Skanda Purana · Verses 3.5-3

// śrīsūta uvāca // //
prastutya cakratīrthaṃ tu puṇyaṃ pāpavināśanam //
punarapyadbhutaṃ kiñcitprabravīmi munīśvarāḥ

vidhūmanāmā hi vasurdevastrī cāpyalaṃbuṣā //
brahmaśāpānmahāghorātpurā prāptau manuṣyatām//

cakratīrthe mahāpuṇye snātvā śāpādvimocitau //
// ṛṣaya ūcuḥ // //
sūtasūta mahāprājña purāṇārthaviśārada

prājñatvādvyāsaśiṣya tvādajñātaṃ te na kiṃcana //
brahmā kenāparādhena sahālaṃbusayā vasum

purā vidhūmanāmānaṃ śaptavāṃścaturānanaḥ //
brahmaśāpena ghoreṇa kayostau putratāṃ gatau

śāpasyāntaḥ kathamabhūdbrahmaṇā śaptayostayoḥ //
etannaḥ śraddadhānānāṃ vistarādvaktumarhasi

// śrīsūta uvāca // //
purā hi bhagavānbrahmā svayambhūścaturānanaḥ //
sāvitryā ca sarasvatyā pārśvayoḥ pravirājitaḥ

sanātanena muninā sanakena ca dhīmatā //
sanatkumāranāmnā ca nāradena mahātmanā

sanandanādibhiścānyaiḥ sevyamāno munīśvaraiḥ //
suparvavṛndajuṣṭena stūyamāno biḍaujasā

ādityādi grahaiścaiva stūyamānapadāṃbujaḥ //
siddhaiḥ sādhyairmarudbhiśca kiṃnaraiśca samāvṛtaḥ

gaṇaiḥ kiṃpuruṣāṇāṃ ca vasubhiścāṣṭabhirvṛtaḥ //
urvaśīpramukhānāṃ ca svarveśyānāṃ manoramam

nṛtyaṃ vāditrasahitaṃ vīkṣyamāṇo muhurmuhuḥ //
goṣṭhīṃ cakre sabhāmadhye satyaloke kadācana

meghagarjitagambhīro janānāṃ naṃdayanmuhuḥ //
vīṇāveṇumṛdaṃgānāṃ dhvanistatra vyasarpata

gaṃgātaraṃgamālānāṃ śīkarasparśaśītalaḥ //
pavamānaḥ sukhasparśo mandaṃ mandaṃ vavau tadā

paryāyeṇa tadā sarvā nanṛturdevayoṣitaḥ //
nṛtyaśrameṇa khinnāsu veśyāsvanyāsu sādaram

alaṃbusā devanārī rūpayau vanaśālinī //
madayantī janānsarvānsabhāmadhye nanarta vai

tasminnavasare tasyā nṛtyaṃtyāḥ saṃsadi dvijāḥ //
vastramābhyaṃtaraṃ vāyurlīlayā samudakṣipat

tatkṣipte vasane spaṣṭamūrumūlamadṛśyata //
tathābhūtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā sarve brahmādayo hriyā

sabhāmadhye samāsīnā nimīlita dṛśo'bhavan //
vidhūmanāmā tu vasuḥ kāmabāṇaprapīḍitaḥ

tāmeva brahmabhavane dṛṣṭvānilahṛtāṃśukām //
harṣasaṃphullanayano hṛṣṭaromā tato'bhavat

alaṃbusāyāṃ tasyāṃ tu jātakāmaṃ vilokya tam //
vasuṃ vidhūmanāmānaṃ śaśāpa caturānanaḥ

yasmāttvamīdṛśaṃ kāryaṃ vidhūma kṛtavānasi //
tasmāddhi martyaloke tvaṃ mānuṣatvamavāpsyasi

iyaṃ ca devayoṣitte tatra bhāryā bhaviṣyati //
evaṃ sa brahmaṇā śapto vidhūmaḥ khinnamānasaḥ

prasādayāmāsa vasurbrahmāṇaṃ praṇipatya tu //
// vidhūma uvāca // //
asya śāpasya ghorasya bhagavanbhaktavatsala

