Skanda Purana · Chapter 1.2.11

// naṃdikeśvara uvāca // //
atha haṃsākṛtiṃ vyomapadavīlaṃghanakṣamām //
bheje viraṃcistasyāgraṃ drakṣyāmīti kṛtodyamaḥ

jagrāha viṣṇurvārāhaṃ vigrahaṃ dṛḍhavigrahaḥ //
viśvaṃbharāvinirbheda krīḍāsulabhavaibhavam

mūlaṃ tasya parijñāya pratyāvartitumutsukaḥ //
kṛtrimastabdharomaiṣa daṃṣṭrābhyāmabhinanmahīm

vidārayansa potreṇa bhūtadhātrīmavāṅmukhaḥ //
mahāvarāho dadṛśe tejastaṃbhaṃ namanniva

krīḍākroḍakaṭhoreṇa kaṃṭhaghoṣeṇa pūrayan //
pātālaṃ bahulotsāhaḥ praveṣṭumupacakrame

viveśa yatrayatrāsau tatratatra tathāsthitam //
avaikṣiṣṭānalastaṃbhaṃ tameva kuhanākiṭiḥ

vidāritānmahīraṃdhātpratyadṛśyaṃta bhoginaḥ //
prarohā iva śeṣādyāstejaḥstaṃbhasya kecana

pratyadṛśyata hemādrermūla kanda iva sthitaḥ //
ādhāratāṃ gato dṛṣṭo hyacyutenādikacchapaḥ

ārādvasundharāgulphe dhuraṃdharatayā sthitāḥ //
diksiṃdhurāśca dṛśyaṃte madamaṃtharabaṃdhurāḥ

madhudviṣā ca sa mahānmaṃḍūko'pi vilokitaḥ //
akhaṃḍamaṃḍalaṃ bhūmeryasya pṛṣṭhe pratiṣṭhitam

ādhāraśaktimapi tāmabhyapaśyadadhokṣajaḥ //
yadanugrahataḥ śeṣakūrmādyā api dhūrvahāḥ

atalaṃ vitalaṃ caiṣa sutalaṃ nitalaṃ tathā //
talātalaṃ ca pratalaṃ mahātalamiti kramāt //

dadarśa sapta pātālānapi vārijalocanaḥ //
tatratyānvividhākārānsarvānapi savismayaḥ

atyagādbhogavatyākhyāṃ purīṃ vairocanīmapi //
jagāhenyāṃśca daityānāmāvāsānatigahvarān

idaṃ dṛṣṭamidaṃ dṛṣṭamityupārūḍhakautukaḥ //
mūlaṃ mugdhāśayastasya vicinoti sma mādhavaḥ

adhastādapi gāḍhena payodhestena potriṇā //
tathaiva tejaḥstaṃbhaḥ sa nirvikāramavaikṣyata

dalitā kevalaṃ pṛṣvī pāthorāśirvilolitaḥ//
naivālokyata tanmūlaṃ kolarūpena viṣṇunā

itthaṃ varṣasahasrāṇi bhrāṃtyā saṃbhrāṃtamānasaḥ //
nālaṃ babhūva tanmūlaṃ līlākroḍo vilokitum

avarugṇakhuraḥ kṣuṇṇadaṃṣṭro vidhvastavigrahaḥ //
bhagnapotraḥ sa bhūdāro jagāhe bahalaṃ śramam

śrāṃtyā niśvasatastasya tādṛgdarpo viśṛṃkhalaḥ //
nanāśa tatkṣaṇātsākaṃ tanmūlāvekṣaṇecchayā

anirvyūḍhapratijño'pi pratyāvartitumutsakaḥ //
na cakṣame sarojākṣaścalituṃ ca padātpadam

śramāṃdhacakṣuṣastasya pātālāṃtaravarttinaḥ //
tatteja eva paṃthānaṃ punarapyudabhāvayat

kathaṃkathaṃciduttīrṇo 'pyakūpārādapārataḥ //
svedāṃbhaḥsāgarasrāve magno'bhūcchadmaśūkaraḥ

rajjveva tejaḥstaṃbhasya prabhayā sānubaddhayā //
labdhvācalaṃ vanaṃ kaṣṭaṃ nyavarttiṣṭa janārdanaḥ

nāvaikṣi yanmayā mūlamamuṣya mahasāṃ nidheḥ //
tataḥ sraṣṭrāpi no dṛṣṭaḥ śirobhāgaḥ kathaṃcana

amuṣya mahasāṃ rāśeḥ prāgabhūdyatra saṃbhavaḥ //
tato nivṛttya yāsyāmi śaraṇaṃ śivamīśvaram

sa hi viśvādhiko devaściraṃ mohāṃdhacakṣuṣā //
yadvismṛto mayā tasmāddurvipāko'janīdṛśaḥ

evaṃ vinirdhārya vimuktadarpo nivṛttavānāśu saroruhākṣaḥ //
tameva deśaṃ prababhūva yatra staṃbhaḥ sa tejomayatāṃ dadhānaḥ

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe viṣṇunā liṃgādhobhāgaśodhanavarṇanaṃnāmaikādaśo'dhyāyaḥ //