Skanda Purana · Verses 3.8-2

// sūta uvāca // //
nityānaṃdamayaṃ śāṃtaṃ nirvikalpaṃ nirāmayam //
śivatattvamanādyaṃtaṃ ye viduste paraṃ gatāḥ

viraktāḥ kāmabhogebhyo ye prakurvaṃtyahaitukīm //
bhaktiṃ parāṃ śive dhīrāsteṣāṃ muktirna saṃsṛtiḥ

viṣayānabhisaṃdhāya ye kurvaṃti śive ratim //
viṣayairnābhibhūyaṃte bhuṃjānāstatphalānyapi

yena kenāpi bhāvena śivabhaktiyuto naraḥ //
na vinaśyati kālena sa yāti paramāṃ gatim

ārurukṣuḥ paraṃ sthānaṃ viṣayāsaktamānasaḥ //
pūjayetkarmaṇā śaṃbhuṃ bhogāṃte śivamāpnuyāt

aśaktaḥ kaścidutsraṣṭuṃ prāyo viṣayavāsanām //
ataḥ karmamayī pūjā kāmadhenuḥ śarīriṇām

māyāmayepi saṃsāre ye vihṛtya ciraṃ sukham //
muktimicchanti dehāṃte teṣāṃ dharmoyamīritaḥ

śivapūjā sadā loke hetuḥ svargāpavargayoḥ //
somavāre viśeṣeṇa pradoṣādiguṇānvite

kevalenāpi ye kuryuḥ somavāre śivārcanam //
na teṣāṃ vidyate kiṃcidihāmutra ca durlabham

upoṣitaḥ śucirbhūtvā somavāre jiteṃdriyaḥ //
vaidikairlaukikairvāpi vidhivatpūjayecchivam

brahmacārī gṛhastho vā kanyā vāpi sabharttṛkā//
vibhartṛkā vā saṃpūjya labhate varamīpsitam

atrāhaṃ kathayiṣyāmi kathāṃ śrotṛmanoharām//
śrutvā muktiṃ prayāṃtyeva bhartirbhavati śāṃbhavī

āryāvarte nṛpaḥ kaścidāsīddharmabhṛtāṃ varaḥ//
citravarmeti vikhyāto dharmarājo durātmanām//

sa goptā dharmasetūnāṃ śāstā duṣpathagāminām //
yaṣṭā samastayajñānāṃ trātā śaraṇamicchatām

karttā sakalapuṇyānāṃ dātā sakalasaṃpadām //
jetā sapatnavṛṃdānāṃ bhaktaḥ śivamukundayoḥ

sonukūlāsu patnīṣu labdhvā putrānmahaujasaḥ //
cireṇa prārthitāṃ lebhe kanyāmekāṃ varānanām

sa labdhvā tanayāṃ diṣṭyā himavāniva pārvatīm //
ātmānaṃ devasadṛśaṃ mene pūrṇamanoratham

sa ekadā jātakalakṣaṇajñānāhūya sādhūndvijamukhyavṛṃdān //
kutūhalenābhiniviṣṭacetāḥ papraccha kanyājanane phalāni

atha tatrābravīdeko bahujño dvijasattamaḥ //
eṣā sīmaṃtinī nāmnā kanyā tava mahīpate

umeva māṃgalyavatī damayaṃtīva rūpiṇī //
bhāratīva kalābhijñā lakṣmīriva mahāguṇā //

suprajā devamāteva jānakīva dhṛtavratā //
raviprabheva satkāṃtiścaṃdrikeva manoramā

daśavarṣasahasrāṇi saha bhartrā pramodate //
prasūya tanayānaṣṭau paraṃ sukhamavāpsyati

ityuktavaṃtaṃ nṛpatirdhanaiḥ saṃpūjya taṃ dvijam //
avāpa paramāṃ prītiṃ tadvāgamṛtasevayā

