Skanda Purana · Chapter 4.49

sūta uvāca // //
pārāśaryamune vyāsa kumāraḥ kuṃbhajanmane //
yadāvadatkathāmetāṃ tadā kva drupadātmajā

// vyāsa uvāca // //
purāṇasaṃhitāṃ sūta brūte traikālikīṃ kathām //
saṃdeho nātra kartavyo yatastadgocarokhilam

// skaṃda uvāca// //
ākarṇaya mune pūrvaṃ paṃcavaktro haraḥ svayam //
pṛthivyāṃ paṃcadhā bhūtvā prādurāsījjagaddhitaḥ

umāpi ca jagaddhātrī drupadasya mahībhujaḥ //
yajato vahnikuṃḍācca prāduścakreti suṃdarī

paṃcāpi pāṃḍutanayāḥ sākṣādrudravapurdharāḥ //
avateruriha svargādduṣṭasaṃhārakārakāḥ

nārāyaṇopi kṛṣṇatvaṃ prāpya tatsāhacaryakṛt //
udvṛttavṛttaśamanaḥ sadvṛttasthitikārakaḥ //

pratapaṃtaḥ pṛthivyāṃ te pārthāśceruḥ pṛthakpṛthak //
udayānudayau tasminsaṃpadāṃ vipadāmapi

kadācitte mahāvīrā bhrātṛvyapratipāditām //
vipattimāpya mahatīṃ babhūvuḥ kānanaukasaḥ

pāṃcālyapi ca tatpatnī pativyasanatāpitā //
dharmajñā prāpya tanvaṃgī bradhnamārādhayadbhṛśam

ārādhitotha savitā tayā drupadakanyayā //
sadarvī sapidhānāṃ ca sthālikāmakṣayāṃ dadau

uvāca ca prasannātmā bhāskaro drupadātmajām

ārādhayaṃtīṃ bhāvena sarvatra śucimānasām

sthālyaitayā mahābhāge yāvaṃto'nnārthino janāḥ //
tāvaṃtastṛptimāpsyaṃti yāvacca tvaṃ na bhokṣyase

bhuktāyāṃ tvayi riktaiṣā pūrṇabhaktā bhavipyati //
rasavadvyaṃjananidhiricchābhakṣyapradāyinī

itthaṃ varastayā labdhaḥ kāśyāmādityato mune //
aparaśca varo dattastasyai devena bhāsvatā

// raviruvāca // //
viśveśāddakṣiṇebhāge yo māṃ tvatpurataḥ sthitam //
ārādhayiṣyati naraḥ kṣudbādhā tasya naśyati

anyaśca me varo datto viśveśena pativrate //
tapasā parituṣṭena taṃ niśāmaya vacmi te

prāgrave tvāṃ samārādhya yo māṃ drakṣyati mānavaḥ //
tasya tvaṃ duḥkhatimiramapānuda nijaiḥ karaiḥ

ato dharmāpriye nityaṃ prāpya viśveśvarādvaram //
kāśīsthitānāṃ jaṃtūnāṃ nāśayāmyaghasaṃcayam

ye māmatra bhajiṣyaṃti mānavāḥ śraddhayānvitāḥ //
tvadvarodyatapāṇiṃ ca teṣāṃ dāsyāmi ciṃtitam

bhavatīṃ matsamīpasthāṃ yudhiṣṭhirapativratām //
viśveśāddakṣiṇebhāge daṃḍapāṇeḥ samīpataḥ

yercayiṣyaṃti bhāvena puruṣā vāstriyopi vā //
teṣāṃ kadācinno bhāvi bhayaṃ priyaviyogajam

na vyādhijaṃ bhayaṃ kvāpi na kṣuttṛḍdoṣasaṃbhavam //
draupadīkṣaṇataḥ kāśyāṃ tava dharmapriyenaghe

iti dattvā varāndeva ādityaḥ sarvadaḥ satām //
śaṃbhumārādhayāmāsa dharmaṃ draupadyupāyayau

