Skanda Purana · Verses 3.8-3

// ṛṣaya ūcuḥ // //
bhagavansūtasarvajña kṛṣṇadvaipāyanapriya //
tvanmukhādvai kathāḥ śrutvā śrotrakāmṛtavarṣiṇīḥ

tṛptirna jāyate'smākaṃ tvadvacomṛtapāyinām //
ataḥ śuśrūṣamāṇānāṃ bhūyo brūhi kathāḥ śubhāḥ

vetālavaradaṃnāma cakratīrthasya dakṣiṇe //
tīrthamasti mahāpuṇyamityavādīdbhavānpurā

vetālavaradābhikhyā tīrthasyāsyāgatā katham //
kiṃprabhāvaṃ ca tattīrthametanno vaktumarhasi

// śrīsūta uvāca // //
sādhupṛṣṭaṃ hi yuṣmābhiratiguhyaṃ munīśvarāḥ //
śṛṇudhvaṃ manasā sārddhaṃ bravīmyatyadbhutāṃ kathām

pāmarā api modante yāṃ vai śrutvā kathāṃ śubhām //
kathā ceyaṃ mahāpuṇyā purā kailāsaparvate

kelikāleṣu pāvatyai śaṃbhunā kathitā dvijāḥ //
tāṃ bravīmi kathāmenāmatyadbhutatarāṃ hi vaḥ

purā hi gālavonāma maharṣiḥ satyavākchuciḥ //
ciṃtayānaḥ paraṃ brahma tapastepe nijāśrame//

tasya kanyā mahābhāgā rūpayauvanaśālinī //
nāmnā kāṃtimatī bālā vyacaratpituraṃtike

āharaṃtī ca puṣpāṇi balyarthaṃ tasya vai muneḥ //
vedisaṃmārjanādīni samidāharaṇāni ca

kurvatī pitaraṃ bālā samyakparicacāra ha //
kadācitsā tu valyarthaṃ puṣpāṇyāhartumudyatā //

tasminvane kāṃtimatī sudūramagamattadā //
tatra puṣpāṇi ramyāṇi samāhṛtya ca peṭake

tūrṇaṃ nivavṛte bālā pitṛśuśrūṣaṇe ratā //
nivartamānāṃ tāṃ kanyāṃ vidyādharakumārakau

sudarśanasukarṇākhyau vimānasthau dadarśatuḥ //
tāṃ dṛṣṭvā gālavasutāṃ rūpayauvanaśālinīm

kāmasya patnīṃ lalitāṃ ratiṃ mūrtimatīmiva //
sudarśanābhidho jyeṣṭho vidyādharakumārakaḥ

harṣasaṃphullanayanaścakame kāmamohitaḥ //
pūrṇacandrānanāṃ tāṃ vai vīkṣamāṇo muhurmuhuḥ

tayā riraṃsukāmo'sau vimānāgrādavātarat //
tāmupetya muneḥ kanyāmityuvāca sudarśanaḥ

//
// sudarśana uvāca // //
kāsi bhadre sutā kasya rūpayauvanaśālinī //
rūpamapratimaṃ hyetadāhlādayati me manaḥ

tvāṃ dṛṣṭvā ratisaṃkāśāṃ bādhate māṃ manobhavaḥ //
sukaṇṭhanāmadheyasya vidyādharapateraham

ātmajo rūpasaṃpanno nāmnā caiva sudarśanaḥ //
pratigṛhṇīṣva māṃ bhadre rakṣa māṃ karuṇādṛśā

bhartāraṃ māṃ samāsādya sarvānbhogānavāpsyasi //
ityākarṇya vacastasya vidyādharasutasya sā

tadā kāṃtimatī vākyaṃ dharmayuktamabhāṣata //
sudarśana mahābhāga vidyādharapateḥ suta

