स्कन्द पुराण · अध्याय 4.97
॥ अगस्त्य उवाच ॥ ॥
एतद्भविष्यं श्रुत्वाहं व्यासस्य शिवनंदन ॥
आश्चर्यभाजनं जातस्तीर्थानि कथयाधुना
आनंदकानने यानि यत्र संति षडानन ॥
तानि लिंगस्वरूपाणि समाचक्ष्व ममाग्रतः
॥ स्कंद उवाच ॥ ॥
अयमेव हि वै प्रश्नो देव्यै देवेन भोस्तदा ॥
यादृशः कथितो वच्मि तादृशं शृणु कुंभज
॥ देव्युवाच ॥ ॥
यानि यानि हि तीर्थानि यत्रयत्र महेश्वर ॥
तानि तानीह मे काश्यां तत्रतत्र वद प्रभो
॥ देवदेव उवाच ॥ ॥
शृणु देवि विशालाक्षि तीर्थं लिंगमुदाहृतम् ॥
जलाशयेपि तीर्थाख्या जाता मूर्ति परिग्रहात् ॥
मूर्तयो ब्रह्मविष्ण्वर्कशिवविघ्नेश्वरादिकाः ॥
लिंगं शैवमिति ख्यातं यत्रैतत्तीर्थमेव तत्
वाराणस्यां महादेवः प्रथमं तीर्थमुच्यते ॥
तदुत्तरे महाकूपः सारस्वतपदप्रदः
क्षेत्रपूर्वोत्तरेभागे तद्दृष्टं पशुपाशहृत् ॥
तत्पश्चाद्विग्रहवती पूज्या वाराणसी नरैः
सा पूजिता प्रयत्नेन सुखवस्तिप्रदा सदा ॥
महादेवस्य पूर्वेण गोप्रेक्षं लिंगमुत्तमम्
तद्दर्शनाद्भवेत्सम्यग्गोदानजनितं फलम् ॥
गोलोकात्प्रेषिता गावः पूर्वं यच्छंभुना स्वयम्
वाराणसीं समायाता गोप्रेक्षं तत्ततः स्नृतम् ॥
गोप्रेक्षाद्दक्षिणेभागे दधीचीश्वरसंज्ञितम् ॥१ १॥
तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां फलं यज्ञसमुद्भवम् ॥
अत्रीश्वरं तु तत्प्राच्यां मधुकैटभपूजितम्
लिंगं दृष्ट्वा प्रयत्नेन वैष्णवं पदमृच्छति ॥
गोप्रेक्षात्पूर्वदिग्भागे लिंगं वै विज्वरं स्मृतम्
तस्य संपूजनान्मर्त्यो विज्वरो जायते क्षणात् ॥
प्राच्यां वेदेश्वरस्तस्य चतुर्वेदफलप्रदः
वेदेश्वरादुदीच्यां तु क्षेत्रज्ञश्चादिकेशवः ॥
दृष्टं त्रिभुवनं सर्वं तस्य संदर्शनाद्ध्रुवम्
संगमेश्वरमालोक्य तत्प्राच्याम जायतेनघः ॥
चतुर्मुखेन विधिना तत्पूर्वेण चतुर्मुखम्
प्रयागसंज्ञकम लिंगमर्चितम ब्रह्मलोकदम् ॥
तत्र शांतिकरी गौरी पूजिता शांतिकृद्भवेत्
वरणायास्तटे पूर्वे पूज्यं कुंतीश्वरं नृभिः ॥
तत्पूजनात्प्रजायंते पुत्रा निजकुलोज्ज्वलाः
कुंतीश्वरादुत्तरतस्तीर्थं वै कापिलो ह्रदः ॥
तत्र वै स्नानमात्रेण वृषभध्वजपूजनात् ॥ १९ ।
राजसूयस्य यज्ञस्य फलं त्वविकलं भवेत् ॥
रोरवादिषु ये केचित्पितरः कोटिसंमिताः
तत्र श्राद्धे कृते पुत्रैः पितृलोकं प्रयांति ते ॥
आनुसूयेश्वरं लिंगं गोप्रेक्षादुत्तरे मुने
तद्दर्शनाद्भवेत्स्त्रीणां पातिव्रत्य फलं स्फुटम् ॥
तल्लिंगपूर्वदिग्भागे पूज्यः सिद्धिविनायकः
यां सिद्धिं यः समीहेत स तामाप्नोति तन्नतेः ॥
हिरण्यकशिपोर्लिंगं गणेशात्पश्चिमे ततः
हिरण्यकूपस्तत्रास्ति हिरण्याश्वसमृद्धिकृत्
मुंडासुरेश्वरं लिंगं तत्प्रतीच्यां च सिद्धिदम्॥
अभीष्टदं तु नैरृत्यां गोप्रेक्षाद्वृषभेश्वरम्
मुने स्कंदेश्वरं लिंगं महादेवस्य पश्चिमे ॥
तल्लिंगपूजनान्नृणां भवेन्मम सलोकता
तत्पार्श्वतो हि शाखेशो विशाखेशश्च तत्र वै ॥
नैगमेयेश्वरस्तत्र येन्ये नंद्यादयो गणाः
तेषामपि हि लिंगानि तत्र संति सहस्रशः ॥
तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां तत्तद्गणसलोकता
नंदीश्वरात्प्रतीच्यां च शिलादेशः कुधीहरः ॥
महाबलप्रदस्तत्र हिरण्याक्षेश्वरः शुभः
तद्दक्षिणेट्टहासाख्यं लिंगं सर्वसुखप्रदम् ॥
प्रसन्नवदनेशाख्यं लिंगं तस्योत्तरे शुभम्
प्रसन्नवदनस्तिष्ठेद्भक्तस्तद्दर्शनाच्छुभात् ॥
तदुत्तरे प्रसन्नोदं कुंडं नैर्मल्यदं नृणाम्
प्रतीच्यामट्टहासस्य मित्रावरुणनामनी ॥
लिंगे तल्लोकदे पूज्ये महापातकहारिणी
नैरृत्यां चाट्टहासस्य वृद्धवासिष्ठसंज्ञकम् ॥
लिंगं तत्पूजनात्पुंसां ज्ञानमुत्पद्यते महत्
वसिष्ठेश समीपस्थः कृष्णेशो विष्णुलोकदः ॥
तद्याम्यां याज्ञवल्क्येशो ब्रह्मतेजोविवधर्नः
प्रह्लादेश्वरमभ्यर्च्य तत्पश्चाद्भक्तिवर्धनम् ॥
स्वयंलीनः शिवो यत्र भक्तानुग्रहकाम्यया
अतः स्वलीनं तत्पूर्वे लिंगं पूज्यं प्रयत्नतः ॥
सदैव ज्ञाननिष्ठानां परमानंदमिच्छताम् ॥
