Skanda Purana · Chapter 3.8

// yudhiṣṭhira uvāca // //
dharmāraṇyakathāṃ puṇyāṃ śrutvā tṛptirna me vibho //
yadāyadā kathayasi tadā protsahate manaḥ //
ataḥ paraṃ kimabhavatparaṃ kautūhalaṃ hi me

// vyāsa uvāca // //
śṛṇu pārtha mahāpuṇyāṃ kathāṃ skaṃdapurāṇajām //
sthāṇunoktāṃ ca skaṃdāya dharmāraṇyodbhavāṃ śubhām

sarvatīrthasya phaladāṃ sarvopadravanāśinīm //
kailāsaśikharāsīnaṃ devadevaṃ jagadgurum //
paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ śūlapāṇinam

kapālakhaṭavāṃgakaraṃ nāgayajñopavītinam //
gaṇaiḥ parivṛtaṃ tatra surāsuranamaskṛtam

nānārūpaguṇairgītaṃ nāradapramukhairyutam //
gaṃdharvaiścāpsarobhiśca sevitaṃ tamumāpatim//
tatrasthaṃ ca mahādevaṃ praṇipatyābravītsutaḥ

// skaṃda uvāca // //
svāminniṃdrādayo devā brahmādyāścaiva sarvaśaḥ //
tava dvāre samāyātāntvaddarśanaikalālasāḥ //
kimājñāpayase deva karavāṇi tavāgrataḥ

// vyāsa uvāca //
skaṃdasya vacanaṃ śrutvā āsanādutthito haraḥ //
vṛṣabhaṃ na samārūḍho gaṃtukāmo'bhavattadā

gatukāmaṃ śivaṃ dṛṣṭvā skaṃdo vākyamathābravīt //

// skaṃda uvāca // //
kiṃ kāryaṃ deva devānāṃ yattvamāhūyase tvaram //
vṛṣaṃ tyaktvā kṛpāsiṃdho kṛpāsti yadi me vada

devadānava yuddhaṃ vā kiṃ kāryaṃ vā mahattaram

// śiva uvāca // //
śṛṇuṣvaikāgramanasā yenāhaṃ vyagracetasaḥ //
asti sthānaṃ mahāpuṇyaṃ dharmmāraṇyaṃ ca bhūtale

tatrāpi gaṃtukāmo'haṃ devaiḥ saha ṣaḍānanaḥ

// skaṃda uvāca // //
tatra gatvā mahādeva kiṃ kariṣyasi sāṃpratam //
tanme brūhi jagannātha kṛtyaṃ sarvamaśeṣataḥ

// śiva uvāca // //
śrūyatāṃ vacanaṃ putra manasolhādakāraṇam //
āditaḥ sarvvavṛttānāṃ sṛṣṭi sthitikaraṃ mahat

paraṃtu pralaye jāte sarvatastamasā vṛtam//
āsīdekaṃ tadā brahma nirguṇaṃ bījamavyayam

nirmitaṃ vai guṇairādau maha ddravyaṃ pracakṣyate

mahākalpe ca saṃprāpte carācare kṣayaṃ gate //
jalarūpī jagannātho ramamāṇastu līlayā

cirakāle gate sopi pṛthivyādisutattvakaiḥ //
vṛkṣamutpādayāmāsāyutaśākhāmanoramam

phalairviśālairākīrṇaṃ skaṃdhakāṃḍādiśobhitam //
phalaughāḍhyo jaṭāyukto nyagro dho viṭapo mahān

bālabhāvaṃ tataḥ kṛtvā vāsudevo janārddanaḥ //
śete'sau vaṭapatreṣu viśvaṃ nirmātumutsukaḥ

sanābhikamale viṣṇo rjāto brahmā hi lokakṛt //
sarvaṃ jalamayaṃ paśyannānākāramarūpakam

taṃ dṛṣṭvā sahasodvegādbrahmā lokapitāmahaḥ //
idamāha tadā putra kiṃ karo mīti niścitam

khe jajāna tato vāṇī devātsā cāśarīriṇī //
tapastapa vidhe dhātaryathā me darśanaṃ bhavet

tacchrutvā vacanaṃ tatra brahmā lokapitāmahaḥ //
prātapyata tapo ghoraṃ paramaṃ duṣkaraṃ mahat

prahasansa tadā bālarūpeṇa kamalāpatiḥ //
uvāca madhurāṃ vācaṃ kṛpālurbāla līlayā

// śrīviṣṇuruvāca // //
putra tvaṃ vidhinā cādya kuru brahmāṃḍagolake //
pātālaṃ bhūtalaṃ caiva siṃdhusāgarakānanam

vṛkṣāśca girayo dvipadāḥ paśavastathā //
pakṣiṇaścaiva gaṃdharvāḥ siddhā yakṣāśca rākṣasāḥ

