાંતિ સ્વર્ગલોકાદ્દિવૌકસઃ ॥
તદા તેનૈવ માર્ગેણ યાંતિ સ્ત્રીભિર્વૃતાઃ સુખમ્

સ્વર્ગદ્વારમતઃ ખ્યાતં તત્સ્થાનં મુનિસત્તમ ॥
તત્કુંડ દક્ષિણેભાગે લિંગં બ્રહ્મપદપ્રદમ્

ગાયત્રીશ્વર સાવિત્રીશ્વરૌ પૂજ્યૌ પ્રયત્નતઃ ॥
મત્સ્યોદર્યાસ્તટે રમ્યે લિંગં સત્યવતીશ્વરમ્

તયોઃ પૂર્વેણ સંપૂજ્ય તપઃશ્રી પરિવર્ધનમ્ ॥
ઉગ્રેશ્વરં મહાલિંગં લક્ષ્મીશાત્પૂર્વદિક્સ્થિતમ્

જાતિસ્મરો ભવેન્મર્ત્યસ્તલ્લિંગસ્ય સમર્ચનાત્ ॥
તદ્દક્ષિણે ચોગ્રકુંડં સ્નાનાત્કનખલાધિકમ્

કરવીરેશ્વરં લિંગંતસ્ય કુંડંસ્ય પશ્ચિમે ॥
તસ્ય દર્શનતઃ પુંસાં જાયતે રોગસંક્ષયઃ

તદ્વાવ્યે મરીચીશં કુંડં ચાઘૌઘનાશનમ્ ॥
તત્પશ્ચાચ્ચેંદ્રકુંડં લિંગં ચેંદ્રેશ્વરં મુને

ઇંદ્રેશાદ્દક્ષિણેભાગે શુભા કર્કોટવાપિકા ॥
તત્ર વાપીજલે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા કર્કોટકેશ્વરમ્ ॥

નાગાનામાધિપત્યં તુ જાયતે નાત્ર સંશયઃ ॥
તત્પશ્ચાદ્દૃમિચંડેશો બ્રહ્મહત્યાહરો હરઃ

તદ્દક્ષિણે મહાકુંડં રુદ્રલોકફલપ્રદમ્ ॥
તત્પશ્ચિમે મહાલિંગમગ્નીશ ઇતિ વિશ્રુતમ્

આગ્નેયં નામ કુંડં ચ તત્પૂર્વેગ્નિસલોકદમ્ ॥
આગ્નેયેશ્વરતઃ પ્રાચ્યાં કુંડં તદ્દક્ષિણે શુભમ્

તત્ર કુંડે નરઃ સ્નાત્વા સ્વર્ગે વસતિ પૂર્વજૈઃ ॥
તત્પ્રાચ્યાં બાલચંદ્રેશશ્ચંદ્રલોકગતિપ્રદઃ

પરિતો બાલચંદ્રેશં ગણલિંગાન્યનેકશઃ ॥
વિલોક્ય તાનિ લિંગાનિ ગાણપત્યં પદં લભેત્

બાલચંદ્ર સમીપે તુ કૂપઃ પિતૃગણપ્રિયઃ ॥
તત્ર શ્રાદ્ધપ્રદઃ સ્નાત્વા પિતૄન્સપ્તાઽત્ર તારયેત્

તદંધોઃ પૂર્વતો લિંગં પુણ્યં વિશ્વેશ્વરાહ્વયમ્॥
વિશ્વેશ્વરસ્ય પૂર્વેણ વૃદ્ધકાલેશ્વરો હરઃ

કાલોદો નામ કૂપોસ્તિ તદગ્રે સર્વરોગહૃત્ ॥
યૈસ્તુ તત્રોદકં પીતં સ્ત્રીભિઃ પુંભિઃ સ્વકર્મભિઃ

ન તેષાં પરિવર્તોત્ર કલ્પકોટિશતૈરપિ ॥
તત્પીત્વા જન્મબંધોત્થાદ્ભયાન્મુચ્યેત માનવઃ

તત્ર કૂપે તુ યદ્દત્તં દાનં શિવરતાત્મનામ્ ॥
સંવર્તેપિ ન તસ્યાસ્તિ નાશઃ કલશસંભવ

ખંડસ્ફુટિતસંસ્કારં તત્ર કુર્વંતિ યે નરાઃ ॥
તે રુદ્રલોકમાસાદ્ય મોદંતે સુખિનઃ સદા

કાલેશાદ્દક્ષિણે ભાગે મૃત્ય્વીશસ્ત્વપમૃત્યુહૃત્ ॥
લિંગં દક્ષેશ્વરાહ્વં ચ તતઃ કૂપાદુદગ્દિશિ

અપરાધસહસ્રં તુ નશ્યેત્તસ્ય સમર્ચનાત્

મહાકાલેશ લિંગં ચ દક્ષેશાત્પૂર્વતો મહત્ ॥
મહાકુંડે નરઃ સ્નાત્વા મહાકાલં તુ યોર્ચયેત્