athānyo'pi dvijaḥ prāha dhairyavānamitadyutiḥ //
eṣā caturdaśe varṣe vaidhavyaṃ pratipatsyati

ityākarṇya vacastasya vajranirghātaniṣṭhuram //
muhūrtamabhavadrājā ciṃtāvyākulamānasaḥ

atha sarvānsamutsṛjya brāhmaṇānbrahmavatsalaḥ //
sarvaṃ daivakṛtaṃ mattvā niściṃtaḥ pārthivo'bhavat

sāpi sīmaṃtinī bālā krameṇa gataśaiśavā //
vaidhavyamātmano bhāvi śuśrāvātmasakhīmukhāt

paraṃ nirvedamāpannā ciṃtayāmāsa bālikā //
yājñavalkyamuneḥ patnīṃ maitreyīṃ paryapṛcchata

mātastvaccaraṇāṃbhojaṃ prapannāsmi bhayākulā//
saubhāgyavardhanaṃ karma mama śaṃsitumarhasi

iti prapannāṃ nṛpateḥ kanyāṃ prāha muneḥ satī//
śaraṇaṃ vraja tanvaṃgi pārvatīṃ śivasaṃyutām

somavāre śivaṃ gaurīṃ pūjayasva samāhitā//
upoṣitā vā susnātā virajāmbaradhāriṇī

yatavāṅniścalamanāḥ pūjāṃ kṛtvā yathocitām //
brāhmaṇānbhojayitvātha śivaṃ samyakprasādayat

pāpakṣayo'bhiṣekeṇa sāmrājyaṃ pīṭhapūjanāt //
saubhāgyamakhilaṃ saukhyaṃ gaṃdhamālyākṣatārpaṇāt

dhūpadānena saugaṃdhyaṃ kāṃtirdīpapradānataḥ //
naivedyaiśca mahābhogo lakṣmīstāṃbūladānataḥ

dharmārthakāmamokṣāśca namaskārapradānataḥ //
aṣṭaiśvaryādisiddhīnāṃ japa eva hi kāraṇam

homena sarvakāmānāṃ samṛddhirupajāyate //
sarveṣāmeva devānāṃ tuṣṭirbrāhmaṇabhojanāt

itthamārādhaya śivaṃ somavāre śivāmapi //
atyāpadamapi prāptā nistīrṇābhibhavā bhaveḥ

ghorādghoraṃ prapannāpi mahākleśaṃ bhayānakam //
śivapūjāprabhāveṇa tariṣyasi mahadbhayam

itthaṃ sīmaṃtinīṃ samyaganuśāsya punaḥ satī //
yayau sāpi varārohā rājaputrī tathā'karot

damayaṃtyāṃ nalasyāsīdiṃdrasenābhidhaḥ sutaḥ //
tasya caṃdrāṃgado nāma putrobhū ccaṃdrasannibhaḥ

citravarmā nṛpaśreṣṭhastamāhūya nṛpātmajam //
kanyāṃ sīmaṃtinīṃ tasmai prāyacchadgurvanujñayā

so'bhūnmahotsavastatra tasyā udvāhakarmaṇi //
yatra sarvamahīpānāṃ samavāyo mahānabhūt

tasyāḥ pāṇigrahaṃ kāle kṛtvā caṃdrāṃgadaḥ kṛtī //
uvāsa katicinmāsāṃstatraiva śvaśurālaye

ekadā yamunāṃ tartuṃ sa rājatanayo balī //
āruroha tarīṃ kaiścidvayasyaiḥ saha līlayā

tasmiṃstarati kāliṃdīṃ rājaputre vidhervaśāt //
mamajja saha kaivatairāvarttābhihatā tarī

hā heti śabdaḥ sumahānāsīttasyāstaṭadvaye //
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ pralāpo divama spṛśat

majjaṃto mamrire kecitkecidgrāhodaraṃ gatāḥ //
rājaputrādayaḥ kecinnādṛśyaṃta mahājale

tadupaśrutya rājāpi citravarmātivi hvalaḥ //
yamunāyāstaṭaṃ prāpya viceṣṭaḥ samajāyata

