Skanda Purana · Verses 2.14-4

// skanda uvāca //
brahmā prajeśvarāḥ śambhurmanavaśca maharṣayaḥ //
ādityavasurudrāśca siddhagandharvacāraṇāḥ

sādhyāśca marutaścaiva viśvedevā digīśvarāḥ //
dasrau vahniścandramāśca svayaṃ dharmaḥ prajāpatiḥ

suparṇaḥ kinnarāścaiva ye cānye gaṇadevatāḥ //
śepādyā vaiṣṇavā nāgā devapatnyaśca sarvaśaḥ

sāvitrī pārvatī caiva pṛthivī ca sarasvatī //
śacī gaurī śivā saṃjñā ṛddhiḥ svāhā ca rohiṇī //
dhūmorṇā cāditirddharmapatnyo mūrtidayādayaḥ

arundhatī śāṇḍilī ca lopāmudrā tathaiva ca //
anasūyādayaḥ sādhvya ṛpipatnyaśca sarvaśaḥ

gaṅgā sarasvatī revā yamunā tapatī tathā //
candrabhāgā vipāśā ca śatadrurdevikā tathā

godāvarī ca sarayūḥ kāverī kauśikī tathā //
kṛṣṇā veṇī bhīmarathā tāmraparṇī mahānadī

kṛtamālā vitastā ca nirvindhyā surasā tathā//
carmaṇvatī payoṣṇī ca viśvādyā nadya āyayuḥ

rambhā ghṛtācī viśvācī menakā ca tilottamā //
urvaśīpramukhāstatra sarvāpsarasa āyayuḥ

vaikuṇṭhavāsinaḥ sarve tathā golokavāsinaḥ //
pārṣadapravarā viṣṇostatrājagmuḥ praharṣitāḥ

aṇimādyāḥ siddhayo'ṣṭau śaṃkhapadmādayo nava //
nidhayo mūrtimantaśca samājagmuḥ śriyontike

pūrṇaḥ śāradacandropi tadānīṃ prītaye śriyāḥ //
naiśaṃ tamo'haratsarvaṃ babhūvurnirmalā diśaḥ

tato'bhiṣekamārebhe tasyā brahmājñayā vṛṣā //
maṇḍapaṃ racayāmāsa sadyastvaṣṭātiśobhanam

ratnastambhasahasrāṇāmāyatābhiśca paṃktibhiḥ //
citrairanekairullocaiḥ śobhitaṃ kadalīdrumaiḥ

sugandhipuṣpanamrābhirdivyakalpadrumālibhiḥ //
juṣṭaṃ nānāvidhairaṅgairdarśanīyaṃ manoharam

koṭiśo ratnadīpānāṃ paṃktibhiḥ śuddharociṣām //
bhrājamānaṃ toraṇaiśca muktāhāraiśca lambibhiḥ

ratnasiṃhāsane tatra gītavādyapurassaram //
upāveśya śriyaṃ cakrurabhiṣekaṃ maharṣayaḥ

airāvataḥ puṇḍarīko vāmanaḥ kumudoñjanaḥ //
puṣpadantaḥ sārvabhaumaḥ supratīkaśca diggajāḥ

kurvanto bṛṃhitānyete hemakumbhoddhṛtaiḥ śubhaiḥ //
catuḥsindhusamānītairabhyaṣiñcanta vāribhiḥ

mūrtimatyo mahānadyastatrājahurjalāni ca //
maṃtrānuccārayaṃti sma mūrtā vedāḥ saharṣibhiḥ

jaguḥ sukaṇṭhā gaṃdharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ //
vādyāni vādayāmāsuranye devagaṇāstadā

mahānabhūttadānaṃdastrilokyāṃ sarvadehinām //
śrīsūktādi dvijāḥ peṭhurjagurgītāni ca striyaḥ //

kāṃsyatālamṛdaṅgāṃśca paṇavānakagomukhān //
vādayāmāsurambhodā divi duṃdubhayo'nadan