ātmajāṃ māṃ vijānīhi gālavasya mahātmanaḥ //
kanyā cāhamanūḍhāsmi pitṛśu śrūṣaṇe ratā

balyarthaṃ hi pituścāhaṃ puṣpāṇyāhartumāgatā //
āharaṃtyāśca puṣpāṇi yāma eko nyavartata

madvilaṃbena sa munirdeva tārcanatatparaḥ //
kopaṃ vidhāsyate nūnaṃ tapasvī munipuṃgavaḥ

tacchīghramadya gacchāmi puṣpāṇyapyāhṛtāni me //
kanyāśca piturādhīnā na svatantrāḥ kadācana

yadi māmicchati bhavānpitaraṃ mama yācaya //
iti vidyādharasutamuktvā kāṃtimatī tadā

piturāśaṃkitā tūrṇamā śramaṃ gantumudyatā //
gacchantīṃ tāṃ samālokya vidyādharakumārakaḥ

tūrṇaṃ jagrāha keśeṣu dhāvitvā madanārditaḥ //
abhyetya nijakeśeṣu gṛhṇante taṃ vilokya sā

uccaiścakraṃda sahasā kurarīva muneḥ sutā //
asmādvidyādharasutājjanaka trāhi māṃ vibho

balādgṛhṇāti duṣṭātmā vidyādharasuto'dya mām //
itthamuccaiḥ pracukrośa svāśramānnātidūrataḥ

tadākraṃditamākarṇya gandhamādanavāsinaḥ //
munayastu puraskṛtya gālavaṃ munipuṃgavam

kimetaditi vijñātuṃ taṃ deśaṃ tūrṇamāyayuḥ //
taṃ deśaṃ tu samāgatya sarve te ṛṣipuṃgavāḥ

vidyādharagṛhītāṃ tāṃ dadṛśurmu nikanyakām //
vidyādharasutaṃ cānyamaṃtike samupasthitam

etaddṛṣṭvā mahāyogī gālavo munipuṃgavaḥ //
gataḥ kopavaśaṃ kiṃciddurāpmānaṃ śaśāpa tam

kṛtavānīdṛśaṃ kāryaṃ yattvaṃ vidyādharādhama //
tadyāhi mānuṣīṃ yoniṃ svasya duṣkarmaṇaḥ phalam

saṃprāpya mānuṣaṃ janma bahuduḥkhasamākulam //
acireṇa tu kālena tasminneva tu janmani

manuṣyairapi niṃdyaṃ tadvetālatvaṃ prayāsyasi //
māṃsāni śoṇitaṃ caiva sarvadā bhakṣayiṣyasi

vetālā rākṣasaprāyā balādgṛhṇanti yoṣitaḥ //
tasmāttvaṃ mānuṣo bhūtvā vetālatvamavāpsyasi // ३९?//
tava duṣkarmaṇo yo'sāvanumaṃtā kaniṣṭhakaḥ //
sukarṇa iti vikhyāto bhavitā sopi mānuṣaḥ

kiṃtu sākṣānna kṛtavānyato'sāvīdṛśīṃ kriyām//
tanmānuṣatva mevāsya vetālatvaṃ tu no bhavet

vijñaptikautukābhikhyaṃ yadā vidyādharādhipam //
drakṣyate'sau kaniṣṭhaste tadā śāpādvimokṣyate

īdṛśasyatu yaḥ kartā mahāpāpasya karmaṇaḥ //
sa tvaṃ saṃprāpya mānuṣyaṃ tasminneva tu janmani

vetālajanma saṃprāpya ciraṃ loke cariṣyasi //
ityuktvā gālavaḥ kanyāṃ gṛhītvā munibhiḥ saha

vidyādharasutau śaptvā svāśramaṃ prati niryayau //
tatastasminmahābhāge niryāte munipuṃgave //

sudarśanasukarṇākhyau vidyādharapateḥ sutau//
muniśāpena duḥkhārtau ciṃtayāmāsaturbhṛśam

kartavyaṃ tau viniścitya sudarśanasukarṇakau //
goviṃdasvāmināmānaṃ yamunātaṭavāsinam

