Śikṣāsamuccaya (another edition) · Part 2140
nānāsukhair nānāparyāyair nānârambaṇair nānôpakaraṇair nānāparibhogaiḥ satvānāṃ nānôpabhogaṃ gacchanti |
evam evâham imaṃ kāyaṃ caturmahābhūtasamucchrayaṃ nānāsukhair nānāparyāyair nānârambaṇair nānôpakaraṇair nānāparibhogair vistareṇa sarvasatvānām
upabhogyaṃ kariṣyāmîti |
sêmam arthavaśaṃ saṃpaśyan kāyaduṣkhatāṃ ca
pratyavekṣate
kāyaduṣkhatayā ca na parikhidyate satvâvekṣayêti ||
āryavajradhvajasūtre 'py āha ||
iti hi bodhisatvâtmānaṃ sarvasatveṣu niryātayan
sarvakuśalamūlôpakāritvena sarvasatvānāṃ kuśalamūlaiḥ samanvā-
[ Cambridge MS f15b ---> ]
haran
pradīpasamam ātmānaṃ sarvasatveṣûpanayan sukhasamam
ātmānaṃ sarvasatveṣv adhitiṣṭhan |
dharmakukṣisamam ātmānaṃ sarvajagati saṃdhārayan
ālokasamam
ātmānaṃ sarvasatveṣv anugacchan jagatpratiṣṭhāpanasamam
ātmānaṃ saṃpaśyan |
kuśalamūlapratyayabhūtam ātmānaṃ sarvajagaty anugacchan |
mitrasamam ātmānaṃ sarvasatveṣu niyojayamāno 'nuttarasukhamārgasamam ātmānaṃ sarvasatveṣu saṃdarśayamānaḥ anuttarasukhôpadhānasamam ātmānaṃ sarvasatveṣu pariśodhamānaḥ
sūryasamam ātmānaṃ sarvajagati samīkurvāṇaḥ |
evaṃdharmôpetam ātmānaṃ sarvasatveṣu prayacchan |
yathākāmakaraṇīyavaśyam ātmānaṃ sarvaloke saṃpaśyann agracaityā bhaviṣyāmaḥ ... sarvajagatsthityātmānaṃ saṃpaśyan |
samacittatāṃ sarvajagati niṣpādayan |
sarvôpakaraṇatīrtham ātmānaṃ saṃpaśyan |
sarvalokasukhadātāram ātmānaṃ pratyavekṣamāṇaḥ |
sarvajagato dānapatim ātmānam adhimucyamānaḥ
sarvalokajñānasamam ātmānaṃ kurvāṇaḥ bodhisatvacaryāprayuktam ātmānaṃ saṃjanayamānaḥ |
yathāvāditathākāritvenâtmānaṃ niyojayamānaḥ |
sarvajñatāsannāhasannadham ātmānaṃ pratyavekṣamāṇaḥ |
pūrvanimantritaṃ cittam anupālayamānaḥ |
pratipattau câtmānaṃ sthāpayamāno bo-
[ Bendall ed p23 ---> ]
dhisatvatyāgacittatāṃ manasi kurvāṇôdyānabhūtam ātmānaṃ sarvasatveṣu saṃpaśyan |
dharmaratibhūtam ātmānaṃ sarvalokeṣv ādarśayamānaḥ
[ Cambridge MS f16a ---> ]
saumanasyadātāram ātmānaṃ sarvasatvānām adhitiṣṭhan |
anantaprītisaṃjananam ātmānaṃ sarvajagato niryātayamānaḥ
sarvaśukladharmāya dvārabhūtam ātmānaṃ sarvaloke
saṃdhārayamānaḥ |
buddhabodhidātāram ātmānaṃ sarvasatvānāṃ praṇidadhat |
pitṛsamam ātmānaṃ sarvaprajāyāṃ niyojayamānaḥ |
sarvôpakaraṇâvaikalyâdhikaraṇam ātmānaṃ sarvasatvadhātau
pratiṣṭhāpayamānaḥ ||
iti hi bodhisatvâtmānam upasthāyakatvāya dadānaḥ
yācanakeṣu
nīcamanasikāracitto bhūmyâstaraṇâdhiṣṭhānacetā dharaṇisamasarvaduṣkhasahanamanasikārapravṛttaḥ
sarvasatvôpasthānâklāntamānasaprayukto bālajanaduṣkṛtasthiraḥ
sthāvarâdhivāsanajātyaḥ asthitaḥ kuśalamūlâbhiyuktaḥ
aprayuktasarvalokadhātûpasthānaḥ karṇo nāsā
saṃparityajan
yācanakebhyôpasaṃkrāntebhyo bodhisatvacaryôpāttatathāgatakulakulīnasaṃbhūtacittaḥ sarvabodhisatvânusmaraṇavihāraprasṛto 'sārāt sarvatrailokyāt sa ... tyavekṣamāṇaḥ