śrutvātha rājapatnyaśca vabhūburgatacetanāḥ //
sā ca sīmaṃtinī śrutvā papāpa ḍūvi mūrcchitā

tathānye maṃtrimukhyāśca nāyakāḥ sapurohitāḥ//
vihvalāḥ śokasaṃtaptā vilepurmuktamūrdhajāḥ

iṃdrasenopi rājedraḥ putravārttāṃ suduḥkhitaḥ//
ākarṇya saha patnībhirnaṣṭasaṃjñaḥ papāta ha

tanmaṃtriṇaśca tatpaurāstathā taddeśavāsinaḥ //
ābālavṛddhavanitāścukruśuḥ śokavihvalāḥ

śokātkeciduro jaghnuḥ śiro jaghnuśca kecana //
hā rājaputra hā tāta kvāsi kvāsīti babhramuḥ

evaṃ śokākulaṃ dīnamiṃdrasenamahīpateḥ //
nagaraṃ sahasā kṣubdhaṃ citravarmapuraṃ tathā

atha vṛddhaiḥ samāśvastaścitravarmā mahīpatiḥ //
śanairnagaramāgatya sāntvayāmāsa cātmajām

sa rājāṃbhasimagnasya jāmātustasya bāṃdhavaiḥ //
āgataiḥ kārayāmāsa sākalyādaurdhvadaihikam

sā ca sīmaṃtinī sādhvī bhartṛlokamatiḥ satī //
pitrā niṣiddhā snehena vaidhavyaṃ pratyapadyata

muneḥ patnyo'padiṣṭaṃ yatsomavāravrataṃ śubham //
na tatyāja śubhācārā vaidhavyaṃ prāptavatyapi

evaṃ caturdaśe varṣe duḥkhaṃ prāpya sudāruṇam //
dhyāyantī śivapādābjaṃ vatsaratrayamatyagāt

putraśokādivonmattamiṃdrasenaṃ mahīpatim //
prasahya tasya dāyādāḥ saptāṃgaṃ jahrurojasā

hṛtasiṃhāsanaḥ śūrairdāyādaiḥ so'prajo nṛpaḥ //
nigṛhya kārābhavane sapatnīko niveśitaḥ //

caṃdrāgado'pi tatputro nimagno yamunājale //
adhodhomajjamāno'sau dadarśoragakāminīḥ

jalakrīḍāsu saktāstā dṛṣṭvā rājakumāra kam //
vismitāstamatho ninyuḥ pātālaṃ pannagālayam

sa nīyamānastarasā pannagībhirnṛpātmajaḥ //
takṣakasya puraṃ ramyaṃ viveśa paramādbhutam //

so'paśyadrājatanayo maheṃdrabhavanopamam //
mahāratnaparibhrājanmayūkhaparidīpitam

vajravaiḍūryapācādiprāsādaśatasaṃkulam //
māṇikya gopuradvāraṃ muktādāmabhirujjvalam

caṃdrakāṃtasthalaṃ ramyaṃ hemadvārakapāṭakam //
anekaśatasāhasramaṇidīpavirājitam

tatrāpaśyatsabhā madhye niṣaṇṇaṃ ratnaviṣṭare //
takṣakaṃ pannagādhīśaṃ phaṇānekaśatojjvalam

divyāṃbaradharaṃ dīptaṃ ratnakuṇḍalarājitam //
nānāratnaparikṣiptamukuṭa dyutiraṃjitam

phaṇāmaṇimayūkhāḍhyairasaṃkhyaiḥ pannagottamaiḥ //
upāsitaṃ prāṃjalibhiścitraratnavibhūṣitaiḥ