ādityasya kathāmetāṃ draupadyārādhitasya vai //
yaḥ śroṣyati naro bhaktyā tasyainaḥ kṣayameṣyati

skaṃda uva/ca // //
draupadādityamāhātmyaṃ saṃkṣepātkathitaṃ mayā //
mayūkhādityamāhātmyaṃ śṛṇvidānīṃ ghaṭodbhava // -२५ //
purā paṃcanade tīrthe triṣulokeṣu viśrute //
sahasraraśmirbhagavāṃstapastepe sudāruṇam

pratiṣṭhāpya mahāliṃgaṃ gabhastīśvara saṃjñitam //
gaurīṃ ca maṃgalā nāmnīṃ bhaktamaṃgaladāṃ sadā

divyavarṣasahasraṃ tu śatena guṇitaṃ mune //
ārādhayañśivaṃ somaṃ somārdhakṛtaśekharam

svarūpatastu tapanastrilokītāpanakṣamaḥ //
tatotitīvra tapasā jajvāla nitarāṃ mune

mayūkhaistatra savitustrailokyadahanakṣamaiḥ //
tataṃ samastaṃ tatkāle dyāvābhūmyoryadaṃtaram

vaimānikairviṣṇupade tatyaje ca gatāgatam //
tīvre pataṃgamahasi pataṃgatvabhayādiva

mayūkhā eva dṛśyaṃte tiryagūrdhvamadhopi ca//
ādityasya na cādityo nīpapuṣpasthiteriva

tasyavai mahasāṃ rāśestaporāśestaporciṣām//
cakaṃpe sādhvasāttīvrā trailokyaṃ sacarācaram

sūrya ātmāsya jagato vedeṣu paripaṭhyate //
sa eva cejvālayitā ko nastrātā bhavediha

jagaccakṣurasau sūryo jagadātmaiṣa bhāskaraḥ //
jagadyoyanmṛtaprāyaṃ prātaḥprātaḥ prabodhayet

tamoṃdhakūpapatitamudyanneṣa dinedine //
prasārya paritaḥ pāṇīnprāṇijātaṃ samuddharet

udite'trodimo nityamastaṃ yātyastamāpnumaḥ //
udaye'nudaye tasmādasmākaṃ kāraṇaṃ raviḥ

iti vyākulitaṃ viśvaṃ paśyanviśveśvaraḥ svayam //
viśvatrātā varaṃ dātuṃ saṃjagme tigmaraśmaye

mayūkhamālinaṃ śaṃbhurālokyāti suniścalam //
samādhi vismṛtātmānaṃ visismāya tapaḥ prati

uvāca ca prasannātmā śrīkaṃṭhaḥ praṇatārtihṛt //
alaṃ taptvā varaṃ brūhi dyumaṇe mahasāṃ nidhe

niruddheṃdriyavṛttitvādbradhno dhyānasamādhinā //
na jagrāha vacaḥ śaṃbhordvitriruktopyakarṇavat

kāṣṭhībhūtaṃ tu taṃ jñātvā śivaḥ pasparśa pāṇinā //
mahātapaḥ samudbhūta saṃtāpāmṛtavarṣiṇā

tata unmīlayāṃcakre locane viśvalocanaḥ //
tasyodayamiva prāpya prage paṃkajinīvanī

parivyapetasaṃtāpastapanaḥ sparśanādvibhoḥ //
avagrahitasasyaśrīrullalāsa yathāṃbudāt

mitro netrātithīkṛtya tryakṣaṃ pratyakṣamagrataḥ //
daṃḍavatpraṇanāmoccaistuṣṭāva ca pinākinam

// raviruvāca // //
devadeva jagatāṃpate vibho bharga bhīma bhava caṃdrabhūṣaṇa //
bhūtanātha bhavabhītihāraka tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

caṃdracūḍamṛḍa dhūrjaṭe hara tryakṣa dakṣa śatataṃtuśātana//
śāṃtaśāśvata śivāpate śiva tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

nīlalohita samīhitārtha dahe(?)dvyekalocana virūpalocana //
vyomakeśapaśupāśanāśana tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

vāmadevaśitikaṃṭhaśūlabhṛccaṃdraśekhara phaṇīṃdrabhūṣaṇa//
kāmakṛtpaśupate maheśvara tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

tryaṃbaka tripurasūdaneśvara trāṇakṛttrinayanatrayīmaya//
kālakūṭa dalanāṃtakāṃtaka tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

śarvarīrahitaśarvasarvagasvargamārgasukhadāpavargada //
aṃdhakāsuraripo kapardabhṛttvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

