Skanda Purana · Chapter 1.2.19

// naṃdikeśvara uvāca // //
tāvatkutaścidākarṇya tatrasthāṃ mahiṣāsuraḥ //
avajñātasurārātirvidhvaṃsitapuraṃdaraḥ

sarvalokajayī siddhavidyādharabhayāvahaḥ //
durnigraho varādāsīcchastrāstrairakhilairapi

tīkṣṇānāmapi śāpānāmapyagocaratāṃ gataḥ //
darpadbhirdānavaidaityaiḥ kauṇapaiśca niṣevitaḥ

dūṣako munipatnīnāṃ dharmamārgopaghātakaḥ //
balātpulomno namucervṛtrādapi balādhikaḥ

hiraṇyakaśiporvaśyo hiraṇyākṣa ivāparaḥ //
tāṃ vilobhayituṃ kāṃcitprāhiṇotkila dūtikām

tataḥ sā tāpasīveṣadhāriṇī girijāṃ prati //
sakhīsamakṣa evedamuvācānucitaṃ vacaḥ

arāru bhīṣaṇe bhīro nivasasyatra kiṃ vane //
vihartumucitā ramyeṣvavarodhanaveśmasu

kimarthaṃ vādya cittaṃ te yauvane bhoganiḥspṛham //
niveśitaṃ tapasi ca daivatairapi duṣkare

haṃsatūlamayīṃ śayyāṃ muktāmayavitānikām //
hitvā kimiti mṛdvaṃgi supyate paruṣāśmasu

tapojaḍo mṛḍo diṣṭyā prāgevāsti tvayojjhitaḥ //
tavānurūpo naivānyo vidyate diviṣatsu ca

kiṃ tu trailokyanātho'sti mahiṣo dānaveśvaraḥ //
yadi drakṣyasi taṃ subhra tyakṣyasyeva kṣaṇāttapaḥ

kiṃ nihnavena nanveṣa śrutvā sarvaṃ cirātprabhuḥ //
sa prāhiṇodupānetuṃ dūtikāṃ māṃ smarāturaḥ

ityatyaṃtaviruddhaṃ tāṃ bruvāṇāmasamaṃjasam //
devyāścittasthitiṃ jñātvā vijayā nirakāsayat

sā cātiroṣeṇa kṛtapratijñā daityarūpikā //
gatvā viditavṛttāṃtamakaronmahiṣāsuram

so'pi tatsarvamākarṇya ruṣātīvāruṇekṣaṇaḥ //
devīṃ jighṛkṣurabhyāgādvṛto daiteyakoṭibhiḥ //

syandanairdviradairaśvaiḥ pattibhiśca samaṃtataḥ //
bhuvamācchādayāmāsa dhvajaiśca gaganāṃtaram

kṣvelitairvādyaghoṣaiśca nabhaḥ sphuṭadivābhavat //
pādāghātaiśca daityānāṃ vidadre vasudhātalam

karālo durddharastasya vicaṣṇurvikarālakaḥ //
bāṣkalo durmukhaścaṃḍaḥ pracaṃḍaścāmarāsuraḥ

mahāhanurmahāmaulirugrāsyo vikaṭekṣaṇaḥ //
jvālāsyo dahanaśceme senānyopi pratasthire

kolāhalamimaṃ śrutvā devī niyamavighnataḥ //
śaṃkitā daityasaṃhṛtyai durgāmādiśati sma sā

sāruṇādrirahodroṇyāmadhirūḍhā mṛgādhipam //
dīptāyudhadharairdorbhiḥ kālikeva mahīṃ gatā

ghanāghanaravodagraṃ siṃhanādamacīkarat //
sphuraddaṃtacchadopāṃtaṃ valgadaṃgulipallavā

svāṃgebhyo yoginīcakraṃ mātaro'pyasṛjanruṣā //
devyāḥ priyāya daiteyasaṃhārārhāḥ sahasraśaḥ

kāścittatrāruṇacchāyā daṃḍinyo haṃsavāhanāḥ //
mukhaiścaturbhirājagmuḥ kopaprasphuritādharaiḥ //

niryayuḥ kāścana kruddhā jvalattriśikhapāṇayaḥ //
nisvanadbhūṣaṇāḥ paṃsallalāṭā vṛṣavāhanāḥ

nirjagmuraparāḥ senāsahitāḥ śikhivāhanaiḥ //
śaktidaṃḍābhayakarāḥ śataśaḥ ṣaḍbhirānanaiḥ

niścakramuḥ parāstārkṣyamadhiruhyādhikakrudhā //
śaṃkhacakradharāḥ sūryacaṃdramobhyāṃ divo yathā //

pratiṣṭhaṃte tathā vyāghravāhāḥ kuvalayatviṣaḥ //
potraiḥ sadghargharārāvairbibhratyo musalaṃ halam