nāhamarho'smi deveśa rakṣa māṃ karuṇānidhe //
evaṃ prasāditastena bhāratīpatiravyayaḥ

kṛpayā parayā yukto vidhūmaṃ prāha sāṃtvayan //
// brahmovāca // //
tvayi śāpo'pyayaṃ datto na cāsatyaṃ bravīmyaham

tato'vadhiṃ kalpayāmi śāpasyāsya tavādhunā //
martyabhāvaṃ samāpannaḥ sahālaṃbusayā'nayā

tatra bhūtvā mahārājaḥ śāsayitvā ciraṃ mahīm //
putramapratimaṃ tvasyāṃ janayitvā mahīpatim

abhiṣicya ca rājye taṃ rājyarakṣāvicakṣaṇam //
etacchāpasya śāṃtyarthaṃ dakṣiṇasyodadhestaṭe //
phullagrāmasamīpasthe cakratīrthe mahattare

anayā bhāryayā sārddhaṃ yadā snānaṃ kariṣyasi //
tadā tvaṃ mānuṣaṃ bhāvaṃ jīrṇatvacamivoragaḥ

visṛjya bhāryayā sārddhaṃ svaṃ lokaṃ pratipatsyase //
cakratīrthe vinā snānaṃ na naśyecchāpa īdṛśaḥ

iti brahmavacaḥ śrutvā vidhūmo nātihṛṣṭavān //
svaveśma prāviśattūrṇamāmaṃtrya caturānanam

ciṃtayāmāsa tatrāsau martyatāṃ yāsyato mama//
ko vā pitā bhavedbhūmau kā vā mātā bhaviṣyati

bahudhetthaṃ samālocya vidhūmo niścikāya saḥ//
kauśāṃbīnagare rājā śatānīka iti śrutaḥ

asti vīro mahābhāgo bhāryā cāpi pativratā //
tasya viṣṇumatīnāma viṣṇoḥ śrīriva vallabhā

tameva pitaraṃ kṛtvā mātaraṃ ca vidhāya tām //
saṃbhaviṣyāmi bhūloke svakarmaparipākataḥ

tataḥ sa mālyavantaṃ ca puṣpadaṃtaṃ balotkaṭam//
trīnāhūyātmano bhṛtyānvṛttametannyave dayat

bhṛtyāḥ śṛṇuta bhadraṃ vo brahmaśāpānmahābhayāt //
janiṣyāmi śatānīkādviṣṇumatyāmahaṃ sutaḥ

iti śrutvā vaco bhṛtyāstasyā prāṇā bahiścarāḥ //
vāṣpapūrṇamukhāḥ sarve vidhūmaṃ vākyamabruvan

// bhṛtyā ūcuḥ // //
tvadviyogaṃ vayaṃ sarve trayo'pi na sahāmahe //
tasmānmānuṣa bhāvatvamasmābhiḥ saha yāsyasi

śatānīkasya rājarṣermaṃtrī yo'yaṃ yugandharaḥ //
senānīrvipratīkaśca yo'yaṃ prāgrasaro raṇe

narmakarmasu hṛdvipro vallabhākhyo mahāṃśca yaḥ //
teṣāṃ putrāstrayo'pyete bhaviṣyāmo na saṃśayaḥ

śatānīkasya rājarṣeḥ putrabhāvaṃ gatasya te //
śuśrūṣāṃ saṃvidhāsyāmasteṣu teṣu ca karmasu //
tānevaṃvādinaḥ so'yaṃ vidhūmo vākyamabravīt

