Skanda Purana · Chapter 2.13

// sūta uvāca // //
śriyaḥ patimathāmaṃtrya gate devarṣisattame //
harṣotphullā''nanā satyā vāsudevamathā'bravīt

// satyabhāmovāca // //
dhanyāsmi kṛtakṛtyā'smi saphalaṃ jīvitaṃ mama //
dānaṃ vrataṃ tapo vā'pi kiṃ nu pūrvaṃ kṛtaṃ mayā

yenā'haṃ martyajā deva tavāṃgārddhaharā'bhavam //
bhavāṃtare ca kiṃśīlā kācā'haṃ kasya kanyakā //
tavā'haṃ vallabhā jātā tadvadasva mamā'khilam

// śrīkṛṣṇa uvāca // //
śṛṇuṣvaikamanā kāṃte yathā tvaṃ pūrvajanmani

puṇyavrataṃ kṛtavatī tatsarvaṃ kathayāmi te //
āsītkṛtayugasyāṃte māyāpuryāṃ dvijottamaḥ

ātreyo devaśarmeti vedavedāṃgapāragaḥ //
tasyātivayasaścā''sīnnāmnā guṇavatī sutā

aputraḥ sa svaśiṣyāya caṃdranāmne dadau sutām//
tameva putravanmene sa ca taṃ pitṛvadvaśī

tau kadācidvanaṃ yātau kuśedhmāharaṇārthinau //
nihatau rakṣasā tau ca kṛtāṃtasamarūpiṇā

svasvapuṇya prabhāvena viṣṇulokaṃ gatāvubhau //
tato guṇavatī śrutvā rakṣasā nihatāvubhau

pitṛbhartṛjaduḥkhārtā kāruṇyaṃ paryadevayat //
sā gṛhopaskarā nsarvānvikrīyāśu ca karmaṃ tat

tayoścakre yathāśakti pāralaukīṃ tataḥ kriyām //
tasminneva pure cakre vāsaṃ sā mṛtajīvinī

vratadvayaṃ tayā samyagājanmamaraṇātkṛtam //
ekādaśīvrataṃ samyaksevanaṃ kārtikasya ca

itthaṃ guṇavatī samyakpratyabda vratinī hyabhūt //
kadācitsarujā sā'tha kṛśāṃgī jvarapīḍitā

snātuṃ gaṃgāṃ gatā kāṃte kathaṃcicchanakaistadā //
yāvajjalāṃtaragatā kaṃpitā śītapīḍitā //

tāvatsā vihvalā'paśyadvimānaṃ yātamaṃbarāt //
atha sā tadvimānasthā vaikuṇṭhabhuvanaṃ yayau

kārtikavratapuṇyena matsānnidhyaṃ gatā'bhavat //
atha brahmādidevānāṃ yadā prārthanayā bhuvam

āgato'haṃ gaṇāḥ sarve yātāste'pi mayā saha //
ete hi yādavāḥ sarve madgaṇā eva bhāmini

pitā te devaśarmā'bhūtsatrājidabhidho hyayam //
yaścaṃdranāmā'so'krūrastvaṃ sā guṇavatī śubhā

kārtikavratapuṇyena bahu matprītidāyinī //
maddvāri yattvayā pūrvaṃ tulasīvāṭikā kṛtā

tasmādayaṃ kalpavṛkṣastavāṃgaṇagataḥ śubhe //
ājanmamaraṇātpūrvaṃ yatkṛtaṃ kārtikavratam

kadācidapi tena tvaṃ madviyogaṃ na yāsyasi //
// satyovāca // //
māsānāṃ tu kathaṃ nāma sa māsaḥ kārtiko varaḥ

priyaste devadeveśa kāraṇaṃ tatra kathyatām //
// śrīkṛṣṇa uvāca // //
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā kāṃte śṛṇuṣvaikāgramānasā

pṛthorvainyasya saṃvādaṃ maharṣernāradasya ca //
evameva purā pṛṣṭo nāradaḥ pṛthunābravīt

// nārada uvāca // //
śaṃkhanāmā'bhavatpūrvamasuraḥ sāgarātmajaḥ //
indrādilokapālānāmadhikārāñjahāra ha

suvarṇādriguhādurgasaṃsthitāstridaśādayaḥ //
tadvīkṣayāṃbabhūvuste tadā daityo vyacārayat

hṛtādhikārāstridaśā mayā yadyapi nirjitāḥ //
lakṣyaṃte balayuktāste karaṇīyaṃ mayā'tra kim

jñātaṃ tattu mayā devā vedamantrabalānvitāḥ //
tānhariṣye tataḥ sarve balahīnā bhavaṃti vai

iti matvā tato daityo viṣṇumālakṣya nidritam//
satyalokājjahārāśu vedānādisvayaṃbhuvaḥ

nītāstu tena te vedāstadbhayātte nirākraman //
toyāni viviśuryajñamaṃtrabījasamanvitāḥ

tānmārgamāṇaḥ śaṃkho'pi samudrāṃtargato bhraman //
na dadarśa tadā daityaḥ kvacidekatra saṃsthitān //
atha devaiḥ stuto viṣṇurbodhitastānuvāca ha //