या गतिर्विहिता तेषां स्वलीने सा तनुत्यजाम्
वैरोचनेश्वरं लिंगं स्वलीनात्पुरतः स्थितम्॥
तदुत्तरे बलीशं च महाबलविवर्धनम्
तत्रैव लिंगं बाणेशं पूजितं सर्वकामदम् ॥
चंद्रेश्वरस्य पूर्वेण लिंगं विद्येश्वराभिधम्
सर्वाविद्याः प्रसन्नाः स्युस्तस्य लिंगस्य सेवनात् ॥
तद्दक्षिणे तु वीरेशो महासिद्धि विधायकः
तत्रैव विकटा देवी सर्वदुःखौघमोचनी ॥
पंचमुद्रं महापीठं तज्ज्ञेयं सर्वसिद्धिदम्
तत्र जप्ता महामंत्राः क्षिप्रं सिध्यंति नान्यथा ॥
तत्पीठे वायुकोणे तु संपूज्यः सगरेश्वरः
तदर्चनादश्वमेधफलं त्वविकलं भवेत् ॥
तदीशाने च वालीशस्तिर्यग्योनि निवारकः
महापापौघविध्वंसी सुग्रीवेशस्तदुत्तरे ॥
हनूमदीश्वरस्तत्र ब्रह्मचर्यफलप्रदः
महाबुद्धिप्रदस्तत्र पूज्यो जांबवतीश्वरः ॥
आश्विने येश्वरौ पूज्यौ गंगायाः पश्चिमे तटे
तदुत्तरे भद्रह्रदो गवां क्षीरेण पूरितः ॥
कपिलानां सहस्रेण सम्यग्दत्तेन यत्फलम्
तत्फलं लभते मर्त्यः स्नातो भद्रह्रदे ध्रुवम् ॥
पूर्वाभाद्रपदा युक्ता पौर्णमासी यदा भवेत्
तदा पुण्यतमः कालो वाजिमेधफलप्रदः ॥
ह्रद पश्चिम तीरे तु भद्रेश्वर विलोकनात्
गोलोकं प्राप्नुयात्तस्मात्पुण्यान्नैवात्र संशयः ॥
भद्रेश्वराद्यातुधान्यामुपशांत शिवो मुने
तस्य लिंगस्य संस्पर्शात्परा शांतिं समृच्छति ॥
उपशांत शिवं लिंगं दृष्ट्वा जन्मशतार्जितम्
त्यजेदश्रेयसो राशिं श्रेयोराशिं च विंदति ॥
तदुत्तरे च चक्रेशो योनिचक्र निवारकः
तदुत्तरे चक्रह्रदो महापुण्यविवर्धनः ॥
स्नात्वा चक्रह्रदे मर्त्यश्चक्रेशं परिपूज्य च
शिवलोकमवाप्नोति भावितेनांतरात्मना ॥
तन्नैरृते च शूलेशो द्रष्टव्यश्च प्रयत्नतः
शूलं तत्र पुरा न्यस्तं स्नानार्थं वरवर्णिनि ॥
ह्रदस्तत्र समुत्पन्नः शूलेशस्याग्रतो महान्
स्नानं कृत्वा ह्रदे तत्र दृष्ट्वा शूलेश्वरं विभुम् ॥
रुद्रलोकं नरा यांति त्यक्त्वा संसारगह्वरम्
तत्पूर्वतो नारदेन तपस्तप्तं महत्तरम्॥
लिंगं च स्थापितं श्रेष्ठं कुंडं चापि शुभं कृतम्
तत्र कुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा वै नारदेश्वरम् ॥
संसाराब्धिमहाघोरं संतरेन्नात्र संजयः
नारदेश्वर पूर्वेण दृष्ट्वाऽवभ्रातकेश्वरम् ॥
निर्मलां गतिमाप्नोति पापौघं च विमुंचति
तदग्रे ताम्रकुंडं च तत्र स्नातो न गर्भभाक् ॥
विघ्नहर्ता गणाध्यक्षस्तद्वायव्ये सुविघ्नहृत्
तत्र विघ्नहरं कुंडं तत्र स्नातो न विघ्नभाक् ॥
अनारकेश्वरं लिंगं तदुदग्दिशि चोत्तमम्
कुंडं चानारकाख्यं वै तत्र स्नातो न नारकी ॥
वरणायास्तटे रम्ये वरणेशस्तदुत्तरे
तत्र पाशुपतः सिद्धस्त्वक्षपादो महामुने ॥
अनेनैव शरीरेण शाश्वतीं सिद्धिमागतः
तत्पश्चिमे च शैलेशः परनिर्वाणकामदः ॥
कोटीश्वरं तु तद्याम्यां लिंगं शाश्वतसिद्धिदम्
कोटितीर्थे ह्रदे स्नात्वा कोटीशं परिपूज्य च ॥
गवां कोटिप्रदानस्य फलमाप्नोति मानवः
महाश्मशानस्तंभोस्ति कोटीशाद्वह्निदिक्स्थितः ॥
तस्मिन्स्तंभे महारुद्रस्तिष्ठते चोमया सह
तं स्तंभं समलंकृत्य नरस्तत्पदमाप्नुयात् ॥
तत्रैव तीर्थं परमं कपालेश समीपतः
कपालमोचनं नाम तत्र स्नातोऽश्वमेधभाक् ॥
ऋणमोचनतीर्थं तु तदुदग्दिशि शोभनम्
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा मुक्तो भवति चर्णतः ॥
तत्रैवांगारकं तीर्थं कुंडं चांगारनिर्मलम्
स्नात्वांगारक तीर्थे तु भवेद्भूयो न गर्भभाक् ॥
अंगारवारयुक्तायां चतुर्थ्यां स्नाति यो नरः ॥
व्याधिभिर्नाभि भूयेत न च दुःखी कदाचन
विश्वकर्मेश्वरं लिंगं ज्ञानदं च तदुत्तरे ॥
महामुंडेश्वरं लिंगं तस्य दक्षिणतः शुभम्
कूपः शुभोद नामापि स्नातव्यं तत्र निश्चितम् ॥
तत्र मुंडमयी माला मया क्षिप्तातिशोभना
महामुंडा ततो देवी समुत्पन्नाघहारिणी ॥
खट्वांगं च धृतं तत्र खट्वांगेशस्ततोभवत्
निष्पापो जायते मर्त्यः खट्वांगेश विलोकनात् ॥
भुवनेशस्ततो याम्यां कुंडं च भुवनेश्वरम्
तत्र कुंडे नरः स्नातो भुवने शोभवेन्नरः ॥