rūpayauvanamādhuryavilāsagati śobhinā //
nāgakanyāsahasreṇa samaṃtātparivāritam

divyābharaṇadīptāṃgaṃ divyacaṃdanacarcitam //
kālāgnimiva durdharṣaṃ tejasādityasannibham //

dṛṣṭvā rājasuto dhīraḥ praṇipatya sabhāsthale //
utthitaḥ prāṃjalistasya tejasākṣiptalocanaḥ

nāgarājopi taṃ dṛṣṭvā rājaputraṃ manoramam //
ko'yaṃ kasmādihāyāta iti papraccha pannagīḥ

tā ūcuryamunātoye dṛṣṭo'smābhiryadṛcchayā //
ajñātakulanāmāyamānītastava sannidhim

atha pṛṣṭo rājaputrastakṣakeṇa mahātmanā //
kasyāsi tanayaḥ kastvaṃ ko deśaḥ kathamāgataḥ

rājaputro vacaḥ śrutvā takṣakaṃ vākyamabravīt

// rājaputra uvāca // //
asti bhūmaṃḍale kaściddeśo niṣadhasaṃjñakaḥ //
tasyādhipo'bhavadrājā nalo nāma mahā yaśāḥ //
sa puṇyakīrtiḥ kṣitipo damayantīpatiḥ śubhaḥ

tasmādapīṃdrasenākhyastasya putro mahābalaḥ //
caṃdrāṃgadosmi nāmnāhaṃ navoḍhaḥ śvaśurālaye //
viharanyamunātoye nimagno devacoditaḥ

etābhiḥ pannagastrībhirānītosmi tavāṃtikam //
dṛṣṭvāhaṃ tava pādābjaṃ puṇyairjanmāṃtarārjitaiḥ

adya dhanyo'smi dhanyo'smi kṛtārtho pitarau mama //
yatprekṣito'haṃ kāruṇyāttvayā saṃbhāṣitopi ca

// sūta uvāca // //
ityudāramasaṃbhrāṃtaṃ vacaḥ śrutvātipeśalam //
takṣakaḥ punarautsukyādbabhāṣe rājanaṃdanam

// takṣaka uvāca // //
bhobho nareṃdradāyāda mā bhaiṣīrdhīratāṃ vraja //
sarvadeveṣu ko devo yuṣmābhiḥ pūjyate sadā

// rājaputra uvāca // //
yo devaḥ sarvedeveṣu mahādevaṃ iti smṛtaḥ //
pūjyate sa hi viśvātmā śivo'smābhirumāpatiḥ

yasya tejoṃśaleśena rajasā ca prajāpatiḥ //
kṛtarūpo'sṛjadviśvaṃ sa naḥ pūjyo maheśvaraḥ

yasyāṃśātsāttvikaṃ divyaṃ bibhradviṣṇuḥ sanātanaḥ //
viśvaṃ bibhartti bhūtātmā śivo'smābhiḥ sa pūjyate //

yasyāṃśāttāmasājjāto rudraḥ kālāgnisannibhaḥ //
viśvametaddharatyaṃte sa pūjyo'smābhirīśvaraḥ

yo vidhātā vidhātuśca kāraṇasyāpi kāraṇam //
tejasāṃ paramaṃ tejaḥ sa śivo naḥ parā gatiḥ

yoṃtikastho'pi dūrasthaḥ pāpopahṛtacetasām //
aparicchedya dhāmāsau śivo naḥ paramā gatiḥ

yo'gnau tiṣṭhati yo bhūmau yo vāyau salile ca yaḥ //
ya ākāśe ca viśvātmā sa pūjyo naḥ sadāśivaḥ// 3.3.8.९० /
yaḥ sākṣī sarvabhūtānāṃ ya ātmastho niraṃjanaḥ //
yasyecchāvaśago lokaḥ so'smābhiḥ pūjyate śivaḥ

yamekamādyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ vadaṃti bhinnaṃ guṇavaikṛtena //
kṣetrajñameketha turīyamanye kūṭasthamanye sa śivo gatirnaḥ

yaṃ nāspṛśaṃścaityamaciṃtyatattvaṃ duraṃtadhāmānamatatsvarūpam //
manovacovṛttaya ātmabhājāṃ sa eṣa pūjyaḥ paramaḥ śivo naḥ

yasya prasādaṃ pratilabhya saṃto vāṃchaṃti naiṃdraṃ padamujjvalaṃ vā //
nistīrṇakarmārgalakālacakrāścaraṃtyabhītāḥ sa śivo gatirnaḥ

yasya smṛtiḥ sakalapāparujāṃ vighātaṃ sadyaḥ karotyapi cu pulkasajanmabhājām //
yasya svarūpamakhilaṃ śrutibhirvimṛgyaṃ tasmai śivāya satataṃ karavāma pūjām

yanmūrdhni labdhanilayā suralokasiṃdhuryasyāṃgagām̐ bhagavatī jagadaṃbikā ca //
yatkuṃḍale tvahaha takṣakavāsukī dvau so'smākameva gatirardhaśaśāṃkamauliḥ

jayati nigamacūḍāgreṣu yasyāṃghripadmaṃ jayati ca hṛdi nityaṃ yogināṃ yasya mūrtiḥ //
jayati sakalatattvodbhāsanaṃ yasya mūrtiḥ sa vijitaguṇasargaḥ pūjyate'smābhirīśaḥ

// sūta uvāca // //
ityākarṇya vacastasya takṣakaḥ prītamānasaḥ //
jātabhaktirmahādeve rājaputramabhāṣata

// takṣaka uvāca // //
parituṣṭo'smi bhadraṃ stāttava rājedranaṃdana //
bālopi yatparaṃ tattvaṃ vetsi śaivaṃ parātparam

eṣa ratnamayo loka etāścārudṛśo'balāḥ //
ete kalpadrumāḥ sarve vāpyomṛtarasāṃbhasaḥ

nātra mṛtyubhayaṃ ghoraṃ na jarārogapīḍanam //
yatheṣṭaṃ viharātraiva bhuṃkṣva bhogānyathocitān

ityukto nāgarājena sa rājeṃdrakumārakaḥ //
pratyuvāca paraṃ prītyā kṛtāṃjalirudāradhīḥ

kṛtadāro'smyahaṃ kāle suvratā gṛhiṇī mama //
śiva pūjāparā nityaṃ pitarāvekaputrakau

te tvadya māṃ mṛtaṃ mattvā śokena mahatāvṛtāḥ //
prāyaḥ prāṇairviyujyaṃte daivātprāṇānvahaṃti vā

ato mayā bahutithaṃ nātra stheyaṃ kathaṃcana //
tameva lokaṃ kṛpayā māṃ prāpayitumarhasi

ityuktavaṃtaṃ naradevaputraṃ divyairvarānnaiḥ surapādapotthaiḥ //
āpyāyayitvā varagaṃdhavāsaḥ sragratnadivyābharaṇairvicitraiḥ

saṃtoṣayitvā vividhaiśca bhogaiḥ punarbabhāṣe bhujagādhirājaḥ //
yadāyadā tvaṃ smarasi tvadagre tadā tadāviṣkriyate mayeti

punaśca rājaputrāya takṣakośvaṃ ca kāmagam //
nānādvīpasamudreṣu lokeṣu ca nirargalam

dattavānratnābharaṇa divyābharaṇavāsasām //
vāhanāya dadāvekaṃ rākṣasaṃ pannageśvaraḥ

tatsahāyārthamekaṃ ca pannageṃdrakumārakam //
niyujya takṣakaḥ prītyā gaccheti visasarja tam

iti caṃdrāṃgadaḥ so'tha saṃgṛhya vividhaṃ dhanam //
aśvaṃ kāmagamāruhya tābhyāṃ saha viniryayau

