Skanda Purana · Chapter 2.10

// agastya uvāca // //
nirāhāro naro bhūtvā kṣīrāhāro'pi vā punaḥ //
ajitaṃ pūjayedvipra tasya siddhiḥ kare sthitā

mahotsavastu kartavyo gītavāditrasaṃyutaḥ //
evaṃ yaḥ kurute dhīmānsarvānkāmānavāpnuyāt

etasmāduttare vidvanvīrasya śubhasūcakam //
sthānaṃ mattagajendrasya vartate niyatavrata

tadagre sarasi snātvā vasettatra suniścitam //
pūrṇā siddhimavāpnoti yāmavāpya na śocati

ayodhyārakṣako vīraḥ sarvakāmārthasiddhidaḥ //
navarātriṣu paṃcamyāṃ yātrā sāṃvatsarī bhavet

gaṃdhapuṣpādidhūpādi naivedyādividhānataḥ //
pūjanīyaḥ prayatnena sarvakāmārthasiddhidaḥ //
yaṃyaṃ kāmamiheccheta taṃtaṃ kāmamavāpnuyāt

etasmāddkṣiṇebhāge surasānāma rākṣasī //
viṣṇubhaktā sadā vipra vartate siddhidāyikā

tāṃ saṃpūjya naro bhaktyā sarvānkāmānavāpnuyāt

laṃkāsthānādihānītā rāmeṇotkṛṣṭakarmaṇā //
ayodhyāyāṃ sthāpitā sā rakṣārthaṃ niyatavrataiḥ

saṃpūjya vidhivattasyā darśanaṃ kāryamādarāt //
sarvakāmārthasiddhyarthamutsavo'pi śubhapradaḥ //
karttavyaḥ suprayatnena gītavāditrasaṃyutaiḥ

navarātre tṛtīyāyāṃ yātrā sāṃvatsarī bhavet //
sarvadā sukhasaṃtānasiddhaye paramārthadā //
nānāsaṃgītavāditranṛtyotsavamanoharā

evaṃ kṛte na saṃdehaḥ sarvadā rakṣito bhavet

etatpaścimadigbhāge vartate paramo mune //
piṃḍāraka iti khyāto vīraḥ paramapauruṣaḥ //
pūjanīyaḥ prayatnena gaṃdhapuṣpākṣatādibhiḥ

yasya pūjāvaśānnṝṇāṃ siddhayaḥ karasaṃśritāḥ //
tasya pūjāvidhānena kartavyaṃ pūjanaṃ naraiḥ

sarayūsalile snātvā piṃḍārakaṃ ca pūjayet //
pāpināṃ mohakarttāraṃ matidaṃ kṛtināṃ sadā

tasya yātrā vidhātavyā sapuṣyā navarātriṣu //
tatpaścimadiśābhāge vighneśaṃ kila pūjayet

yasya darśanato nṝṇāṃ vighnaleśo na vidyate //
tasmādvighneśvaraḥ pūjyaḥ sarvakāmaphalapradaḥ

tasmātsthānata aiśāne rāmajanma pravarttate //
janmasthānamidaṃ proktaṃ mokṣādiphalasādhanam

vighneśvarātpūrvabhāge vāsiṣṭhāduttare tathā //
laumaśātpaścime bhāge janmasthānaṃ tataḥ smṛtam

yaddṛṣṭvā ca manuṣyasya garbhavāsajayo bhavet //
vinā dānena tapasā vinā tīrthairvinā makhaiḥ

navamīdivase prāpte vratadhārī hi mānavaḥ //
snānadānaprabhāveṇa mucyate janmabandhanāt

kapilāgosahasrāṇi yo dadāti dinedine //
tatphalaṃ samavāpnoti janmabhūmeḥ pradarśanāt

āśrame vasatāṃ puṃsāṃ tāpasānāṃ ca yatphalam //
rājasūyasahasrāṇi prativarṣāgnihotrataḥ

niyamasthaṃ naraṃ dṛṣṭvā janmasthāne viśeṣataḥ //
mātāpitrorgurūṇāṃ ca bhaktimudvahatāṃ satām

tatphalaṃ samavāpnoti janmabhūmeḥ pradarśanāt

// atha sarayūvarṇanam // //
pitṝṇāmakṣayā tṛptirgayāśrāddhādhikaṃ phalam

manvaṃtarasahasraistu kāśīvāseṣu yatphalam .//
tatphalaṃ samavāpnoti sarayūdarśane kṛte

gayāśrāddhaṃ ca ye kṛtvā puruṣottama darśanam //
kurvaṃti tatphalaṃ proktaṃ kalau dāśarathīṃ purīm

mathurāyāṃ kalpamekaṃ vasate mānavo yadi //
tatphalaṃ samavāpnoti sarayūdarśane kṛte //

puṣkareṣu prayāgeṣu māghe vā kārttike tathā //
tatphalaṃ samavāpnoti sarayūdarśane kṛte

kalpakoṭisahasrāṇi hyavantīvāsato hi yat //
tatphalaṃ samavāpnoti sarayūdarśane kṛte