અર્ચિતં તેન વૈ તત્ર જગદેતચ્ચરાચરમ્ ॥
અંતકેશ્વરમાલોક્ય તદ્યામ્યાં નાંતકસ્ય ભીઃ

હસ્તિપાલેશ્વરં લિંગં તસ્ય દક્ષિણતો મુને॥
તસ્ય પૂજનતો યાતિ પુણ્યં વૈ હસ્તિદાનજમ્

તત્રૈરાવતકુંડં ચ લિંગમૈરાવતેશ્વરમ્ ॥
તલ્લિંગમર્ચયન્મર્ત્યો ધનધાન્યસમૃદ્ધિભાક્

તદ્દક્ષિણે શ્રેયસે ચ લિંગં સ્યાન્માલતીશ્વરમ્ ॥
હસ્તીશ્વરાદુત્તરે તુ જયંતેશો જયપ્રદઃ

બંદીશ્વરો મહાકાલ કુંડાદુત્તરતઃ શુભઃ ॥
બંદિકુંડં ચ વિખ્યાતં વારાણસ્યાં મહાઘહૃત્

તત્ર સ્નાનેન દાનેન શ્રાદ્ધેનાક્ષયમશ્નુતે ॥
ધન્વંતરીશ્વરં લિંગં કુંડં તન્નામ ચૈવ હિ

તસ્ય લિંગસ્ય નામાન્યત્કુંડનામાન્યદેવ હિ ॥
તુંગેશ્વરં લિંગ નામ કુંડં વૈદ્યેશ્વરાભિધમ્

સુધામય્યો મહૌષધ્યઃ ક્ષિપ્તાસ્તત્ર મહાધિયઃ ॥
તત્કુંડસ્નાનતસ્તસ્માત્તલ્લિંગ પરિવીક્ષણાત્ ॥
નશ્યંતિ વ્યાધયઃ સર્વે સહ પાપૈઃ સુદારુણૈઃ

તદુત્તરે હલીશેશઃ સર્વવ્યાધિનિપૂદનઃ ॥
શિવેશ્વરઃ શિવકરસ્તુંગનામ્નશ્ચ દક્ષિણે

જમદગ્નીશ્વરં લિંગં શિવેશાદ્દક્ષિણે શુભમ્ ॥
તત્પશ્ચિમે ભૈરવેશઃ કૂપસ્તસ્યોત્તરે શુભઃ

તદુદસ્પર્શમાત્રેણ સર્વયજ્ઞફલં લભેત્ ॥
તત્કૂપપશ્ચિમે ભાગે સુકેશો યોગસિદ્ધિદઃ

તન્નૈરૃત્યાં ચ વ્યાસેશઃ કૂપશ્ચ વિમલોદકઃ ॥
વ્યાસકૂપે નરઃ સ્નાત્વા તર્પયિત્વા સુરાન્પિતૄન્

અક્ષયં લભતે લોકં યત્રકુત્રાભિકાંક્ષિતમ્ ॥
વ્યાસતીર્થાત્પશ્ચિમતો ઘંટાકર્ણો હ્રદો મહાન્

ઘંટાકર્ણહ્રદે સ્નાત્વા વ્યાસંશ પરિદર્શનાત્ ॥
યત્રતત્ર મૃતો વાપિ વારાણસ્યાં મૃતો ભવેત્

ઘંટાકર્ણ સમીપે તુ પંચચૂડાપ્સરઃ સરઃ ॥
પંચચૂડાજલે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા દેવં તમીશ્વરમ્

સ્વર્ગલોકં નરો યાતિ પંચચૂડાપ્રિયો ભવેત્ ॥
ગૌરીકૂપસ્તતોવાચ્યાં સર્વજાડ્યવિનાશનઃ

પંચચૂડોત્તરે ભાગે તીર્થં ચાશોકસંજ્ઞિતમ્॥
મંદાકિની મહાતીર્થં તદુદીચ્યાં મહાઘહૃત્

સ્વર્ગલોકેપિ સા પુણ્યા કિં પુનર્માનવે મુને ॥
તદુત્તરે મધ્યમેશો મધ્યે ક્ષેત્રં સ્વપિત્યહો

તત્ર જાગરણં કૃત્વાઽશોકાષ્ટમ્યાં મધૌ નરઃ ॥
ન જાતુ શોકં લભતે સદાનંદમયો ભવેત્

મુક્તિક્ષેત્રપ્રમાણં ચ ક્રોશં ક્રોશં ચ સર્વતઃ॥
આરભ્ય લિંગાદસ્માચ્ચ પુણ્યદાન્મધ્યમેશ્વરાત્

એતદેવ સદા પ્રાહુઃ સર્વે વૈ પ્રપિતામહાઃ ॥
કશ્ચિદસ્મત્કુલે જાતો મંદાકિન્યા જલાપ્લુતઃ

ભોજયેત્પ્રયતો વિપ્રાન્યતીન્પાશુપતાનપિ ॥
મદાકિન્યાં નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા વૈ મધ્યમેશ્વરમ્

એકવિંશત્કુલોપેતો રુદ્રલોકે વસેચ્ચિરમ્ ॥
મધ્યમેશાદવાચ્યાં ચ વિશ્વેદેવેશ્વરઃ શુભઃ

તદર્ચનાદર્ચિતાઃ સ્યુર્વિશ્વેદેવાસ્ત્રયોદશ ॥
તત્પૂર્વે વીરભદ્રેશો મહાવીરપદપ્રદઃ

ભદ્રદા ભદ્ર્કાલી ચ તસ્ય દક્ષિણતઃ શુભા ॥
ભદ્રાકાલ હ્રદો નામ તત્રાતીવ શુભપ્રદઃ

આપસ્તંબેશ્વરં લિંગં તત્પ્રાચ્યાં જ્ઞાનદં પરમ્ ॥
તદુત્તરે પુણ્યકૂપસ્તત્પશ્ચાચ્છૌનકો હ્રદઃ