svaśarīrânadhyavasitasantānaḥ aniketasarvabuddhadharmânusmṛtivihāry- asārāc charīrāt sārâdānâbhiprāyêti hi
bodhisatvo jihvāṃ yācitaḥ samāno ma ... vātā premaṇīyayā
maitryôpacāravitatayā bhadre siṃhâsane rājârhe niṣādya
taṃ yācanakam abhibhāṣate dṛṣṭaḥ |
ariṣṭacitto bhūtvâkṣatacitto 'nupahatacitto mahâtman salā ... ci-
[ Cambridge MS f16b ---> ]
tto buddhavaṃśasaṃbhūtacitto 'lulitasantānacitto mahāsthāmabalâdhāno 'nadhyavasitaśarīracitto 'nabhiniviṣṭavacanacitto jānumaṇḍalapraṣṭhitakāyo bhūtvā svakān mukhāj jihvā ... yācanakasya sarvaśarīram
adhīnaṃ kṛtvā vācaṃ pramuñcan snigdhāṃ mṛdvīṃ premaṇīyāṃ maitryôpacārāṃ |
gṛhāṇa tvaṃ mama jihvāṃ yathā kāmakaraṇīyāṃ kuru |
tathā kuru yathā tvaṃ prīto bhavasi
[ Bendall ed p24 ---> ]
prītamānasâtmanā
pramudito hṛṣṭaḥ prītisaumanasyajātêti sa śiraḥ
parityajan
sarvadharmâgraśiraḥ paramajñānam avataran
sarvasatvaparitrāṇa śirobodhi ... gacchan
sarvajagadagryaśiraḥ
anupamajñānam abhilaṣan sarvadikchiraḥ prāptuṃ jñānarājam
adhimucyamāno 'nuttarasarvadharmâiśvaryaśīrṣatāṃ paripūrayitukāmo 'nantayācanakaprītiparisphuṭacetā |
iti hi bodhisatvo hastapādān parityajan yācanakebhyaḥ
śraddhāhastaprayuktenânugraha cāritreṇa
bodhisatvasiṃhavikramatyāgapratatapāṇinā
vyavasargâbhiratena
hastapādaparityāgena mahāpratiṣṭhānakramatalavyatihāreṇa
bodhisatvacaryâdhyavasāyena vedanânupahatatayā
dānaprasādaśaktyā vimalacittôtpādasaṃvaro niṣparyavasthānajñā-
[ Cambridge MS f17a ---> ]
nadharmaśarīrâchinnâbhinnâluptakāyasaṃjñaḥ anīcacittaḥ sarvamārakarmâkalyāṇamitrôpastabdhavṛṃhitacetāḥ
sarvabodhisatvasaṃvarṇitâikatyāganiryāṇêti hi bodhisatvaḥ svaśarīram ākṣipya rudhiram
anuprayacchan yācanakebhyaḥ praharṣitabodhicitto |
bodhisatvacaryâbhilaṣitacitto 'paryāttaveditacittaḥ
sarvayācanakâbhilaṣitacittaḥ sarvapratigrāhakâvidviṣṭacittaḥ
sarvabodhisatvatyāgapratipatpratipanno 'nivarttyayā
prītiprasrabdhyā svaśarīrânapekṣacittaḥ svaśarīrād rudhiram
anuprayacchan jñānâyatanamahāyānaprasṛtacetā mahāyānâvinaṣṭamanêṣṭamanās tuṣṭamanāḥ prītamanāḥ
muditamanā maitry-manāḥ sukhamanāḥ prasannamanāḥ
pramuditaprītisaumanasyajāto majjāmāṃsaṃ svaśarīrāt parityajan
yācanakebhyaḥ kalyāṇatyāgayā |
yācakâbhilaṣitayā vācā tān yācakān abhilapan |
gṛhṇantu bhavanto mama śarīrān majjāmāṃsaṃ yathā
kāmakaruṇāyā tulyaprītivivarddhanena tyāgacittena |
bodhisatvavijñagaṇaniṣevitena mahākuśalamūlena loka-
[ Bendall ed p25 ---> ]
malâpakarṣitena pravareṇâdhyāśayena |
sarvabodhisatvasamatôpāttair mahādānârambhair manasâkāṅkṣitaiḥ sarvayācakair ananutāpyacittair dānavastubhiḥ
apratyavekṣitena karmavipākapratyayena
sarvalokadhātvavimukhayā
sarvabuddhakṣetrâlaṃkāravyūhapūjayā
sarvajagadabhimukhayā
karuṇāparitrāṇatayā |
sarvabuddhabodhyabhimukhayā |
daśabala ...