// vidhūma uvāca // //
jāne'haṃ bhavatāṃ snehaṃ tādṛśaṃ mayya nuttamam

tathāpi kathayāmyadya tacchṛṇudhvaṃ hitaṃ vacaḥ //
brahmaśāpena ghoreṇa svena duṣkarmaṇā kṛtam

kutsitaṃ mānuṣaṃ bhāvamahameko'nuvartaye //
vihitaṃ na hi yuṣmākametacchāpānuvartanam

jugupsite'to mānuṣye mā kurudhvaṃ mano'dhunā //
ataḥ śāpāvadhiryāvanmadviyogo viṣahyatām

ityuktavantaṃ te sarve mālyavatpramukhāstadā //
ūcuḥ praṇamya śirasā prārthayaṃtaḥ punaḥpunaḥ

rakṣitvā kṛpayā hyasmānmā kuruṣva ca sāhasam //
parityajasi naḥ sarvānbhaktānadya nirāgasaḥ

tvadviyogānmahāghorānmānuṣyamapi kutsitam //
bahu manyāmahe deva tasmānnastrāhi sāṃpratam

evaṃ sa yācamānāṃstrīnanvamanyata bhṛtyakān //
taistribhiḥ sahitaḥ so'yaṃ kauśāṃbīṃ gantumaicchata

etasminneva kāle tu somavaṃśavivarddhanaḥ //
arjunābhijane jāto janamejayasaṃbhavaḥ

śatānīko mahīpālaḥ pṛthivīmanvapālayat //
buddhimānnītimānvāgmī prajāpālanatatparaḥ

caturaṃgabalopeto vikramaikadhano yuvā //
sa kauśāṃbīṃ mahārājo nagarīmadhyuvāsa vai

tasya mantrarahasyajño mantrī jāto yugaṃdharaḥ //
senānīrvipratīkaśca tasya prāgrasaro raṇe

narmakarmasu tasyāsīdvallabhākhyaḥ sakhā dvijaḥ //
tasya viṣṇumatī nāma viṣṇoḥ śrīriva vallabhā

sa sarvaguṇasaṃpannaḥ śatānīko mahāmatiḥ //
putramātmasamaṃ tasyāṃ bhāryāyāṃ nānvaviṃdata

ātmānamasutaṃ jñātvā sa bhṛśaṃ paryatapyata //
sa yugaṃdharamāhūya maṃtriṇaṃ mantravittamam

putralābhaḥ kathaṃ me syāditi kāryamamantrayat //
yugandharo mahī pālaṃ putrālābhena pīḍitam //
harṣayanvacasā svena vākyametadabhāṣata

// yugandhara uvāca // //
asti śāṃḍilyanāmā tu maharṣiḥ satyavākchuciḥ

śatrumitrasamo dāṃtastapaḥsvādhyāyatatparaḥ //
tameva munimāsādya jvalaṃtamiva pāvakam

putramātmasamaṃ rājanprārthayethā vinītavat //
kṛpāvānsa maharṣistu putraṃ te dāsyati dhruvam

iti tadvacanaṃ śrutvā harṣasaṃphullalocanaḥ //
maṃtriṇā tena saṃyuktastasyāgādāśramaṃ muneḥ

tamāśrame samāsīnaṃ praṇanāma mahīpatiḥ //
śāṃḍilyastu mahātejā rājānaṃ prāptamāśramam

dṛṣṭvā pādyādibhiḥ pūjya svāgataṃ vyājahāra saḥ //
// śāṃḍilya uvāca // //
śatānīka kimarthaṃ tvamāśramaṃ prāptavānmama

yatkartavyamidānīṃ te tadvadasva karomyaham //
munimevaṃ vadaṃtaṃ taṃ pratyavādīdyugaṃdharaḥ

bhagavanneṣa vai rājā putrālābhena karṣitaḥ //
bhavaṃtaṃ śaraṇaṃ prāptaḥ sāṃprataṃ putrakāraṇāt

asyāputratvajaṃ duḥkhaṃ tvamapākartumarhasi //
iti tasya vacaḥ śrutvā śāṃḍilyo munisattamaḥ

putralābhavaraṃ tasmai pratijajñe nṛpāya vai //
sa rājño varadaḥ śrīmānkauśāṃbīmetya sādaram

putreṣṭyā putrakāmasya yājako'bhūnmahāmuniḥ //
tato muniprasādena rājā daśarathopamaḥ

yajvā rāmamiva prāpa sahasrānīkamātmajam //
evaṃ vidhūmaḥ saṃjajñe śatānīkānnṛpottamāt

