Skanda Purana · Chapter 1.60

// sūta uvāca // //
so'tha prāgjyotiṣādbāhye mahopavanasaṃsthitam //
sahasrabhūmikaṃ gehamapaśyata hiraṇmayam

veṇuvīṇāmṛdaṃgānāṃ niḥsvanaiḥ paripūritam //
daśasāhasrasaṃkhyābhiśceṭībhiḥ paripūritam

āyādbhiḥ pratiyādbhiśca bhagadattasya kiṃkaraiḥ //
kimicchantīti bhaginī pṛcchakairabhipūritam

tadāsādya sa haiḍaṃbirmeroḥ śikharavadgraham //
dvāri sthitāṃ saṃdadarśa karṇaprāvaraṇāṃ sakhīm

tāmāha lalitaṃ vīro bhadre sā kva muroḥ sutā //
kāmuko draṣṭumicchāmi dūradeśāgato'tithiḥ

// karṇaprāvaraṇovāca // //
kiṃ tavāsti mahābāho tayā maurvyā prayojanam //
koṭiśo nihatāḥ pūrvaṃ tayā kāmuka kāmukāḥ

tava rūpamahaṃ dṛṣṭvā ghaṭahāsaṃ sadotkacam //
praṇamya pādayorvīra sthitā te vacanaṃkarī

tanmayā saha modasva bhuṃkṣva bhogāṃśca kāmuka //
dāsyāmyanucarāṇāṃ te trayāṇāṃ ca priyātrayam

// ghaṭotkaca uvāca // //
kalyāṇi kiṃvadaṃtī te pramuktā svocitā śubhe //
punarnaitadvacastubhyaṃ viśate mama cetasi

vāmaḥ kāmo yato bhadre yasminnupanibaddhyate //
sa cātra naiva badhnāti tadvayaṃ ki prakurmahe

adya te svāminī dṛṣṭā jitā vā krīḍate mayā //
tayā vā vijito yāsye pūrveṣāṃ kāmināṃ gatim

karṇaprāvaraṇe tasmācchīghrameva nivedyatām //
yathā darśanamātreṇa pūjayaṃtyatithiṃ khalu

iti bhaimervacaḥ śrutvā praskhalaṃtī niśācarī //
prāsādaśikharasthāṃ tāṃ maurvīmevaṃ vacovadat

devi ko'pi yuvā śrīmāṃstrailokyeṣvamitaprabhaḥ //
kāmātithistava dvāri vartate diśa tatparam

// kāmakaṭaṃkaṭovāca // //
mucyatāṃ śīghramevāsau kimarthaṃ vā vilaṃbase //
kadāciddevasaṃgatyā samayo me'bhipūryate

ityuktavacanācceṭī prāpyāvocadghaṭotkacam //
vraja śīghraṃ kāmuka tvaṃ tasyā mṛtyośca sannidhau

ityuktaḥ sa prahasyaiva tatrotsṛjya svakānugān //
praviveśa gṛhaṃ bhaimiḥ siṃho meruguhāmiva

sa paśyañchukasaṃghātānpārāvatagaṇāṃstathā //
sārikāśca madonmattāśceṭīstāṃ cāpyapaśyata

rūpeṇa vayasaḥ caiva raterapi ratiṃkarīm //
āṃdolakasukhāsīnāṃ sarvābharaṇabhūṣitām

tāṃ vidyutamivonnaddhāṃ dṛṣṭvā bhaimiraciṃtayata //
aho kṛṣṇena pitrā me nirdiṣṭeyaṃ mamocitā

nyāyyametatkṛte pūrvaṃ naṣṭā yatkāmināṃ gaṇāḥ //
śarīrakṣayaparyāptaṃ kṣīyate yadi kāminām

kāminīnāṃ kṛte yeṣāṃ kṣīyate gaṇanātra kā //
evaṃ bahuvidhaṃ kāmī ciṃtayannāha bhīmabhūḥ