હ્રદપશ્ચિમતો લિંગં શૌનકેશં સુધીપ્રદમ્ ॥
હ્રદે તત્ર નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા વૈ શૌનકેશ્વરમ્

જ્ઞાનં તત્સંલભેદ્દિવ્યં યેન મૃત્યું તરત્યસૌ ॥
તદ્દક્ષિણે જંબુકેશસ્તિર્યગ્યોનિ નિવારકઃ

તદુત્તરે મતંગેશો ગાનવિદ્યાપ્રબોધકઃ ॥
મતંગેશસ્ય વાયવ્યે નાનાલિંગાનિ સર્વતઃ

મુનિભિઃ સ્થાપિતાનીહ સર્વસિદ્ધિપ્રદાનિ ચ ॥
બ્રહ્મરાતેશ્વરં લિંગં મતંગેશાચ્ચ દક્ષિણે

તલ્લિંગદર્શનાદાયુર્નાંતરાચ્છિદ્યતે ક્વચિત્ ॥
તત્રાજ્યપેશ્વરં લિંગં પિતૃલિંગાન્યનેકશઃ ॥
તલ્લિંગસેવયા સર્વે તુષ્યંતિ પ્રપિતામહાઃ

તદ્દક્ષિણે સિદ્ધકૂપઃ સિદ્ધાઃ સંતિ સહસ્રશઃ॥
વાયુરૂપાસ્તુ યે સિદ્ધા યે સિદ્ધા ભાનુરશ્મિગાઃ

તૈઃ સ્થાપિતં તુ યલ્લિંગં તત્સિદ્ધેશ્વરમીરિતમ્ ॥
તસ્ય સંદર્શનાદેવ સર્વાઃ સ્યુઃ સિદ્ધયોઽમલાઃ

તત્પશ્ચિમે સિદ્ધવાપી પીતા સ્નાતા ચ સિદ્ધિદા ॥
પ્રાચ્યાં ચ સિદ્ધકૂપાદ્વૈ લિંગં વ્યાઘ્રેશ્વરાભિધમ્

તલ્લિંગદર્શનાન્નૃણાં ન ભયં વ્યાઘ્રચોરજમ્ ॥
જ્યેષ્ઠેશ્વરં ચ તદ્યામ્યાં જ્યેષ્ઠસ્થાનેતિ સિદ્ધિદમ્

તદ્દક્ષિણે મુદાં ધામ લિંગં પ્રહસિતેશ્વરમ્ ॥
તદુત્તરે નિવાસેશ કાશીવાસફલપ્રદઃ

ચતુઃસમુદ્રકૂપોસ્તિ તત્રાબ્ધિસ્નાન પુણ્યદઃ ॥
જ્યેષ્ઠા દેવી તુ તત્રાસ્તિ નતા જ્યેષ્ઠપદપ્રદા

અવાચ્યાં વ્યાઘ્રલિંગાચ્ચ લિંગં ચંડીશ્વરાભિધમ્ ॥
તદુત્તરે દંડખાતં સરઃ પિતૃમુદાવહમ્

ગ્રહણાનંતરે સ્નાનં દંડખાતેતિ પુણ્યદમ્ ॥
જૈગીષવ્ય ગુહા તત્ર તત્ર લિંગં તદાહ્વયમ્

ત્રિરાત્રોપોષિતસ્તત્ર જ્ઞાનં લભ્યેત નિર્મલમ્ ॥
મહાપુણ્યપ્રદં લિંગં તત્પશ્ચાદ્દેવલેશ્વરમ્

શતકાલસ્તત્સમીપે શતં કાલાનુમાપતિઃ ॥
તલ્લિંગાવિર્ભવે કાશ્યાં કાલયામાસ કુંભજ

તલ્લિંગદશર્નાદાયુઃ શતવર્ષાણ્યખંડિતમ્ ॥
શાતાતપેશસ્તદ્યામ્યાં મહાજપફલપ્રદઃ

તત્પશ્ચિમે હેતુકેશો હેતુભૂતો મહાફલે ॥
તદ્દક્ષિણેક્ષપાદેશો મહાજ્ઞાનપ્રર્વતકઃ

તદગ્રે ચ કણાદેશસ્તત્ર પુણ્યોદકઃ પ્રહિઃ ॥
સ્નાત્વા કાણાદકૂપે યઃ કણાદેશં સમર્ચયેત્

ન ધનેન ન ધાન્યેન ત્યજ્યતે સ કદાચન ॥
તસ્ય દક્ષિણતો દૃશ્યો ભૂતીશો ભૂતિકૃત્સતામ્

તત્પશ્ચિમેઽઘસંહર્તૃ આષાઢીશ્વર સંજ્ઞિતમ્ ॥
દુર્વાસેશશ્ચ તત્પૂર્વે સર્વકામસમૃદ્ધિકૃત્

તદ્યામ્યાં ભારભૂતેશઃ પાપભારાપહારકઃ ॥
વ્યાસેશ્વરસ્ય પૂર્વેણ દ્વૌ શંખલિખિતેશ્વરૌ ॥
તૌ દૃશ્યૌ યત્નતઃ કાશ્યાં મહાજ્ઞાન પ્રવર્તકૌ

યત્સમાપ્યાપ્યતે પુણ્યં નિષ્ઠા પાશુપતવ્રતમ્ ॥
તદાપ્યતેત્ર વિશ્વેશ સકૃદીક્ષણતઃ ક્ષણાત્