atrāṃtare maṃtrivarassenānīstu mahīpateḥ //
dvijo narmavayasyaśca putrānprāpuḥ kulocitān

putro yugaṃdharasyāsīnmālyavānnāma bhṛtyakaḥ //
yaugaṃdharāyaṇo nāmnā mantraśāstreṣu kovidaḥ //

vipratīkasya tanayaḥ puṣpadanto babhūva ha //
rumaṇvāniti vikhyātaḥ parasainyavimardanaḥ

vallabhasya tadā jajñe tanayo vai balotkaṭaḥ //
vasaṃtaka iti khyāto narmakarmasu kovidaḥ

atha te vavṛdhuḥ sarve rājaputrapurogamāḥ //
pañcahāyanatāṃ teṣu yāteṣu tadanaṃtaram

alaṃbusāpi svarveśyā bhūpateḥ kṛtavarmaṇaḥ //
ayodhyāyāṃ mahāpuryāṃ kanyā jātā mṛgāvatī

evaṃ vidhūmamukhyāste jajñire kṣitimaṇḍale //
atrāṃtare mahāsattvo duṣṭasānucaro balī

ahidaṃṣṭra iti khyāto mahādaityo balotkaṭaḥ //
yuktaḥ sthūlaśironāmā sahāyena durātmanā

rurodha devanagaraṃ babādha vibudhānapi //
vartamāne divi mahāsamare surarakṣasām

ānināya śatānīkaṃ sahāyārthaṃ puraṃdaraḥ //
sa yauvarājye tanayaṃ vidhāya vidhinā nṛpaḥ

pratasthe rathamāsthāya yuddhāya ditijaiḥ saha //
nīto mātalinābhyetya sādaraṃ sa dhanurdharaḥ

vidhāya prekṣakāndevāñjaghāna ditijānraṇe //
atha daityādhipaḥ so'pi nihataḥ samare divi

tataḥ śakrasya vacasā paretaṃ nṛpapuṃgavam //
rathamāropya sahasā kauśāṃbīṃ mātaliryayau

nītvā mahītalamasau tatsutāya nyavedayat //
tataḥ sahasrānīkopi vilapya vahudukhitaḥ

maṃtribhiḥ saha saṃbhūya pretakāryaṃ nyavartayat //
mṛtaṃ jñātvā patiṃ rājñī sahaivānumamāra ca

mahiṣyā saha saṃprāpte bhūpāle kīrtiśeṣatām //
bheje rājyaṃ śatānīkatanayo maṃtriṇāṃ girā

yugandhare vipratīke vallabhe ca mṛte sati //
yaugandharāyaṇamukhāstatputrāḥ sarva eva hi

śatānīka sutasyāsya tattatkāryamakurvata //
evaṃ sa pālayāmāsa mahīṃ rājasuto balī

yāte kāle mahendreṇa sanandanamahotsave //
nimaṃtritastatkathitāṃ bhāvinīmaśṛṇotkathām

svaryoṣidbrahmaṇaḥ śāpādayodhyāyāyāmalaṃbusā //
jātā mṛgāvatī kanyā bhūpateḥ kṛtavarmaṇaḥ

vidhūma nāmā ca vasustvaṃ nākalalanāṃ purā //
tāmeva brahmasadane dṛṣṭvānilahṛtāṃśukām

tadaiva mādanākrāṃtaḥ śāpānmartyatvamāgataḥ //
saiva te dayitā rājanbhāvinī na cirātsakhe

yadā tvamātmanaḥ putraṃ rājye saṃsthāpya bhūpate //
mṛgāvatyā striyā sārddhaṃ dakṣiṇasyodadhestaṭe

cakratīrthe mahāpuṇye phullagrāmasamīpataḥ //
snānaṃ kariṣyasi tadā śāpānmukto bhaviṣyasi

iti provāca bhagavansatyaloke pitāmahaḥ //
itīṃdravacanaṃ śrutvā sahasrānīkabhūpatiḥ

tathodvāhakṛtotsāhaḥ samāmaṃtrya śacīpatim //
kauśāṃbīṃ prasthito hṛṣṭaḥ sa tilottamayā pathi //