तद्याम्यां विमलेशश्च कुंडं च विमलोदकम्
तत्र स्नात्वा विलोक्येशं विमलो जायते नरः ॥
तत्र पाशुपतः सिद्धस्त्र्यंबको नाम नामतः
अनेनैव शरीरेण रुद्रलोकमवाप्तवान् ॥
भृगोरायतनं तस्य पश्चिमेऽतीव पुण्यदम्
विधिपूर्वं तदभ्यर्च्य प्राप्नुयाच्छिवमंदिरम् ॥
शुभेश्वरश्च तद्याम्यां महाशुभफलप्रदः
तत्र सिद्धः पाशुपतः कपिलर्षिर्महातपाः ॥
तत्रास्ति हि गुहा रम्या कपिलेश्वर संनिधौ
तां गुहां प्रविशेद्यो वै न स गर्भे विशेत्क्वचित् ॥
तत्र यज्ञोदकूपोस्ति वाजिमेधफलप्रदः
ओंकार एष एवासावादिवर्णमयात्मकः ॥
मत्स्योदर्युत्तरे कूले नादेशस्त्वहमेव च
नादेशः परमं ब्रह्म नादेशः परमा गतिः ॥
नादेशः परमं स्थानं दुःखसंसारमोचनम्
कदाचित्तस्य देवस्य दर्शने याति जाह्नवी ॥
मत्स्योदरी सा कथिता स्नानं पुण्यैरवाप्यते
मत्स्योदरी यदा गंगा पश्चिमे कपिलेश्वरम् ॥
समायाति महादेवि तदा योगः सुदुर्लभः
उद्दालकेश्वरं लिंगमुदीच्यां कपिलेश्वरात् ॥
तद्दर्शनेन संसिद्धिः परा सर्वैरवाप्यते
तदुत्तरे बाष्कुलीशं लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् ॥
बाष्कुलीशाद्दक्षिणतो लिंगं वै कौस्तुभेश्वरम्
तस्यार्चनेन रत्नौघैर्न वियुज्येत कर्हिचित् ॥
शंकुकर्णेश्वरं लिंगं कौस्तुभेश्वरदक्षिणे ॥
संसेव्य परमं ज्ञानं लभेदद्यापि साधकः ॥
अघोरेशो गुहाद्वारि कूपस्तस्योत्तरे शुभः
अघोरोद इति ख्यातो वाजिमेधफलप्रदः ॥
गर्गेशो दमनेशश्च तत्र लिंगद्वयं शुभम्
अनेनैवेह देहेन यत्र तौ सिद्धिमापतुः ॥
तल्लिंगयोः समर्चातः सिद्धिर्भवति वांछिता
तद्दक्षिणे महाकुंडं रुद्रावास इति स्मृतम् ॥
तत्र रुद्रेशमभ्यर्च्य कोटिरुद्रफलं लभेत्
चतुर्दशी यदापर्णे रुद्रनक्षत्र संयुता ॥
तदा पुण्यतमः कालस्तस्मिन्कुंडे महाफलः
रुद्रकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा रुद्रेश्वरं विभुम् ॥
यत्रतत्र मृतो वापि रुद्रलोकमवाप्नुयात्
रुद्रस्य नैरृते भागे लिंगं तत्र महालयम् ॥
तदग्रे पितृकूपोस्ति पितॄणामालयः परः
तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पिंडान्कूपे परिक्षिपेत् ॥
एकविंशकुलोपेतः श्राद्धकृद्रुद्रलोकभाक्
तत्र वैतरणी नाम दीर्घिका पश्चिमानना ॥
तस्यां स्नातो नरो देवि नरकं नैव गच्छति
बृहस्पतीश्वरं लिंगं रुद्रकुंडाच्च पश्चिमे ॥
गुरुपुष्यसमायोगे दृष्ट्वा दिव्यां लभेद्गिरम्
रुद्रावासाद्दक्षिणतः कामेशं लिंगमुत्तमम् ॥
तद्दक्षिणे महाकुंडं स्नानाच्चिंतित कामदम्
चैत्रशुक्ल त्रयोदश्यां तत्र यात्रा च कामदा ॥
नलकूबर लिंगं च प्राच्यां कामेश्वराच्छुभम्
तदग्रे पावनः कूपो धनधान्य समृद्धिदः ॥
नलकूबरपूर्वेण सूर्याचंद्रमसेश्वरौ
अज्ञानध्वांतपटलीं हरतस्तौ समर्चितौ ॥
तद्दक्षिणेध्वकेशश्च दृष्टो मोहविनाशनः ॥
तत्र सिद्धीश्वरं लिंगं महासिद्धिसमर्पकम् ॥
तत्रैव मंडलेशश्च मंडलेशपदप्रदः
कामकुंडस्य पूर्वेण च्यवनेशः समृद्धिदः ॥
तत्रैव सनकेशश्च राजसूयफलप्रदः
सनत्कुमार लिंगं च तत्पश्चाद्योगसिद्धिकृत् ॥
तदुत्तरे सनंदेशो महाज्ञान समर्थकः
तद्याम्यामाहुतीशश्च दृष्टो होमफलप्रदः ॥
तद्याम्यां पुण्यजनकं लिंगं पंचशिखेश्वरम्
मार्कंडेय ह्रदस्तस्य पश्चिमे पुण्यवर्धनः ॥
तस्मिन्ह्रदे नरः स्नात्वा किं भूयः परिशोचति
तत्र स्नानं च दानं च भवेदक्षय पुण्यदम् ॥
तदुत्तरे च कुंडेशः सर्वसिद्धैर्नमस्कृतः
दीक्षां पाशुपतीं लब्ध्वा द्वादशाब्देन यत्फलम् ॥
तत्फलं लभते विप्र मर्त्यः कुंडेश दर्शनात् ॥
मार्कंडेय ह्रदात्पूर्वं शांडिल्येशः सुपुण्यदः ॥
तत्पश्चिमे च चंडेशश्चंडांशु ग्रहणाघहृत्
दक्षिणे च कपालेशात्कुंडं श्रीकंठसंज्ञितम् ॥
तत्र कुंडे नरः स्नात्वा दाता स्याच्छ्रीप्रभावतः
महालक्ष्मीश्वरं लिंगं तस्य कुंडस्य सन्निधौ ॥
महालक्ष्मीं समभ्यर्च्य स्नातस्तत्कुंडवारिषु
चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च वीज्यते ॥
यदा मत्स्योदरीं यांति स्वर्गलोकाद्दिवौकसः ॥