śaṃkarogragirijāpate pate viśvanāthavidhiviṣṇu saṃstuta //
vedavedyaviditā'khileṃgi tatvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

viśvarūpapararūpa varjitabrahmajihmarahitāmṛtaprada //
vāṅamanoviṣayadūradūragatvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

itthaṃ parītya mārtaṃḍo mṛḍaṃ devaṃ mṛḍānikām //
atha tuṣṭāva prītātmā śivavāmārdhahāriṇīm

raviruvāca // //
devi tvadīyacaraṇāṃbujareṇugaurīṃ bhālasthalīṃ vahati yaḥ praṇatipravīṇaḥ //
janmāṃtarepi rajanīkaracārulekhā tāṃ gaurayatyatitarāṃ kila tasya puṃsaḥ

śrīmaṃgale sakalamaṃgalajanmabhūme śrīmaṃgale sakalakalmaṣatūlavahne//
śrīmaṃgale sakaladānavadarpahaṃtri śrīmaṃgale'khilamidaṃ paripāhi viśvam

viśveśvari tvamasi viśvajanasya kartrī tvaṃ pālayitryasi tathā pralayepihaṃtrī //
tvannāmakīrtanasamullasadacchapuṇyā srotasvinī harati pātakakūlavṛkṣān

mātarbhavāni bhavatī bhavatīvraduḥkhasaṃbhārahāriṇi śaraṇyamihāsti nānyā //
dhanyāsta eva bhuvaneṣu ta eva mānyā yeṣu sphurettavaśubhaḥ karuṇākaṭākṣaḥ

ye tvā smaraṃti satataṃ sahajaprakāśāṃ kāśīpurīsthitimatīṃ natamokṣalakṣmīm //
tānsaṃsmaretsmaraharo dhṛtaśuddhabuddhīnnirvāṇarakṣaṇavicakṣaṇapātrabhūtān

mātastavāṃghriyugalaṃ vimalaṃ hṛdisthaṃ yasyāsti tasya bhuvanaṃ sakalaṃ karastham //
yo nāmateja eti maṃgalagauri nityaṃ siddhyaṣṭakaṃ na parimuṃcati tasya geham

tvaṃ devi vedajananī praṇavasvarūpā gāyatryasi tvamasi vai dvijakāmadhenuḥ //
tvaṃ vyāhṛtitrayamihā'khilakarmasiddhyai svāhāsvadhāsi sumanaḥ pitṛtṛptihetuḥ

gauri tvameva śaśimaulini vedhasi tvaṃ sāvitryasi tvamasi cakriṇi cārulakṣmīḥ //
kāśyāṃ tvamasyamalarūpiṇi mokṣalakṣmīstvaṃ me śaraṇyamiha maṃgalagauri mātaḥ

stutveti tāṃ smaraharārdhaśarīraśobhāṃ śrīmaṃgalāṣṭaka mahāstavanena bhānuḥ //
devīṃ ca devamasakṛtparitaḥ praṇamya tūṣṇīṃ babhūva savitā śivayoḥ purastāt

// devadeva uvāca // //
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te prasannosmi mahāmate //
mitramannetrago nityaṃ prapaśye taccarācaram

mama mūrtirbhavānsūrya sarvajño bhava sarvagaḥ //
sarveṣāṃ mahasāṃ rāśiḥ sarveṣāṃ sarvakarmavit

sarveṣāṃ sarvaduḥkhāni bhaktānāṃ tvaṃ nirākuru //
tvayā nāmnāṃ catuḥṣaṣṭyā yadaṣṭakamudīritam

anena māṃ pariṣṭutya naro madbhaktimāpsyati //
aṣṭakaṃ maṃgalāgauryā maṃgalāṣṭakasaṃjñakam

anena maṃgalāgaurīṃ stutvā maṃgalamāpsyati //
catuḥṣaṣṭyaṣṭakaṃ stotraṃ maṃgalāṣṭakameva ca

etatstotravaraṃ puṇyaṃ sarvapātakanāśanam //
dūradeśāṃtarasthopi japannityaṃ narottamaḥ

trisaṃdhyaṃ pariśuddhātmā kāśīṃ prāpsyati durlabhām //
anena stotrayugmena japtena pratyahaṃ nṛbhiḥ

dhruvadainaṃdinaṃ pāpaṃ kṣālitaṃ nātra saṃśayaḥ //
na tasya dehino dehe jātu citkilbiṣasthitiḥ