[ Cambridge MS f17b ---> ]
cāraṇayâtītânāgatapratyutpannasarvabodhisatvâbhimukhayâikakuśalamūlaparicaryayā sarvavaiśāradyâbhimukhenârṣabhasiṃhanādanadanena tryadhvâbhimukhena |
sarvâdhvasamatājñānena ... lokâbhimukhenâparântakoṭīgatakalpavyavasāyena bodhisatvapraṇidhānenâparitrasyanâbhimukhenâkhedacittôtpādena bodhisatvaḥ svahṛdayaṃ parityajan
yācanakebhyo dānavaśaśikṣitacittaḥ
pāramitāniṣpādanacittaḥ
sarvabodhisatvadānânuddhatasupratiṣṭhitacittaḥ |
adhiṣṭhānasarvayācanakapratimānanacittaḥ |
adhyāśayaṃ pariśodhayamānaḥ |
sarvajagatparipācananidānaṃ mahāpraṇidhānaṃ pratipadyamāno bodhisatvacaryāyāṃ saṃvasamānaḥ sarvajñatāsaṃbhāraṃ saṃbharamāṇaḥ praṇidhim ariñcan so 'tra yakṛtbukkāphupphuṣaṃ yācakebhyaḥ parityajan yācanakâbhiprasannayā
dṛṣṭyā
prasannaprītyākārair netrair bodhisatvaniryātena premṇâvyutthitamanasikāreṇa tyāgenâsārāt kāyāt
supratyavekṣitena sārâdānacittena śmaśānaparyantena
kāyânusmṛtimanasikāreṇa vṛkaśṛgālaśvabhakṣyaṃ śarīraṃ pratyavekṣamāṇaḥ parabhaktimanasikṛtayā |
śarīrânityatayâpaviddhaśarīreṇa parabhaktacetanena
evaṃ dharmamanasikāraprayukto bodhisatvas tān yācanakān
animiṣaṃ prekṣamāṇâivaṃ cittam utpādayati |
yadi câham etadyācanakasyâitaccharīrād antraṃ yakṛtbukkāphuṣphuṣaṃ dadyāṃ |
yadi vā na dadyāṃ |
āyuḥkṣayaparyante nâiṣo-
[ Cambridge MS f18a ---> ]
nityaḥ śmaśānaparyavasāna-
[ Bendall ed p26 ---> ]
iti |
sâivaṃ manasikārasaṃtoṣitena santānenâivaṃ dharmajñānenâśayena kalyāṇamitrasaṃjñâdhiṣṭhitena
yācanakadarśanenâsārāt kāyāt sāram ādātukāmo dharmakāmatayā
svamāṃsān nakhaṃ parityajann eva tatkuśalamūlaṃ pariṇāmayatîty ātmabhāvôtsargaṃ kṛtvā ||
bhogapuṇyôtsargo 'py atrâivôkteḥ |
iti hi bodhisatvo nānādakṣiṇīyapratigrāhakeṣv anyânyapudgaladigāgateṣv aprameyakṛpaṇavanīpakeṣu
bodhisatvaśravâgateṣu bodhisatvaśabdaṃ śrutvâgateṣu
bodhisatvapratyayâvakāśagateṣu bodhisatvadānapūrvaṃ praṇidhānaśruteṣu |
bodhisatvapraṇidhānacittanimantriteṣu |
sarvatyāgamanasâbhilaṣiteṣu
tṛptayācanakapratimānanācetanâgatayācanakakṣamāpaṇacetano |
mayâiva tatra diśaṃ gatvā yūyaṃ pratimānayitavyâbhaviṣyata yena yuṣmākam āgamanaklamo na syāt |
evaṃ samṛddhapraṇipātena kṣamayati sarvayācanakān
kṣamayitvā
snāpayitvā viśrāmitaśarīrān kṛtvā tebhyo yadṛcchayôpakaraṇaṃ pratipādayati |