तदा तेनैव मार्गेण यांति स्त्रीभिर्वृताः सुखम्
स्वर्गद्वारमतः ख्यातं तत्स्थानं मुनिसत्तम ॥
तत्कुंड दक्षिणेभागे लिंगं ब्रह्मपदप्रदम्
गायत्रीश्वर सावित्रीश्वरौ पूज्यौ प्रयत्नतः ॥
मत्स्योदर्यास्तटे रम्ये लिंगं सत्यवतीश्वरम्
तयोः पूर्वेण संपूज्य तपःश्री परिवर्धनम् ॥
उग्रेश्वरं महालिंगं लक्ष्मीशात्पूर्वदिक्स्थितम्
जातिस्मरो भवेन्मर्त्यस्तल्लिंगस्य समर्चनात् ॥
तद्दक्षिणे चोग्रकुंडं स्नानात्कनखलाधिकम्
करवीरेश्वरं लिंगंतस्य कुंडंस्य पश्चिमे ॥
तस्य दर्शनतः पुंसां जायते रोगसंक्षयः
तद्वाव्ये मरीचीशं कुंडं चाघौघनाशनम् ॥
तत्पश्चाच्चेंद्रकुंडं लिंगं चेंद्रेश्वरं मुने
इंद्रेशाद्दक्षिणेभागे शुभा कर्कोटवापिका ॥
तत्र वापीजले स्नात्वा दृष्ट्वा कर्कोटकेश्वरम् ॥
नागानामाधिपत्यं तु जायते नात्र संशयः ॥
तत्पश्चाद्दृमिचंडेशो ब्रह्महत्याहरो हरः
तद्दक्षिणे महाकुंडं रुद्रलोकफलप्रदम् ॥
तत्पश्चिमे महालिंगमग्नीश इति विश्रुतम्
आग्नेयं नाम कुंडं च तत्पूर्वेग्निसलोकदम् ॥
आग्नेयेश्वरतः प्राच्यां कुंडं तद्दक्षिणे शुभम्
तत्र कुंडे नरः स्नात्वा स्वर्गे वसति पूर्वजैः ॥
तत्प्राच्यां बालचंद्रेशश्चंद्रलोकगतिप्रदः
परितो बालचंद्रेशं गणलिंगान्यनेकशः ॥
विलोक्य तानि लिंगानि गाणपत्यं पदं लभेत्
बालचंद्र समीपे तु कूपः पितृगणप्रियः ॥
तत्र श्राद्धप्रदः स्नात्वा पितॄन्सप्ताऽत्र तारयेत्
तदंधोः पूर्वतो लिंगं पुण्यं विश्वेश्वराह्वयम्॥
विश्वेश्वरस्य पूर्वेण वृद्धकालेश्वरो हरः
कालोदो नाम कूपोस्ति तदग्रे सर्वरोगहृत् ॥
यैस्तु तत्रोदकं पीतं स्त्रीभिः पुंभिः स्वकर्मभिः
न तेषां परिवर्तोत्र कल्पकोटिशतैरपि ॥
तत्पीत्वा जन्मबंधोत्थाद्भयान्मुच्येत मानवः
तत्र कूपे तु यद्दत्तं दानं शिवरतात्मनाम् ॥
संवर्तेपि न तस्यास्ति नाशः कलशसंभव
खंडस्फुटितसंस्कारं तत्र कुर्वंति ये नराः ॥
ते रुद्रलोकमासाद्य मोदंते सुखिनः सदा
कालेशाद्दक्षिणे भागे मृत्य्वीशस्त्वपमृत्युहृत् ॥
लिंगं दक्षेश्वराह्वं च ततः कूपादुदग्दिशि
अपराधसहस्रं तु नश्येत्तस्य समर्चनात्
महाकालेश लिंगं च दक्षेशात्पूर्वतो महत् ॥
महाकुंडे नरः स्नात्वा महाकालं तु योर्चयेत्
अर्चितं तेन वै तत्र जगदेतच्चराचरम् ॥
अंतकेश्वरमालोक्य तद्याम्यां नांतकस्य भीः
हस्तिपालेश्वरं लिंगं तस्य दक्षिणतो मुने॥
तस्य पूजनतो याति पुण्यं वै हस्तिदानजम्
तत्रैरावतकुंडं च लिंगमैरावतेश्वरम् ॥
तल्लिंगमर्चयन्मर्त्यो धनधान्यसमृद्धिभाक्
तद्दक्षिणे श्रेयसे च लिंगं स्यान्मालतीश्वरम् ॥
हस्तीश्वरादुत्तरे तु जयंतेशो जयप्रदः
बंदीश्वरो महाकाल कुंडादुत्तरतः शुभः ॥
बंदिकुंडं च विख्यातं वाराणस्यां महाघहृत्
तत्र स्नानेन दानेन श्राद्धेनाक्षयमश्नुते ॥
धन्वंतरीश्वरं लिंगं कुंडं तन्नाम चैव हि
तस्य लिंगस्य नामान्यत्कुंडनामान्यदेव हि ॥
तुंगेश्वरं लिंग नाम कुंडं वैद्येश्वराभिधम्
सुधामय्यो महौषध्यः क्षिप्तास्तत्र महाधियः ॥
तत्कुंडस्नानतस्तस्मात्तल्लिंग परिवीक्षणात् ॥
नश्यंति व्याधयः सर्वे सह पापैः सुदारुणैः
तदुत्तरे हलीशेशः सर्वव्याधिनिपूदनः ॥
शिवेश्वरः शिवकरस्तुंगनाम्नश्च दक्षिणे
जमदग्नीश्वरं लिंगं शिवेशाद्दक्षिणे शुभम् ॥
तत्पश्चिमे भैरवेशः कूपस्तस्योत्तरे शुभः
तदुदस्पर्शमात्रेण सर्वयज्ञफलं लभेत् ॥
तत्कूपपश्चिमे भागे सुकेशो योगसिद्धिदः
तन्नैरृत्यां च व्यासेशः कूपश्च विमलोदकः ॥
व्यासकूपे नरः स्नात्वा तर्पयित्वा सुरान्पितॄन्
अक्षयं लभते लोकं यत्रकुत्राभिकांक्षितम् ॥
व्यासतीर्थात्पश्चिमतो घंटाकर्णो ह्रदो महान्
घंटाकर्णह्रदे स्नात्वा व्यासंश परिदर्शनात् ॥
यत्रतत्र मृतो वापि वाराणस्यां मृतो भवेत्
घंटाकर्ण समीपे तु पंचचूडाप्सरः सरः ॥
पंचचूडाजले स्नात्वा दृष्ट्वा देवं तमीश्वरम्
स्वर्गलोकं नरो याति पंचचूडाप्रियो भवेत् ॥
गौरीकूपस्ततोवाच्यां सर्वजाड्यविनाशनः
पंचचूडोत्तरे भागे तीर्थं चाशोकसंज्ञितम्॥
