Skanda Purana · Chapter 1.2.18

// naṃdikeśvara uvāca // //
gārhasthyaṃ bibhratī bharturekāmratalavāsinaḥ //
pakvānnapānaissā tatra paryyatarpayata prajāḥ

jātu saṃdhyānusaṃdhānamukulīkṛtalocanam //
baddhāṃjalipuṭaṃ devamadrākṣīdadrinaṃdinī

dhyāyate nūnamadhunā kāpi saubhāgyaśālinī //
kriyate yanmayi prema tanmanye vacanaṃ mahat

kathaṃ vijñāyate puṃsāṃ kuṭilā mānasī sthitiḥ //
mithyopacārāddakṣeṇa vaṃcitāsmyamunā bhṛśam

mayi dākṣiṇyamevāsya manye manasi cedrahaḥ //
janaḥ saubhāgyavānyasmādbhavati snehabhājanam

adyaprabhṛti te dāsastapobhiḥ krīta ityapi //
mugdheṃduśekhareṇāsmi vipralabdhā smarāriṇā

asamānānurāgeṣu nārīṇāṃ mūḍhacetasām //
saubhāgyagarvo lokeṣu parihāsāya kevalam

iti praṇayaroṣeṇa devyāḥ kaluṣacetasaḥ //
havyavāhātapālīḍhamivānanamalakṣyata

vāṣpavāriplave tasyā ātāmre ca vilocane //
nīlotpale jalāpūrṇe iva bhūmnā virejatuḥ

yattasyādhīnatilakaṃ bhruvoryugamabhajyata //
dvedhākṛtamivādarśi manmathasya śarāsanam

aṃtarmanyubhareṇāsyāḥ kaṃpate smādharacchadaḥ //
muhuḥ pravālasthāyīva raktāśokasya pallavaḥ

atīva rajyamāne tatpārvatyā gaṃḍamaṃḍalam //
śāṇāvagharṣamāṇikyadarpaṇapratimaṃ babhau

aṃtarvepadhutau tasyāścakaṃpāte payodharau //
padmakośāvivāṃtaḥstha caṃcarīkapracālitau

aciṃtayacca saṃbhūya saubhāgyābhāvato nanu //
mamāyamanyastrīciṃtāṃ kurute caṃdrabhūṣaṇaḥ

tadaiṣā kvāpi yāsyāmi kimatrāstyekayā mama //
tapasyate ca saubhāgyamarjanīyaṃ mayādhunā

nimīlitākṣiṇyevāsya gaṃtavyaṃ nibhṛtaṃ mayā //
na cenmāṃ vārayatyeṣa kaṃṭhādupari bhāṣitaiḥ

vatsau tu vardhayatyeva gaṃgeyamativatsalā //
devastu na smaratyeva māmanyastrīparāyaṇaḥ

iti niścitya devasya pārśvādāśu nivṛttya sā //
anirdiśya diśaṃ kāṃcidyātuṃ vyagrā pracakrame

calāvatī mālyavatī mālinī vijayā jayā //
vāritā api saṃraṃbhātsvāminīmanvayuḥ svayam

tatra sāpi girīnpuṇyānvanāni nagarāṇi ca //
sarāṃsi saritaścaiṣā vicacāra samaṃtataḥ

bhramaṃtī sahyapādeṣu drāviḍākhye sunīvṛti //
tīrtvā śaktyāpagāṃ devī vijayāṃ samabhāṣata

dṛśyo'yaṃ nātidūreṇa purastātsakalāruṇaḥ //
śṛṃgaissaṃlakṣyate'ṣṭābhirnūnaṃ māhātmyavāngiriḥ

upatyakāsu caitasya dṛśyaṃte tāpasāśramāḥ //
atīva pāvanāḥ śāṃtāḥ puṇyāraṇyamanoharāḥ

gatvā nirūpayāmastānimānpuṇyāśramānvayam //
prasīdatitarāṃ ceta eṣāṃ saṃdarśanena me

evamāhrādayatyāli krameṇa girinaṃdinī //
tasyādrerjagmuṣī pārśvamapaśyatkaṃcidāśramam

lūtāstaṃtūnnayaṃtyatra kumbhīrāḥ śaivalānyapi //
śiśūnpuṣṇaṃti nīvāraiḥ sapharānbhūrimāyavaḥ

