Skanda Purana · Verses 2.3-4

// skanda uvāca // //
bhagavansarvabhūteṣu sarvadharmaviśārada //
agnitīrthasya māhātmyaṃ kṛpayā vada me pitaḥ

// śiva uvāca // //
atiguhyatamaṃ tīrthaṃ sarvatīrthaniṣevitam //
saṃkṣepātkathayāmyetattavādaravaśādaham

mahāpātakino ye ca atipātakinastathā //
snānamātreṇa śuddhyaṃti vināyāsena putraka

prāyaścittena yatpāpaṃ na gacchenmaraṇāṃtikam//
snānamātreṇa tīrthasya pāvakasya viśuddhyati

atyaṃtamalasaṃbaddhaṃ yathā śuddhyati hāṭakam //
tathāgnitīrthamāsādya dehī pāpairviśuddhyati

kuśāgreṇodabiṃduṃ ca pītvā varṣatrayaṃ naraḥ //
anyakṣetre tapaḥ kṛtvā tadatra snānamātrataḥ

brāhmaṇānbhojayitvāsminyathāvibhavasaṃbhavaiḥ //
daridratā kule teṣāṃ na kadācitprajāyate

upavāsena yaḥ prāṇānvahnitīrthe tyajennaraḥ //
sa bhittvā sūryalokādīnviṣṇulokaṃ prapadyate

cāṃdrāyaṇasahasraistu kṛcchraiḥ koṭibhireva ca //
yatphalaṃ labhate martyastatsnānādvahnitīrthataḥ

paṃcadhā ye prakurvaṃti pāpamasminṣaḍānana //
japena pavanāyāmairviśuddhiriti me matiḥ

jñānena mohavaśataḥ pāpaṃ kurvanti ye'dhamāḥ //
paiśācīṃ yonimāyāmati yāvadiṃdrāścaturdaśa

anāśramī cāśramī vā yāvaddehasyadhāraṇam //
na tīrthe pāvake kuryātpātakaṃ buddhipūrvakam

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ saṃdhyā devārcanaṃ tathā //
atrānaṃtaguṇaṃ proktamanyatīrthātṣaḍānana

bahūni saṃti tīrthāni pāvanāni mahāṃtyapi //
vahnitīrthasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

na brahmā na śivaḥ śeṣo na devā na ca tāpasāḥ //
śaknuvaṃti phalaṃ nālaṃ vaktuṃ pāvakatīrthajam

kiṃ teṣāṃ bahubhiryajñaiḥ kiṃ dānairniyamairyamaiḥ//
yeṣāṃ pāvakatīrthe'sminsnānaṃ daśadinaṃ bhavet

upavāsena yaḥ prāṇānvahnitīrthe jayennaraḥ //
upavāsatrayaṃ kṛtvā pūjayitvā janārddanam//
naraḥ pāvakatīrthe'sminsa bhavetpāvakopamaḥ

śilāpaṃcakamadhyasthaṃ sānnidhyaṃ nityadā hareḥ //
tatraiva pāvakaṃ tīrthaṃ sarvapāpapraṇāśanam

// skaṃda uvāca // //
kathaṃ tatra śilāḥ paṃca kena vā tatra nirmitāḥ //
kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tāsāṃ vaktumarhasyaśeṣataḥ

// śiva uvāca // //
nāradī nārasiṃhī ca vārāhī gāruḍī tathā //
mārkaṃḍeyīti vikhyātāḥ śilāḥ sarvārthasiddhidāḥ

nārado bhagavāṃstepe tapaḥ paramadāruṇam//
darśanārthaṃ mahāviṣṇoḥ śilāyāṃ vāyubhojanaḥ

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi śilāyāṃ vṛkṣavṛttimān//
tadāsau bhagavānviṣṇustatra brāhmaṇarūpadhṛk

jagāma puratastasya kṛpayā munisattamam //
uvāca vacanaṃ cāru kimiti kliśyate hyṛṣe //
kiṃ vā tavepsitaṃ brūhi tapasā kṣīṇakalmaṣa