मंदाकिनी महातीर्थं तदुदीच्यां महाघहृत्
स्वर्गलोकेपि सा पुण्या किं पुनर्मानवे मुने ॥
तदुत्तरे मध्यमेशो मध्ये क्षेत्रं स्वपित्यहो
तत्र जागरणं कृत्वाऽशोकाष्टम्यां मधौ नरः ॥
न जातु शोकं लभते सदानंदमयो भवेत्
मुक्तिक्षेत्रप्रमाणं च क्रोशं क्रोशं च सर्वतः॥
आरभ्य लिंगादस्माच्च पुण्यदान्मध्यमेश्वरात्
एतदेव सदा प्राहुः सर्वे वै प्रपितामहाः ॥
कश्चिदस्मत्कुले जातो मंदाकिन्या जलाप्लुतः
भोजयेत्प्रयतो विप्रान्यतीन्पाशुपतानपि ॥
मदाकिन्यां नरः स्नात्वा दृष्ट्वा वै मध्यमेश्वरम्
एकविंशत्कुलोपेतो रुद्रलोके वसेच्चिरम् ॥
मध्यमेशादवाच्यां च विश्वेदेवेश्वरः शुभः
तदर्चनादर्चिताः स्युर्विश्वेदेवास्त्रयोदश ॥
तत्पूर्वे वीरभद्रेशो महावीरपदप्रदः
भद्रदा भद्र्काली च तस्य दक्षिणतः शुभा ॥
भद्राकाल ह्रदो नाम तत्रातीव शुभप्रदः
आपस्तंबेश्वरं लिंगं तत्प्राच्यां ज्ञानदं परम् ॥
तदुत्तरे पुण्यकूपस्तत्पश्चाच्छौनको ह्रदः
ह्रदपश्चिमतो लिंगं शौनकेशं सुधीप्रदम् ॥
ह्रदे तत्र नरः स्नात्वा दृष्ट्वा वै शौनकेश्वरम्
ज्ञानं तत्संलभेद्दिव्यं येन मृत्युं तरत्यसौ ॥
तद्दक्षिणे जंबुकेशस्तिर्यग्योनि निवारकः
तदुत्तरे मतंगेशो गानविद्याप्रबोधकः ॥
मतंगेशस्य वायव्ये नानालिंगानि सर्वतः
मुनिभिः स्थापितानीह सर्वसिद्धिप्रदानि च ॥
ब्रह्मरातेश्वरं लिंगं मतंगेशाच्च दक्षिणे
तल्लिंगदर्शनादायुर्नांतराच्छिद्यते क्वचित् ॥
तत्राज्यपेश्वरं लिंगं पितृलिंगान्यनेकशः ॥
तल्लिंगसेवया सर्वे तुष्यंति प्रपितामहाः
तद्दक्षिणे सिद्धकूपः सिद्धाः संति सहस्रशः॥
वायुरूपास्तु ये सिद्धा ये सिद्धा भानुरश्मिगाः
तैः स्थापितं तु यल्लिंगं तत्सिद्धेश्वरमीरितम् ॥
तस्य संदर्शनादेव सर्वाः स्युः सिद्धयोऽमलाः
तत्पश्चिमे सिद्धवापी पीता स्नाता च सिद्धिदा ॥
प्राच्यां च सिद्धकूपाद्वै लिंगं व्याघ्रेश्वराभिधम्
तल्लिंगदर्शनान्नृणां न भयं व्याघ्रचोरजम् ॥
ज्येष्ठेश्वरं च तद्याम्यां ज्येष्ठस्थानेति सिद्धिदम्
तद्दक्षिणे मुदां धाम लिंगं प्रहसितेश्वरम् ॥
तदुत्तरे निवासेश काशीवासफलप्रदः
चतुःसमुद्रकूपोस्ति तत्राब्धिस्नान पुण्यदः ॥
ज्येष्ठा देवी तु तत्रास्ति नता ज्येष्ठपदप्रदा
अवाच्यां व्याघ्रलिंगाच्च लिंगं चंडीश्वराभिधम् ॥
तदुत्तरे दंडखातं सरः पितृमुदावहम्
ग्रहणानंतरे स्नानं दंडखातेति पुण्यदम् ॥
जैगीषव्य गुहा तत्र तत्र लिंगं तदाह्वयम्
त्रिरात्रोपोषितस्तत्र ज्ञानं लभ्येत निर्मलम् ॥
महापुण्यप्रदं लिंगं तत्पश्चाद्देवलेश्वरम्
शतकालस्तत्समीपे शतं कालानुमापतिः ॥
तल्लिंगाविर्भवे काश्यां कालयामास कुंभज
तल्लिंगदशर्नादायुः शतवर्षाण्यखंडितम् ॥
शातातपेशस्तद्याम्यां महाजपफलप्रदः
तत्पश्चिमे हेतुकेशो हेतुभूतो महाफले ॥
तद्दक्षिणेक्षपादेशो महाज्ञानप्रर्वतकः
तदग्रे च कणादेशस्तत्र पुण्योदकः प्रहिः ॥
स्नात्वा काणादकूपे यः कणादेशं समर्चयेत्
न धनेन न धान्येन त्यज्यते स कदाचन ॥
तस्य दक्षिणतो दृश्यो भूतीशो भूतिकृत्सताम्
तत्पश्चिमेऽघसंहर्तृ आषाढीश्वर संज्ञितम् ॥
दुर्वासेशश्च तत्पूर्वे सर्वकामसमृद्धिकृत्
तद्याम्यां भारभूतेशः पापभारापहारकः ॥
व्यासेश्वरस्य पूर्वेण द्वौ शंखलिखितेश्वरौ ॥
तौ दृश्यौ यत्नतः काश्यां महाज्ञान प्रवर्तकौ
यत्समाप्याप्यते पुण्यं निष्ठा पाशुपतव्रतम् ॥
तदाप्यतेत्र विश्वेश सकृदीक्षणतः क्षणात्
तदीशानेवधूतेशो योगज्ञानप्रवर्तकः ॥
तीर्थं चैवावधूतेशं सर्वकल्मषनाशकृत्
अवधूतेश्वरात्पूर्वे लिंगं पशुपतीश्वरम् ॥
तल्लिंगसेवया पुंसां पशुपाशविमोक्षणम्
तद्दक्षिणे गोभिलेशो महाभिलषितप्रदः।
जीमूतवाहनेशश्च तत्पश्चाल्लिंगमुत्तमम्
विद्याधरपदप्राप्तिस्तल्लिंगपरिसेवनात्॥
मयूखार्कः पंचनदे गभस्तीशश्च तत्र वै
दधिकल्पह्रदो नाम तदुदीच्यां महाप्रहिः ॥
दुर्लभं तत्प्रहिस्नानं दुर्लभं च तदीक्षणम्
गभस्तीशोत्तरे भागे दधिकल्पेश्वरो हरः ॥
नरस्तमाशु संवीक्ष्य कल्पं त्र्यक्षपुरे वसेत्