roṣāruṇasahasrākṣyo valakṣadvipavāhanāḥ //
pratasthire śātakoṭiśatakoṭidharāḥ parāḥ

aśvārūḍhā samāpeturekāḥ saudāminīnibhāḥ //
khaḍgakheṭakadhāriṇyaḥ kopena kapilānanāḥ //

tāśca koṭicatuḥṣaṣṭimasurānāśramādbahiḥ //
arundhanprasabhaṃ dhvāṃtarāśīniva ravestviṣaḥ

tataśca yoginīcakradānavānīkayormithaḥ //
prāvarttata raṇaṃ ghoraṃ muṣṭāmuṣṭi kacākaci

sāyakairyoginīmuktairdalitā daityamaulayaḥ //
ācchādayanmahīpṛṣṭhaṃ sthalajānīva sarvataḥ

prasasrū raktasarito lagatkaiśikaśaivalāḥ //
luṭhadvipāṭhapāṭhīnāḥ smarairdevīmukhāṃbujaiḥ

vetaṇḍatuṇḍānyāruhya saudhāniva piśācikāḥ //
pracaṇḍa tāṃḍavāḥ pītaraktamadyāścakāśire

kapālairdaityavīrāṇāmaghāsurasṛgāsavān //
krīḍaḍḍamarukākārairḍāmarairyoginīgaṇāḥ

parijahrustathāṃtrāṇi kaṃkaughāḥ pāśaśaṃkayā //
kṣudhitā api māṃsāni saśalyānyajahuḥ śivāḥ

siddhavidyādharonmuktamaṃdāraprasavāsavaiḥ //
iyāya śāṃtiṃ bhūreṇuḥ saṃgrāme kṣobhasambhavaḥ

virejuryoginīmuktairdehalagnairdviṣāṃ hayāḥ //
amarṣātiśayotkṣiptaiḥ śalyaiḥ śalyamṛgā iva

daṃḍaiḥ kecitpare śūlairniśitaiḥ ke'pi śaktibhiḥ //
cakrairanye halaireke katicicchatakoṭibhiḥ

yoginīnāṃ pare khaḍgairdalitā dānaveśvarāḥ //
niḥśeṣatāmupājagmurvinā senādhipānnijān

brāhmī svayamupāgamya vihitāyodhanāvadhīt //
karālaṃ vikarālena daṇḍena jvalitā cirāt

māheśvarī triśūlena suciraṃ kṛtasaṃgarā //
cakarta durddharasyāśu mūrddhānamatiroṣaṇā

śaktyā lulāva kaumārī cikṣurāsuramastakam //
cakreṇa cālunānmauliṃ vikarālasya vaiṣṇavī

bāṣkalasyāśu vārāhī musalenālunācchiraḥ //
durmukhaṃ cāśu vajreṇa vyadhādaiṃdrī gatāyuṣam

khyātaṃ yasyāśca nāmedaṃ tayoreva nidūṣanāt //
cāmuṇḍā caṇḍamuṇḍau ca maṇḍalāgreṇa cicchide

pracaṇḍacāmarau vīrau mahāmauliṃ mahāhanum //
ugrāsyavikaṭākṣau ca jvālāsyadahanāvapi

anujagmuḥ krudhā yāntaṃ yuddhāya mahiṣāsuram //
kālanemiprabhṛtayo vipracittimivāsurāḥ

śirastravaṃto rathinaḥ suniṣaṃgā dhanurdharāḥ //
udbhūtakaṭakāḥ prāpuryuddhabhūmiṃ caladdhvajāḥ

samaṃtātpūritadiśaḥ siṃhanādairbhayaṃkaraiḥ //
pṛṣatkavarṣiṇo mātṛmaṃḍalānyabhidudruvuḥ

tāśca tairbalibhiḥ kṛtvā saṃgrāmaṃ nissahatvataḥ //
durgāṃ prapedire devīṃ śaraṇaṃ siṃhavāhanām

uktvā māyālulāyasya durjayatvaṃ durātmanaḥ //
devī tāṃ tuṣṭuvurdurgāmevaṃ saptāpi mātaraḥ

yoganidreti rūpeṇa viṣṇornayanapadmayoḥ //
tvayā nilīyate devi madhukāryeva līlayā

amūmuhastaṃ na tathā mātaśca madhukaiṭabhau //
kathaṃ jaghāna tau viṣṇustayorevābhyanujñayā

tvaṃ kauśikī na cejjātā mṛtyuḥ śuṃbhaniśaṃbhayoḥ //
kathaṃ tu lokapālānāmaiśvaryaṃ devi eṣyati

viṃdhyavāsini viṃdhyena kimavaṃdhyaṃ kṛtaṃ tapaḥ //
yatra maitrī kirātībhirapi labhyā tvayā samam

