Skanda Purana · Chapter 2.5

// vyāsa uvāca // //
bhagavanbrūhi tattvena kathaṃ nirbaṃdhato muniḥ //
viśvāmitro nijaṃ śiṣyaṃ kautsaṃ krodhena tādṛśam

duṣprāpyamarthaṃ yatnena bahu prārthitavāṃstadā //
etatsarvaṃ ca kathaya mayi yadyasti te kṛpā

// agastya uvāca // //
śṛṇu dvija kathāmetāṃ sāvadhāneṃdriyaḥ svayam //
viśvāmitro muniśreṣṭhaḥ sa divyajñānalocanaḥ

nijāśrame tapo durgaṃ cakāra prayato vratī //
ekadā tamatho draṣṭuṃ durvāsā munirāgataḥ

āgatya ca kṣudhākrāṃta uccaiḥ provāca sa dvijaḥ //
bhojanaṃ dīyatāṃ mahyaṃ kṣudhāpīḍitacetase //
pāyasaṃ śuci coṣṇaṃ ca śīghraṃ kṣudhārttine dvija

iti śrutvā vacaḥ kṣipraṃ viśvāmitraḥ prayatnataḥ //
sthālyāṃ pāyasamādāya taṃ samarpya tataḥ svayam

tadādāyotthitaṃ dṛṣṭvā durvāsāstaṃ vilokayan //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ muniṃ lakṣaṇatatparaḥ

kṣaṇaṃ sahasva viprendra yāvatsnātvā vrajāmyaham //
tiṣṭhatiṣṭha kṣaṇaṃ tiṣṭha āgacchāmyeṣa sāpratam

ityuktvā sa jagāmaiva durvāsāḥ svāśramaṃ tadā

viśvāmitrastaponiṣṭhastadā sānurivā'calaḥ //
divyaṃ varṣasahasraṃ sa tasthau sthiramatistadā

tasya śuśrūṣaṇaparo muniḥ kautso yatavrataḥ //
babhūva paramodāramatirvigatamatsaraḥ

punarāgatya sa munirdurvāsā gatakalmaṣaḥ //
bhuktvā ca pāyasaṃ sadyaḥ sa jagāma nijāśramam

tasmingate munivare viśvāmitrastaponidhiḥ //
kautsaṃ vidyāvatāṃ śreṣṭhaṃ visasarja gṛhānprati

sa visṛṣṭo guruṃ prāha dakṣiṇā prārthyatāmiti //
viśvāmitrastu taṃ prāha kiṃ dāsyasi dakṣiṇām //
dakṣiṇā tava śuśrūṣā gṛhaṃ vraja yatavrata

punaḥpunarguruṃ prāha śiṣyo nirbandhavānyadā //
tadā gururgurukruddhaḥ śiṣyaṃ prāha ca niṣṭhuram

suvarṇasya suvarṇasya caturdaśa samāhara //
koṭīrme dakṣiṇā vipra paścādgaccha gṛhaṃ prati

ityukto guruṇā kautso vicārya samupāgamat //
kākutsthaṃ digvijetāraṃ yayāce gurudakṣiṇām

ityuktaṃ te munivara tvayā pṛṣṭaṃ hi yatpunaḥ //
ato'nyacchṛṇu te vacmi tīrthakāraṇamuttamam

tasmāddakṣiṇadigbhāge saṃbhedaḥ siddhasevitaḥ //
tilodakīsarayvośca saṃgatyā bhuvi saṃśrutaḥ

tatra snātvā mahābhāga bhavanti virajā narāḥ //
daśānāmaśvamedhānāṃ kṛtānāṃ yatphalaṃ bhavet //
tadāpnoti sa dharmātmā tatra snātvā yatavrataḥ

svarṇādikaṃ ca yo dadyādbrāhmaṇe vedapārage //
śubhāṃ gatimavāpnoti agnivaccaiva dīpyate

tilodakīsarayvośca saṃgame lokaviśrute //
dattvānnaṃ ca vidhānena na sa bhūyo'bhijāyate

upavāsaṃ ca yaḥ kṛtvā viprānsaṃtarpayennaraḥ //
sautrāmaṇeśca yajñasya phalamāpnoti mānavaḥ

ekāhārastu yastiṣṭhenmāsaṃ tatra yatavrataḥ //
yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ sahasā tasya naśyati

nabhasya kṛṣṇāmāvasyāṃ yātrā sāṃvatsarī bhavet //
rāmeṇa nirmitā pūrvaṃ nadī siṃdhurivāparā

siṃdhujānāṃ turaṃgāṇāṃ jalapānāya suvrata //
tilavacchyāmamudakaṃ yatastasyāṃ sadā babhau

tilodakīti vikhyātā puṇyatoyā sadā nadī //
saṃgamādanyato yasyāṃ tilodakyāṃ śucivrataḥ //
snāto vimucyate pāpaiḥ saptajanmārjitairapi

tasmāttilodakīsnānaṃ sarvapāpaharaṃ mune //
karttavyaṃ suprayatnena prāṇibhirdharmakāṃkṣibhiḥ //
snānaṃ dānaṃ vrataṃ homaṃ sarvamakṣayatāṃ vrajet

iti vividhavidhānaistīrthayātrāṃkrameṇa prathitaguṇavikāsaḥ prāptapuṇyovidhāya //
harimupahṛtabhāvaḥ pūjayansarvatīrthaṃ vrajati paramadhāma nyastapāpaḥ kathañcit

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe'yoyāmāhātmye tilodarkāprabhāvavarṇanaṃnāma pañcamo'dhyāyaḥ