Skanda Purana · Chapter 4.50

// skaṃda uvāca // //
vārāṇasyāṃ tathādityā ye cānye tānvadāmyataḥ //
kalaśodbhava te prītyā sarve sarvāghanāśanāḥ

khakholko nāma bhagavānāditya parikīrtitaḥ //
triviṣṭapottare bhāge sarvavyādhivighātakṛt

yathā khakholka ityākhyā tasyādityasya tacchṛṇu //
purā kadrūśca vinatā dakṣasya tanaye śubhe //

kaśyapasya ca te patnyau mārīceḥ prākprajāpateḥ //
krīḍaṃtyāvekadānyonyaṃ mune te ūcatustviti

// kadrūruvāca // //
vinate tvaṃ vijānāsi yadi tadbrūhi megrataḥ//
akhaṃḍitā gatistesti yato gaganamaṃḍale

yosāvuccaiḥśravā vājī śrūyate savitūrathe //
kiṃ rūpaḥsosti śabalo dhavalo vā vadāśu me

paṇaṃ ca kuru kalyāṇi tubhyaṃ yo rocatenaghe //
evameva na yātyeṣa kālakrīḍanakaṃ vinā

// vinatovāca // //
kiṃ paṇena bhaginyatra kathayāmyevameva hi //
tvajjaye kā ca me prītirmajjaye kiṃ nu te sukham

jñātvā paṇo na kartavyo mithaḥ snehamabhīpsatā //
dhruvamekasya vijaye krodhonsyeha jāyate

kadrūruvāca //
krīḍeyaṃ nātra bhagini kāraṇaṃ kimapi krudhaḥ //
khelasya vyavahāroyaṃ paṇe yatkiṃciducyate

// vinatovāca // //
tathā kuru yathā prītistavāsti pavanāśini //
atha tāṃ vinatāmāha kadrūḥ kuṭilamānasā

tasyāstu sā bhaveddāsī parājīyeta yā yayā //
asminpaṇe imāḥ sarvāḥ sakhyaḥ sākṣiṇya eva nau

ityanyonyaṃ paṇīkṛtya sarpiṇyapi patattriṇī //
uvāca karburaṃ kadrūraśvaṃ śvetaṃ garutmatī

kadāgaṃtavyamiti ca cakrāte te gamāvadhim //
jagmatuśca viramyātha krīḍanātsvasvamālayam

vinatāyāṃ gatāyāṃ tu kadrūrāhūya cāṃgajān //
uvāca yāta vai putrā drutaṃ vacanato mama

turaṃgamuccaiḥśravasaṃ prodbhūtaṃ kṣīranīradheḥ //
surāsurairmathyamānānmaṃdarāghātasādhvasāt

kāryakāraṇarūpasya sādṛśyamadhigacchati //
atastaṃ kṣīravarṇābhaṃ kalmāṣayata putrakāḥ

tasya vāladhimadhyāsya kṛṣṇakuṃtalatāṃ gatāḥ //
tathā tadaṃgalomāni vidhattaviṣasītkṛtaiḥ

iti śrutvā vaco mātuḥ kādraveyāḥ parasparam //
saṃmaṃtrya mātaraṃ procuḥ kadrūṃ kadrūpamāgatāḥ

// nāgā ūcuḥ // //
mātarvayaṃ tvadāhvānādvihāya krīḍanaṃ balāt //
prāptāḥ prahṛṣṭā mṛṣṭānnaṃ dāsyatyadya prasūriti

mṛṣṭaṃ tiṣṭhatu taddūraṃ viṣādapyadhikaṃ kaṭu //
tattvayā vādiyanmaṃtrairauṣadhairnopaśāmyati

vayaṃ na yāmo yadbhāvyaṃ tadasmākaṃ bhavatviha //
iti proktaṃ viṣāsyaistaistadā kuṭilagāmibhiḥ

