Skanda Purana · Verses 2.3-5

// śrīsūta uvāca // //
athoddhavastu tāndṛṣṭvā kṛṣṇakīrtanatatparān //
satkṛtyātha pariṣvajya parīkṣitamuvāca ha

// uddhava uvāca // //
dhanyo'si rājankṛṣṇaikabhaktyā pūrṇo'si nityadā //
yastvaṃ nimagnacitto'si kṛṣṇasaṃkīrtanotsave

kṛṣṇapatnīṣu vajre ca diṣṭyā prītiḥ pravartitā //
tavocitamidaṃ tāta kṛṣṇadattāṃga vaibhava

dvārakāstheṣu sarveṣu dhanyā ete na saṃśayaḥ //
yeṣāṃ vrajanivāsāya pārthamādiṣṭavānprabhuḥ

śrīkṛṣṇasya manaścaṃdro rādhāsyaprabhayānvitaḥ //
tadvihāravanaṃ gobhirmaṇḍayanrocate sadā

kṛṣṇacandraḥ sadā pūrṇastasya ṣoḍaśa yāḥ kalāḥ //
citsahasraprabhābhinnā atrāste tatsvarūpatā

evaṃ vajrastu rājendra prapannabhayabhañjakaḥ //
śrīkṛṣṇadakṣiṇe pāde sthānametasya vartate

avatāre'tra kṛṣṇena yogamāyā'ti bhāvitā //
tadbalenātmavismṛtyā sīdantyete na saṃśayaḥ

ṛte kṛṣṇaprakāśaṃ tu svātmabodho na kasyacit //
tatprakāśastu jīvānāṃ māyayā pihitaḥ sadā

aṣṭāviṃśe dvāparānte svayameva yadā hariḥ //
utsārayennijāṃ māyāṃ tatprakāśo bhavettadā

sa tu kālo vyatikrāṃtastenedamaparaṃ śṛṇu //
anyadā tatprakāśastu śrīmadbhāgavatādbhavet

śrīmadbhāgavataṃ śāstraṃ yatra bhāgavatairyadā //
kīrtyate śrūyate cāpi śrīkṛṣṇastatra niścitam

śrīmadbhāgavataṃ yatra ślokaṃ ślokārddhameva ca //
tatrāpi bhagavānkṛṣṇo ballavībhirvirājate

bhārate mānavaṃ janma prāpya bhāgavataṃ na yaiḥ //
śrutaṃ pāpaparādhīnairātmaghātastu taiḥ kṛtaḥ

śrīmadbhāgavataṃ śāstraṃ nityaṃ yaiḥ parisevitam //
piturmātuśca bhāryāyāḥ kulapaṃktiḥ sutāritā

vidyāprakāśo viprāṇāṃ rājāṃ śatrujayo viśām //
dhanaṃ svāsthyaṃ ca śūdrāṇāṃ śrīmadbhāgavatādbhavet

yoṣitāmapareṣāṃ ca sarvavāṃchitapūraṇam //
ato bhāgavataṃ nityaṃ ko na seveta bhāgyavān

anekajanmasaṃsiddhaḥ śrīmadbhāgavataṃ labhet //
prakāśo bhagavadbhakterudbhavastatra jāyate

sāṃkhyāyanaprasādāptaṃ śrīmadbhāgavataṃ purā //
bṛhaspatirdattavānme tenāhaṃ kṛṣṇavallabhaḥ

ākhyāyikā ca tenoktā viṣṇurāta nibodha tām //
jñāyate saṃpradāyo'pi yatra bhāgavataśruteḥ

//
śrībṛhaspatiruvāca // //
īkṣāṃcakre yadā kṛṣṇo māyāpuruṣarūpadhṛk //
brahmā viṣṇuḥ śivaścāpi rajaḥsattvatamoguṇaiḥ

puruṣāstraya uttasthuradhikārāṃstadādiśat //
utpattau pālane caiva saṃhāre prakrameṇa tān

brahmā tu nābhikamalādutpannastaṃ vyajijñapat //
// śrībrahmovāca // //
nārāyaṇādipuruṣa paramātmannamo'stu te

tvayā sarge niyukto'smi pāpīyānmāṃ rajoguṇaḥ //
tvatsmṛtau naiva bādheta tathaiva kṛpayā prabho