smarankimapi tāṃ kāṃtāṃ bhāṣamāṇāmananyadhīḥ //
dhyāyañchatakratuvaco nāluloke mahīpatiḥ

sā śaśāpa nṛpaṃ subhrūranādaratira skṛtā //
āhūyamānopi mayā sahasrānīka bhūpate

mṛgāvatīṃ hṛdā dhyāyankimarthaṃ māmupekṣase //
saubhāgyamattā māninyo na sahaṃte'vadhīra ṇām

māmavajñāya yāṃ rājanhṛdā dhyāyasi sāṃpratam //
tayā caturdaśasamā viyuktastvaṃ bhaviṣyasi

iti śaptavatīṃ rājā tāmu vāca tilottamām//
tāmeva yadi labhyeyaṃ tanujāṃ kṛtavarmaṇaḥ

caturdaśasamā duḥkhaṃ sahiṣye tadviyogajam//
ityuktvā tadgatamanā nṛpaḥ prāyā nnijāṃ purīm

tataḥ kālena tanayā bhūpateḥ kṛtavarmaṇaḥ //
tamāsasāda dayitā sarvasvaṃ puṣpadhanvanaḥ

mṛgāvatī samāsādya vilā sataruvallarīm//
vibhramāṃbhodhilaharīṃ nanaṃda madanadyutiḥ

sā tasmādgarbhamādhatta bhavānīveṃduśekharāt //
pāṃḍimnā śaśilekheva pīpūṣakṣālitā babhau

sundarī daurhṛdavyakteratha pauraṃdarīva dik //
rarāja rājamahiṣī rajanīkaragarbhiṇī

sā daurhṛdavaśādrājñī yaṃyaṃ kāmamakāma yat //
sudurlabhamapipremṇā tattatsarvaṃ samāharat

patyau samīhitakare sā kadācinmṛgāvatī //
svecchayā vai matiṃ cakre raktavāpīnimajjane

abhilāṣaṃ savijñāya mṛgāvatyā mahīpatiḥ //
kausumbhasalilaiḥ pūrṇāṃ kṣaṇādvāpīmakārayat

tasminraktajale rājñī snānaṃ sādaramātanot//
tatastāṃ raktatoyārdrāṃ phullakiṃśukasannibhām

rājastrīmāmiṣadhiyā suparṇakulasaṃbhavaḥ//
jahāra vikaṭaḥ pakṣī mugdhāṃ dagdhavidhervaśāt//

nītvā vihāyasā dūraṃ sa tāmacalasannibhaḥ//
tatyājamohavivaśāmudayācalakaṃdare

labdhasaṃjñā śanaiḥ kaṃpavilolatanuvallarī//
dṛgbhyāmutpalatulyābhyāṃ muhuraśrūṇyavartayat

hā nātha maṃdabhāgyāhaṃ tvadviyogenapīḍitā//
kā gatiḥ kva nu gacchāmi drakṣyāmi tvanmukhaṃ kadā

ityuktvā gajasiṃhānāṃ purobhūdvadhakāṃkṣiṇī //
sā sarvakesarigajaistyaktā na nidhanaṃ gatā

āpatkāle nṛṇāṃ nūnaṃ maraṇaṃ naiva labhyate//
atidīnaṃ samākarṇya tasyāḥ kraṃditamunmukhāḥ

mṛgā niṣpaṃdagatayo na tṛṇānyapyabhakṣayan//
tatastāṃ karuṇāsiṃdhurmuniputrastathāsthitām

rudatīṃ kṛpayā rājñīṃ samānīya svamāśramam //
nyavedayacca tāṃ rājñīṃ gurave jamadagnaye //
jamadagnistu dharmātmā tāmāśvāsayadaṃtike

// jamadagniruvāca // //
tathā jānīhi māṃ bhadre kṛtavarmā yathā tava

evamāśvāsitā tatra kṛpayā jamadagninā //
cakre tatraiva sā vāsamāśrame munisaṃkule