// skaṃda uvāca // //
anyepi ye kuṭilagāḥ pararaṃdhraniṣeviṇaḥ //
akarṇāḥ kūrahṛdayāḥ pitarau vrīḍayaṃti te

pitrorgiraṃ nirākṛtya ye tiṣṭheyuḥ sudurmadāḥ //
atyāhitamiha prāpya gaccheyuste'cirāllayam

teṣāṃ vacanamākarṇya nayāma iti soragī //
śaśāpa tānkrudhāviṣṭā nāgāṃścāgaḥ samāgatān

tārkṣyasya bhakṣyā bhavata yūyaṃ madvākyalaṃghanāt //
jātamātrāśca sarpiṇyo bhakṣayaṃtu svabālakān

iti śāpānalādbhītaiḥ kaiścitpātālamāśritam //
jijīviṣubhiranyaiśca dvitraiścakre prasūvacaḥ

te pucchamauccaiḥśravasamadhigamya mahādhiyaḥ //
sunīlacikurābhāsaṃ cakruraṃgaṃ ca karburam

tatkṣveḍānala dhūmaughaiḥ phūtkārabharaniḥsṛtaiḥ//
mātṛvākkṛtijāddharmānna dagdhā bhānubhānubhiḥ

vinatāpṛṣṭhamāruhya kadrūḥ snehavaśāttataḥ //
viyanmārgamalaṃkṛtya dadarśoṣṇāṃśumaṃḍalam

tigmaraśmiprabhāveṇa vyākulībhūtamānasā //
kadrustataḥ khagīṃ prāha visrabdhaṃ vinate vraja

uṣṇagoruṣṇagobhirme tāpyate nitarāṃ tanuḥ //
visrabdhāhaṃ svabhāvena tvaṃ sāpekṣāhi sarvataḥ //

svarūpeṇa pataṃgī tvaṃ pataṃgosau sahasraguḥ //
ataeva na te bādhā gagane tāpasaṃbhavā

viyatsarasi haṃsoyaṃ bhavatī haṃsagāminī //
caṃḍaraśmipratāpāgnistvāmato neha bādhate

khagīmudgīyamānāṃ khe punarūce bileśayā //
trāhitrāhi bhaginyatra yāvonyatra viyatpathaḥ

vinate vinatāṃ māṃ tvaṃ kiṃ nāvasi patattriṇī //
tava dāsī bhaviṣyāmi tvaducchiṣṭaniṣeviṇī

yāvajjīvamahaṃ bhūyāṃ tvatpādodakapāyinī //
khakholkāni patedeṣā bhṛśagadgadabhāṣiṇī //

mūrcchāṃ gatavatī pakṣapuṭau dhṛtvā biḍoragī//
sakhyulkāni patedeṣā vaktavye tviti saṃbhramāt

khakholketi yaduktā gīḥ kadrvā saṃbhrātacetasā //
tadā khakholkanāmārkaḥ stuto vinatayā bahu

manāgatigmatāṃ prāpte khe prayāti vivasvati //
tābhyāṃ turaṃgamo darśi kiṃcitkirmīravānrathe

uktā vinatayaivaiṣā tāpopahatalocanā //
krūrā sarīsṛpī satyavādinyā viśvamānyayā

kadru tvayā jitaṃ bhadre yata uccaiḥśravā hayaḥ //
caṃdraraśmiprabhopyeṣa kalmāṣa iva bhāsate

vidhirbalīyānbhujagi citraṃ jayaparājaye //
krūropi vijayī kvāpi tvakrūropi parājayī

vinatāvinatādhārā vadaṃtīti yathāgatam //
kadrūniveśanaṃ prāptā tasyā dāsyamacīkarat

kadācidvinatādarśi suparṇanāśrulocanā //
vicchāyā malinā dīnā dīrghaniḥśvāsavatyapi //

suparṇa uvāca // //
prātaḥprātaraho mātaḥ kva yāsi tvaṃ dinedine //
sāyamāyāsi ca kuto vicchāyā dīnamānasā

kuto niḥśvasisi proccairaśrupūrṇa vilocanā //
yathā klībasutā yoṣidyathāpati tiraskṛtā

brūhi mātarjhaṭityadya kuto dūnāsi pattriṇi //
mayi jīvati te bāle kālepi kṛtasādhvase//

aśrunirmāṇakaraṇe kāraṇaṃ kiṃ tapasvini //
sucaritrā sunārīṣu nāmaṃgalamiheṣyate

dhiktāṃśca putrānyanmātā teṣu jīvatsu duḥkhabhāk //
varaṃ vaṃdhyaiva sā yasyāḥ sutā vaṃdhyamanorathāḥ

ityūrjasvalamākarṇya vacaḥ sūnorgarutmataḥ //
vinatā prāha taṃ putraṃ mātṛbhaktisamanvitam

