Skanda Purana · Verses 2.14-5

// atha sumatyākhyadvijavṛttāntaḥ //
// śrīsūta uvāca // //
bhobhostapodhanāḥ sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ //
svāmitīrthasya māhātmyaṃ bhūyo'pi pravadāmyaham

purā kirātīsaṃsargātsumatirbrāhmaṇaḥ surām //
pītavānpuṣkariṇyāṃ sa snātvā pāpādvimocitaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // //
sumatiḥ kasya putro'sau kathaṃ sa ca surāṃ papau //
kathaṃ kirātyāsakto'bhūtsūta paurāṇikottama

sarveṣāṃ vistarādetadvada tvaṃ kṛpayādhunā

// śrīsūta uvāca // //
mahārāṣṭrābhidhe deśe brāhmaṇaḥ kaścidāstikaḥ //
yajñadeva iti khyāto vedavedāṃgapāragaḥ

dayālurātitheyaśca śivanārāyaṇārcakaḥ //
sumatirnāmaputro'bhūdyajñadevasya tasya vai

pitaraṃ sa parityajya bhāryāmapi pativratām //
prayayāvutkale deśe viṭagoṣṭhīparāyaṇaḥ

kācitkirātī taddeśe vasantī yuvamohanī //
yūnāṃ samastadravyāṇi pralobhya jagṛhe ciram

tasyā gṛhaṃ sa prayayau sumatirbrāhmaṇādhamaḥ //
sumatiṃ sā ca jagrāha kirātī nirdhanaṃ dvijam

//atha sumatyākhyadvijasya kirātīsaṅgānmahāpātakaprāptiḥ //
tayā yukto'tha sumatistatsaṃyogaikatatparaḥ //
itastataścorayitvā bahudravyāṇi santatam

dattvā tayā ciraṃ reme tadgṛhe bubhuje ca saḥ//
ekena caṣakeṇāsau tayā saha surāṃ papau

evaṃ sa bahukālaṃ vai ramamāṇastayā saha //
pitarau nijapatnīṃ ca nāsmaradviṣayāturaḥ

sa kadācitkirātaistu cauryaṃ kartuṃ yayau saha //
viprasya kasyacidgehe so'pi kairātaveṣabhṛt

yayau corayituṃ dravyaṃ sāhasī khaṅgahastavān //
tadgṛhasvāminaṃ vipraṃ hatvā khaṅgena sāhasāt

samādāya bahu dravyaṃ kirātībhavanaṃ yayau //
taṃ yāntamanuyāti sma brahmahatyā bhayaṃkarī

nīlavastradharā bhīmā bhṛśaṃ raktaśiroruhā //
garjantī sāṭṭahāsaṃ sā kampayantī ca rodasī

anudrutastayā so'yaṃ babhrāma jagatītale //
evaṃ bhramanbhuvaṃ sarvāṃ kadācitsumatiḥ svayam

svagrāmaṃ prayayau bhītyā viprabandhurdurātmavān//
anudrutastayā bhītaḥ prayayau svagṛhaṃ prati

brahmahatyāpyanudrutya tena sākaṃ gṛhaṃ yayau //
pitaraṃ rakṣarakṣeti sumatiḥ śaraṇaṃ yayau

mā bhaiṣīriti taṃ procya pitā rakṣitumudyataḥ //
tadānīṃ brahmahatyeyaṃ tattātaṃ pratyabhāṣata

// brahmahatyovāca// //
maiva tvaṃ pratigṛhṇīṣva yajñadeva dvijottama //
asau surāpī steyī ca brahmahā cātipātakī

mātṛdrohī pitṛdrohī bhāryātyāgī ca pātakī //
kirātīsaṃgaduṣṭaśca hyenaṃ muṃca durātmakam

gṛhṇāsi cedimaṃ vipra mahāpātakinaṃ sutam //
tvadbhāryāmasya bhāryāṃ ca tvāṃ ca putramimaṃ dvija

bhakṣayiṣyāmi vaṃśaṃ ca tasmānmuñca sutaṃ tvimam //
imaṃ tyajasi cetputraṃ yuṣmānmucāṃmi sāṃpratam//

naikasyārthe kulaṃ hantumarhasi tvaṃ mahāmate //
ityuktaḥ sa tayā tatra yajñadevo'bravīcca tām