/
tatassvalpena kālena viśākhamiva pārvatī //
asūta tanayaṃ bālā śauryadhairyaguṇānvitam

sūtikāgṛhakṛtyāni yāni kāryāṇi baṃdhubhiḥ //
cakrire mātṛvattāni mṛgāvatyā munistriyaḥ

taṃ sujātaṃ nṛpasutaṃ kāpi vāgaśarīriṇī //
udayācalajātatvāccakārodayanābhidham//

āśrame sa munīndreṇa kṛtacūḍādikavrataḥ //
jagrāha sakalā vidyā jamadagnermahāmuneḥ

yuvā nṛpasutaḥ so'yaṃ kadācinmṛgayāparaḥ //
apaśyadekaṃ bhujagaṃ vyādhena dṛḍhasaṃyatam

uvāca sa kṛpāyukto vyādha muṃca bhujaṃgamam //
kiṃ kariṣyasyanena tvaṃ nainaṃ hiṃsiturmahasi

tamuvāca tato vyādhaḥ sarpeṇānena pūruṣa //
dhanadhānyādikaṃ lapsye grāmeṣu nagareṣu ca

atohaṃ jīvikāmenaṃ naiva mokṣye kathaṃcana //
ityuktvā peṭikāyāṃ taṃ vabaṃdha śabarādhamaḥ

baddhamālokya bhujagaṃ śabarāya dhanārthine //
amocayatsvajananīdattaṃ dattvā sa kaṃkaṇam

mocitastena sarpo'sau naro bhūtvā kṛtāṃjaliḥ //
sakhyaṃ kṛtvā ca sahasā taṃ pātālaṃ nināya vai

kinnarākhyena nāgena dhṛtarāṣṭrasutena saḥ//
pātālaṃ prāviśattatra nyavasatpūjitassukham

dhṛtarāṣṭrasya tanayāṃ bhaginīṃ kinnarasya ca //
lalitākhyāṃ guṇopetāṃ priyāṃ bheje nṛpātmajaḥ //

sā tasmājjanayāmāsa putramapratimaujasam //
tataḥ sā lalitā prāha tvaritodayanaṃ prati

// lalitovāca // //
ahaṃ vidyā dharī pūrvaṃ sukarṇī nāma nāmataḥ //
śāpātsarpatvamāptāsmi śāpāṃto garbha eṣa me

tato'muṃ pratigṛhṇīṣva putramapratimaujasam //
tāṃbūlīṃ srajamamlānāṃ vīṇāṃ ghoṣavatīmapi

tatheti pratijagrāha tatsarvaṃ nṛpanaṃdanaḥ.//
paśyatāṃ sarvasarpāṇāṃ sāpyagacchadvihāyasam

tataḥ so'pi gṛhītvā tu vīṇāṃ mālāṃ ca putrakam //
duḥkhitāmātmajananīṃ draṣṭukāmastvarānvitaḥ

śvaśurādīnanujñāpya sahasā svāśramaṃ yayau //
jananīṃ śokasaṃtaptāmāśvastāṃ jamadagninā

sametya toṣayāmāsa vṛttaṃ cāsyai nyavedayat //
tadā prahṛṣṭahṛdayā sā babhūva mṛgāvatī

atrāṃtare sa śabaraḥ kauśāṃbyāṃ vaṇijaṃ yayau //
sahasrānīkanāmāṃkaṃ vikretuṃ maṇikaṃkaṇam

rājamudrāṃ samālokya kaṃkaṇe sa vaṇigvaraḥ //
śabareṇa samaṃ gatvā sarvaṃ rājñe nyavedayat

tataḥ sahasrānīko'yaṃ tatprāpya maṇikaṃkaṇam //
mṛgāvatīviprayogaviṣāgniparipīḍitaḥ

tadbāhusaṃgapīyūṣa śīkarāsāraśītalam//
kaṃkaṇaṃ hṛdaye nyasya vilalāpa suduḥkhitaḥ

uvāca ca kathaṃ labdhaṃ kaṃkaṇaṃ śabara tvayā //
sa caivamuktastatprāpti kramaṃ tasmai nyavedayat