ahaṃ dāsyasmi re bāla kadrvāśca krūracetasaḥ //
pṛṣṭhe vahāmi tāṃ nityaṃ tatputrānapi putraka

kadācinmaṃdaraṃ yāmi kadācinmalayācalam //
kadācidaṃtarīpeṣu careyaṃ tadudanvatām //

yatrayatra nayeyuste kādraveyāḥ sudurmadāḥ //
vrajeyaṃ tatratatrāhaṃ tadadhīnā yataḥ suta

garuḍa uvāca // //
dāsītvakāraṇaṃ mātaḥ kiṃ te jātaṃ sulakṣaṇe //
dakṣaprajāpateḥ putri kaśyapasyapriye'naghe

vinatovāca garuḍaṃ purāvṛttamaśeṣataḥ //
dāsītvakāraṇaṃ yadvadādityāśvavilokanam

śrutveti garuḍaḥ prāha mātaraṃ satvaraṃ vraja//
pṛcchādya mātastānduṣṭānkādraveyānidaṃ vacaḥ

yaddurlabhaṃ hi bhavatāṃ yatrātyaṃtaruciśca vaḥ //
maddāsītvavimokṣāya tadyācadhvaṃ dadāmyaham//

tathākarocca vinatā tepi śrutvā tadīritam //
sarpāḥ saṃmaṃtrya tāṃ procurvinatāṃ hṛṣṭamānasāḥ

mātṛśāpavimokṣāya yadi dāsyati naḥ sudhām //
tadā samīhitaṃ testu na dāsyatyatha dāsyasi

ityoṃkṛtya samāpṛcchya kadrūṃ drutagatiḥ khagī //
garutmaṃtaṃ samācaṣṭa dṛṣṭvā saṃhṛṣṭamānasam

nāgāṃtakastataḥ prāha mātaraṃ ciṃtayāturām //
ānītaṃ viddhi pīyūṣaṃ mātarme dehi bhojanam

vinatā prāha taṃ putraṃ saṃprahṛṣṭatanūruhā //
bhoḥ suparṇārṇavaṃ tūrṇaṃ yāhi maṃgalamastu te

saṃti tatrāpi bahuśo niṣādā matsyaghātinaḥ //
velātaṭanivāsāśca tānbhakṣaya durātmanaḥ

paraprāṇairnijaprāṇānye puṣṇaṃtīha durdhiyaḥ //
śāsanīyāḥ prayatnena śreyastacchāsanaṃ param

bahuhiṃsākṛtāṃ hiṃsā bhavetsvargasya sādhanam //
vihiṃsiteṣu duṣṭeṣu rakṣyate bhūriśo yataḥ

niṣādeṣvapi cedvipraḥ kaścidbhavati putraka //
saṃrakṣaṇīyo yatnena bhakṣaṇīyo na karhicit

// garuḍa uvāca // //
matsyādināṃ vasanmadhye kathaṃ jñeyo dvijo mayā // abhakṣyo yastvayā proktastaccihnaṃ kiṃ canāttha me

// vinatovāca //
yajñasūtraṃ gale yasya sottarīyaṃ sunirmalam //
nityadhautāni vāsāṃsi bhālaṃ tilaka lāṃchitam

sapavitrau karau yasya yannīvī kuśagarbhiṇī//
yanmauliḥ saśikhāgraṃthiḥ sa jñeyo brāhmaṇastvayā

uccaredṛgyajuḥsāmnāmṛcamekāmapīha yaḥ //
gāyatrīmātramaṃtropi sa vijñeyo dvijastvayā

garuḍa uvāca //
madhye sadā niṣādānāṃ yo vasejjanani dvijaḥ //
tasyaiteṣvekamapyeva na manye lakṣmabodhakam

lakṣmāṃtaraṃ samācakṣva dvijabodhakaraṃ prasūḥ //
yena vijñāya taṃ vipraṃ tyajeyamapi kaṃṭhagam

tacchrutvā vinatā prāha yaste kaṃṭhagatoṃ'gaja //
khadirāṃgāravaddahyāttamapākuru dūrataḥ

dvijamātrepi yā hiṃsā sā hiṃsā kuśalāya na //
deśaṃ vaṃśaṃ śriyaṃ svaṃ ca nirmūlayati kālataḥ