गभस्तीशाद्दक्षिणे तु मंगलां मंगलालयाम् ॥
उद्दिश्य मंगलां गौरीं भोजयेद्द्विजदंपती
अलंकृत्य यथाशक्ति तत्पुण्यांतो न कर्हिचित् ॥
क्षितिप्रदक्षिणफला मंगलैका प्रदक्षिणा
वदनप्रेक्षणादेवी मुखप्रेक्षेश्वरोत्तरे ॥
मंगलायाः समीपे तु सर्वसिद्धिकरी शिवा
लिंगे त्वष्ट्रीशवृत्तेशौ मुखप्रेक्षोत्तरे शुभे ॥
सहेमभूमिदानस्य फलं दर्शनतस्तयोः
तदुत्तरे चर्चिकाया देव्याः संदर्शनं शुभम् ॥
रेवतेश्वर लिंगं च चर्चिकाग्रेण शांतिकृत्
महाशुभायतस्याग्रे लिंगं पंचनदेश्वरम् ॥
मंगलोदो महाकूपो मंगला पश्चिमे शुभः
उपमन्योर्महालिंगं मंगला पश्चिमे शुभम् ॥
व्याघ्रपादेश्वरं लिंगं तत्पश्चाद्व्याघ्रभीतिहृत्
नैरृत्यां च गभस्तीशाच्छशांकेशोघसंघहृत् ॥
तत्पश्चिमे चैत्ररथं लिंगं दिव्यगतिप्रदम्
रेवतेशात्पश्चिमतो जैमिनीशो महाघहृत् ॥
तत्र लिंगान्यनेकानि ऋषीणामृषिसत्तम
जैमिनीशाच्च वायव्ये लिंगं वै रावणेश्वरम् ॥
न तद्दशर्नतः पुंसां राक्षसानां महाभयम्
तद्दक्षिणे वराहेशो मांडव्येशस्ततो यमे ॥
तद्दक्षिणे प्रचंडेशो योगेशो दक्षिणे ततः
तद्दक्षिणे च धातेशः सोमेशश्च तदग्रतः ॥
तन्नैरृत्यां कनकेशो महाकनकदः सताम्
तदुत्तरे पांडवानां पंचलिंगानि सन्मुदे ॥
संवर्तेशस्तदग्रे च श्वेतेशस्तस्य पश्चिमे
तत्पश्चात्कलशेशश्च लिंगं कालाभयप्रदम् ॥
कालेन पाशिते श्वेते मुने कुंभात्समुत्थितम्
चित्रगुप्तेश्वरं लिंगं तदुदीच्यामघापहम् ॥
चित्रगुप्तेश्वरात्पश्चाद्यो दृढेशो महाफलः
कलशेशादवाच्यां च ग्रहेशो लिंगमुत्तमम् ॥
ग्रहबाधां शमयति तल्लिंग परिलोकनम्
चित्रगुप्तेश्वरात्पश्चाद्यदृच्छेशो महाफलः ॥
उतथ्यवामदेवेशं लिंगं याम्यां ग्रहेश्वरात्
कंबलाश्वतरेशौ च तस्य दक्षिणतः शुभे ॥
तत्रैव निर्मलं लिंगं नलकूबरपूजितम्
तद्याम्यां मणिकर्णीशं तदुदक्पलितेश्वरम् ॥
जराहरं च तत्रैव तत्पश्चात्पापनाशनम्
तत्पश्चिमे निर्जरेशस्तन्नैरृत्यां पितामहः ॥
पितामहस्रोतिका च तत्र श्राद्धं महाफलम्
तद्याम्यां वरुणेशश्च बाणेशस्तस्य दक्षिणे।
पितामहस्रोतिकायां कूश्मांडेशस्तु सिद्धिकृत्
तत्पूर्वतो राक्षसेशो गंगेशस्तस्य दक्षिणे ॥
तदुत्तरे निम्नगेशाः संति लिंगान्यनेकशः
वैवस्वतेश्वरस्तत्र यमलोकनिवारकः ॥
तत्पश्चाददितीशश्च चक्रेशस्तस्य चाग्रतः
तदग्रे कालकेशाख्यो दृष्टप्रत्ययकृत्परः ॥
छाया संदृश्यते तत्र निष्पापस्तदवेक्षणात्
तदग्रे तारकेशश्च तदग्रे स्वर्णभारदः॥
तदुत्तरे मरुत्तेशः शक्रेशश्च तदग्रतः
तद्दक्षिणे च रंभेशस्तत्रैव च शशीश्वरः ॥
तदुत्तरे लोकपेशास्तत्र लिंगान्यनेकशः
नागगंधर्वयक्षाणां किन्नराप्सरसामपि ॥
देवर्षिगणवृदानां नानासिद्धिकराण्यपि
शक्रेशाद्दक्षिणे भागे फाल्गुनेशो महाघहृत् ॥
महापाशुपतेशश्च तद्याम्यां शुभकृत्परः
तत्पश्चिमे समुद्रेश ईशानेशस्तदुत्तरे॥
तत्पूर्वे लांगलीशश्च सर्वसिद्धिसमर्पकः
रागद्वेषविनिर्मुक्ताः सिद्धिं यांति च पूजकाः ॥
तेषां मोक्षो मया ख्यातो न तु ते देवि मानवाः
मधुपिंगश्वेतकेतू लांगलीशे तपस्विनौ ॥
अनेनैव शरीरेण जग्मतुः सिद्धिमुत्तमाम्
तत्रैव नकुलीशश्च कपिलेशश्च तत्र वै॥
रहस्यं परमं चोभौ मम व्रत निषेविणौ
तत्सन्निधौ प्रीतिकेशस्तत्र प्रीतिर्मम प्रिये ॥
तत्रोपवासादेकस्मात्फलमब्दशताधिकम्
एकं जागरणं कृत्वा प्रीतिकेश उपोषितः ॥
गणत्वपदवी तस्य निश्चिता मम पर्वणि
देवस्य दक्षिणे भागे तत्र वापी शुभोदका ॥
तदंबुप्राशनं नृणामपुनर्भवहेतवे
तज्जलात्पश्चिमे भागे दंडपाणिः सदावति ॥
तत्प्राच्यवाच्युत्तरस्यां तारः कालः शिलादजः
लिंगत्रयं हृदब्जेयच्छ्रद्धयापी तमर्पयेत् ॥
यैस्तत्र तज्जलं पीतं कृतार्थास्ते नरोत्तमाः
अविमुक्तसमीपेच्यों मोक्षेशो मोक्षबुद्धिदः ॥
करुणेशो दयाधाम तदुदीच्यां समर्चयेत्
स्वर्णाक्षेशस्तु तत्प्राच्यां ज्ञानदस्तस्य चोत्तरे ॥
सौभाग्यगौरी संपूज्या बहुसौभाग्यसंपदे
विश्वेशाद्दक्षिणेभागे निकुंभेशः प्रयत्नतः ॥