brāhmaṇaṃ śīlasaṃpannaṃ pitṛtve parikalpya tau //
parityajya svakaṃ rūpamajāyetāṃ tadā tmajau

vijayāśokadattākhyau tasya putraubabhūvatuḥ //
suto vijayadattākhyo jyeṣṭho jajñe sudarśanaḥ

aśokadattanāmā tu sukarṇaśca kaniṣṭhakaḥ //
vijayāśokadattau tu kramādyauvanamāpatuḥ

etasminneva kāletu yamunāyāstaṭe śubhe //
anāvṛṣṭyā tu durbhikṣamabhūddvādaśavārṣi kam

goviṃdasvāmināmā tu brāhmaṇo vedapāragaḥ //
durbhikṣopahatāṃ dṛṣṭvā tadānīṃ sa nijāṃ purīm

prayayau kāśanigaraṃ saputraḥ saha bhāryayā //
sa prayāgaṃ samāsādya dvaṃ dṛṣṭvā mahāvaṭam

kapālamālābharaṇaṃ so'paśyadyatinaṃ puraḥ //
goviṃdasvāmināmā tu namaścakre sa taṃ munim

saputrasya sabhāryasya so'vādīdāśiṣo muniḥ //
idaṃ ca vacanaṃ prāha goviṃdasvāminaṃ prati

jyeṣṭhenānena putreṇa sāṃprataṃ brāhmaṇottama //
kṣipraṃ vijayadattena viyogaste bhaviṣyati

iti tasya vacaḥ śrutvā goviṃdasvāmināmakaḥ //
sūrye cāstaṃ gate tatra sāṃdhyaṃ karma samāpya ca

sabhāryaḥ sasuto vipraḥ sudūrādhvasamākulaḥ //
uvāsa tasyāṃ śarvaryyāṃ śūnye vai devatālaye

tadā tvaśokadattaśca brāhmaṇī ca samākulau //
vastreṇāstīrya pṛthivīṃ rātrau nidrāṃ samāpatuḥ

tato vijayadattastu dūramārgavilaṃghanāt //
babhūvātyaṃtamalaso bhṛśaṃ śītajvarārditaḥ

goviṃdasvāminā pitrā śītavabādhānivṛttaye //
gāḍhamāliṃgyamāno'pi śītabādhāṃ na so'tyajat

bādhate'tyarthamadhunā tāta māṃ śītalo jvaraḥ //
etadbādhānivṛttyarthaṃ vahnimānaya mā ciram

iti putravacaḥ śrutvā sarvatrāgniṃ gaveṣayan //
alabdhavahniḥ provāca puna rabhyetya putrakam

na vahniṃ putra viṃdāmi mārgamāṇo'pi sarvaśaḥ //
rātrimadhye tu saṃprāpte dvāreṣu pihiteṣu ca

nidrāparavaśāḥ paurā naiva dāsyaṃti pāvakam //
itthaṃ vijayadatto'sāvuktaḥ pitrā jvarāturaḥ

yayāce vahnimevāsau pitaraṃ dīnayā girā //
śītajvarasamudbhūtaśītabādhāprapīḍitam

himaśīkaravānvāyurdviguṇaṃ bādhate'dya mām //
vahnirna labdha iti vai mithyaivoktaṃ pitastvayā

dūrādeṣa purobhāge jvālāmālāsamākulaḥ //
śikhābhirlelihānobhraṃ dṛśyate paśya pāvakaḥ

taṃ vahnimānaya kṣipraṃ tāta śītanivṛttaye //
ityuktavantaṃ taṃ putraṃ sa pitā pratyabhāṣata

nānṛtaṃ vacmi putrādya satyameva bravīmyaham //
vahnimānyo'yamuddeśo dūrādeva vilokyate

pitṛkānanadeśaṃ taṃ putra jānīhi sāṃpratam //
yadyeṣobhraṃlihajvālaḥ purastājjvalate'nalaḥ

putra vitrāsajanakaṃ taṃ jānīhi citānalam //
amaṃgalo na sevyo'yaṃ citāgniḥ sparśadūṣitaḥ