તદીશાનેવધૂતેશો યોગજ્ઞાનપ્રવર્તકઃ ॥
તીર્થં ચૈવાવધૂતેશં સર્વકલ્મષનાશકૃત્

અવધૂતેશ્વરાત્પૂર્વે લિંગં પશુપતીશ્વરમ્ ॥
તલ્લિંગસેવયા પુંસાં પશુપાશવિમોક્ષણમ્

તદ્દક્ષિણે ગોભિલેશો મહાભિલષિતપ્રદઃ।
જીમૂતવાહનેશશ્ચ તત્પશ્ચાલ્લિંગમુત્તમમ્

વિદ્યાધરપદપ્રાપ્તિસ્તલ્લિંગપરિસેવનાત્॥
મયૂખાર્કઃ પંચનદે ગભસ્તીશશ્ચ તત્ર વૈ

દધિકલ્પહ્રદો નામ તદુદીચ્યાં મહાપ્રહિઃ ॥
દુર્લભં તત્પ્રહિસ્નાનં દુર્લભં ચ તદીક્ષણમ્

ગભસ્તીશોત્તરે ભાગે દધિકલ્પેશ્વરો હરઃ ॥
નરસ્તમાશુ સંવીક્ષ્ય કલ્પં ત્ર્યક્ષપુરે વસેત્

ગભસ્તીશાદ્દક્ષિણે તુ મંગલાં મંગલાલયામ્ ॥
ઉદ્દિશ્ય મંગલાં ગૌરીં ભોજયેદ્દ્વિજદંપતી

અલંકૃત્ય યથાશક્તિ તત્પુણ્યાંતો ન કર્હિચિત્ ॥
ક્ષિતિપ્રદક્ષિણફલા મંગલૈકા પ્રદક્ષિણા

વદનપ્રેક્ષણાદેવી મુખપ્રેક્ષેશ્વરોત્તરે ॥
મંગલાયાઃ સમીપે તુ સર્વસિદ્ધિકરી શિવા

લિંગે ત્વષ્ટ્રીશવૃત્તેશૌ મુખપ્રેક્ષોત્તરે શુભે ॥
સહેમભૂમિદાનસ્ય ફલં દર્શનતસ્તયોઃ

તદુત્તરે ચર્ચિકાયા દેવ્યાઃ સંદર્શનં શુભમ્ ॥
રેવતેશ્વર લિંગં ચ ચર્ચિકાગ્રેણ શાંતિકૃત્

મહાશુભાયતસ્યાગ્રે લિંગં પંચનદેશ્વરમ્ ॥
મંગલોદો મહાકૂપો મંગલા પશ્ચિમે શુભઃ

ઉપમન્યોર્મહાલિંગં મંગલા પશ્ચિમે શુભમ્ ॥
વ્યાઘ્રપાદેશ્વરં લિંગં તત્પશ્ચાદ્વ્યાઘ્રભીતિહૃત્

નૈરૃત્યાં ચ ગભસ્તીશાચ્છશાંકેશોઘસંઘહૃત્ ॥
તત્પશ્ચિમે ચૈત્રરથં લિંગં દિવ્યગતિપ્રદમ્

રેવતેશાત્પશ્ચિમતો જૈમિનીશો મહાઘહૃત્ ॥
તત્ર લિંગાન્યનેકાનિ ઋષીણામૃષિસત્તમ

જૈમિનીશાચ્ચ વાયવ્યે લિંગં વૈ રાવણેશ્વરમ્ ॥
ન તદ્દશર્નતઃ પુંસાં રાક્ષસાનાં મહાભયમ્

તદ્દક્ષિણે વરાહેશો માંડવ્યેશસ્તતો યમે ॥
તદ્દક્ષિણે પ્રચંડેશો યોગેશો દક્ષિણે તતઃ

તદ્દક્ષિણે ચ ધાતેશઃ સોમેશશ્ચ તદગ્રતઃ ॥
તન્નૈરૃત્યાં કનકેશો મહાકનકદઃ સતામ્

તદુત્તરે પાંડવાનાં પંચલિંગાનિ સન્મુદે ॥
સંવર્તેશસ્તદગ્રે ચ શ્વેતેશસ્તસ્ય પશ્ચિમે

તત્પશ્ચાત્કલશેશશ્ચ લિંગં કાલાભયપ્રદમ્ ॥
કાલેન પાશિતે શ્વેતે મુને કુંભાત્સમુત્થિતમ્

ચિત્રગુપ્તેશ્વરં લિંગં તદુદીચ્યામઘાપહમ્ ॥
ચિત્રગુપ્તેશ્વરાત્પશ્ચાદ્યો દૃઢેશો મહાફલઃ

કલશેશાદવાચ્યાં ચ ગ્રહેશો લિંગમુત્તમમ્ ॥
ગ્રહબાધાં શમયતિ તલ્લિંગ પરિલોકનમ્

ચિત્રગુપ્તેશ્વરાત્પશ્ચાદ્યદૃચ્છેશો મહાફલઃ ॥
ઉતથ્યવામદેવેશં લિંગં યામ્યાં ગ્રહેશ્વરાત્