śvāpadādyāśca ye jīvāścaturāśītiyonayaḥ //
udbhijjāḥ svedajāścaiva jarāyujāstathāṃḍajāḥ

ekaviṃśatilakṣāṇi ekaikasya ca yonayaḥ //
kuru tvaṃ sakalaṃ cāśu ityuktvāṃtaradhīyata //
brahmaṇā nirmitaṃ sarvaṃ brahmāṃḍaṃ ca yathoditam

yasminpitāmaho jajñe prabhurekaḥ prajāpatiḥ //
sthāṇuḥ suragururbhānuḥ pracetāḥ parameṣṭhinaḥ

yathā dakṣo dakṣaputrā stathā saptarṣayaśca ye //
tataḥ prajānāṃ patayaḥ prābhavannekaviṃśatiḥ

puruṣaścāprameyaśca evaṃ vaṃśyarṣayo viduḥ //
viśvedevāstathādityā vasava ścāśvināvapi

yakṣāḥ piśācāḥ sādhyāśca pitaro guhyakāstathā //
tataḥ prasūtā vidvāṃso hyaṣṭau brahmarṣayo'malāḥ

rājarṣayaśca bahavaḥ sarve samuditā guṇaiḥ //
dyaurāpaḥ pṛthivī vāyuraṃtarikṣaṃ diśastathā

saṃvatsarārtavo māsāḥ pakṣāhorātrayaḥ kramāt //
kalākāṣṭhāmuhūrtādi nime ṣādi lavāstathā

grahacakraṃ sanakṣatraṃ yugā manvantarādayaḥ //
yaccānyadapi tatsarvaṃ saṃbhūtaṃ lokasākṣikam

yadidaṃ dṛśyate cakraṃ kiṃci tsthāvarajaṃgamam//
punaḥ saṃkṣipyate putra jagatprāpte yugakṣaye

yathartāvṛtuliṃgāni nāmarūpāṇi paryaye //
dṛśyante tāni tānyeva tathā vatsa yugādikam

// śiva uvāca // //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kathāṃ paurāṇikīṃ śubhām //
brahmaṇaśca tathā putra vaṃśasyaivānukīrtanam

brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇmaharṣayaḥ //
marīciratryaṃgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapāccaramāḥ prajāḥ //
prajajñire mahābhāgā dakṣakanyāstrayodaśa

aditirditirdanuḥ kālā danāyuḥ siṃhikā tathā //
krodhā provā vasiṣṭhā ca vinatā kapilā tathā

kaṇḍūścaiva sunetrā ca kaśyapāya dadau tadā //
adityāṃ dvādaśādityāḥ saṃjātā hi śubhānanāḥ

sūryādvai dharmarāḍ jajñe te nedaṃ nirmitaṃ purā //
dharmeṇa nirmitaṃ dṛṣṭvā dharmāraṇyamanuttamam //
dharmāraṇyamiti proktaṃ yanmayā skanda puṇyadam

// skanda uvāca // ///
dharmāraṇyasya cākhyānaṃ paramaṃ pāvanaṃ tathā //
śrotumicchāmi tatsarvaṃ kathayasva maheśvara

// īśvara uvāca // //
indrādyāḥ sakalā devā anvayurbrahmaṇā saha //
ahaṃ vai tatra yāsyāmi kṣetraṃ pāpaniṣūdanam

// skanda uvāca // //
ahamapyāgamiṣyāmi taṃ draṣṭuṃ śaśiśe khara

// sūta uvāca // //
tataḥ skandastathā rudraḥ sūryaścaivānilo'nalaḥ //
siddhāścaiva sagandharvāstathaivāpsarasaḥ śubhāḥ

piśācā guhyakāḥ sarva indro varuṇa eva ca //
nāgāḥ sarvāḥ samājagmuḥ śukro vācaspatistathā

grahāḥ sarve sanakṣatrā vasavo'ṣṭau dhruvā dayaḥ //
aṃtarikṣacarāḥ sarve ye cānye nagavāsinaḥ

brahmādayaḥ surāḥ sarve vaikuṇṭhaṃ parayā mudā //
mantraṇārthaṃ tadā brahmā viṣṇave'mitate jase

gatvā tasmiṃśca vaikuṇṭhe brahmā lokapitāmahaḥ //
dhyātvā muhūrtamācaṣṭa viṣṇuṃ prati suharṣitaḥ

// brahmovāca // //
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho kṛpālo parameśvara //
sraṣṭā tvaṃ caiva hartā tvaṃ tvameva jagataḥ pitā

namaste viṣṇave saumya namaste garuḍadhvaja //
namaste kama lākāṃta namastebrahmarūpiṇe

namaste matsyarūpāya viśvarūpāya vai namaḥ //
namaste daityanāśāya bhaktānāmabhayāya ca

kaṃsaghnāya namastestu baladaityajite namaḥ //
brahmaṇaivaṃ stutaścāsītpratyakṣo'sau janārddanaḥ

pītāṃbaro ghanaśyāmo nāgārikṛtavāhanaḥ //
caturbhujo mahā tejāḥ śaṃkhacakragadādharaḥ

stūyamānaḥ suraiḥ sarvaiḥ sa devo'mitavikramaḥ //
vidyādharaistathā nāgaiḥ stūyamānaśca sarvaśaḥ

uttasthau sa tadā devo bhāskarāmitadīptimān //
koṭiratnaprabhābhāsvanmukuṭādivibhūṣitaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye viṣṇusamāgamonāmāṣṭamo'dhyāyaḥ