Skanda Purana · Chapter 1.2.2

naṃdikeśvara uvāca // //
sthānaṃ tvayā mune pṛṣṭamasti māheśvarāgraṇi//
carācarāṇāṃ sarveṣāṃ bhūtānāmapi śarmaṇe

prakalpitaṃ hi devena tattatkarmānuguṇyataḥ //
śarīrabhājāṃ jananaṃ tāsutāsvapi yoniṣu

tvayā śuśruṣitaṃ teṣāṃ hitāya mahate hyalam //
anyathā saṃsṛterhāniḥ kalpakoṭiśatairnahi

svalpairhi karmabhirjñānairapi prāptā punaḥpunaḥ //
ghaṭīyaṃtranayājjanmamaraṇe naiva śāmyataḥ

kathaṃ nu virato dehī garbhamokasamāgamāt //
viśrāṃtaye prakalpeta viśuddhajñānato vinā

pradeśāḥ kathitāḥ pūrvaṃ prasaṃgavaśato mayā //
ṛṣibhedādikaṃ teṣu nivāsaḥ kṛttivāsasaḥ

kecittīreṣu gaṃgāyāḥ kecitsārasvate taṭe //
kāliṃdītīrayoranye katicicchoṇarodhasi

apare narmadātīre pare godāvarītaṭe //
katicidgomatītīreṣvanye haimavatītaṭe

samudrapārśveṣvitaraṃ dvīpeṣvanye sarasvatām //
mukheṣu kecitsiṃdhūnāṃ saṃbhedeṣvapi kecana

kṛṣṇaveṇītaṭe kecittuṃgabhadrāṃtike pare //
upaveṇyāṃ katipaye pare śaktyāpagāṃtike

kāverītīra itare kecidvegavatītaṭe //
anye tu tāmraparṇyāśca katicinmuralātaṭe

kecidairāvatītīre tvitare yātukāṃkṣike

kanyātaṭeṣu katicitkaticitkumārītīre pare ca tamasāvaruṇāṃtikenye //
maṃdākinīsavidhayoritare pare'pi śiprātaṭe parisareṣu pare sarayvāḥ

vipāśābhyāśa itare śatadrutitaṭe pare //
carmaṇvatyupakaṃṭhe'nye kecidbhīmarathītaṭe

kecidbiṃdusarobhyarṇe pare paṃpāsarastaṭe //
abhyarṇakepi bhairavyāḥ katicitkauśikītaṭe

apare mālinītīre pare gaṃdhavatītaṭe //
katicinmānasopāṃte kecidacchodarodhasi

iṃdradyumnasarasyanya eke tu maṇikarṇike //
pare tu varadātīre tāpyāṃ katicanāpare //
pātālagaṃgāsavidhe śarāvatyaṃtike pare

lohityākūlayoḥ kecitkaticitkālamātaṭe //
vitastopāṃtike tvanye caṃdrabhāgāṃtike pare

suralopāṃtike kecitpayoṣṇītīrayoḥ pare //
kecinmadhumatītīre kecanānu pinākinīm

uktaṃ vārāṇasīkṣetraṃ krośapaṃcakapāvanam //
devastatrāvimuktākhyo viśālākṣyā samarcitaḥ

kapālamocanaṃ yatra yatrāste kālabhairavaḥ //
mṛtānāṃ yatra rudratvaṃ kāśīṃ viddhi hi tāṃ mune

gayāprayāgāvapi te kathitau sarvasiddhidau //
yatra piṃḍapradānena tuṣyaṃti pitaraḥ kila

ākarṇitaṃ ca kedāraṃ yasminmahiṣarūpadhṛk //
devopi ca hato devyā sarvaśreyaskaro nṛṇām

sarvasiddhikaraṃ puṃsāṃ kṣetraṃ badarikāśramam //
yatrāste tryaṃbako devyā naranārāyaṇārcitaḥ

śrutaṃ hi naimiṣaṃ kṣetraṃ tvayā yatra maheśvaraḥ //
devadevābhidhaḥ puṇyo devī sāraṃgadhāriṇī

amareśamiti sthānaṃ proktaṃ sarvārthasādhakam //
ॐkāranāmā tatreśaścaṃḍikākhyā maheśvarī

puṣkarākhyaṃ mahāsthānaṃ śrutaṃ te kathitaṃ mayā //
yatra devo rujogaṃdhiḥ puruhūtā maheśvarī