क्षेत्रक्षेमकरः पूज्यस्तत्पश्चाद्विघ्ननायकः
सर्वविघ्नच्छिदभ्यर्च्यश्चतुर्थ्यां तु विशेषतः ॥
विरूपाक्षो निकुंभेशाद्वह्नौ पूज्यः सुसिद्धिदः
तद्दक्षिणे च शुक्रेशः पुत्रपौत्रप्रवर्धनः ॥
तदुदीच्यां महालिंगं देवयानीश्वराभिधम्
शुक्रेशादग्रतः पूज्यः कचेश इति संज्ञितः ॥
शुक्रकूपमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत्
भवानीशौ नमस्यौ च शुक्रेशात्पश्चिमे शुभौ ॥
भक्तपोतप्रदौ तौ तु निजभक्तस्य सर्वदा
अलर्केशः समभ्यर्च्यः शुक्रेशात्पूर्वदिक्स्थितः ॥
मदालसेश्वरस्तत्र तत्पूर्वे सर्वविघ्नहृत्
गणेश्वरेश्वरं लिंगं सर्वसिद्धिकरं परम् ॥
हत्वा लंकेश्वरं विप्र रघुणाथ प्रतिष्ठितम्
तल्लिंगस्पर्शनादाशु ब्रह्महापि विशुध्यति ॥
महापुण्यप्रदं चान्यत्तत्रार्च्यं त्रिपुरांतकम्
दत्तात्रेयेश्वरं लिंगं तस्य पश्चिमतः शुभम् ॥
तद्याम्यां हरिकेशेशो गोकर्णेशस्ततः परम्
सरस्तदग्रे पापघ्नं तत्पश्चाच्च ध्रुवेश्वरः ॥
तदग्रे धुवकुंडं च पितृप्रीतिकरं परम्
तदुत्तरपिशाचेशः पैशाच्य पदहारकः ॥
पित्रीशस्तद्यमदिशि पितृकुंडं तदग्रतः
तत्र श्राद्धकृतां पुंसां तुष्येयुः प्रपितामहाः॥
अग्रे ध्रुवेशात्तारेशो वैद्यनाथः स एव हि
तन्नैरृत्यां मनोलिंगं वंशवृद्धिकरं परम् ॥
प्रियव्रतेश्वरं लिंगं वैद्यनाथपुरोगतम्
तद्याम्यां मुचुकुंदेशस्तत्पार्श्वे गौतमेश्वरः ॥
तत्पश्चिमेन भद्रेश्तद्याम्यामृष्यशृंगिणः
ब्रह्मेशस्तत्पुरस्ताच्च पर्जन्येशस्तदीशगः ॥
तत्प्राच्यां नहुषेशश्च विशालाक्षी च तत्पुरः
विशालाक्षीश्वरं लिंगं तत्रैव क्षेत्रवस्तिदम् ॥
जरासंधेश्वरं लिंगं तद्याम्यां ज्वरनाशनम्
तत्पुरस्ताद्धिरण्याक्षलिंगं पूज्यं हिरण्यदम् ॥
तत्पश्चिमे गयाधीशस्तत्प्रतीच्यां भगीरथः
तदग्रे च दिलीपेशो ब्रह्मेशात्पश्चिमे मुने ॥
तत्र लिंगं सकुंडं च स्नातुरिष्टफलप्रदम्
तत्र विश्वावसोर्लिंगं मुंडेशस्तत्र पूर्वतः ॥
तद्दक्षिणे विधीशश्च तद्याम्यां वाजिमेधकः
दशाश्वमेधिके स्नात्वा दृष्ट्वा तल्लिंगमुत्तमम् ॥
दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः
तदुत्तरे मातृतीर्थं स्नातुर्जन्मभयापहृत् ॥
तत्र स्नानं तु यकुर्यान्नारी वा पुरुषोपि वा
ईप्सितं फलमाप्नोति मातृणां च प्रसादतः ॥
दक्षिणे तव कुंडाच्च पुष्पदंतेश्वरः परः
तदग्निदिशि देवर्षि गण लिंगान्यनेकशः ॥
पुष्पदंताद्दक्षिणतः सिद्धीशः परसिद्धिदः
पंचोपचारपूजातः स्वप्ने सिद्धिं परां दिशेत् ॥
राज्यप्राप्तिर्भवेत्पुंसां हरिश्चंद्रेशसेवया
तत्पश्चिमे नैरृतेशोंगिरसेशस्ततो यमे ॥
तद्दक्षिणे च क्षेमेशश्चित्रांगेशस्ततो यमे
तद्दक्षिणे च केदारो रुद्रानुचरताप्रदः ॥
चंद्रसूर्यान्वयैर्भूपैः केदाराद्दक्षिणापथे
प्रतिष्ठितानि लिंगानि शतशोथ सहस्रशः ॥
लोलार्काद्दक्षिणाशायां सर्वाशापूरकोर्चितः
करंधमेश्वरं लिंगं तत्प्रतीच्यां महाफलम् ॥
तत्पश्चिमे महादुर्गा महादुर्गप्रभंजनी
शुष्केश्वरं च तद्याम्यां शुष्कया सरितार्चितम् ॥
जनकेशस्तत्प्रतीच्यां शंकुकर्णस्तदुत्तरे
महासिद्धीश्वरं लिंगं तत्प्राच्यां सर्वसिद्धिदम् ॥
सिद्धकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा सिद्धेश्वरं महत्
सर्वासामेव सिद्धीनां पारं गच्छति मानवः ॥
शंकुकर्णेश वायव्ये लिंगं वाडव्यसंज्ञितम्
तदग्रे च विभांडेशः कहोलेशस्तदुत्तरे ॥
तत्र द्वारेश्वरं लिंगं देवी द्वारेश्वरी शुभा
तत्पूजनाद्भवेत्सिद्धिरानंदारण्य वस्तिदा ॥
रक्षकाश्च गणास्तत्र नानारूपायुधा मुने
तत्रैव हरिदीशं च लिंगं कात्यायनं ततः ॥
तत्पार्श्वे जांगलेशश्च तत्पश्चान्मुकुटेश्वरः
तत्रैव कुंडं विमलं सर्वयात्राफलप्रदम् ॥
स्नात्वा मुकुटकुंडे च दृष्ट्वा वै मुकुटेश्वरम्
यात्रया सर्व लिंगानां यत्फलं तदवाप्यते ॥
तपसश्चापि योगस्य सिद्धिदा साऽवनीपरा
मुने शतं सहस्राणि तत्र लिंगानि सिद्धये ॥
एका दिगुत्तरा देवि वाराणस्यां प्रिया मम
तत्रापि पंचायतने रतिर्मे नितरां प्रिये ॥