કંબલાશ્વતરેશૌ ચ તસ્ય દક્ષિણતઃ શુભે ॥
તત્રૈવ નિર્મલં લિંગં નલકૂબરપૂજિતમ્

તદ્યામ્યાં મણિકર્ણીશં તદુદક્પલિતેશ્વરમ્ ॥
જરાહરં ચ તત્રૈવ તત્પશ્ચાત્પાપનાશનમ્

તત્પશ્ચિમે નિર્જરેશસ્તન્નૈરૃત્યાં પિતામહઃ ॥
પિતામહસ્રોતિકા ચ તત્ર શ્રાદ્ધં મહાફલમ્

તદ્યામ્યાં વરુણેશશ્ચ બાણેશસ્તસ્ય દક્ષિણે।
પિતામહસ્રોતિકાયાં કૂશ્માંડેશસ્તુ સિદ્ધિકૃત્

તત્પૂર્વતો રાક્ષસેશો ગંગેશસ્તસ્ય દક્ષિણે ॥
તદુત્તરે નિમ્નગેશાઃ સંતિ લિંગાન્યનેકશઃ

વૈવસ્વતેશ્વરસ્તત્ર યમલોકનિવારકઃ ॥
તત્પશ્ચાદદિતીશશ્ચ ચક્રેશસ્તસ્ય ચાગ્રતઃ

તદગ્રે કાલકેશાખ્યો દૃષ્ટપ્રત્યયકૃત્પરઃ ॥
છાયા સંદૃશ્યતે તત્ર નિષ્પાપસ્તદવેક્ષણાત્

તદગ્રે તારકેશશ્ચ તદગ્રે સ્વર્ણભારદઃ॥
તદુત્તરે મરુત્તેશઃ શક્રેશશ્ચ તદગ્રતઃ

તદ્દક્ષિણે ચ રંભેશસ્તત્રૈવ ચ શશીશ્વરઃ ॥
તદુત્તરે લોકપેશાસ્તત્ર લિંગાન્યનેકશઃ

નાગગંધર્વયક્ષાણાં કિન્નરાપ્સરસામપિ ॥
દેવર્ષિગણવૃદાનાં નાનાસિદ્ધિકરાણ્યપિ

શક્રેશાદ્દક્ષિણે ભાગે ફાલ્ગુનેશો મહાઘહૃત્ ॥
મહાપાશુપતેશશ્ચ તદ્યામ્યાં શુભકૃત્પરઃ

તત્પશ્ચિમે સમુદ્રેશ ઈશાનેશસ્તદુત્તરે॥
તત્પૂર્વે લાંગલીશશ્ચ સર્વસિદ્ધિસમર્પકઃ

રાગદ્વેષવિનિર્મુક્તાઃ સિદ્ધિં યાંતિ ચ પૂજકાઃ ॥
તેષાં મોક્ષો મયા ખ્યાતો ન તુ તે દેવિ માનવાઃ

મધુપિંગશ્વેતકેતૂ લાંગલીશે તપસ્વિનૌ ॥
અનેનૈવ શરીરેણ જગ્મતુઃ સિદ્ધિમુત્તમામ્

તત્રૈવ નકુલીશશ્ચ કપિલેશશ્ચ તત્ર વૈ॥
રહસ્યં પરમં ચોભૌ મમ વ્રત નિષેવિણૌ

તત્સન્નિધૌ પ્રીતિકેશસ્તત્ર પ્રીતિર્મમ પ્રિયે ॥
તત્રોપવાસાદેકસ્માત્ફલમબ્દશતાધિકમ્

એકં જાગરણં કૃત્વા પ્રીતિકેશ ઉપોષિતઃ ॥
ગણત્વપદવી તસ્ય નિશ્ચિતા મમ પર્વણિ

દેવસ્ય દક્ષિણે ભાગે તત્ર વાપી શુભોદકા ॥
તદંબુપ્રાશનં નૃણામપુનર્ભવહેતવે

તજ્જલાત્પશ્ચિમે ભાગે દંડપાણિઃ સદાવતિ ॥
તત્પ્રાચ્યવાચ્યુત્તરસ્યાં તારઃ કાલઃ શિલાદજઃ

લિંગત્રયં હૃદબ્જેયચ્છ્રદ્ધયાપી તમર્પયેત્ ॥
યૈસ્તત્ર તજ્જલં પીતં કૃતાર્થાસ્તે નરોત્તમાઃ

અવિમુક્તસમીપેચ્યોં મોક્ષેશો મોક્ષબુદ્ધિદઃ ॥
કરુણેશો દયાધામ તદુદીચ્યાં સમર્ચયેત્

સ્વર્ણાક્ષેશસ્તુ તત્પ્રાચ્યાં જ્ઞાનદસ્તસ્ય ચોત્તરે ॥
સૌભાગ્યગૌરી સંપૂજ્યા બહુસૌભાગ્યસંપદે

વિશ્વેશાદ્દક્ષિણેભાગે નિકુંભેશઃ પ્રયત્નતઃ ॥
ક્ષેત્રક્ષેમકરઃ પૂજ્યસ્તત્પશ્ચાદ્વિઘ્નનાયકઃ

સર્વવિઘ્નચ્છિદભ્યર્ચ્યશ્ચતુર્થ્યાં તુ વિશેષતઃ ॥
વિરૂપાક્ષો નિકુંભેશાદ્વહ્નૌ પૂજ્યઃ સુસિદ્ધિદઃ

તદ્દક્ષિણે ચ શુક્રેશઃ પુત્રપૌત્રપ્રવર્ધનઃ ॥
તદુદીચ્યાં મહાલિંગં દેવયાનીશ્વરાભિધમ્