sa mūhūrtādivonmajjya tasmā deva sarijjalāt //
vijahāra taṭe ramye divyamāruhya vājinam

athāsminsamaye tanvī sā ca sīmaṃtinī satī //
snātuṃ samāyayau tatra sakhī bhiḥ parivāritā

sā dadarśa nadītīre viharaṃtaṃ nṛpātmajam //
rakṣasā nararūpeṇa nāgaputreṇa cānvitam

divyaratnasamākīrṇaṃ divya mālyāvataṃsakam //
dehena divyagaṃdhena vyākṣiptadaśayojanam

tamapūrvākṛtiṃ vīkṣya divyāśvamadhisaṃsthitam //
jaḍonmatteva bhīteva tasthau tannyastalocanā

tāṃ ca rājeṃdraputro'sau dṛṣṭapūrvāmiti smaran //
nirmuktakaṃṭhābharaṇāṃ kaṃṭhasūtravivarjitām

asaṃyojitadhammillāmaṃgarāgavivarjitām //
tyaktanīlāṃjanāpāṃgīṃ kṛśāṃgīṃ śokadūṣitām

dṛṣṭvā'vatīrya turagādupaviṣṭaḥ sarittaṭe //
tāmāhūya varārohāmupaveśyedama bravīt

kā tvaṃ kasya kalatraṃ vā kasyāsi tanayā satī //
kimidaṃ teṃgane bālye duḥsahaṃ śokalakṣaṇam

iti snehena saṃpṛṣṭā sā vadhūraśrulocanā //
lajjitā svayamākhyātuṃ tatsakhī sarvamabravīt

iyaṃ sīmaṃtinī nāmnā snuṣā niṣadhabhūpateḥ //
caṃdrāṃgadasya mahiṣī tanayā citravarmaṇaḥ

asyāḥ patirdaivayogānnimagno'sminmahājale //
teneyaṃ prāptavaidhavyā bālā duḥkhena śoṣitā

evaṃ varṣatrayaṃ nītaṃ śokenātibalīyasā //
adyeṃduvāre saṃprāpte snātumatra samāgatā

śvaśuro'syāśca rājeṃdro hṛtarājyaśca śatru bhiḥ //
balādgṛhīto baddhaśca sabhāryastadvaśe sthitaḥ

tathāpyeṣā śubhācārā somavāre maheśvaram //
sāṃbikaṃ parayā bhaktyā pūjayatyamalāśayā

// sūta uvāca // //
itthaṃ sakhīmukhenaiva sarvamāvedya suvratā //
tataḥ sīmaṃtinī prāha svayameva nṛpātmajam

kastvaṃ kaṃdarpasaṃkāśaḥ kāvimau tava pārśvagau //
devo nareṃdraḥ siddho vā gaṃdharvo vātha kinnaraḥ

kimarthaṃ mama vṛttāṃtaṃ snehavāniva pṛcchasi //
kiṃ māṃ vetsi mahābāho dṛṣṭavānkimu kutracit

dṛṣṭapūrva ivābhāsi mayā ca svajano yathā //
sarvaṃ kathaya tattvena satyasārā hi sādhavaḥ

// sūta uvāca //
etāvaduktvā naradevaputrī sabāṣpakaṃṭhaṃ suciraṃ ruroda //
mumoha bhūmau patitā sakhībhirvṛtā na kiṃcitkathituṃ śaśāka