// yajñadeva uvāca // //
bādhate māṃ sutasnehaḥ kathamenaṃ parityaje //
brahmahatyā tadākarṇya dvijoktaṃ tamabhāṣata

// brahmahatyovāca // //
ayaṃ hi patito bhūtvā varṇāśrama bahiṣkṛtaḥ //
putresminmā kuru snehaṃ ninditaṃ cāsya darśanam

ityuktvā brahmahatyā sā yajñadevasya paśyataḥ //
talena prajahārāsya putraṃ sumatināmakam

ruroda tātatāteti pitaraṃ prabruvanmuhuḥ

// atha sumatiṃ prati durvāsaḥ kathita brahmahatyāmuktyupāyaḥ // //
ruru durjanako mātā bhāryāpi sumatestadā //
etasminnaṃtare tatra durvāsāḥ śaṃkarāṃśakaḥ

diṣṭyā samāyayau yogī dhārmiko munisattamaḥ //
yajñadevo'tha taṃ dṛṣṭvā muniṃ rudrāvatārakam

stutvā praṇamya śaraṇaṃ yayāce putrakāraṇāt //
durvāsāstvaṃ mahāyoginsākṣādvai śaṃkarāṃśakaḥ //

tvaddarśanamapuṇyānāṃ bhavitā na kadācana //
brahmahā ca surāpī ca steyī cābhūtsuto mama

enaṃ prahartumāyātā brahmahatyāpi vartate //
syādyathā me putro'yaṃ mahāpātakamocitaḥ

ghorā ca brahmahatyeyaṃ yathā śīghraṃ layaṃ vrajet //
tamupāyaṃ vadasvādya mama putre dayāṃ kuru

ayameva hi putro me nānyo'sti tanayo mune //
asminmṛte tu vaṃśo me samucchidyeta mūlataḥ

tataḥ pitṛbhyaḥ piṇḍānāṃ dātāpi na bhaveddhruvam //
tataḥ kṛpāṃ kuruṣva tvamasmāsu bhagavanmune

ityuktaḥ sa tadovāca durvāsāḥ śaṃkarāṃśakaḥ //
dhyātvāthasuciraṃ kālaṃ yajñadevaṃ dvijottamam

// durvāsā uvāca // //
yajñadevakṛtaṃ ṣāpamatidūra sutena te //
nāsya pāpasya śātiḥ syātprāyaścittāyutairapi //

tathāpi te sutasyāhaṃ tasya pāpasya śāntaye //
prāyaścittaṃ vadiṣyāmi śṛṇu nānyamanā dvija

veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvapātakanāśane //
svāmipuṣkariṇī ceti vartate maṃgalapradā

// atha sumateḥ svāmipuṣkariṇīsnānādbrahmahatyā vimuktiḥ // //
snāti cettava putro'yaṃ pātakānmucyate kṣaṇāt //
evaṃ śrutvā munervākyaṃ yajñadevo mahāmatiḥ

putramādāya sumatiṃ svāmipuṣkariṇīṃgataḥ //
snāpayāmāsa sumatiṃ hatyayā pīḍitaṃ sutam

ākāśavāṇī taṃ vipramuvāca madhurasvarā //
yajñadeva mahābhāga snānenānena suvrata

pūto'bhavattava sutaḥ saṃśayaṃ mā kṛthā dvija //
evaṃprabhāvaṃ tattīrthaṃ pāpavṛkṣakuṭhārakam

evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā itihāsaṃ purātanam//
śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ cāpi vājapeyaphalaṃ labhet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye svāmipuṣkariṇītīrthamahimānuvarṇanaṃnāma caturdaśo'dhyāyaḥ