શુક્રેશાદગ્રતઃ પૂજ્યઃ કચેશ ઇતિ સંજ્ઞિતઃ ॥
શુક્રકૂપમુપસ્પૃશ્ય હયમેધફલં લભેત્

ભવાનીશૌ નમસ્યૌ ચ શુક્રેશાત્પશ્ચિમે શુભૌ ॥
ભક્તપોતપ્રદૌ તૌ તુ નિજભક્તસ્ય સર્વદા

અલર્કેશઃ સમભ્યર્ચ્યઃ શુક્રેશાત્પૂર્વદિક્સ્થિતઃ ॥
મદાલસેશ્વરસ્તત્ર તત્પૂર્વે સર્વવિઘ્નહૃત્

ગણેશ્વરેશ્વરં લિંગં સર્વસિદ્ધિકરં પરમ્ ॥
હત્વા લંકેશ્વરં વિપ્ર રઘુણાથ પ્રતિષ્ઠિતમ્

તલ્લિંગસ્પર્શનાદાશુ બ્રહ્મહાપિ વિશુધ્યતિ ॥
મહાપુણ્યપ્રદં ચાન્યત્તત્રાર્ચ્યં ત્રિપુરાંતકમ્

દત્તાત્રેયેશ્વરં લિંગં તસ્ય પશ્ચિમતઃ શુભમ્ ॥
તદ્યામ્યાં હરિકેશેશો ગોકર્ણેશસ્તતઃ પરમ્

સરસ્તદગ્રે પાપઘ્નં તત્પશ્ચાચ્ચ ધ્રુવેશ્વરઃ ॥
તદગ્રે ધુવકુંડં ચ પિતૃપ્રીતિકરં પરમ્

તદુત્તરપિશાચેશઃ પૈશાચ્ય પદહારકઃ ॥
પિત્રીશસ્તદ્યમદિશિ પિતૃકુંડં તદગ્રતઃ

તત્ર શ્રાદ્ધકૃતાં પુંસાં તુષ્યેયુઃ પ્રપિતામહાઃ॥
અગ્રે ધ્રુવેશાત્તારેશો વૈદ્યનાથઃ સ એવ હિ

તન્નૈરૃત્યાં મનોલિંગં વંશવૃદ્ધિકરં પરમ્ ॥
પ્રિયવ્રતેશ્વરં લિંગં વૈદ્યનાથપુરોગતમ્

તદ્યામ્યાં મુચુકુંદેશસ્તત્પાર્શ્વે ગૌતમેશ્વરઃ ॥
તત્પશ્ચિમેન ભદ્રેશ્તદ્યામ્યામૃષ્યશૃંગિણઃ

બ્રહ્મેશસ્તત્પુરસ્તાચ્ચ પર્જન્યેશસ્તદીશગઃ ॥
તત્પ્રાચ્યાં નહુષેશશ્ચ વિશાલાક્ષી ચ તત્પુરઃ

વિશાલાક્ષીશ્વરં લિંગં તત્રૈવ ક્ષેત્રવસ્તિદમ્ ॥
જરાસંધેશ્વરં લિંગં તદ્યામ્યાં જ્વરનાશનમ્

તત્પુરસ્તાદ્ધિરણ્યાક્ષલિંગં પૂજ્યં હિરણ્યદમ્ ॥
તત્પશ્ચિમે ગયાધીશસ્તત્પ્રતીચ્યાં ભગીરથઃ

તદગ્રે ચ દિલીપેશો બ્રહ્મેશાત્પશ્ચિમે મુને ॥
તત્ર લિંગં સકુંડં ચ સ્નાતુરિષ્ટફલપ્રદમ્

તત્ર વિશ્વાવસોર્લિંગં મુંડેશસ્તત્ર પૂર્વતઃ ॥
તદ્દક્ષિણે વિધીશશ્ચ તદ્યામ્યાં વાજિમેધકઃ

દશાશ્વમેધિકે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા તલ્લિંગમુત્તમમ્ ॥
દશાનામશ્વમેધાનાં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

તદુત્તરે માતૃતીર્થં સ્નાતુર્જન્મભયાપહૃત્ ॥
તત્ર સ્નાનં તુ યકુર્યાન્નારી વા પુરુષોપિ વા

ઈપ્સિતં ફલમાપ્નોતિ માતૃણાં ચ પ્રસાદતઃ ॥
દક્ષિણે તવ કુંડાચ્ચ પુષ્પદંતેશ્વરઃ પરઃ

તદગ્નિદિશિ દેવર્ષિ ગણ લિંગાન્યનેકશઃ ॥
પુષ્પદંતાદ્દક્ષિણતઃ સિદ્ધીશઃ પરસિદ્ધિદઃ

પંચોપચારપૂજાતઃ સ્વપ્ને સિદ્ધિં પરાં દિશેત્ ॥
રાજ્યપ્રાપ્તિર્ભવેત્પુંસાં હરિશ્ચંદ્રેશસેવયા

તત્પશ્ચિમે નૈરૃતેશોંગિરસેશસ્તતો યમે ॥
તદ્દક્ષિણે ચ ક્ષેમેશશ્ચિત્રાંગેશસ્તતો યમે

તદ્દક્ષિણે ચ કેદારો રુદ્રાનુચરતાપ્રદઃ ॥
ચંદ્રસૂર્યાન્વયૈર્ભૂપૈઃ કેદારાદ્દક્ષિણાપથે