// nārada uvāca // //
ko bhavānvijane'raṇye mamānugrahatatparaḥ //
manaḥ prasannatāmeti darśanātte dvijottama

ityukto nāradenāsau śaṃkhacakragadādharaḥ //
pītāṃbaralasatpadmavanamālāvibhūṣaṇaḥ

śrīvatsakaustubhabhrājatkamalāvimalālayaḥ //
sunaṃdanapramukhyaiḥ sa stūyamāno janārddanaḥ

darśayāmāsa rūpaṃ svaṃ nāradāya kṛpārditaḥ //
taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya tanuṃ prāṇa ivāgataḥ

kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā namaskṛtya punaḥ punaḥ //
tuṣṭāva praṇato bhūtvā jagatāmīśvareśvaram

// nārada uvāca // //
yaḥ sarvasākṣī jagatāmadhīśvaro bhaktecchayā jātaśarīrasaṃpadaḥ //
kṛpāmahāṃbhonidhirāśritānāṃ prasīdatāṃ pāvanadivyamūrtiḥ

hitāya lokasya satāṃ punarmanaḥ sutoṣaṇāyāciramutkalādibhiḥ //
prasannalīlāhasitāvalokanaḥ prasīdatāṃ sattvanikāyamūrtimān

kaṃdarppalāvaṇyavilāsasuṃdaraḥ prasannagaṃbhīragireṃdirotsavaḥ //
svamāśritānāṃ varakalpapādapaḥ prasīdatāṃ dīnadayārdramānasaḥ

yadaṃghripadmārcananirmalāṃtarā jñānāsinā śātitabaṃdhahetavaḥ //
vidaṃti yadbrahmasukhaṃ gataklamāḥ prasīdatāṃ dīnadayārdramānasaḥ

saṃsāravārāṃnidhibaddhaseturyaḥ sṛṣṭipālāṃtavidhānahetuḥ //
upāṃtanāmā guṇalabdhamūrtiḥ prasīdatāṃ brahmasukhānubhūtiḥ

ya iṃdriyādhiṣṭhitabhūtasūkṣmādvikāsaheturdyutimadvariṣṭhaḥ //
jīvātmatāṃ gacchati māyayā svayā sa eka īśo bhagavānprasīdatām

svadṛgguṇairyena vilipyate mahānguṇāśrayaṃ yena ca pāñcabhautikam//
eko'pi nānāguṇasaṃprayuktaḥ prasīdatāṃ dīnadayāluvaryaḥ

yasyānuvartino devā vipadāṃ padamaṃbudhim //
kṛtvā vatsapadaṃ svarge nirātaṃkā vasaṃti hi

namaste vāsudevāya namaḥ saṃkarṣaṇāya ca //
pradyumnāyāniruddhāya sarvabhūtātmane namaḥ

adya me jīvitaṃ dhanyamadya me saphalaṃ tapaḥ //
adya me saphalaṃ jñānaṃ darśanātte janārdana

// śrībhagavānuvāca // //
tuṣṭo'haṃ tapasānena stotreṇa tava nārada //
tvatto bhakto na me kaścittriṣu lokeṣu vidyate

varaṃ varaya bhadraṃ te varado'haṃ tavāgrataḥ //
maddarśanātte kāmaḥ syātsaṃsiddho viddhi nārada

// nārada uvāca // //
varado yadi me deva varārho yadi vāpyaham //
bhaktiṃ tava padāṃbhoje niścalāṃ dehi me vibho

pacchilāsannidhānaṃ ca na tyājyaṃ te kadācana //
mattīrthadarśanātsparśātsnānādācamanāttathā //
dehairna yujyate deyastatīyastu varo mama

// śrībhagavānuvāca// //
evamastu tava snehāttava tīrthe vasāmyaham //
carācarāṇāṃ jaṃtūnāṃ videhāya na saṃśayaḥ

evamuktvā hariḥ sākṣāttatraivāṃtaradhīyata //
nārado'pi mahātejā dināni katicitsaha //
badarīmāvasanhṛṣṭo yayau madhupurīṃ tataḥ