niśamya kāśyapiritiprasūpādaupraṇamya ca //
gṛhītāśīryayau śīghraṃ khamārgeṇa khageśvaraḥ

dūrādālokayāṃcakre niṣādānmatsyajīvinaḥ //
pakṣau vidhūya pakṣīṃdro rajasāpūrya rodasī

aṃdhīkṛtya diśobhāgānabdhirodhasyupāviśat //
vyādāya vadanaṃ ghoraṃ mahākaṃdarasannibham

kāṃdiśīkā niṣādāstu viviśustatra ca svayam //
manvāneṣvatha paṃthānaṃ teṣu kaṃṭhaṃ viśatsvapi

jajvāleṃgalasaṃsparśo dvijastatkaṃṭhakaṃdalīm //
prākpraviṣṭānatho tārkṣyo niṣādānaudarīṃ darīm

praveśya kaṃṭhatālusthaṃ taṃ vijñāya dvijasphuṭam //
bhayādudagirattūrṇaṃ mātṛvākyena yaṃtritaḥ

tamudgīrṇaṃ naraṃ dṛṣṭvā pakṣirāṭsamabhāṣata //
kastvaṃ jātyāsi nigada mama kaṃṭhavidāhakṛt

sa tadāheti viprohaṃ pṛṣṭaḥ sangaruḍāgrataḥ //
vasāmyeṣu niṣādeṣu jātimātropajīvakaḥ

taṃ preṣya garuḍo dūraṃ bhakṣayitvātha bhūriśaḥ //
nabho vikṣobhayāṃcakre pralayānila sannibhaḥ

taṃ dṛṣṭvā tigmatejaskaṃ jvālātatadigaṃtaram //
jvaladdāvānalaṃ śailamiva bibhyurdivaukasaḥ //

te sannahyaṃta yuddhāya sajjīkṛta balāyudhāḥ //
adhyāsya vāhanānyāśu sarve varmabhṛtaḥ surāḥ

tiryaggatīravirnāyaṃ nāyamagniḥ sadhūmavān //
kṣaṇaprabhāpyasau naiva ko naḥ sammukha etyasau

na daityeṣu prabhedṛksyānnākṛtirdānaveṣviyam//
mahāsādhvasadaḥ koyamasmākaṃ hṛtprakaṃpanaḥ

yāvatsaṃbhāvayaṃtīti nītijñā api nirjarāḥ //
tāvaddudhāva svau pakṣau pakṣirājo mahābalaḥ

nipetuḥ pakṣavātena sāyudhāśca savāhanāḥ //
na jñāyaṃte kva saṃprāptā vātyayā pārṇatārṇavat

atha teṣu praṇaṣṭeṣu buddhyā vijñāya pakṣirāṭ //
kośāgāraṃ sudhāyāḥ sa tatrāpaśyacca rakṣiṇaḥ

śastrāstrodyatapāṇīṃstānsurānādhūya sarvaśaḥ //
dadarśa kartarīyaṃtramamṛtoparisaṃsthitam

manaḥpavanavegena bhramamāṇaṃ mahārayam //
apispṛśaṃtaṃ maśakaṃ yatkhaṃḍayati koṭiśaḥ

upopaviśya pakṣīṃdrastasya yaṃtrasya nirbhayaḥ //
kṣaṇaṃ vicārayāmāsa kimatra karavāṇyaho

spraṣṭuṃ na labhyate caitadvātyā na prabhavediha //
ka upāyotra kartavyo vṛthā jāto mamodyamaḥ

na balaṃ prabhavedatra na kiṃcidapi pauruṣam //
aho prayatno devānāmetatpīyūṣarakṣaṇe

yadi me śaṃkare bhaktirnirdvaṃdvātīva niścalā //
tadā sa devadevo māṃ viyunaktu mahā'dhiyā

yadyahaṃ mātṛbhaktosmi svāminaḥ śaṃkarādapi //
tadā me buddhiratrāstu pīyūṣaharaṇaṃ kṣamā