// śrībṛhaspatiruvāca // //
yadā tu bhagavāṃstasmai śrīmadbhāgavataṃ purā //
upadiśyābravīdbrahmansevasvainatsvasiddhaye

brahmā tu paramaprītastena kṛṣṇāptaye'niśam //
saptāvaraṇabhaṃgāya saptāhaṃ samavartayat

śrībhāgavatasaptāhasevanāptamanorathaḥ //
sṛṣṭiṃ vitanute nityaṃ sasaptāhaḥ punaḥpunaḥ

viṣṇurapyarthayāmāsa pumāṃsaṃ svārthasiddhaye //
prajānāṃ pālane puṃsā yadanenāpi kalpitaḥ

// śrīviṣṇuruvāca // //
prajānāṃ pālanaṃ deva kariṣyāmi yathocitam //
pravṛttyā ca nivṛttyā ca karmajñānaprayojanāt

yadāyadaiva kālena dharmaglānirbhaviṣyati //
dharmaṃ saṃsthāpayiṣyāmi hyavatāraistadā tadā

bhogārthibhyastu yajñādiphalaṃ dāsyāmi niścitam //
mokṣārthibhyo viraktebhyo muktiṃ pañcavidhāṃ tathā

ye'pi mokṣaṃ na vāñchanti tānkathaṃ pālayāmyaham //
ātmānaṃ ca śriyaṃ cāpi pālayāmi kathaṃ vada

tasmā api pumānādyaḥ śrībhāgavatamādiśat //
uvāca ca paṭhasvainattava sarvārthasiddhaye //

tato viṣṇuḥ prasannātmā paramārthakapālane //
samartho'bhūcchriyā māsimāsi bhāgavataṃ smaran

yadā viṣṇuḥ svayaṃ vaktā lakṣmīśca śravaṇe ratā //
tadā bhāgavataśrāvo māsenaiva punaḥpunaḥ

yadā lakṣmīḥ svayaṃ vaktrī viṣṇuśca śravaṇe rataḥ //
māsadvayaṃ rasāsvādastadātīva suśobhate

adhikāre sthito viṣṇurlakṣmīrniścintamānasā //
tena bhāgavatāsvādastasyā bhūri prakāśate

atha rudro'pi taṃ devaṃ saṃhārādhikṛtaḥ purā //
pumāṃsaṃ prārthayāmāsa svasāmarthyavivṛddhaye

// śrīrudra uvāca // //
nitye naimittike caiva saṃhāre prākṛte tathā //
śaktayo mama vidyante devadeva mama prabho

ātyaṃtike tu saṃhāre mama śaktirna vidyate //
mahadduḥkhaṃ mamaitattu tena tvāṃ prārthayāmyaham

//
śrībṛhaspatiruvāca // //
śrīmadbhāgavataṃ tasmā api nārāyaṇo dadau //
sa tu saṃsevanādasya jigye cāpi tamoguṇam

kathā bhāgavatī tena sevitā varṣamātrataḥ //
laye tvātyaṃtike tenāvāpa śaktiṃ sadāśivaḥ

// uddhava uvāca // //
śrībhāgavatamāhātmya imāmākhyāyikāṃ guroḥ //
śrutvā bhāgavataṃ labdhvā mumude'haṃ praṇamya tam

tatastu vaiṣṇavīṃ rītiṃ gṛhītvā māsamātrataḥ //
śrīmadbhāgavatāsvādo mayā samyaṅniṣevitaḥ

tāvataiva babhūvāhaṃ kṛṣṇasya dayitaḥ sakhā //
kṛṣṇenātha niyukto'haṃ vraje svapreyasīgaṇe

virahārttāsu gopīṣu svayaṃ nityavihāriṇā //
śrībhāgavatasaṃdeśo manmukhena prayojitaḥ

taṃ yathāmati labdhvā tā āsanvirahavarjjitāḥ //
nājñāsiṣaṃ rahasyaṃ taccamatkārastu lokitaḥ

svarvāsaṃ prārthya kṛṣṇaṃ ca brahmādyeṣu gateṣu me //
śrīmadbhāgavate kṛṣṇastadrahasyaṃ svayaṃ dadau

purato'śvatthamūlasya cakāra mayi taddṛḍham //
tenātra vrajavallīṣu vasāmi badarīṃ gataḥ

tasmānnāradakuṇḍe'tra tiṣṭhāmi svecchayā sadā //
kṛṣṇaprakāśo bhaktānāṃ śrīmadbhāgavatādbhavet

tadeṣāmapi kāryyārthaṃ śrīmadbhāgavataṃ tvaham //
pravakṣyāmi sahāyo'tra tvayaivānuṣṭhito bhavet