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi bhāgīrathyavagāhajam //
tatphalaṃ nimiṣārddhena kalau dāśarathīṃ purīm //

nimiṣaṃ nimiṣārddhaṃ vā prāṇināṃ rāmacintanam //
saṃsārakāraṇājñānanāśakaṃ jāyate dhuvam

yatra kutra sthito yastu hyayodhyāṃ manasā smaret//
na tasya punarāvṛttiḥ kalpāṃtaraśatairapi

jalarūpeṇa brahmaiva sarayūrmokṣadā sadā //
naivātra karmaṇo bhogo rāmarūpo bhavennaraḥ //

paśupakṣimṛgāścaiva ye cānye pāpayonayaḥ //
te'pi muktā divaṃ yāṃti śrīrāmavacanaṃ yathā

ityuktvā virate tasminmunau kalaśajanmani //
kṛṣṇadvaipāyanavyāsaḥ punarūce tapodhanaḥ

durlabhā sarvajantūnāṃ kathā vistarataḥ kramāt //
yātrākramo'pi ca mayā śruta āgacchatāṃ nṛṇām

idānīṃ śrotumicchāmi kṣetrasthānaṃ yathāvidhi //
yātrākramaṃ muniśreṣṭha samyaktvastapodhana

phalaṃ brūhi krameṇaiva vistarātpṛcchato mama //
yadyasti mayi te vidvankṛpā kāruṇikottama

yathā śrutvā krameṇaiva yātrāṃ viśvavidāṃ vara //
karomi tvatprasādena tathā kuru yatavrata

// agastya uvāca // //
śṛṇu vakṣyāmi tattvena yātrākramamathāditaḥ //
ayodhyāṃ saptatīrthānāṃ yathāvadanupūrvaśaḥ //

manovākkāyaśuddhena nirdoṣeṇāṃtarātmanā //
mānaseṣu sutīrtheṣu snātvā kila jiteṃdriyaḥ //
yaḥ karoti vidhiṃ samyaksa tīrthaphalamaśnute //

// vyāsa uvāca // //
mānasānyeva tīrthāni kathayasva tapodhana //
yeṣu snātavatāṃ nṝṇāṃ viśuddhirmanaso bhavet

// // agastya uvāca // //
śṛṇu tīrthāni gadato mānasāni mamānagha //
yeṣu samyaṅnaraḥ snātvā prayāti paramāṃ gatim

satyatīrthaṃ kṣamātīrthaṃ tīrthamiṃdriyanigrahaḥ //
sarvabhūtadayātīrthaṃ tīrthānāṃ satyavāditā

jñānatīrthaṃ tapastīrthaṃ kathitaṃ tīrthasaptakam //
sarvabhūtadayātīrthe viśuddhirmanaso bhavet

na toyapūtadehasya snānamityabhidhīyate //
sa snāto yasya vai puṃsaḥ suviśuddhaṃ mano matam //
bhaumānāmapi tīrthānāṃ puṇyatve kāraṇaṃ śṛṇu

yathā śarīrasyoddeśāḥ kecinmadhyottamāḥ smṛtāḥ //
tathā pṛthivyāmuddeśāḥ kecitpuṇyatamāḥ smṛtāḥ

tasmādbhaumeṣu tīrtheṣu mānaseṣu ca saṃvaset//
ubhayeṣu ca yaḥ snāti sa yāti paramāṃ gatim

tasmāttvamapi vipreṃdra viśuddhenāṃtarātmanā //
yātrāṃ kuru prayatnena yātrā vai noditā mayā //
taṃ tu vakṣyāmi vipreṃdra tīrthayātrāvidhiṃ kramāt

jāyante ca jaleṣveva mriyaṃte ca jalaukasaḥ //
na ca gacchaṃti te svargamaśuddhamanaso malāḥ

viṣayeṣvaniśaṃ rāgo manaso mala ucyate //
teṣveva hi na saṃgamya nairmalyaṃ samudāhṛtam

cittamantargataṃ duṣṭaṃ tīrthasnānaṃ na śudhyati //
śataśo'pi jalairdhaute surābhāṇḍamapāvanam

dānamijyā tapaḥ śaucaṃ tīrthasevā śrutistathā //
sarvāṇyetāni tīrthāni yadi bhāvena nirmalaḥ

nigṛhīteṃdriyagrāmo yatraiva vasate naraḥ //
tatra tasya kurukṣetraṃ naimiṣaṃ puṣkaraṃ tathā

etatte kathitaṃ vipra mānasaṃ tīrthalakṣaṇam //
snāte yasminkriyāḥ sarvāḥ saphalāḥ syuḥ kriyāvatām

prātarutthāya matimānsaṃgame snānamācaret //
vibhuṃ viṣṇuhariṃ dṛṣṭvā snāyādvai brahmakuṇḍake

cakratīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā cakrahariṃ vibhum //
tato dharmahariṃ dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate

ekādaśyāmekādaśyāmiyaṃ yātrā śubhāvahā //
prātarutthāya matimānsvargadvārajalaplutaḥ

