Skanda Purana · Verses 2.13-2

// munaya ūcuḥ / //
kapoteśasthalī cāpi kathaṃ khyātā mahāmune //
ko vā kapotaḥ kaśceśa etanno vaktumarhasi

// jaiminiruvāca // //
purā kuśasthalī sā vai asevyā sarvajaṃtubhiḥ //
tīkṣṇadhāraiḥ kuśāgraistu paritaḥ kaṃṭakaiścitā

nistarurnirjalādhārā piśācavasatiryathā //
yadā pūrvaṃ bhagavato nānyo devo'pi pūjyate

pūjyaḥ syāmahamapyevaṃ spardhāsīddhūrjaṭestadā //
ciṃtayanniti tasyaiva viṣṇorbhaktau mano'dadhat

sarvanirviṣaye deśe sthitvā'haṃ niṣparigrahaḥ //
sumahattapa āsthāya toṣayiṣyāmi taṃ harim

kiṃ vadeyaṃ rameśāya kā stutiḥ śāradāpateḥ //
sarvabrahmāṃḍanāthasya kiṃ vānyattuṣṭikārakam

tasmānna bāhyaṃ vastvanyadupayogāya tasya vai //
aṃtaryāgaṃ samāsthāya nirvyalīkena cetasā

bhaktebhya ātmapradadaṃ carācaraguruṃ harim //
ārādhayiṣye sarveṣāṃ pūjyaḥ syāṃ tatprasādataḥ

tata ityabhisaṃdhāya yayau puṇyāṃ kuśasthalīm //
samīpe nīlagotrasya sarvadvaṃdvavivarjitaḥ

tatastepe tapastīvraṃ vāyubhakṣo maheśvaraḥ //
kapota iva sūkṣmo'bhūdaṣṭamūrtirapi prabhuḥ

tataḥ prasanno bhagavānaiśvaryaṃ pradadau tadā //
yenātmatulyaḥ saṃjātaḥ pūjāsaṃmānanādiṣu

tapaḥprabhāvāttasyāsītsthalī vṛndāvanopamā //
sarastaḍāgasarasī nadībhiḥ śobhitāṃtarā

nānādrumairlatābhiśca sarvartuphalapuṣpakaiḥ //
madhumattadvirephāṇāṃ jhaṃkārairmukharāśayā // १३ /
nānāpakṣigaṇākīrṇā sarvajaṃtusukhāśrayā //
kapotasadṛśo jāto yataḥ sa tapasā śivaḥ

murārerājñayā so'tra kapoteśvaratāṃ gataḥ //
tadājñayā'tra vasati mṛḍānyā tryaṃbakaḥ sadā

ye'rcayanti kapoteśaṃ stuvanti praṇamaṃti vā //
nirdhūtakalmaṣāste vai prayāṃti puruṣottamam

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bilveśamahimāṃ dvijāḥ //
pātālavāsinaḥ pūrvaṃ daityā bhittvā mahītalam

upadravaṃti bhūrlokaṃ bhakṣayanti janāṃstathā //
bhārāvataraṇārthāya devakīgarbhasaṃbhavaḥ

pālayāmāsa pṛthivīṃ yadā sa bhagavānprabhuḥ //
yādavaiḥ pāṃḍavaiḥ sārddhaṃ tadā tatsthānamāgataḥ

tīrtharājasya salile snātvā taṃ nīlamādhavam //
dūrātpraṇamya manasā daityadvāramupāgataḥ

dṛṣṭvā tadvivaraṃ ghoramapraveśyaṃ tu mānavaiḥ //
bhrāṃtyā saṃmohayam̐llokānprathayañchivapūjyatām

bailvaṃ phalaṃ samādāya tatrāvāhya trilocanam //
pūjayitvā purārātiṃ tuṣṭāvāsurasūdanaḥ

//śrī bhagavānuvāca // //
namaste triguṇātīta guṇatrayavibhāgakṛt //
trayīmaya trayātīta trikālajñānine namaḥ //

śaśisūryāgninetrāya brahmaṇyāya varātmane //
aṣṭaiśvaryanidhānāya tubhyamaṣṭātmane namaḥ

yasya rūpaṃ tamaḥpāre tamonāśanamavyayam //
ajñānānāṃ tamaśchinnaṃ tasmai vitamase namaḥ

evaṃ svamātmanātmānaṃ stutvā sa bhagavānprabhuḥ //
tasya prasādādvivaraṃ supraveśamapaśyata

tena mārgeṇa pātālaṃ sasainyo'bhyagamatprabhuḥ //
hatvā tatra balodagrāndaityānbhārāvatāraṇaḥ

punarāgamya tatraiva sthitvā sa vṛṣabhadhvajam //
saṃpūjya bhagavāndvārarodhāya sthāpayañchivam

idamāha mahābuddhirbhaktivaśyo gadādharaḥ //
dhūrjaṭe tiṣṭha prāsāde rundhāno'sura nirgamam

tvadanyaḥ kaḥ kṣamaḥ śaṃbho karbūrabalanāśane //
sthāpayitvā mahādevaṃ tato dvārāvatīṃ yayau

tataḥprabhṛti bilveśaḥ pṛthivyāṃ khyātimāgataḥ //
pūrvavidhiḥ sa bilveśaḥ kṣetrarājasya bho dvijāḥ

taṃ dṛṣṭvā pāpahaṃtāraṃ mṛḍrānīpatimavyayam //
sarvānkāmānavāpnoti vipattiṃ dustarāṃ jayet

kapotabilveśvarayormāhātmyaṃ kathitaṃ tu vaḥ //
ataḥ paraṃ bho munayaḥ kimanyacchrotumicchatha

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisaṃvāde trayodaśo'dhyāyaḥ