āṣāḍhīnāma te sthānaṃ pāvanaṃ kathitaṃ mayā //
āṣāḍheśo harastatra ratīśā parameśvarī

daṃḍimuṃḍī samākhyaṃ ca sthānaṃ te kathitaṃ mayā //
yatra muṃḍī mahādevo daṃḍikā parameśvarī

lākulaṃnāma te sthānaṃ saṃśuddhaṃ kathitaṃ mayā //
lākulīśo haro yasminnanaṃgā sarvamaṃgalā

bhārabhūtiriti sthānaṃ bhavato'bhihitaṃ mayā //
yatra bhārābhidhaḥ śaṃbhurbhūtyākhyā bhūdharātmajā

arālakeśvaraṃ nāma sthānaṃ te kathitaṃ mayā //
yatra sūkṣmābhidhaḥ śūlī sūkṣmākhyā śailanaṃdinī

gayānāma mahākṣetraṃ tava prastāvitaṃ mayā //
maṃgalākhyā śivā yatra śaṃkaraḥ prapitāmahaḥ

kurukṣetramiti sthānaṃ bhavate viniveditam //
yatra sthāṇupriyā devī devaḥ sthāṇusamāhvayaḥ

uktaṃ kanakhalaṃnāma mayā te sthānamuttamam //
ugro yatra purārātirugrā girivarātmajā

tālakākhyaṃ mahākṣetraṃ mārkaṃḍeya mayoditam //
devī svāyaṃbhuvī yatra svayaṃbhūḥ parameśvaraḥ

aṭṭahāsamiti proktaṃ mahāsthānaṃ mayā tava //
yatrārkaḥ pūjayitveśamāsītpūrṇamanorathaḥ //

kṛttivāsābhidhaṃ kṣetramuktaṃ te vedavittama //
yaḥ kailāsādapi ślāghyo nivāsaḥ kṛttivāsasaḥ

bhramarāṃbikayā devyā maheśo mallikārjunaḥ //
śrīśaile sṛṣṭisiddhayarthaṃ pūjitaḥ parameṣṭhinā

suvarṇamukharītīre kālahastīti śaṃkaraḥ //
vyāsenārādhito bhṛṃgamukharālakayāṃbayā

kāṃcyāmekāmramūlasthaḥ kāmākṣyā kāmaśāsanaḥ //
tapasyaṃtyābhisaṃśliṣṭo valayenāṃkito'bhavat

asti vyāghrapuraṃnāma tillikānanamadhyagam //
yatra nṛtyaṃtamīśānaṃ paryupāste pataṃjaliḥ

śvetāraṇyamiti sthānamuktaṃ tava mayā purā //
bhagnamairāvato daṃtaṃ bheje yatra śivārcanāt

setubaṃdhamiti sthānamavocaṃ tatra rāghavaḥ //
rāmanāthākhyayā devamaṃhoghnaṃ pratyatiṣṭhipat

gatapratyāhvaya sthānaṃ vidyate vṛṣabhadhvajaḥ //
yatra jaṃbūtarormūle jagadrakṣārthamāśritaḥ

maṇimuktānadīmanvakkṣetre vṛddhācalāhvaye //
nityaṃ sannihito deva ityākarṇita eva te

śrīmanmadhyārjunaṃnāma śrutaṃ sthānamanuttamam //
yasminvaraprado nityaṃ gaurīsahacaro haraḥ

āsthitaṃ somanāthena somatīrthaṃ tvayā śrutam //
yatra tyaktavatāṃ dehaṃ na bhūyo bhavabaṃdhanam

ākarṇitaṃ hi bhavatā kṣetraṃ siddhavaṭāhvayam //
yatra siddhāḥ samarcaṃti jyotirliṃgamanuttamam

aśrāvi khalu te kṣetraṃ kamalālayasaṃjñakam //
valmīkeśārcanāllebhe yatra śrīrjīvitā hareḥ

śrutavānasi kaṃkādriṃ yatra saṃnihito haraḥ //
idānīmapyupāsāte mokṣāya brahmakeśavau

śrīmaddroṇapuraṃ vetsi yasminkaliyugakṣaye //
naukāmārūḍhavānabdhau kṣubhite pārvatīpatiḥ

śrutaṃ brahmapuraṃnāma kṣetraṃ yatreṃdrajitpurā //
āryapuṣkariṇītīre sthāpayāmāsa dhūrjaṭim

śrīkoṭikākhyaṃ jñānābhikṣetraṃ yatreṃduśekharaḥ //
samārādhayatāṃ puṃsāṃ pāpakoṭīrvyapohati