niṣṭhure vajrahṛdaye prāpto'hamatithistava //
ucitāṃ tatsatāṃ pūjāṃ kuru yā te hṛdi sthitā

iti haiḍaṃbivacanaṃ śrutvā kāmakaṭaṃkaṭā //
vismitābhūttasya rūpātsvaṃ niniṃda ca bāliśam

dhigahaṃ yanmayā pūrvaṃ samayaḥ sa kṛto'bhavat //
na kṛto'bhūdyadi purā abhaviṣyadasau patiḥ

iti saṃcintayantī sā bhaimiṃ vacanamabravīt //
vṛthā tvamāgato bhadra jīvanyāhi punaḥ sukhī

atha kāmayase māṃ tvaṃ tatkathāṃ śīghramuccara //
kathāmābhāṣya yadi māṃ sandehe pātayiṣyasi //
tato'haṃ vaśagā jātā hato vā svapsyase mayā

// sūta uvāca // //
ityuktavacanāmetāṃ netropāṃtena vīkṣya saḥ

smṛtvā carācaraguruṃ kṛṣṇamārabdhavānkathām //
kasyāṃcidabhavatpatnyāṃ yuvā ko'pyajitedriyaḥ

tasya caikā sutā jajñe bhāryā tasya mṛtā'bhavat //
tato bālakikāṃ putrīṃ rarakṣa ca pupoṣa ca

sā yadābhūdyauvanagā vyaṃjitāvayavā śubhā //
prollasatkucamadhyāṃgī prollasanmukhapaṃkajā

tadāsya kāmalulitamālānaṃ prajahau manaḥ //
provāca tāṃ ca tanayāṃ samāliṃgya durāśayaḥ

prātiveśmakaputrī tvaṃ mayānīyātra poṣitā //
bhāryārthaṃ suciraṃ kālaṃ tatkāryaṃ sādhaya priye

ityuktā sā ca mene ca tattathaiva vacastadā //
patitvena ca bheje taṃ bhāryātvena sa tāṃ tathā

tatastasyāṃ sutā jajñe tasmānmadanarāsabhāt //
vada sā tasya bhavati kiṃ dauhitrī sutā'thavā //
enaṃ praśnaṃ mama brūhi śīghraṃ cecchaktirasti te

// sūta uvāca // //
iti praśnaṃ sā ca śrutvā ciṃtayadbahudhā hṛdi

na ca paśyati nirddhāraṃ praśnasyāsya kathaṃcana //
tataḥ praśnena vijitā svāṃ śaktiṃ samupādade

atāḍayadrukmarajjuṃ karābhyāṃ dolakasya ca //
tato rakṣāṃsi niṣpetuḥ koṭiśo bhīṣaṇānyati

siṃhavyāghravarāhāśca mahiṣāścitrakā mṛgāḥ //
samīkṣya tānasaṃkhyeyānkhādituṃ dhāvato ruṣā

avādayannakhau bhaimiḥ kaniṣṭhāṃguṣṭhajau hasan //
tato viniḥsṛtāstatra dviguṇā rākṣasādayaḥ

tairmaurvīnirmitāḥ sarve kṣaṇādeva sma bhakṣitāḥ //
vijitāyāṃ svaśaktau ca balaśaktimathādade

utthāya sahasā dolātkhaḍgamādātumaicchata //
uttiṣṭhaṃtīṃ ca tāṃ bhaimiranusṛtya javādiva

keśeṣvādāya savyena pāṇinā'pātayadbhuvi //
tataḥ kaṃṭhe savyapādaṃ dattvādāya ca kartikām

dakṣiṇena kareṇāsyāśchettumaicchata nāsikām//
visphuraṃtī tato maurvī maṃdamāha ghaṭotkacam

praśnena śaktyā ca balena nātha tridhā tvayāhaṃ vijitā namaste //
tanmuṃca māṃ karmakarī tavāsmi samādiśa tvaṃ prakaromi tacca