śrutvā caṃdrāṃgadaḥ sarvaṃ priyāyāḥ śokakāraṇam //
muhūrttamabhavatūṣṇīṃ svayaṃ śokasamākulaḥ

athāśvāsya priyāṃ tanvīṃ vividhairvākyanaipuṇaiḥ //
siddhā nāma vayaṃ devāḥ kāmagā iti so'bravīt

tato balādivākṛṣya pāṇigrahaṇaśaṃkitām //
pulakāṃcitasarvāṃgīṃ tāṃ karṇe tvidamabravīt

kvāpi loke mayā dṛṣṭastava bharttā varānane //
tvadvratācaraṇātprītaḥ sadya evāgamiṣyati //

apaneṣyati te śokaṃ dvitraireva dinairdhruvam //
etacchaṃsitumāyātastava bharttuḥ sakhā'smyaham

atra kāryo na saṃdehaḥ śapāmi śivapādayoḥ //
tāvattvaddhṛdaye stheyaṃ na prakāśyaṃ ca kutracit

sā tu tadvacanaṃ śrutvā sudhādhārāśatādhikam //
saṃbhramodbhrāṃtanayanā tameva muhuraikṣata //

premabaṃdhānuguṇitaṃ vākyaṃ cāha rasāyanam //
vibhramodārasahitaṃ madhurāpāṃgavīkṣaṇam

svapāṇisparśanodbhinnapulakāṃcitavigraham//
pūrva dṛṣṭāni cāṃgeṣu lakṣaṇāni svarādiṣu //
vayaḥpramāṇaṃ varṇaṃ ca parīkṣyainamatarkayat

eṣa eva patirme syāddhruvaṃ nānyo bhaviṣyati //
asminneva prasaktaṃ me hṛdayaṃ premakātaram

paralokādihāyātaḥ kathamevaṃ svarūpadhṛk //
durbhāgyāyāḥ kathaṃ me syādbharturnaṣṭasya darśanam

svapnoyaṃ kimu na svapno bhramo'yaṃ kiṃ tu na bhramaḥ //
eṣa dhūrto'thavā kaścidyakṣo gaṃdharva eva vā

munipalyā yaduktaṃ me paramāpadgatāpi ca //
vratametatkuruṣveti tasya vā phalameva vā

yo varṣāyuta saubhāgyaṃ mametyāha dvijottamaḥ//
nūnaṃ tasya vacaḥ satyaṃ ko vidyādīśvaraṃ vinā

nimittāni ca dṛśyaṃte maṃgalāni dinedine//
prasanne pārvatīnāthe kimasādhyaṃ śarīriṇām

itthaṃ vimṛśya bahudhā tāṃ punarmuktasaṃśayām//
lajjānamramukhīṃ karṇe śaśaṃsātmaprayojanam

imaṃ vṛttāṃtamākhyātuṃ tatpitroḥ śokataptayoḥ //
gacchāmaḥ svasti te bhadre sadyaḥ patimavāpsyasi

ityuktvāśvaṃ samāruhya jagāma nṛpanaṃdanaḥ //
tābhyāṃ saha nijaṃ rāṣṭraṃ pratyapadyata tatkṣaṇāt

sa puropavanābhyāśe sthitvā taṃ phaṇi putrakam //
visasarjātmadāyādānnṛpāsanagatānprati

sa gatvovāca tāñchīghramiṃdraseno vimucyatām //
caṃdrāṃgadastasya sutaḥ prāpto'yaṃ pannagāla yāt

nṛpāsanaṃ vimuṃcaṃtu bhavaṃto na vicāryatām //
no ceccaṃdrāgadasyāśu bāṇāḥ prāṇānharaṃti vaḥ

sa magno yamunātoye gatvā takṣakamaṃdiram //
labdhvā ca tasya sāhāyyaṃ punarlokādihāgataḥ

ityākhyātamaśeṣeṇa tadvṛttāṃtaṃ niśamya te //
sādhusādhviti saṃbhrāṃtāḥ śaśaṃsuḥ paripaṃthinaḥ

atheṃdrasenāya nivedya satvaraṃ naṣṭasya putrasya punaḥ samāgamam //
prasādya taṃ prāptanareśvarāsanaṃ dāyādamukhyāstu bhayaṃ prapedire

atha paurajanāḥ sarve purodyāne nṛpātmajam //
dṛṣṭvā rājñe drutaṃ procurlebhire ca mahādhanam