उत्पत्तिस्थिति कालेपि तत्राहं सर्वदा स्थितः
एवं यस्तु विजानाति न स पापैः प्रलिप्यते ॥
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं त्रिसत्यं नान्यतः प्रिये
शीघ्रं तत्रैव गंतव्यं यदीच्छेन्मामकं पदम् ॥
उद्देशमात्रं लिगानि कथितानि मया मुने
द्विस्त्रिः कृत्वः स्थापितानि भक्त्या लिंगानि कानिचित् ॥
न तानि पुनरुक्तानि श्रद्धयार्च्यानि सर्वतः
एतानि यानि लिंगानि यानि कुंडानि येंऽधवः ॥
या वाप्यस्तानि सर्वाणि श्रद्धेयानि मनीषिभिः
एतेषां दर्शनात्स्नानात्फलमत्रोत्तरोत्तरम्॥
अत्रत्यानां च लिंगानां कूपानां सरसामपि
वापीनां चापि मूर्तीनां कः संख्यातुं प्रभुर्भवेत् ॥
आनंदकाननस्थानि तृणान्यपि परं वरम्
दिवौकसोपि नान्यत्र यत्पुनर्जन्मभाजनम्॥
सर्वलिंगमयी काशी सर्वतीर्थेकजन्मभूः
स्वर्गापवर्गयोर्दात्री दृष्टा देहांतसेविता ॥
मम प्रियतमा देवि त्वमेव तपसो बलात्
स्वभावतस्त्वियं काशी सुखविश्रामभूर्मम ॥
ये काश्यानाम गृह्णंति येनुमोदंत एव हि
ते मे शाखविशाखाभाः स्कंदनंदिगजास्यवत् ॥
त एव भक्ता मे देवि त एव मम सेवकाः
मुमुक्षवस्त एवात्र येचानंदवनौकसः ॥
तपस्तप्तं महत्तैस्तु कृतं तैस्तु महाव्रतम्
तैश्च दत्तं महादानं ये चानंदवनौकसः ॥
ते स्नातसर्वतीर्था वै तेखिलाध्वरदीक्षिताः
ते चीर्णसर्वधर्माहि ये चानंदवनौकसः ॥
सुरासुरोरगनरा भूमिभारायतेऽखिलाः ॥
वयस्यपीह चरमे येनानंदवनौकसः
अंत्यजोपि वरः काश्यां नान्यत्र श्रुतिपारगः ॥
संसारपारगः पूर्वस्त्वंत्यश्चांत्यजतोप्यधः
स एव नूनं सर्वज्ञः स एव ह्यधिकेक्षणः ॥
यः पार्थिवीं तनुं हित्वा काश्यां धत्ते सुधामयीम्
श्रुत्वाध्यायमिदं पुण्यं सर्वतीर्थरहस्यवत् ॥
काशीदर्शनजं पुण्यं प्राप्नोति नियतं नरः
यः पठेदिममध्यायं प्रातः प्रातर्दिनेदिने ॥
दृष्टानि तेन सर्वाणि तीर्थान्येतानि नान्यथा
सर्वलिंगमयाध्यायं योऽमुं नित्यं जपेत्सुधीः ॥
न तं यमो न तं दूता नैनमंहोपि बाधते
ब्रह्मयज्ञफलं तस्य जायते सुकृतात्मनः ॥
यो जपेदमुमध्यायं शुचिस्तद्गतमानसः
स स्नातः सर्वकुंडेषु सर्ववाप्यंबुपः स च ॥
सर्वलिंगार्चकः सोत्र योऽमुमध्यायमाजपेत्
किमन्यैर्बहुभिः स्तोत्रैरतिस्तोकफलप्रदैः ॥
मत्प्रेमवद्भिरध्यायो जप्तव्योयं महाफल
महादानेषु दत्तेषु यत्फलं प्राप्यतेऽत्र वै ॥
सकृज्जपान्महाध्यायादमुष्मात्तत्समाप्यते
स्नात्वा सर्वाणि तीर्थानि दृष्ट्वा लिंगान्यनेकशः ॥
यत्फलं लभ्यते मर्त्यैस्तदेतज्जपनाद्ध्रुवम्
इदमेव तपोत्युग्रमयमेव जपो महान् ॥
काशीलिंगावली नामाध्यायो जप्येत यन्मुने
मम द्रुहे नास्तिकाय वेदनिंदारताय च॥
न दातव्यो न दातव्यो न दातव्यो जपस्त्वयम्
अध्यायस्यास्य जपनात्पापं ब्रह्मवधोद्भवम् ॥
अगम्यागमनं चापि तथाभक्षस्यभक्षणम्
गुरुदाराभिचारोत्थं हेमस्तेयसमुद्भवम् ॥
मातापितृवधाज्जातं गोभ्रूणहननोद्भवम्
महापापानि पापानि ज्ञाताज्ञातानि भूरिशः ॥
उपपापानि पापानि मनोवाक्कायजान्यपि
विलयं यांत्यशेषाणि निःसंदेहं ममाज्ञया ॥
पुत्रान्पौत्रान्धनं धान्यं कलत्रं क्षेत्रमेव च
मनःसमीहितं सर्वं स्वर्गं मोक्षसुखान्यपि ॥
जप्त्वाध्यायमिमं विद्वान्प्राप्स्यत्येव न संशयः
इति यावत्समाख्याति देवो देवीपुरः कथाम् ॥
तावन्नंदीसमागत्य प्रणम्येति व्यजिज्ञपत्
जाता परिसमाप्तिश्च महाप्रासादनिर्मितेः ॥
सज्जीकृतो रथश्चायं ब्रह्माद्या मिलिताः सुराः
तार्क्ष्यगः पुंडरीकाक्षो द्वारि तिष्ठति सानुगः ॥
प्रतीक्षमाणोऽवसरं पुरस्कृत्य मुनीश्वरान्
चतुर्दशसु लोकेषु ये ये तिष्ठंति सुव्रताः ॥
ते निशम्याद्यमिलिताः प्रावेशिक महोत्सवम्
॥ स्कंद उवाच ॥ ॥
इति नंदिवचः श्रुत्वा देवो देवी समायुतः ॥
दिव्यं रथं समारुह्य निर्जगाम त्रिविष्टपात्
॥
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे क्षेत्रतीर्थवर्णनं नाम सप्तनवतितमोऽध्यायः
मूल पाठ: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0