// skaṃda uvāca // //
mārkaṃḍeyaśilāyāstu mahimānaṃ vadasva me //
kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tasyāḥ saṃjñā ca tādṛśī katham

//śiva uvāca // //
purā tretāyugasyāṃte mṛkaṃḍutanayo mahān //
svalpāyuṣaṃ nijaṃ jñātvā jajāpa paramaṃ japam

dvādaśākṣaramaṃtreṇa pūjito hariravyayaḥ //
saptakalpāyuṣaṃ jñātvā tatraivāṃtarato yayau

mārkaṃḍeyastataḥ śrutvā tīrthāṭanapariśramam //
darśanaṃ nāradasyāsīnmathurāyāṃ ṣaḍānana

pūjito vaṃditastena nārado munisattamaḥ //
kathayāmāsa māhātmyaṃ badaryā yatra keśavaḥ

// nārada uvāca // //
kimiti kliśyate sādho tīrthāṭanapariśramaiḥ //
badaryākhyaṃ mahākṣetraṃ sānnidhyaṃ nityadā hareḥ

tatra yāhi yatra sākṣāddhariṃ paśyasi cakṣuṣā //
tacchrutvā vismayopeto viśālāmāyayāvṛṣiḥ

snātvā śilāmupaviśañjajāpāṣṭākṣaraṃ param //
tataḥprasanno bhagavām̐strirātryaṃte janārdanaḥ

śaṃkhacakragadāpadmavanamālāvibhūṣaṇam //
taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya premagadgadayā girā //
tuṣṭāva praṇato bhūtvā mārkaṃḍeyo janārdanam

// mārkaṃḍeya uvāca // //
aśāśvate ca saṃsāre sāre te caraṇāṃbuje //
samuddhāraḥ kathaṃ nṛṇāṃ trāhi māṃ parameśvara

tāpatrayapariśrāṃtamanekājñānajṛṃbhitam //
saṃsārakuhare bhrāṃtaṃ trāhi māṃ kṛpayā'cyuta

anekayoniyaṃtreṣu niḥsṛtestanuvedanām //
garbhavāsakṛtāṃ prāptaṃ trāhi māṃ karuṇāṃbudhe

kṛmibhakṣitasarvāṃgaṃ kṣutpipāsākulaṃ ca hi //
āṃtramālākulegarbhe trāhi māṃ madhusūdana

amedhyādibhirāliptaṃ niśceṣṭaśramamākulam//
smaraṃtaṃ nijakarmotthaṃ trāhi māṃ madhusūdana

vacanādānaniḥśvāsāśaktaṃ bhayamupāgatam//
garbhavāsamahāduḥkhaṃ trāhi māṃ madhusūdana

jarāmaraṇabālyādiduḥkhasaṃsārapīḍitam //
duḥkhābdhau sukhabuddhiṃ māṃ kṛpāsiṃdho prapālaya

kadācitkṛmitāṃ prāptaṃ kadācitsvedajanmitām//
kadācidudbhijjatvaṃ ca kadācinnaratāṃ gatam

sarvayonisamāpannaṃ vipannaṃ vigataprabham//
anāthaṃ tvāṃ samāpannaṃ trāhi māṃ kṛpayā'cyuta

evaṃ stutastataḥ kṛṣṇo mārkaṇḍeyena dhīmatā //
prītastamāha viprarṣe varaṃ me vriyatāmiti

// śrīmārkaṃḍeya uvāca // //
yadi tuṣṭo bhavānmahyaṃ bhagavandīnavatsala //
niścalāṃ dehi me bhaktiṃ pūjāyāṃ darśane tava //
śilāyāṃ tava sānnidhyameṣa eva varo mama //

// sūta uvāca // //
tathetyuktvā mahāviṣṇuryayāvaṃtarhitaṃ dvija //
mārkaṃḍeyastatastuṣṭo jagāma piturāśramam

upasthānamidaṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam //
śṛṇuyācchrāvayenmartyo govinde labhate gatim

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śivakārtikeyasaṃvāde agnitīrthanāradaśilāmārkaṇḍeyaśilāmāhātmyavarṇanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