// ghaṭotkaca uvāca // //
yadyevaṃ tarhi muktāsi bhūyo darśaya yadbalam //
evamuktvā mumocaināṃ muktā cāha praṇamya sā

jānāmi tvāṃ mahābāho vīraṃ śaktimatāṃ varam //
sarvarākṣasabhartāraṃ trailokye'mitavikramam

guhyakādhipatistvaṃ hi kālanābha iti smṛtaḥ //
ṣaṣṭikoṭipatirjāto yakṣarakṣākṛte bhuvi

iti māṃ prāha kāmākhyā sarvaṃ tatsaṃsmarāmyaham //
idaṃ gehaṃ sānugaṃ me dattaṃ mayātmanā tava

samādiśa prāṇanātha kamādeśaṃ karomi te //
// ghaṭotkaca uvāca // //
pracchannastasya ghaṭate na vivāhaḥ kathaṃcana

morvi yasya hi vartaṃte pitarau bāṃdhavāstathā //
tanmāṃ śīghraṃ vaha śubhe śakraprasthāya saṃprati

ayaṃ kulakramo'smākaṃ yadbhāryā patimudvahet //
tatrānujñāṃ samāsādya pariṇeṣyāmi tvāmaham

bhagadattamatho nāthaṃ tato maurvī nyavedayat //
samādāya bahudravyaṃ visasarjātha bhrātaram

tataḥ pṛṣṭhiṃ samāropya ghaṭotkacamaniṃditā //
nānādravyaparīvārā śakraprasthaṃ samāvrajat

tato'sau vāsudevena pāṃḍavaiścābhinaṃditaḥ //
śubhe lagne pāṇimasyā jagṛhe bhīmanaṃdanaḥ

kurūṇāṃ rākṣasānāṃ ca proktottamavidhānataḥ //
udvāhya tāṃ taddhanaiśca tarpayāmāsa pāṃḍavān

kuṃtī ca draupadī cobhe mumudāte nitāṃtataḥ //
maṃgalānyasya cakrāte maurvyāśca dhana tarpite

tato vivāhe nirvṛtte pratipūjya ghaṭotkacam //
bhāryayā sahitaṃ rājā svarājyāya samādiśat

maurvyā''jñāṃ śirasā gṛhya haiḍaṃbirbhāryayānvitaḥ //
śubhaṃ hiḍambasya vane svarājyaṃ samupāvrajat

tato rākṣasayoṣābhirvīrakāṃsyaiḥ pravardhitaḥ//
mahotsavena mahatā svarājye pramumoda saḥ

tato vaneṣu citreṣu nimnagāpulineṣu ca //
reme saha tayā bhaimirmaṃdodaryeva rāvaṇaḥ

evaṃ vikrīḍatastasya garbho jajñe mahādyuteḥ//
heḍaṃbai rākṣasavyāghrādbālasūryasamaprabhaḥ

sa jātamātro vavṛdhe kṣaṇādyauvanago'bhavat //
nīlameghacayaprakhyo ghaṭāsyo dīrghalocanaḥ

ūrdhvakeśaścordhvaromā pitarau praṇato'bravīt //
praṇamāmi yuvāṃ cobhau jātasya pitarau gurū

bhavatorhi priyaṃ kṛtvā anṛṇaḥ syāṃ sadā hyaham //
bhavadbhyāṃ dattamicchāmi abhidhānaṃ yathātmanaḥ

ataḥ paraṃ tu yacchreyaṃ kartavyaṃ pronnatipradam//
tato bhemistamāliṃgya putraṃ vacanamabravīt

barbarākārakeśatvādbarbarīkābhidho bhavān //
bhaviṣyati mahābāho kulasyānandavardhanaḥ

śreyaśca te yatparamaṃ dṛḍhaṃ ca tatkīrtyate bahudhā vipra mukhyaiḥ //
prakṣyāvahe tadyaduvaṃśanāthaṃ gatvā purīṃ dvārakāṃ vāsudevam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe barbarīkotpattivarṇanaṃnāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