yad idaṃ maṇirathān
jambudvīpakalyāṇakanyāratnaparipūrṇān
yad idaṃ suvarṇarathān
janapadaviśuddhakanyāratnaparipūrṇān |
yad idaṃ vaiḍūryarathān vânukulagītavādyasaṃpravāditaparipūrṇān |
evaṃ sphaṭikarathān
sumukhasuveśadhārisvalaṃkṛtarūpān
apratikūladarśanacaturakanyāratnaparipūrṇān iti |
tathâtrâiva deśitaṃ maṇirathān vā dadānaḥ
sarvaratnajālasaṃchannān ājāneyahastyupetān |
[ Cambridge MS f18b ---> ]
savāhanān |
candanarathān dadāno ratnacakrarathyaprayuktān
ratnasiṃhâsanapratiṣṭhitān yāvan nānāratnachatrasaṃchannavyūhān
ratnavitānavitatasaṃchannān dhvajapatākâlaṃkṛtacaturdi-
[ Bendall ed p27 ---> ]
kkān
nānāgandhavidhūpita ... sāragandhânulepânuliptān |
sarvapuṣpavyūhâvakīrṇān kanyāśatasahasraratnasūtraprakarṣitān abhrāntagamanān abhrântasamavāhanaprayuktān |
yāvad apratikūlamanojñapravātagandhān
suduhitṛputravacanôpacāraprayuktān |
vividhagandhacūrṇasambhṛtakṛtôpacārān iti ||
punar atrâivâha |
ātmānaṃ ca sarvasatvānāṃ niryātayann upasthānaṃ vā
sarvabuddhānām upādadāno rājyaṃ vā parityajan
paṭabhedakaṃ vā nagararājadhānīṃ sarvâlaṃkārabhūṣitāṃ yathârhaṃ vā yācanakeṣu sarvaparivāraṃ parityajan
putraduhitṛbhāryāṃ vā dadāno yācanakebhyaḥ sarvagṛhaṃ vâpasṛjan |
yāvat sarvôpabhogaparibhogān vā dadānaḥ |
evaṃ pānadānaṃ rasadānam api bodhisatvo dadāno vividhān
kalyāṇān udārān viśuddhān avikalāṃs tiktāṃl lavaṇān
kaṭakān kaṣāyān nānārasâgrôpetān susnigdhān
vividharasavidhinôpetān dhātukṣobhaṇasamatāsthāpanān
cittaśarīrabalôpastambhanān prītiprasādaprāmodyakalpatājananān |
yāvat sarvaparôpakramapratiṣedhakān
sarvavyādhisamanârogyasaṃjananān |
evaṃ vastradānaṃ puṣpadānaṃ gandhadānaṃ vilepanadānaṃ mālyadānaṃ |
śayanadānam āvāsadānam apāśrayadānaṃ pradīpadānaṃ ca |
glānapratyayabhaiṣajya-
[ Cambridge MS f18b ---> ]
pariṣkārān bodhisatvo 'nuprayacchan
yāvan nānābhājanāni vividhasaṃbhārāṇy anekakāṃsyapātrīr aprameyasaṃbhārôpacitā hiraṇyasuvarṇarūpyacūrṇaparipūrṇās tāni buddhebhyo bhagavadbhyo dadāno 'cintyadakṣiṇīyâdhimuktacetā bodhisatvaratnebhyo vā dadānaḥ |
kalyāṇamitrasudurlabhacittôtpādenâryasaṃghāya vā
dadānaḥ |
buddhaśāsanôpastambhāya pudgalāya vā dadānaḥ |
śrāvakapratyekabuddhebhyo vâryaguṇasuprasannacittatayā
mātāpitṛbhyāṃ dadāno |
guruśuśrūṣôpasthānacittatayâcāryagurudakṣiṇīyebhyo vā