haraṃtyavakarānvālaiścamarāḥ sphītaromabhiḥ //
samīkurvaṃti codbhūtairviṣāṇairyatra sairibhāḥ

vānarāḥ phalapuṣpāṇi madhupatrāṇi bhallukāḥ //
kroḍāḥ snānīyamṛtsnāṃ ca yatrarṣibhyo nayaṃtyaho

kākolūkaiḥ śukaśyenairmṛgavyāghrairharidvipaiḥ //
kalāpisarpairyatrāsumārjāraiḥ sauhṛdaṃ śritam

hūyamānapurāḍāśadravyasaurabhyahāriṇī //
yatra drumāṃtarālebhyo dhūmyā niryāti pāvanī

paṭhaṃti śatarudrīyaṃ yatra vāyasavairiṇaḥ //
gṛṇaṃti kākāḥ stotrāṇi sāma gāyaṃti sārikāḥ

śākaśāliṣu śārdūlāścaraṃti ca tathaiva gāḥ //
siṃcaṃti puṣkarāṃbhobhiḥ kuṃbhinī yatra pādapān //

kvacicca śobhane deśe puṇye puṇyamanohare //
dadarśa sā tapasyantaṃ yaṃ kaṃciddṛṣisattamam

adhastātsaptaparṇasya citravyāghratvagāsane //
baddhavīrāsanaṃ samyakpāvane kuśaviṣṭare

śāliśūkāruṇābhābhirjaṭābhirbhasmapāṃḍuram //
acaṃcalābhirvidyudbhiriva śāradavāridam

nāsāgraniścaladṛśaṃ samaprasphuritādharam //
āvarttayantaṃ rudrākṣamālikāmagrapāṇinā

pratyagranirṇejanato hyaṃtyaśyānadaśāṃcale //
vasānaṃ valkalayuge saṃdhyābhre bhūbhṛtāṃ yathā

ṣaḍvargahiṃsrabaṃdhāya sthāpitāṃ vāgurāmiva //
upavītatrayīmārādurogartasya bibhratam //
kṛtocitopacārā sā tamaprākṣīttapodhanam

// pārvatyuvāca // //
kastvaṃ ko'yaṃ girivaro yatra tvaṃ kuruṣe tapaḥ

sa cāhāruṇaśailo'yaṃ puṇyakṣetreṣu pūjitaḥ//
gautamo'haṃ munirmuktyai tapasārādhaye śivam

ityuktvā vijayādīnāṃ mukhenaināmumāṃ vidan //
praṇamya bhaktyā bahuśo nītavānuṭajaṃ nijam

kandamūlaphalādyaiśca kṛtātithyāmimāṃ muniḥ //
jaganmaṃgalamūlāya tapase cānvamanyata

jyotiḥstambhasya saṃbhūtimārabhyānukrameṇa saḥ //
jagāda cāsyai śoṇādrermahimānamaśeṣataḥ

śoṇādreḥ pūrvadigbhāge sthalīśvaramiti sthalam //
yatra saṃnihitaḥ śaṃbhurjyotirliṃgātmatāṃ gataḥ

vaikuṇṭhaparameṣṭhyādi gīrvāṇa nibiḍīkṛte //
na tatra me tapaḥ kartumavyākṣepeṇa śakyate

ayaṃ śoṇagireḥ pādaḥ pravālācalanāmavān//
puṇyāraṇyoparuddhatvādrahasyatvaṃ vigāhate

tata evāhamatraiva pratiṣṭhāpya trilocanam //
ārādhaye yathāśakti tapobhiḥ kalpitātmabhiḥ

mamāśramasamīpe'sminpuṇyakṣetramidaṃ mahat //
kriyatāmāśramo devyā karttavyaṃ hi tapaściram

munerevamanujñānātkṛtāśramaparigrahā //
udayuṃkta tapaḥ karttuṃ sumahatparvatātmajā