પ્રતિષ્ઠિતાનિ લિંગાનિ શતશોથ સહસ્રશઃ ॥
લોલાર્કાદ્દક્ષિણાશાયાં સર્વાશાપૂરકોર્ચિતઃ

કરંધમેશ્વરં લિંગં તત્પ્રતીચ્યાં મહાફલમ્ ॥
તત્પશ્ચિમે મહાદુર્ગા મહાદુર્ગપ્રભંજની

શુષ્કેશ્વરં ચ તદ્યામ્યાં શુષ્કયા સરિતાર્ચિતમ્ ॥
જનકેશસ્તત્પ્રતીચ્યાં શંકુકર્ણસ્તદુત્તરે

મહાસિદ્ધીશ્વરં લિંગં તત્પ્રાચ્યાં સર્વસિદ્ધિદમ્ ॥
સિદ્ધકુંડે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા સિદ્ધેશ્વરં મહત્

સર્વાસામેવ સિદ્ધીનાં પારં ગચ્છતિ માનવઃ ॥
શંકુકર્ણેશ વાયવ્યે લિંગં વાડવ્યસંજ્ઞિતમ્

તદગ્રે ચ વિભાંડેશઃ કહોલેશસ્તદુત્તરે ॥
તત્ર દ્વારેશ્વરં લિંગં દેવી દ્વારેશ્વરી શુભા

તત્પૂજનાદ્ભવેત્સિદ્ધિરાનંદારણ્ય વસ્તિદા ॥
રક્ષકાશ્ચ ગણાસ્તત્ર નાનારૂપાયુધા મુને

તત્રૈવ હરિદીશં ચ લિંગં કાત્યાયનં તતઃ ॥
તત્પાર્શ્વે જાંગલેશશ્ચ તત્પશ્ચાન્મુકુટેશ્વરઃ

તત્રૈવ કુંડં વિમલં સર્વયાત્રાફલપ્રદમ્ ॥
સ્નાત્વા મુકુટકુંડે ચ દૃષ્ટ્વા વૈ મુકુટેશ્વરમ્

યાત્રયા સર્વ લિંગાનાં યત્ફલં તદવાપ્યતે ॥
તપસશ્ચાપિ યોગસ્ય સિદ્ધિદા સાઽવનીપરા

મુને શતં સહસ્રાણિ તત્ર લિંગાનિ સિદ્ધયે ॥
એકા દિગુત્તરા દેવિ વારાણસ્યાં પ્રિયા મમ

તત્રાપિ પંચાયતને રતિર્મે નિતરાં પ્રિયે ॥
ઉત્પત્તિસ્થિતિ કાલેપિ તત્રાહં સર્વદા સ્થિતઃ

એવં યસ્તુ વિજાનાતિ ન સ પાપૈઃ પ્રલિપ્યતે ॥
સત્યં સત્યં પુનઃ સત્યં ત્રિસત્યં નાન્યતઃ પ્રિયે

શીઘ્રં તત્રૈવ ગંતવ્યં યદીચ્છેન્મામકં પદમ્ ॥
ઉદ્દેશમાત્રં લિગાનિ કથિતાનિ મયા મુને

દ્વિસ્ત્રિઃ કૃત્વઃ સ્થાપિતાનિ ભક્ત્યા લિંગાનિ કાનિચિત્ ॥
ન તાનિ પુનરુક્તાનિ શ્રદ્ધયાર્ચ્યાનિ સર્વતઃ

એતાનિ યાનિ લિંગાનિ યાનિ કુંડાનિ યેંઽધવઃ ॥
યા વાપ્યસ્તાનિ સર્વાણિ શ્રદ્ધેયાનિ મનીષિભિઃ

એતેષાં દર્શનાત્સ્નાનાત્ફલમત્રોત્તરોત્તરમ્॥
અત્રત્યાનાં ચ લિંગાનાં કૂપાનાં સરસામપિ

વાપીનાં ચાપિ મૂર્તીનાં કઃ સંખ્યાતું પ્રભુર્ભવેત્ ॥
આનંદકાનનસ્થાનિ તૃણાન્યપિ પરં વરમ્

દિવૌકસોપિ નાન્યત્ર યત્પુનર્જન્મભાજનમ્॥
સર્વલિંગમયી કાશી સર્વતીર્થેકજન્મભૂઃ

સ્વર્ગાપવર્ગયોર્દાત્રી દૃષ્ટા દેહાંતસેવિતા ॥
મમ પ્રિયતમા દેવિ ત્વમેવ તપસો બલાત્

સ્વભાવતસ્ત્વિયં કાશી સુખવિશ્રામભૂર્મમ ॥
યે કાશ્યાનામ ગૃહ્ણંતિ યેનુમોદંત એવ હિ

તે મે શાખવિશાખાભાઃ સ્કંદનંદિગજાસ્યવત્ ॥
ત એવ ભક્તા મે દેવિ ત એવ મમ સેવકાઃ

મુમુક્ષવસ્ત એવાત્ર યેચાનંદવનૌકસઃ ॥
તપસ્તપ્તં મહત્તૈસ્તુ કૃતં તૈસ્તુ મહાવ્રતમ્

તૈશ્ચ દત્તં મહાદાનં યે ચાનંદવનૌકસઃ ॥
તે સ્નાતસર્વતીર્થા વૈ તેખિલાધ્વરદીક્ષિતાઃ

તે ચીર્ણસર્વધર્માહિ યે ચાનંદવનૌકસઃ ॥
સુરાસુરોરગનરા ભૂમિભારાયતેઽખિલાઃ ॥
વયસ્યપીહ ચરમે યેનાનંદવનૌકસઃ