āsītkusumavṛṣṭiśca sākaṃ jayaravaistadā //
āsaṃstatparicaryāyāṃ dharmapatnyaśca siddhayaḥ

susnātāyai tatastasyai kauśeye pītavāsasī //
dadāvanarghye jaladhī ratnabhūṣāśca bhūriśaḥ

upaveśocitaṃ tasyā iṃdra āsanamāharat //
viśvakarmā kaṅkaṇāni dadau sadratnamudrikāḥ

sudhākarastu tadbhrātā nāsābhūṣaṇamuttamam //
dadau tasyai keśabhūṣā sadratnanicitā tathā

padmajanmā dadau padmaṃ muktāhāraṃ sarasvatī //
nāgāśca śeṣapramukhāstasyai ratneṃdrakuṇḍale

añjanaṃ kuṅkumaṃ cādāddurgā sobhāgyalakṣaṇam //
lalāṭikāṃ ca sāvitrī śacī tāmbūlapātrikām

vasaṃtaḥ kausumānhārānkaṇṭhasūtraṃ ca śaṃkaraḥ //
vaijayaṃtīṃ srajaṃ pāśī kubero ratnadarpaṇam

anarghyāṃ kaṃcukīṃ vahniryamo'dādvyajanaṃ śubham //
dadustasyai cāparepi bhūṣāstatsamayocitāḥ

tataḥ svalaṃkṛtāṃ kanyāṃ kasmai dadyāmimāmiti //
siṃdhuḥ papraccha brahmāṇaṃ tadovāca sa sarvavit

kanyā taveyamambhodhe mātā mama śivasya ca //
devānāmatha sarveṣāṃ lokānāmasti niścitam

nārāyaṇaṃ vāsudevaṃ paraṃ brahmākhileśvaram //
puruṣottamamevaikaṃ vināsyā nāparaḥ patiḥ

ataḥ sākṣādbhagavate trailokyasukhahetave //
āgatāyopaviṣṭāya dehyasmai vidhināmbudhe

kuruṣva janmasāphalyaṃ pāvayitvā nijaṃ kulam //
samuddhara bhavāmbhodherdattvemāṃ paramātmane

ekastvaṃ saptabhī rūpaiḥ saptadvīpa vibhāgataḥ //
viśruto'tha vidhāyaitanmahatīṃ kīrttimāpsyasi

ityukto brahmaṇā hṛṣṭaḥ samudraḥ pulakāñcitaḥ //
manyamāno nijaṃ dhanyamaditsadviṣṇave sutām

tataḥ sahaiva vidhinā sa saṃprārthya tamīśvaram //
vāgdānādi vidhāyaiva cakre vaivāhikaṃ vidhim

dhanvaṃtariścandramāśca vāsavādyāśca devatāḥ //
āsansamudrasya pakṣe tatra vaivāhikotsave

vastrābharaṇayānādi dāne bhojanakarmaṇi //
sanmānane ca janyānāṃ mukhyā āsaṃsta eva hi

lakṣmyāśca māṃgalyavidhau mukhyāstatra tu yoṣitaḥ //
āsangaṃgādayo nadyaḥ śacyādyāśca surāṃganāḥ

menādyā nagapatnyaśca siddhayaścāṇimādayaḥ //
candrapatnī tathā kāntiḥ sarvāścāpsaraso mune

nārāyaṇasyātha vibhorlīlāṃ vaivāhikīṃ vidhiḥ //
śobhayanpitarau cakre mūrtidharmau vicārya ca

dharmo'sau jagadādhāra pūjyaścākhiladehinām //
pitā'sya bhavituṃ yogyo hyasmiṃśca prītimānbhṛśam

iyaṃ ca mūrttiḥ prakhyātā sarvasadguṇajanmabhūḥ //
dākṣāyaṇī dharmapatnī mātā bhavitumarhati