āśramaṃ rakṣituṃ satyavatīṃ kānanavāsinīm //
śubhagāṃ dhuṃdhumāriṃ ca prāgādyāśāsvatiṣṭhipat

tapovanasya sarvasya rakṣārthaṃ sā samādiśat //
durgāmanargalasphūrtimājñānirvāhaṇakṣamām //

anaṃtaraṃ sā dhammillaṃ maṃdāraprasavocitam //
jaṭābharatvaṃ tapase gamayāmāsa pārvatī

haṃsacihnadaśaṃ hitvā dukūlaṃ mihakālaghu //
paruṣaṃ sukumārāṃgī paridhattesma valkalam

api prasūnāvacayanissahāṃgulipallavā //
alāvīdatitīkṣṇāgrāṇyavikāraṃ kuśāni sā

vajrasūcinirbharāṃgairavacchinnāni kaṃṭakaiḥ //
śirīṣamṛdvī śāṃḍilyapallavānyuccikāya yā

pāvanyāṃ kamalānadyāṃ prātarvihitamajjanā //
arcayāmāsa raktābjairyathāvidhi vibhākaram

darbhākṣatatilonmiśrairgaurī śrīnadivāribhiḥ //
devī nirvartayāmāsa devarṣipitṛtarpaṇam

vālukāmaṃḍale sūryamāvāhyābhyarcya paṃkajaiḥ //
kṛtapradakṣiṇā gaurī praṇanāma sahasraśaḥ

svayameva pratiṣṭhāpya liṃgaṃ kimapi śaṃkaram //
āgamoktena vidhinā pūjayāmāsa pārvatī

āsanena ca mūrtyā ca mūlenāṃgaiśca sā ravim //
daṃḍipiṃgalamukhyāṃśca śaktīrdīptādikā api

tattaddikṣu ca somādīngrahāndhenvādimudrayā //
tejaścaṃḍe cārcayitvā nirmālyaṃ ca nyavedayat

argheṇātīva śuddhena saṃprokṣya ca samaṃtataḥ //
dvāravāstu samabhyarcya nyāsānapi cakāra sā

bhūtaśuddhiṃ vidhāyānvagaṃtaryāgaṃ cakāra sā //
hṛdi padmāsane cārcya jñānadharmādikānkramāt //

śaktīrdaleṣu vāmādīrdalāgre sūryavedhasau //
kesarāgre somaviṣṇū karṇikāgre'gnidhūrjaṭī

tadūrdhve śakticakraṃ ca vinyastabrahmapaṃcakā //
aṃgairdattvā ca pādyādīnupacaryābhiṣicya sā

prādāccaṃdanapuṣpādi dhūpadīpapradāyinī //
bhūyopi paṃcabrahmāṇi ṣaḍaṃgānyapyapūjayat

tattaddikṣu ca śakrādīnvajrādīṃśca vidhānataḥ //
kṛtvā sarvopacārāṃśca vitatārāṣṭapuṣpikām

paṃcavaktrāṇi cābhyarcya kṛtacaṃḍeśvarārcanā //
pradakṣiṇā praṇāmādyairnityaṃ śivamapūjayat

śivāgamoktavidhinā dravyaiḥ saubhāgyadāyibhiḥ //
sā juhāva ca pūjāṃte praṇīte jātavedasi

parikalpitopacārā ca kaṃdamūlaphalādikaiḥ //
svayaṃ kṛtopacāreyamatithīnabhyapūjayat

aṃguṣṭhāgreṇa tiṣṭhaṃtī grīṣye paṃcāgnimadhyataḥ //
hrade ca śiśire caṃdrapīyūṣāpyāyitā'bhavat

varṣarātrīṣu dhārābhiḥ saha vāridharā punaḥ //
saudāminīva dadṛśe tamasi stimitā kṛtiḥ

pāṇipādena padmāni mukhena ca kalānidhim //
pradarśayatyanāyāsānninye sā haimanīrniśāḥ

nīvārabījadānena sā mṛgānapyapoṣayat //
ajñātahiṃsābhibhavānāśramopāṃtavartinaḥ

kṛtālavālasalilaiḥ suvālākalaśāhṛtaiḥ //
vātsalyādvarddhayāmāsa pūrṇānāśramapādapān

pradakṣiṇāṃ kṛtavatī śoṇaśailaṃ girīṃdrajā //
sā manorathasaṃsiddhyai nityaṃ saha sakhījanaiḥ

paṃcākṣarī jajāpaiṣā śivastotrāṇyudairayat//
dadhyau ca devaṃ manasā śoṇaparvatarūpiṇam

anudinamaruṇācaleśvaraṃ sā praṇatavatī vihitapradakṣiṇādyaiḥ //
śivanigamavidhānavedinī sā vyaracayadadrisutā ciraṃ tapasyām

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe pārvatīkṛtāruṇācaleśvaraparicaraṇavarṇanaṃnāmā'ṣṭādaśo'dhyāyaḥ