ātmārthaṃ nodyamaścāyaṃ hṛtstho vettīti viśvagaḥ //
māturdāsyavimokṣāya yatehamamṛtaṃ prati

jaritau pitarau yasya bālāpatyaśca yaḥ pumān //
sādhvī bhāryā ca tatpuṣṭyai doṣo'kṛtyepi tasya na

iti ciṃtayatastasya buddhirāsīnmahātmanaḥ

dehaṃ cakāra sotyaṃtamaṇīyāṃsamaṇorapi //
paramāṇusahasrāṃśaṃ kṛtvā rūpaṃ mahādbhutam

praviśya kartarīyaṃtramadhodehasya lāghavāt //
bibhyattadyaṃtrato dehaṃ vaṃcayanvāyukhaṃḍanāt //
mūlamutpāṭya tarasā gṛhītvā'mṛtabhājanam

niryayau pāvane mārge krośatsu svargasadmasu

tathā vaikuṃṭhanāthaṃ te gatvā procuḥ sudhābhujaḥ //
nirjitya nīyate cakrinsudhā no jīvitaṃ param

ityākarṇya haristebhyo'bhayaṃ dattvā tvarāyutaḥ //
kṛtvā yuddhaṃ ca sumahadviṃśārkaghaṭikādvayam //

śuṃbhadevyoryathāsūta garuḍastatra cādhikaḥ //
tadā prasanno bhagavānmahāyuddhena sarvadaḥ

gatvā garuḍamāhedaṃ prasannosmi khageśvara //
varaṃ vṛṇīhi bhadraṃ te jitavṛṃdāravṛṃdaka

hasitvā garuḍaḥ prāha viśvarūpaṃ janārdanam //
ahameva prasannosmi tvaṃ prārthaya varadvayam

tataḥ kaiṭabhajitprāha vainateyaṃ mudānvitaḥ //
vṛtaṃvṛtaṃ mahodāra dehidehi varadvayam

iti viṣṇūditaṃ śrutvā prahasannāha pakṣirāṭ //
kiṃ vilaṃbena tadbrūhi dattaṃ dattaṃ varadvayam

alabdhalābhe saṃjāte dyūtādi vijayodaye //
dātavyaṃ sudhiyāpātre sadā lābhajayau kva vā

// śrīviṣṇuruvāca // //
balavānasi pakṣīṃdra tanme vāhanatāṃ vraja //
eko varoyaṃ varada dvitīyaṃ śṛṇu kāśyapa

darśayitvāmṛtaṃ prājña mātṛdāsyavimokṣakam //
dvijihvebhyaḥ kuru tathā drāgaśnaṃti na te yathā

deyā sudhā sudhābhugbhyo dvitīyostu varo mama //
tatheti sa pratijñāya niryayau pakṣirāḍdivaḥ

sa mātaraṃ vinirmocya dāsyātkāśyapanaṃdanaḥ //
nāgānāṃ purato dhṛtvā mahāmṛtakamaṃḍalum

amṛtaṃ pātukāmāṃstānityācaṣṭa mahāmatiḥ //
nāgāḥ śucitvamāsādya bhoktavyaiṣā sudhā śubhā

nocedaśucibhiḥ spṛṣṭā snānādi parivarjitaiḥ //
yāsyatyadṛśyatāmeṣā sudhā'nimiṣarakṣitā

sāmānyamapi yadrakṣyaṃ spṛśyate'śucibhiḥ kvacit //
haraṃti tadrasaṃ devāstacca tiṣṭhati nīrasam

ityuktvā sahito mātrā vainateyo viniryayau //
kuśāsane ca tairukto dhṛtvā pīyūṣabhājanam

yāvatsnātuṃ gatāḥ sarpāstāvatpīyūṣabhājanam //
ādāya viṣṇunā dattaṃ devebhya iva jīvitam

āgatya bhujagāḥ snātvā na dṛṣṭvāmṛtabhājanam //
aho pratāritā nītamamṛtaṃ ceti cukruśuḥ

tataḥ paryalihandarbhānpīyūṣasparśakāṃkṣiṇaḥ //
āstāṃ tāvatsudhā dūraṃ jihvāsteṣāṃ dvidhābhavan

anyepyanyāyalabdhārthaṃ ye bubhukṣaṃti kevalam //
tanno pariṇatiṃ gacchedbhoktuṃ vātairna labhyate//

nyāyādhvasthena tārkṣyeṇa sudhā prāptātidurlabhā //
labdhāpyanyāyato nāgairdṛṣṭamātrā kṣaṇādgatā

atha dāsyādvinirmuktā vinatovāca khecaram //
putra kāśīṃ prayāsyāmi dāsyapāpāpanuttaye