trikālaṃ yojayennityametatstotradvayaṃśubham //
kiṃjaptairbahubhiḥ stotraiścaṃcalaśrīpradairnṛṇām

etatstotradvayaṃ dadyātkāśyāṃ naiḥśreyasīṃ śriyam //
tasmātsarvaprayatnena mānavairmokṣakāṃkṣibhiḥ

etatstotradvayaṃ japyaṃ tyaktvā stotrāṇyanekaśaḥ //
prapaṃca āvayoreva sarva eṣa carācaraḥ

tadāvayoḥstavādasmānniṣprapaṃco jano bhavet //
samṛddhimāpya mahatīṃ putrapautravatīmiha

aṃte nirvāṇamāpnoti japanstotramidaṃ naraḥ //
anyacca śṛṇu saptāśva graharāja divākara //

tvayā pratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ gabhastīśvarasaṃjñitam //
sevitaṃ bhaktibhāvena sarvasiddhisamarpakam

tvayā gabhastimālābhiścāṃpeyāṃbujakāṃtibhiḥ //
yadarcitvaiśvaraṃ liṃgaṃ sarvabhāvena bhāskara

gabhastīśvara ityākhyāṃ tato liṃgamavāpsyati //
arcayitvā gabhastīśaṃ snātvā paṃcanade naraḥ

na jātu jāyate māturjaṭhare dhūtakalmaṣaḥ //
imāṃ ca maṃgalāgaurīṃ nārī vā puruṣopi vā

caitraśuklatṛtīyāyāmupoṣaṇaparāyaṇaḥ //
mahopacāraiḥ saṃpūjya dukūlābharaṇādibhiḥ

rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā gītanṛtyakathādibhiḥ //
prātaḥ kumārīḥ saṃpūjya dvādaśācchādanādibhiḥ

saṃbhojyaparamānnādyairdattvānyebhyopi dakṣiṇām //
homaṃ kṛtvā vidhānena jātavedasa ityṛcā

aṣṭottaraśatābhiśca tilājyāhutibhiḥ prage //
ekaṃ gomithunaṃ dattvā brāhmaṇāya kuṭuṃbine

śraddhayā samalaṃkṛtya bhūṣaṇairdvijadaṃpatī //
bhojayitvā mahārhānnaiḥ prīyetāṃ maṃgaleśvarau

iti maṃtraṃ samuccārya prātaḥ kṛtvātha pāraṇam //
na durbhagatvamāpnoti na dāridryaṃ kadācana

na vai saṃtānavicchittiṃ bhogocchittiṃ na jātucit //
strī vaidhavyaṃ na cāpnoti na nāyoṣidviyogabhāk

pāpāni vilayaṃ yāṃti puṇyarāśiśca labhyate //
api vaṃdhyā prasūyeta kṛtvaitanmaṃgalāvratam

etadvratasya karaṇātkurūpatvaṃ na jātucit //
kumārī viṃdatetyaṃtaṃ guṇarūpayutaṃ patim

kumāropi vrataṃ kṛtvā viṃdati striyamuttamām //
saṃti vratāni bahuśo dhanakāmapradāni ca

nāpnuyurjātucittāni maṃgalāvratatulyatām //
kartavyā cābdikī yātrā madhau tasyāṃ tithau naraiḥ

sarvavighnapraśāṃtyarthaṃ sadā kāśīnivāsibhiḥ //
aparaṃ dyumaṇe vacmi tava cātra tapasyataḥ

mayūkhā eva khe dṛṣṭā na ca dṛṣṭaṃ kalevaram //
mayūkhāditya ityākhyā tataste ditinaṃdana

tvadarcanānnṛṇāṃ kaścinna vyādhiḥ prabhaviṣyati //
bhaviṣyati na dāridryaṃ ravivāre tvadīkṣaṇāt // ९४ / /
itthaṃ mayūkhādityasya śivo dattvā bahūnvarān //
tatraivāṃtarhito bhūto ravistatraiva tasthivān

śrutvākhyānamidaṃ puṇyaṃ mayūkhādityasaṃśrayam //
draupadādityasahitaṃ naro na nirayaṃ vrajet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṇḍe pūrvārddhe draupadādityamayūkhādityayorvarṇanaṃ nāmaikonapaṃcāśattamodhyāyaḥ