dadānas tatra tatra gurusaṃbhārâvavādaśikṣaṇaprayuktaḥ |
aśanavasanaṃ vā kṛpaṇavanīpakayācanakebhyo dadānaḥ |
sarvasatvâpratihatacakṣur maitrīparibhāvitacittatayā |
peyālaṃ ||
iti hi bodhisatvo hastyājāneyān dadānaḥ
saptâṅgasupratiṣṭhitān |
ṣaṣṭihā-
[ Bendall ed p28 ---> ]
yanān ṣaḍgantrôpetān padmavarṇān mukhaviśuddhān
suvarṇâlaṃkārān hemajālapraticchannaśarīrān
nānāratnavicitrâlaṃkārajālaśuṇḍaprakṣiptavyūhān
suvarṇakalyāṇān
kalyāṇacārudarśanān |
aklāntayojanasahasragamanôpacārān aśvâjāneyān vā
dadānaḥ |
sukhavāhanasukhaśarīrôpetān anujavasaṃpannāṃś caturdiggamanâhārajavôpetān ārohasaṃpannān divyakalyāṇacārusadṛśasarvavibhūṣaṇôpetān |
sa tān dadānaḥ parityajan gauraveṇa gurujanebhyaḥ
kalyāṇamitramātāpitṛbhyaḥ kṛpaṇavanīpakayācanakebhyaḥ
sarvajagatpratigrāhakabhyo muktacittayā dadāno |
nâgṛhītacittatayâvasṛjan mahākaruṇāparisphuṭena
santānena mahātyāgaparimāṇabo-
[ Cambridge MS f19b ---> ]
dhisatvaguneṣu pratipadyamāno 'bhijātabodhisatvâdhyāśayān pariśodhayamāno yāvad iti hi
bodhisatvâsanadānaṃ dadānaḥ parityajan
rājabhadrâsanāni
vaiḍūryapādakāni siṃhapratiṣṭhitāni
suvarṇasūtraratnajālavitānāny anekacīvarasparśôpetaprajñaptāni
sarvasāragandhavāsitôpacārāṇi vicitramaṇirājasamucchritadhvajāny anekaratnakoṭīniyutaśatasahasrâlaṃkāravyūhāni
hemajālavitānavitatāni
suvarṇakiṅkiṇījālasaṃghaṭitamanojñanādanirghoṣaśabdāni mahāntyâsanāny abhyudgato dviddhacakṣurdaśanāny ekachatramahāpṛthivy-anuśāsananiṣadanâbhiṣiktāni |
sarvarājyâiśvaryâdhipateyaniyataniṣadyâpratihatacakraśāsanânuśāsanasarvarājâdhipateye pravarttate |
evaṃ yāvad iti hi bodhisatvaś chatrāṇi dadānaḥ parityajan
mahāratnavyūhapratimaṇḍitāni ratnadaṇḍāni
kiṅkiṇījālasaṃchannāni |
ratnasūtrakarṇakaṇṭhâva-
[ Bendall ed p29 ---> ]
līvināmitavaiḍūryamaṇihārâbhipralambitāni nandīghoṣamanojñaśabdôpacārāṇi
hemajālâbhyantaraviśuddhachadanāni
ratnaśalākâlaṃkāraśatasahasravitatāni ratnakoṣasandhāritāny agurucandanāny ekasāravaragandhakoṭīniyutaśatasahasravidhūpitavāsitôpacārāṇi
jāmbunadaprabhāsvaraśuddhāni |
tādṛśānāṃ chatrāṇām anekakoṭīniyutaśatasahasrâlaṃkārāṇāṃ tadatiriktāni câsaṃkhyeyakoṭīniyutaśatasahasrâlaṃkārāṇy anapekṣacitto dadānaḥ parityajann avasṛjann anuprayacchan saṃmukhībhūtebhyo vā satvasārebhyo nirvṛtānāṃ vā tathāgatānāṃ caityâlaṃkārāya |