અંત્યજોપિ વરઃ કાશ્યાં નાન્યત્ર શ્રુતિપારગઃ ॥
સંસારપારગઃ પૂર્વસ્ત્વંત્યશ્ચાંત્યજતોપ્યધઃ

સ એવ નૂનં સર્વજ્ઞઃ સ એવ હ્યધિકેક્ષણઃ ॥
યઃ પાર્થિવીં તનું હિત્વા કાશ્યાં ધત્તે સુધામયીમ્

શ્રુત્વાધ્યાયમિદં પુણ્યં સર્વતીર્થરહસ્યવત્ ॥
કાશીદર્શનજં પુણ્યં પ્રાપ્નોતિ નિયતં નરઃ

યઃ પઠેદિમમધ્યાયં પ્રાતઃ પ્રાતર્દિનેદિને ॥
દૃષ્ટાનિ તેન સર્વાણિ તીર્થાન્યેતાનિ નાન્યથા

સર્વલિંગમયાધ્યાયં યોઽમું નિત્યં જપેત્સુધીઃ ॥
ન તં યમો ન તં દૂતા નૈનમંહોપિ બાધતે

બ્રહ્મયજ્ઞફલં તસ્ય જાયતે સુકૃતાત્મનઃ ॥
યો જપેદમુમધ્યાયં શુચિસ્તદ્ગતમાનસઃ

સ સ્નાતઃ સર્વકુંડેષુ સર્વવાપ્યંબુપઃ સ ચ ॥
સર્વલિંગાર્ચકઃ સોત્ર યોઽમુમધ્યાયમાજપેત્

કિમન્યૈર્બહુભિઃ સ્તોત્રૈરતિસ્તોકફલપ્રદૈઃ ॥
મત્પ્રેમવદ્ભિરધ્યાયો જપ્તવ્યોયં મહાફલ

મહાદાનેષુ દત્તેષુ યત્ફલં પ્રાપ્યતેઽત્ર વૈ ॥
સકૃજ્જપાન્મહાધ્યાયાદમુષ્માત્તત્સમાપ્યતે

સ્નાત્વા સર્વાણિ તીર્થાનિ દૃષ્ટ્વા લિંગાન્યનેકશઃ ॥
યત્ફલં લભ્યતે મર્ત્યૈસ્તદેતજ્જપનાદ્ધ્રુવમ્

ઇદમેવ તપોત્યુગ્રમયમેવ જપો મહાન્ ॥
કાશીલિંગાવલી નામાધ્યાયો જપ્યેત યન્મુને

મમ દ્રુહે નાસ્તિકાય વેદનિંદારતાય ચ॥
ન દાતવ્યો ન દાતવ્યો ન દાતવ્યો જપસ્ત્વયમ્

અધ્યાયસ્યાસ્ય જપનાત્પાપં બ્રહ્મવધોદ્ભવમ્ ॥
અગમ્યાગમનં ચાપિ તથાભક્ષસ્યભક્ષણમ્

ગુરુદારાભિચારોત્થં હેમસ્તેયસમુદ્ભવમ્ ॥
માતાપિતૃવધાજ્જાતં ગોભ્રૂણહનનોદ્ભવમ્

મહાપાપાનિ પાપાનિ જ્ઞાતાજ્ઞાતાનિ ભૂરિશઃ ॥
ઉપપાપાનિ પાપાનિ મનોવાક્કાયજાન્યપિ

વિલયં યાંત્યશેષાણિ નિઃસંદેહં મમાજ્ઞયા ॥
પુત્રાન્પૌત્રાન્ધનં ધાન્યં કલત્રં ક્ષેત્રમેવ ચ

મનઃસમીહિતં સર્વં સ્વર્ગં મોક્ષસુખાન્યપિ ॥
જપ્ત્વાધ્યાયમિમં વિદ્વાન્પ્રાપ્સ્યત્યેવ ન સંશયઃ

ઇતિ યાવત્સમાખ્યાતિ દેવો દેવીપુરઃ કથામ્ ॥
તાવન્નંદીસમાગત્ય પ્રણમ્યેતિ વ્યજિજ્ઞપત્

જાતા પરિસમાપ્તિશ્ચ મહાપ્રાસાદનિર્મિતેઃ ॥
સજ્જીકૃતો રથશ્ચાયં બ્રહ્માદ્યા મિલિતાઃ સુરાઃ

તાર્ક્ષ્યગઃ પુંડરીકાક્ષો દ્વારિ તિષ્ઠતિ સાનુગઃ ॥
પ્રતીક્ષમાણોઽવસરં પુરસ્કૃત્ય મુનીશ્વરાન્

ચતુર્દશસુ લોકેષુ યે યે તિષ્ઠંતિ સુવ્રતાઃ ॥
તે નિશમ્યાદ્યમિલિતાઃ પ્રાવેશિક મહોત્સવમ્

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ નંદિવચઃ શ્રુત્વા દેવો દેવી સમાયુતઃ ॥
દિવ્યં રથં સમારુહ્ય નિર્જગામ ત્રિવિષ્ટપાત્

॥
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડ ઉત્તરાર્ધે ક્ષેત્રતીર્થવર્ણનં નામ સપ્તનવતિતમોઽધ્યાયઃ