tāvatpāpāni jṛṃbhaṃte nānājanmārjitānyapi //
yāvatkāśī na hṛtsaṃsthā punarbhavavighātinī

kāśīsmaraṇamātreṇa kiṃ citraṃ yadaghaṃ vrajet //
garbhavāsopi naśyeta viśveśānugrahātparāt

yatra viśveśvaraḥ sākṣāttārāpativibhūṣaṇaḥ //
tārayettārakadroṇyā dustarādbhavasāgarāt

viśveśānugṛhītānāṃ vicchinnākhilakarmaṇām //
bhavetkāśīṃ prati matirnetareṣāṃ kadācana

kāśīṃ prati mano yeṣāṃ niḥśeṣakṣālitainasām //
ta eva mānavā loke satyaṃ nṛpa śavopare

taireva kālo vijitasta eva hi gatainasaḥ //
apunargarbhavāsāste prāptā vārāṇasīha yaiḥ //

śreyasāṃ bhājanaṃ caitannṛjanmana mudhā nayet//
devānāmapiduṣprāpyaṃ kāśīsaṃdarśanādṛte

kaḥ kaliḥ kothavā kālaḥ kiṃ vā karmāṇyanekadhā //
parānaṃdapradaṃ kṣetramavimuktaṃ yadīkṣitam

te garbhavāse tiṣṭhaṃti punaste garbhavāsinaḥ//
ye na garbhavanacchetrīṃ sevaṃte varaṇāmasim

niśamyeti vacaḥ prāha tārkṣyo natvātha mātaram//
ahamapyāgamiṣyāmi kāśīṃ draṣṭuṃ śivārcitām

māturājñāmatha prāpya jananyā saha pakṣirāṭ //
kṣaṇādvārāṇasīṃ prāpa mokṣanikṣepabhūmikām

ubhāvapi ca tepāte tapa ugraṃ mahāmatī //
saṃsthāpya śāṃbhavaṃ liṃgaṃ patattrīṃdro'caleṃdriyaḥ

nāmnā khakholkamādityaṃ saṃsthāpya vinatā śubham //
acireṇaiva kālena mahatastapasastayoḥ

kāśyāṃ prasannau saṃjātau devau śaṃkarabhāskarau //
garuḍasthāpitālliṃgādāvirāsīdumāpatiḥ

garuḍāya varānprādātsa bahūnatidurlabhān//
khageṃdra mama bhaktosi tava jñānaṃ bhaviṣyati

vetsyasi tvaṃ rahasyaṃ me yanna jñātaṃ surairapi //
tvayaitatsthāpitaṃ liṃgaṃ garuḍeśvarasaṃjñitam

paramajñānadaṃ puṃsāṃ dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ samarcitam // anyacca śṛṇu pakṣīṃdra hitaṃ te vacmi sāṃpratam

asāvahaṃ sa vai viṣṇurmāstu te bhedadṛkca nau //
evaṃ tasyaiva pakṣīṃdra daityeṃdra balahāriṇa

prāpya satpatratāṃ patriṃstvamapyarcyo bhaviṣyasi //
iti dattvā varaṃ śaṃbhuḥ svabhaktāya garutmate

tatraivāṃtarhito jāto garuḍopi hariṃ yayau //
hare rathatvaṃ saṃprāpya sopi pūjyo'bhavadbhuvi

tapasyaṃtīmathālokya kadācidvinatāṃ prabhuḥ //
śivasyaiva parāmūrtiḥ khakholko nāma bhāskaraḥ

dattvā varaṃ ca pāpaghnaṃ śivajñānasamanvitam //
kāśīvāsijanāneka bhavapāpakṣayaṃkaraḥ

vinatāditya ityākhyaḥ khakholkastatra saṃsthitaḥ //
itthaṃ khakholka ādityaḥ kāśīvighnatamoharaḥ

tasya darśanamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate //
kāśyāṃ paiśaṃgile tīrthe khakholkasya vilokanāt //
naraściṃtitamāpnoti nīrogo jāyate kṣaṇāt

naraḥ śrutvaitadākhyānaṃ khakholkādityasaṃbhavam //
garuḍeśena sahitaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṇḍe pūrvārddhe khakholkāditya garuḍeśayorvarṇanaṃnāma paṃcāśattamo'dhyāyaḥ