// viṣṇuruvāca // //
varado'haṃ suragaṇā gītavādyādimaṃgalaiḥ

ūrjasya śuklaikādaśyāṃ bhavadbhiḥ pratibodhitaḥ //
ataścaiṣā tithirmānyā sā'tīva prītidā mama

vedāḥ śaṃkhahṛtāḥ sarve tiṣṭhaṃtyudakasaṃsthitāḥ //
tānānayāmyahaṃ devā hatvā sāgaranaṃdanam

adyaprabhṛti vedāstu maṃtrabījasamanvitāḥ //
pratyabdaṃ kārtike māsi viśramaṃtvapsu sarvadā

kāle'sminye prakurvaṃti prātaḥsnānaṃ narottamāḥ //
te sarve yajñā'vabhṛthaiḥ susnātāḥ syurna saṃśayaḥ

adyaprabhṛtyahamapi bhavāmi jalamadhyagaḥ //
bhavanto'pi mayā sārddhamāyāṃtu samunīśvarāḥ

kātikavratināṃ ceṃdra rakṣā kāryā tvayā sadā //
ityuktvā bhagavānviṣṇuḥ śapharītulyarūpadhṛk //
khātpapāta jale viṃdhyavāsinaḥ kasya paśyataḥ

hatvā śaṃkhāsuraṃ viṣṇurbadarīvanamāgamat //
tatrā''hūya ṛṣīnsarvānidamājñāpayatprabhuḥ

viṣṇuruvāca // //
jalāṃtaraviśīrṇāṃstānyūyaṃ vedānpramārgatha //
ānayadhvaṃ ca tvaritāḥ sāgarasya jalāṃtarāt //
tāvatprayāgaṃ tiṣṭhāmi devatāgaṇasaṃyutaḥ//

// nārada uvāca // //
tatastaissarvamunibhistapobalasamanvitaiḥ

uddhṛtāśca sabījāste vedā yajñasamanvitāḥ //
teṣu yāvanmitaṃ yena labdhaṃ tāvaddhi tasya tat

sa sa eva ṛṣirjātastattatprabhṛti pārthiva //
atha sarve'pi saṃgamya prayāgaṃ munayo yayuḥ

viṣṇave savidhātre te labdhānvedānnyavedayan //
labdhvā vedānsamagrāṃstu brahmā harṣasamanvitaḥ

ayajadvājimedhena devarṣigaṇasaṃyutaḥ //
yajñāṃ'te devatāḥ sarve vijñaptiṃ cakruraṃjasā

// devā ūcuḥ // //
devadeva jagannātha vijñaptiṃ śṛṇu naḥ prabho //
harṣakālo'yamasmākaṃ tasmāttvaṃ varado bhava

sthāne'smindruhiṇo vedānnaṣṭānprāpa punastvayam //
yajñabhāgānvayaṃ prāptāstvatprasādādramāpate

sthānametaddhi naḥ śreṣṭhaṃ pṛthivyāṃ puṇyavardhanam //
bhuktimuktipradaṃ cā'stu prasādādbhavataḥ sadā

kālo'pyayaṃ mahāpuṇyo brahmaghnā''diviśuddhikṛt//
dattā'kṣayakaraṃ cā'stu varamevaṃ dadasva naḥ

// viṣṇuruvāca // //
mamāpyetadvṛtaṃ devā yadbhavadbhirudāhṛtam //
tathāstu sulabhaṃ tvetadbrahmakṣetramitipratham

sūryavaṃśodbhavo rājā gaṃgāmatrānayiṣyati //
sā sūryakanyayā cātra kāliṃdyā yogameṣyati

yūyaṃ ca sarve brahmādyā nivasaṃtu mayā saha //
tīrtharājeti vikhyātaṃ tīrthametadbhaviṣyati

sarvapāpāni naśyaṃti tīrtharājasya darśanāt //
sūrye makarage prāpte snāyināṃ pāpanāśanaḥ

kālo'pyeṣa mahāpuṇyaphalado'stu sadā nṛṇām //
sālokyādiphalaṃ snānairmāghe makarage ravau

//
// nārada uvāca // //
evaṃ devāndevadevastaduktvā tatraivāṃtardhānamāgātsavedhāḥ //
devāḥ sarvepyaṃśakaiste'pyatiṣṭhaṃścāṃtardhānaṃ prāpuriṃdrādayaste

167a
kārtike tulasīmūle yo'rcayeddharimīśvaram //
bhuktveha nikhilānbhogānaṃte viṣṇupuraṃ vrajet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye satyabhāmāpūrvajanmavṛttāṃtakathanapūrvaka prayāgatīrthapraśaṃsāprasaṃgavarṇanaṃnāma trayodaśo'dhyāyaḥ