kāpiśāyanamāpītaṃ dhanadopāyanīkṛtam //
tvayāṃba nītaṃ daityānāṃ rasairniyatamānavaiḥ

brahmaṇaḥ sṛṣṭiśaktistvaṃ sthitiśaktirmadhudviṣaḥ //
aṃba saṃhāraśaktiśca rudrasyāpi pragalbhase

yaśodānaṃdajātā tvamekānaṃśeti nāmataḥ //
kaṃsādyasurasaṃhāre hareḥ sāhyaṃ kariṣyasi

tvaṃ vidyā tvaṃ mahāmāyā tvaṃ lakṣmīstvaṃ sarasvatī //
tvaṃ devī pārvatīśāpi durge kiṃ vā na jāyase

// nandikeśvara uvāca // //
stotreṇānena mātṛbhyo durgā dattābhayā svayam //
mahiṣāsurayuddhāya saṃtuṣṭā niryayau tadā

pracaṃḍamaṃḍalāgreṇa bhiṃḍipālena cāmaram //
mahāmauliṃ kṣurikayā karpareṇa mahāhanum

ugravaktraṃ kuṭhāreṇa śaktyā vikaṭacakṣuṣam //
jvālāmukhaṃ mudgareṇa dahanaṃ musalena ca

nihatya mahiṣasyāgre saroṣaṃ yudhyatī svayam //
siṃhanādaṃ mahāghoraṃ cakreṇa muditāśayā

athātyamarṣito durgāṃ viśikhairmahiṣāsuraḥ //
vivyādha phālaphalake stanayorgaḍayorapi

tato durgātha saṃraṃbhātprajahārāsureśvaram //
bāhvorvakṣasi vaktre ca kṣurapraiḥ prajvalatphalaiḥ

tato daityastribhirdurgāṃ jaghāna viśikhairmukhe //
paṃcabhiḥ paṃcabhirbāhvordvābhyāṃ dvābhyāṃ ca netrayoḥ

ekena sārathiṃ rathyānaṣṭabhiḥ kārmukaṃ tribhiḥ//
caturbhiśca dhvajaṃ tasya durgā ciccheda sāyakaiḥ

padātiratha daityeṃdraḥ śataghnīṃ jvaladākṛtim //
kāladaṃḍapratīkāśāṃ durgāṃ prati vimuktavān

hāhākurvastu deveṣu vidrāṇe mātṛmaṃḍale //
tāmāpataṃtīmādāya durgā jagrāha līlayā

kṛpāṇamaṃkuśaṃ pāśaṃ bhuśuṃḍīṃ karavālikām //
śaṃkuṃ śaktiṃ gadāṃ cakraṃ tomaraṃ phalakaṃ sṛṇim

paraśvadhaṃ bhiṃḍipālaṃ paṭṭiśaṃ laguḍaṃ ca saḥ //
durgāṃ prati vicikṣepa kṣayāṃbhoda ivāśanim

āpataṃtyeva śastrāṇi kṣiptānyādāya vairiṇām//
babhaṃja pāṇibhiḥ svairaṃ kariṇīvekṣukāṃḍakam

durgopavāhyaḥ siṃho'pi lāṃgūlāgreṇa mudritam //
daṃṣṭrayā dārayāmāsa praharannakhapaṃkajaiḥ

kṣaṇaṃ siṃhaḥ kṣaṇaṃ kroḍaḥ kṣaṇaṃ vyāghraḥ kṣaṇaṃ gajaḥ //
kṣaṇaṃ ca mahiṣo bhūtvā daityo durgāmayodhayat

mahiṣo'tha viṣāṇābhyāṃ tīkṣṇābhyāmatyamarṣitaḥ //
tāḍayāmāsa siṃhaṃ ca devīmapi muhurmuhuḥ

kṣaṇaṃ gaganamadhyasthaḥ kṣaṇaṃ prāpto mahītale //
kṣaṇaṃ dikṣu bhramanprāptaḥ kṣaṇaṃ cādṛśyatāṃ gataḥ

prārthitā mātṛcakreṇa durgā mahiṣadānavam //
amoghena triśūlena dārayāmāsa sasmitā

muktaghargharanirghoṣo yāvatpatati dānavaḥ //
tāvadasya haṭhenāṃghriṃ skaṃdhapīṭhe nyaveśayat

kaṃṭhapīḍanato yātajīvitasyāmaradruhaḥ //
chinnamūrddhānamādāya pāṇinātha nanartta sā

iti durgayā samiti kāsarāsure dalite samastabhuvanaikakaṃṭake //
nanṛtuḥ surāḥ prajahṛṣurmaharṣayo vavṛṣuśca divyakumumāni vāridāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmyauttarārdhe devyāstapaścaryāyāṃ durgākṛtamahiṣāsuravadhavarṇananāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