tasya cāyuḥkṣayaṃ yāti sevate yaścitānalam //
tasmāttavāyurhānirmā bhūyāditi mayā suta

amaṃgalastathā spṛśyo nānīto'yaṃ citānalaḥ //
ityuktavaṃtaṃ pitaraṃ sa dīnaḥ pratyabhāṣata

ayaṃ śavānalo vā syādadhvarānala eva vā //
sarvathānīyatāmeṣa nocenme maraṇaṃ bhavet

putrasnehābhibhūto'tha samāhartuṃ citānalam //
goviṃdasvāmināmā tu śmaśānaṃ śīghramabhyagāt

goviṃdasvāmini gate samāhartuṃ citānalam//
tūrṇaṃ vijayadatto'pi tadā gacchaṃtamanvayāt

saṃprāpya tāpanikaṭaṃ vikīrṇāsthi citānalam //
āliṃganniva sodvegaṃ śanairnirvṛtimāptavān

athāvādītsa pitaraṃ tadidaṃ parivartulam //
atidīptaṃ vibhātyagnau kiṃ raktāṃbujasannibham

iti tasya vacaḥ śrutvā putrasya brāhmaṇottamaḥ //
nipuṇaṃ taṃ nirūpyaitadvacanaṃ punarabravīt

// goviṃdasvāmyuvāca // //
etatkapālamanalajvālāvalayavartulam //
vasākīkasamāṃsāḍhyametadraktāṃbujopamam

dvijasya sūnuḥ śrutveti kāṣṭhāgreṇa jaghāna tat //
yena tatsphuṭanodgīrṇavasāsiktamukho'bhavat

kapālaghaṭṭanādraktaṃ yatsaṃsaktaṃ mukhe tadā //
jihvayā lelihāno'sau muhustadraktamā svadat

āsvādyaivaṃ samādāya tatkapālaṃ samākulaḥ //
pītvā vasāṃ mahākāyo babhūvātibhayaṃkaraḥ

sadyo vetā latāṃ prāpa tīkṣṇadaṃṣṭrastadā niśi //
tasyāṭṭahāsaghoṣeṇa diśaśca pradiśastadā

dyauratarikṣaṃ bhūmiśca sphuṭitā iva sarvaśaḥ //
tasminvegātsamākṛṣya pitaraṃ hantumudyate

mā kṛthāḥ sāhasamiti prādurāsīdvaco divi //
sa divyāṃ giramākarṇya vetālo'tibhayaṃkaraḥ

pitaraṃ taṃ parityajya mahāvegasamanvitaḥ //
tūrṇamākāśamāviśya prayayāvaskhaladgatiḥ

sa gatvā dūramadhvānaṃ vetālaiḥ saha saṃgataḥ //
tamāgataṃ samālokya vetolāssarva eva te

kapālasphoṭanādeṣa vetālatvaṃ yadāptavān //
kapālasphoṭanāmānamāhvayāṃcakrire tataḥ

tataḥ kapālasphoṭo 'sau vetālaiḥ sarvato vṛtaḥ//
narāsthibhūṣaṇākhyasya sadyo vetālabhūpateḥ

antikaṃ sahasā prāpa mahābalasamanvitaḥ//
narāsthibhūṣaṇaścainaṃ senāpa timakalpayat

taṃ kadācittu gandharvaścitrasenābhidho balī //
narāsthibhūṣaṇaṃ saṃkhye nyavadhītso'pi saṃsthitaḥ

narāsthibhūṣaṇe tasmi ngandharveṇa hate yudhi //
tadā kapālasphoṭo'sau tatpadaṃ samavāptavān

vidyādharendrasya sutaḥ sudarśano manuṣyatāṃ vai prathamaṃ sa gatvā //
vetālatāṃ prāpya maharṣiśāpātkramācca vetālapatirbabhūva

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setu māhātmye vetālavaradatīrthapraśaṃsāyāṃ sudarśanavetālatvaprāptivarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