// śrīsūta uvāca // //
viṣṇurātastu śrutvā taduddhavaṃ praṇato'bravīt// //
// śrīparīkṣiduvāca // //
haridāsa tvayā kāryyaṃ śrībhāgavatakīrtanam

ājñāpyo'haṃ yathākāryyaṃ sahāyo'tra mayā tathā //
//śrīsūta uvāca //
śrutvaitaduddhavo vākyamuvāca prītamānasaḥ

// uddhava uvāca // //
śrīkṛṣṇena parityakte bhūtale balavānkaliḥ //
kariṣyati paraṃ vighnaṃ satkārye samupasthite

tasmāddigvijayaṃ yāhi kalinigrahamācara //
ahaṃ tu māsamātreṇa vaiṣṇavīṃ rītimāsthitaḥ

śrīmadbhāgavatāsvādaṃ pracārya tvatsahāyataḥ //
etānsamprāpayiṣyāmi nityadhāmni madhudviṣaḥ

// śrīsūta uvāca // //
śrutvaivaṃ tadvaco rājā muditaścintayāturaḥ //
tadā vijñāpayāmāsa svābhiprāyaṃ tamuddhavam

// śrīparīkṣiduvāca // //
kaliṃ tu nigrahīṣyāmi tāta te vacasi sthitaḥ //
śrībhāgavatasaṃprāptiḥ kathaṃ mama bhaviṣyati

ahaṃ tu samanugrāhyastava pādatale śritaḥ //
// śrīsūta uvāca // //
śrutvaitadvacanaṃ bhūyo'pyuddhavastamuvāca ha

// // uddhava uvāca // //
rājaṃścintā tu te kā'pi naiva kāryyā kathaṃcana //
tavaiva bhagavacchāstre yato mukhyādhikāritā

etāvatkālaparyyantaṃ prāyo bhāgavataśruteḥ //
vārtāmapi na jānanti manuṣyāḥ karmatatparāḥ

tvatprasādena bahavo manuṣyā bhāratājire //
śrīmadbhāgavataprāptau sukhaṃ prāpsyanti śāśvatam

nandanandanarūpastu śrīśuko bhagavānṛṣiḥ //
śrīmadbhāgavataṃ tubhyaṃ śrāvayiṣyatyasaṃśayaḥ

tena prāpsyasi rājaṃstvaṃ nityaṃ dhāma vrajeśituḥ //
śrībhāgavatasaṃcārastato bhuvi bhaviṣyati

tasmāttvaṃ gaccha rājendra kalinigrahamācara //
// śrīsūta uvāca // //
ityuktastaṃ parikramya gato rājā diśāṃ jaye

vajrastu nijarājyeśaṃ pratibāhuṃ vidhāya ca //
tatraiva mātṛbhiḥ sākaṃ tasthau bhāgavatāśayā

atha vṛndāvane māsaṃ govarddhanasamīpataḥ //
śrīmadbhāgavatāsvādastūddhavena pravartitaḥ

tasminnāsvādyamāne tu saccidānandarūpiṇī //
pracakāśe harerlīlā sarvataḥ kṛṣṇa eva ca

ātmānaṃ ca tadantaḥsthaṃ sarve'pi dadṛśustadā //
vajrastu dakṣiṇe dṛṣṭvā kṛṣṇapādasaroruhe

svātmānaṃ kṛṣṇavaidhuryyānmuktastadbhuvyaśobhata //
tāśca tanmātaraḥ kṛṣṇe rāsarātriprakāśini

caṃdre kalāprabhārūpamātmānaṃ vīkṣya vismitāḥ //
svapreṣṭha virahavyādhivimuktāḥ svapadaṃ yayuḥ

ye'nye ca tatra te sarve nityalīlāntaraṃ gatāḥ //
vyāvahārikalokebhyaḥ sadyo'darśanamāgatāḥ

govarddhananikuñjeṣu goṣu vṛndāvanādiṣu //
nityaṃ kṛṣṇena modante dṛśyante prematatparaiḥ

// śrīsūta uvāca // //
ya etāṃ bhagavatprāptiṃ śṛṇuyāccāpi kīrtayet //
tasya vai bhagavatprāptirduḥkhahāniśca jāyate

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe parīkṣiduddhavasaṃvāde śrībhāgavatamāhātmye tṛtīyo'dhyāyaḥ