ākarṇitaṃ ca gokarṇaṃ śivaṃ yatsaṃnidhānataḥ //
ārirādhayiṣuḥ svargaṃ jāmadagnyo na kāṃkṣati

tripurāṃtakamuktaṃ te kṣetraṃ yatra triyaṃbakaḥ //
nirākaroti nirayādbhayaṃ dṛṣṭavatāṃ nṛṇām

uktaṃ kālāṃjanaṃ kṣetraṃ yadvāsī kālakaṃdharaḥ //
nirvāpayati bhaktānāṃ ghorasaṃsārasaṃjvaram

priyālavaṇamākhyātaṃ kṣetraṃ yatrāṃbikāpatiḥ //
payorthine payaḥsiṃdhuṃ vitatāropamanyave

kṣetraṃ prabhāsamuktaṃ te yatra khaṃḍeṃduśekharaḥ //
pūjitaḥ śaurisīribhyāṃ dattavānakṣayaṃ phalam

vedāraṇyaṃ vijānīṣe yasminpramathanāyakaḥ//
abhyarthito'bhūnmokṣārthaṃ dakṣeṇa prākkṛtāgasā

hemakūṭaṃ tvamaśrauṣīḥ sthānaṃ viṣamacakṣuṣaḥ //
puṃsāṃ tapasyatāṃ yatra punarjananato na bhīḥ

kṣetraṃ veṇuvanaṃnāma vidyate pāpanāśanam //
yatra vaṃśalatāgarbhājjāto muktāmaṇiḥ śivā

jālaṃdharamiti sthānamaṃdhakārestvayā śrutam //
lebhe gaṇapatāṃ tatra tapasyābhirjalaṃdharaḥ

jvālāmukhamiti sthānamajñāsīḥ kathitaṃ mayā //
yatra jvālāmukhī devī kālarudramapūjayat

asti bhadravaṭonāma kṣetramuktaṃ śrutaṃ tvayā //
tryaṃbakaṃ yatra heraṃbaḥ saṃpade paryapūjayat

nyagrodhāraṇyamuktaṃ te yatrogro nirmame kila //
uccaṃḍatāṃḍavaṃ kālyā sākaṃ saṃgharṣameyivān

gaṃdhamādanasaṃjñaṃ tatkṣetramākarṇitaṃ tvayā //
āṃjaneyena racitaṃ yatra mṛtyuṃjayārcanam

goparvatamiti sthānaṃ śaṃbhoḥ prakhyāpitaṃ mayā //
yatra pāṇininā lebhe vaiyākaraṇikāgryatā

vīrakoṣṭhamiti kṣetrasthānaṃ nanvavadhāritam //
yatra pracetasā lebhe tapasā kavimukhyatā

mahātīrthamiti proktaṃ jānīṣe yatra śaṃbhunā //
adhyāpitāssuparvāṇaḥ sarve'pi druhiṇādayaḥ

mayūrapuramuktaṃ te kṣetraṃ māheśvaraṃ mayā //
lebhe yatra vratasthena hrādinī vajrapāṇinā

śrīsuṃdaramiti kṣetramuktaṃ vegavatī taṭe //
kalāvapi yuge yasmindevadevena dīpyate

kuṃbhakoṇamiti sthānaṃ śaṃbhorvetsi hi yatra sā //
gaṃgāpi māghe sānnidhyaṃ kurute svāghaśāṃtaye

anugodāvarītīraṃ tryaṃbakaṃnāma te śrutam //
śaktiṃ yatra guho lebhe tārakāsuraghātinīm

śrīpāṭalaṃ vyāghrapuramākhyātaṃ vedavittama //
triśaṃkunā jātiśuddhyai yatra gaṃgādharorcitaḥ

kṣetraṃ kadaṃbapuryyākhyaṃ bhavatā cāvadhāritam //
tvatkṛte yatra śūlena kṛtāṃtaṃ śambhurakṣiṇot //

avināśākhyamuktaṃ te kṣetraṃ yatra vṛṣadhvajaḥ //
sānnidhyaṃ paḍikaṇṭhāya vitatāra prasedivān

raktaikānanamākhyātaṃ mayā kṣetraṃ tavānagha //
mitrāvaruṇayoryatra rudro'jani varapradaḥ

śrīhāṭakeśvaraṃ kṣetraṃ pātālasthaṃ tvayā śrutam //
yatra vairocanirdevaṃ svapadaprāptayercati

vetsi śaṃbhoḥ priyāvāsaṃ kailāsaṃ nityasevakaḥ //
yatra yakṣeśvarastryakṣamayarcayati bhaktitaḥ

sthānāni khaṃḍaparaśorityuktāni mayā purā //
tvayāpyavadhṛtānyeva kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

ityūcivāneṣa śilādanaṃdano munermṛkaṇḍostanayaṃ munīśvaram //
bhaktyā namaṃtaṃ padayoḥ kareṇa pasparśa maulau karuṇārasārdraḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe mahīmaṇḍalasthavividhaśivakṣetravarṇanaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