śabarasya vacaḥ śrutvā sahasrānīkabhūpatiḥ //
pratasthe maṃtribhiḥ sārddhaṃ priyālokanakautukī

yatreṃdubhāska ramukhā labhaṃte sahasodayam //
tameva girimuddiśya sahasā so'bhyagacchata

kiṃcinmārgaṃ samullaṃghya tasthau viśrāṃtasainikaḥ //
tasminvinidre dayitāsaṃgamadhyānatatpare

vasaṃtako vicitrāstu kathayāmāsa vai kathāḥ //
tatkathāśravaṇenaiva tāṃ rātriṃ sa nināya vai

tataḥ kālena kakubhaṃ prāpya jaṃbhāripālitām //
jamadagnyāśramaṃ gatvā nirvairaharikuṃjaram

tapasyaṃtaṃ muniṃ dṛṣṭvā śirasā praṇanāma saḥ //
āśīrvādena sa muniḥ pratijagrāha taṃ nṛpam

vidhivatpūjayāmāsa pādyārghyācamanīyakaiḥ //
uvāca ca mahīpālaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ

naranātha mṛgāvatyāṃ jāto'yaṃ tanayastava //
yaśonidhirmahātejā rāmacaṃdra ivāparaḥ

bhaviṣyati diśāṃ jetā siṃhasaṃhanano yuvā //
pautra eṣa mahābhāga tathā dyudayanātmajaḥ

iyaṃ mṛgāvatī bhāryā pāti vratyaparāyaṇā //
tadetāṃstrīnmahārāja pratigṛhṇīṣva mā ciram

uktvaivaṃ muninā dattāṃstāngṛhītvā mahīpatiḥ //
priyāsahāyaḥ svapurīṃ pratasthe maṃtribhirvṛtaḥ

tataḥ praviśya kauśāṃbīṃ nagarīṃ sa nṛpottamaḥ //
smarañchakrasya vacanaṃ mānuṣaṃ janma kutsayan

mahīmudayanāyaiva dadau putrāya dhīmate //
tasminnudayane putra rājyapālanadakṣiṇe

rājyabhāraṃ vinikṣipya sa śāpavinivṛttaye//
vasaṃtakarumaṇvadbhyāṃ mṛgāvatyā ca bhāryayā

yaugandharāyaṇenāpi maṃtriputreṇa saṃyutaḥ //
cakratīrthe mahāpuṇye dakṣiṇasyodadhestaṭe

snānaṃ kartuṃ yayau tūrṇaṃ sarvatīrthotta mottame //
vāhanairvātaraṃhobhiracirāllavaṇodadhim

saṃprāpya cakratīrthaṃ ca snānaṃ cakruryathāvidhi //
teṣu ca snātamātreṣu cakratīrthe nṛpādiṣu //

vinaṣṭaṃ tatkṣaṇādeva mānuṣyamatikutsitam //
tato vidhūtapāpāste svaṃ rūpaṃ pratipedire

divyāṃbaradharāḥ sarve divyamālyānulepanāḥ //
vimānāni mahārhāṇi samāruhya vibhūṣitāḥ

tattīrthaṃ bahu manvānāḥ svaśāpacchedakāraṇam //
paśyatāṃ sarvalokānāṃ svargalokaṃ yayustadā //

tadāprabhṛti te sarve jñātvā tattīrthavaibhavam //
pāvane cakratīrthe'sminsnānaṃ kurvaṃti sarvadā

evaṃ prabhāvaṃ tattīrthaṃ ye samāgatya mānavāḥ //
snānaṃ sakṛcca kurvaṃti te sarve svargavāsinaḥ

evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā vidhūmacaritaṃ mahat //
yaḥ paṭhedimamadhyāyaṃ śṛṇuyādvā samāhitaḥ //
yaṃ yaṃ kāmayate kāmaṃ taṃ sarvaṃ śīghramāpnuyāt

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyebrahmakhaṇḍe setumāhātmye cakratīrthapraśaṃsāyāmalaṃbusāvidhūmaśāpavimocanaṃnāma pañcamo'dhyāyaḥ

// cha //
tulanīya - kathāsaritsāgare udayanasya janmakathā