ākarṇya putramāyāṃtaṃ rājānaṃdajalāplutaḥ //
na vyajānādimaṃ lokaṃ rājñī ca parayā mudā

atha nāgarikāḥ sarve maṃtrivṛddhāḥ purodhasaḥ //
pratyudgamya pariṣvajya tamāninyurnṛpāṃti kam

athotsavena mahatā praviśya nijamaṃdiram //
rājaputraḥ svapitarau vavaṃde bāṣpamutsṛjan

taṃ pādamūle patitaṃ svaputraṃ viveda nāsau pṛthivīpatiḥ kṣaṇam //
prabodhito'mātyajanaiḥ kathaṃcidutthāya klinnena hṛdāliliṃga

krameṇa mātṝrabhivaṃdya tābhiḥ pravardhitāśīḥ praṇayāku lābhiḥ //
āliṃgitaḥ paurajanānaśeṣānsaṃbhāvayāmāsa sa rājasūnuḥ

teṣāṃ madhye samāsīnaḥ svavṛttāṃtamaśeṣataḥ //
pitre nivedayāmāsa takṣakasya ca mitratām

dattaṃ bhujaṃgarājena ratnādidhanasaṃcayam //
divyaṃ tadrākṣasānītaṃ pitre sarvaṃ nyavedayat

rājaputrasya caritaṃ dṛṣṭvā śrutvā ca vihvalaḥ // /
mene snuṣāyāḥ saubhāgyaṃ maheśārādhanārjitam

saumāṃgalyamayīṃ vārtāmimāṃ niṣadhabhūpatiḥ//
cārairnivedayāmāsa citravarmamahīpateḥ

śrutvā'mṛtamayīṃ vārttāṃ sa samutthāya saṃbhramāt //
tebhyo dattvā dhanaṃ bhūri nanartānaṃdavihvalaḥ

athāhūya svatanayāṃ pariṣvajyāśrulocanaḥ //
bhūṣaṇairbhūṣayāmāsa tyaktavaidhavyalakṣaṇām

athotsavo mahānāsīdrāṣṭragrāmapurādiṣu //
sīmaṃtinyāḥ śubhācāraṃ śaśaṃsuḥ sarvato janāḥ

citravarmātha nṛpatiḥ samāhūyeṃdrasenajam //
punarvivāhavidhinā sutāṃ tasmai nyavedayat

candrāṃgado'pi ratnādyairānītaistakṣakālayāt //
svāṃ patnīṃ bhūṣayāṃ cakre martyānāmatidurlabhaiḥ

aṃgarāgeṇa divyena taptakāṃcanaśobhinā //
śuśubhe sā sugaṃdhena daśayojanagāminā

amlānamālayā śaśvatpadmakiṃjalkavarṇayā //
kalpadrumotthayā bālā bhūṣitā śuśubhe satī

evaṃ caṃdrāṃgadaḥ patnīmavāpya samaye śubhe //
yayau svanagarīṃ bhūyaḥ śvaśureṇānumoditaḥ

indraseno'pi rājeṃdro rājye sthāpya nijātmajam //
tapasā śivamārādhya lebhe saṃyamināṃ gatim

daśavarṣa sahasrāṇi sīmaṃtinyā svabhāryayā //
sārdhaṃ candrāṃgado rājā bubhuje viṣayānbahūn

prāsūta tanayānaṣṭau kanyāmekāṃ varānanām //
reme sīmaṃtinī bhartrā pūjayatī maheśvaram //
dinedine ca saubhāgyaṃ prāptaṃ caivenduvāsarāt

// sūta uvāca // //
vicitramidamākhyānaṃ mayā samanuvarṇitam //
bhūyo'pi vakṣye māhātmyaṃ somavāravratoditam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ brahmottarakhaṇḍe somavāravratavarṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