vidhāya nityajaṃ karma ayodhyāṃ ca vilokayet //
sarayūṃ tu tato dṛṣṭvā paśyenmattagajaṃ tataḥ

baṃdīṃ ca śītalāṃ caiva vaṭukaṃ ca vilokayet //
tadagrasarasi snātvā mahāvidyāṃ vilokayet

piṇḍārakaṃ tato dṛṣṭvā tato bhairavadarśanam//
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmeṣā yātrā phalapradā

aṃgārakacaturthyāṃ tu pūrvoktā devatā api //
vighneśaṃ ca tataḥ paśyetsarvakāmārthasiddhaye

prātarutthāya matimānbrahmakuṇḍajale plutaḥ //
viṣṇuṃ viṣṇuhariṃ dṛṣṭvā manovākkāyaśuddhimān//

maṃtreśvaraṃ tato dṛṣṭvā mahāvidyāṃ vilokayet //
ayodhyāṃ ca tato dṛṣṭvā sarvakāmārthasiddhaye

svargadvāre naraḥ snātvā sacailo vijiteṃdriyaḥ //
nānāvidhāni pāpāni bahujanmakṛtāni ca //
sacailasnānato yāṃti tasmātsacailamācaret

eṣā vai gaditā yātrā sarvapāpaharā śubhā //

ya evaṃ kurute yātrāṃ nityaṃ śubhaphalapradām //
na tasya punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi

tasmāttvamapi vipreṃdraḥ ayodhyāṃ vraja mā ciram //
tatra gatvā krameṇaiva yātrāṃ kuru yateṃdriyaḥ

ayodhyā paramaṃ sthānamayodhyā paramaṃ mahat //
ayodhyāyāḥ samā kācitpurī naiva pradṛśyate

ayodhyā paramaṃ sthānaṃ viṣṇucakre pratiṣṭhitam

ityetatkathitaṃ vipra mayā pṛṣṭaṃ hi yattvayā //
samāśraya mune tāṃ tvamanujānīhi māmataḥ

// sūta uvāca // //
ityetaduktvā virate munau kalaśajanmani //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ vyāsaḥ sa tapasāṃ nidhiḥ

// // vyāsa uvāca // //
dhanyo'smyanugṛhīto'smi kṛtakṛtyo'smyahaṃ mune //
satyaṃ śaucaṃ śrutaṃ vipra suśīlaṃ ca kṣamārjavam //
sarvaṃ ca niṣphalaṃ tasya ayodhyāṃ nāgato yadi

yasminmayi prasannena tvayokto dharmanirṇayaḥ //
idānīmapi gacchāmi hyayodhyāṃ nirmalāṃ purīm//
tvamapi vraja vipreṃdra svamāśramapadaṃ nijam

// sūta uvāca // //
ityaivamuktvā kramaśo yātrāvidhimanuttamam//
jagāma tapasāṃ rāśiragastyaḥ kuṃbhasaṃbhavaḥ

svamāśramapadaṃ dhīro vismayotphullalocanaḥ //
vyāso'pi mahasāṃ rāśirjagāma vijitendriyaḥ

ayodhyāmāgato vipraḥ sarvakāmārthasiddhaye //
āgatyaitadvidhānena kṛtvā yātrāṃ yathākramam

dṛṣṭvā mahāścaryakaraṃ kāraṇaṃ tīrthamuttamam //
ānaṃdatuṃdilastatra samyagācamya buddhimān

tato jagāma vipreṃdraḥ svamāśramapadaṃ muniḥ //
vyāsena kathitaṃ mahyaṃ māhātmyaṃ kramaśastadā

mayā śrutvā ca māhātmyaṃ yātrāṃ kṛtvā vidhānataḥ //
kurukṣetre samāgatya bhavadagre nirūpitam

idaṃ māhātmyamatulaṃ yaḥ paṭhetprayato naraḥ //
śraddhayā yaśca śṛṇuyātsa yāti paramāṃ gatim

tasmādetatprayatnena śrotavyaṃ ca janaiḥ sadā //
dvijapūjā viṣṇupūjā vidhātavyā prayatnataḥ

dātavyaṃ ca suvarṇādi yathāśaktyā dvijanmane //
putrārthī labhate putrāndharmmārthī dharmamāpnuyāt

ativipulavidhānairvarṇitaṃ dharmyamādyaṃ kalayati parabhaktyā kṣetramāhātmyametat //
ya iha manujavaryaḥ śrīsanāthaḥ sa samyagvrajati harinivāsaṃ sarvabhogāṃśca bhuktvā

yaḥ pāṭhakasyāpi kadācideva dadāti vittaṃ ca yathātmaśaktyā //
pātrāṇi vastrāṇi manoharāṇi raupyaṃ suvarṇaṃ ca gavīḥ sa mucyet

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe'yodhyāmāhātmye'gastyavyāsasaṃvāde'yodhyāyātrāvidhikramavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ

// cha //
iti śrīskānde mahāpurāṇe dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe'yodhyāmāhātmyaṃ sampūrṇam // ( २-८)