tato dharmasyāpi pakṣe mukhyāḥ kāryeṣvime'bhavan //
nandīśvaragaṇeśābhyāṃ sahitaḥ śaṃkaro mune

maharṣayo marīcyādyāḥ prajeśā nārado muniḥ //
vainateyaśca nandādyāḥ śrīdāmādyāśca pārṣadāḥ

durgā ca vedasūrvāṇī strīṣu mukhyā babhūvire //
ṛṣipatnyo'nasūyādyā dharmapatnyaśca sarvaśaḥ

saha vedādibhirbrahmā tvāsīdubhayapakṣayoḥ //
brāhmaṇā vaidikā ye ca vivāhavidhikovidāḥ

athābdhiḥ sarvasaṃbhārāñchriyā eva prasādataḥ //
sadyaḥ saṃpādayāmāsa janayandevavismayam

yadyatsaṃkalpayāmāsa hṛdi tattadupāhṛtam //
sadyaḥ svāṃtika evaikṣattatobhūdatiharṣitaḥ

madhye tu maṇḍapasyāsāvagnisthāpanavedikām //
kārayāmāsa vidhivadbrāhmaṇairvedavedibhiḥ

alaṃcakāra tāṃ vediṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ //
nānāvidhaiḥ śubhai raṅgaiḥ sāṅkuraiḥ karakaistathā

tato mahāmaṅgalavādyaghoṣaiḥ samantrakaṃ saṃsnapito munīndraiḥ //
anarghyavāsāṃsi ca ratnabhūṣā dadhāra viṣṇurmukuṭaṃ ca divyam

vāditranidhvānanināditāśaṃ nṛtyatsurastrīkalagītaśobhanam //
taṃ maṇḍapaṃ so'tha suraiḥ stuvadbhiḥ sahetya haime niṣasāda pīṭhe

prakṣālayāmāsa tadaṅghripaṅkajaṃ svapreṣṭhapatnyā jaladhiḥ sagaṃgayā //
bhṛṅgārasiktottamavāridhārayā tadambu śīrṣṇā ca dadhāra sānvayaḥ //

tataḥ paṭhanmaṃgalamuccakaiḥ śriyaṃ prādāpayaccāmbudhinā'cyutāya //
prajvālya vahniṃ vidhinā vidhātā sākaṃ bṛhadbhirmunibhirjuhāva

pradāya tasmai tanayāṃ manojñāṃ tatpādapadmaikanibaddhadṛṣṭim //
vāsāṃsi ratnābharaṇāni cādādbhūyāṃsi bhūmne sa samaṃ duhitrā

hutasya tasyā'tha hutāśanasya pradakṣiṇāṃ cāpi saha śriyaiva //
cakāra cetāṃsi nijekṣakāṇāṃ strīṇāṃ ca puṃsāṃ ca haranhariḥ saḥ

ekāsane tau saha sanniviṣṭau brahmāṇḍamātāpitarau manojñau //
saṃpūjayāmāsuranarghyavastravibhūṣaṇairdevagaṇāḥ sayoṣāḥ

tadā ca gītāni sumaṃgalāni śriyaśca viṣṇorguṇavarṇanāni //
durgādayaścā'tha pulomajādyā devyo jaguḥ sasmitacāruvaktrāḥ

dvidhā vibhaktāni surāṃganānāṃ vṛndānyupāviśya ca sammukhāni //
taddampatiprekṣaṇakautukāni tathā jaguḥ premabhareṇa tāni

yathā tadākarṇya surāḥ samastā maharṣayaścā'khilayoṣitopi //
svāṃtastamaikṣaṃta saha śriyeśaṃ sphuraṃtamāsannanu citravacca

praṇamya bhaktyā ca varākṣatādi samarpya tābhyāṃ vibudhā mudaiva //
pṛthakpṛthaktuṣṭuvurūrjitābhirvāgbhiśca tau prāñjalayo vinītāḥ

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīvāsudevamāhātmye lakṣmīnārāyaṇavivāhotsavanirūpaṇaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