dharmaparyeṣṭaye bodhisatvakalyāṇamitre-
[ Cambridge MS f20a ---> ]
bhyo vâbhijātabodhisatvadharmabhāṇakebhyo vā mātāpitṛbhyāṃ vā saṃgharatne
vā
sarvabuddhaśāsane vā yāvat sarvapratigrāhakebhyaḥ sâivaṃ tatkuśalamūlaṃ pariṇāmayati ||
yathā tāvat prathamāyām eva pariṇāmanāyāṃ sarvakuśalamūlaprastāveṣûpadiṣṭaṃ |
evaṃ praṇidhānam utpādayati |
katham etāni kuśalamūlāni sarvajagadupajīvyāny upakāribhūtāni
bhaveyur viśuddhadharmaparyavasānāni yena sarvasatvānām
etaiḥ
kuśalamūlair narakâpāyapratiprasrabdhir bhavati |
tairyagyonikayāmalaukikād duṣkhaskandhān nivarttayeyuḥ |
sa tāni kuśalamūlāni pariṇāmayann evaṃ tatkuśalamūlaṃ pariṇāmayati |
anenâhaṃ kuśalamūlena sarvasatvānāṃ nayanaṃ bhaveyaṃ sarvaduṣkhaskandhavinivarttanāya |
sarvasatvānāṃ trāṇaṃ bhaveyaṃ sarvakleśaparimocanatayā |
sarvasatvānāṃ śaraṇaṃ bhaveyaṃ sarvabhayârakṣaṇatayā |
sarvasatvānāṃ gatir bhaveyaṃ sarvabhūmyanugamanatayā |
sarvasatvānāṃ parāyaṇaṃ bhaveyam
atyantayogakṣemapratilambhatayā |
sarvasatvānāṃ āloko bhaveyaṃ vitimirajñānasaṃdarśanatayā |
sarvasatvānāṃ ulkā bhaveyam
avidyātamoandhakāravinivarttanatayā |
sarvasatvānāṃ pradyoto bhaveyam
atyantaviśuddhipratiṣṭhāpanatayā |
sarvasatvānāṃ nāyako bhaveyam
acintyadharmanayâvatāraṇatayā |
sarvasatvānāṃ pariṇāyako bhaveyam
anāvaraṇajñānaskandhôpanayanatayā |
peyālaṃ ||
tac câdhyāśayataḥ pariṇāmayati na vacanamātreṇa |
tac côdagracittaḥ pariṇāmayati |
hṛṣṭacittaḥ pariṇāmayati |
prasannacittaḥ pariṇāmayati |
pramu-
[ Bendall ed p30 ---> ]
ditacittaḥ snigdhacittaḥ pariṇāmayati |
maitracittaḥ prema-
[ Cambridge MS f20b ---> ]
cittaḥ anugrahacitto hitacittaḥ sukhacittaḥ
pariṇāmayati |
tac câivaṃ pariṇāmayati |
idaṃ mama kuśalamūlaṃ sarvasatvānāṃ gativiśuddhaye
saṃvarteta |
upapattiviśuddhaye saṃvartteta |
puṇyamāhātmyaviśuddhaye saṃvartteta |
anabhibhūtatāyāṃ saṃvartteta |
aparyādānatāyāṃ saṃvartteta |
durāsadacittatāyāṃ saṃvartteta |
smṛtyapramoṣatāyāṃ saṃvartteta |
gatimativiniścayatāyāṃ saṃvartteta |
buddhyapramāṇatāyāṃ saṃvartteta |
kāyakarmamanaskarmasarvaguṇâlaṃkāraparipūryāṃ saṃvartteta ||
anena me kuśalamūlena te sarvasatvāḥ sarvabuddhān
ārāgayeyur ārāgayitvā ca mā virāgayeyuḥ |
teṣu ca buddheṣu bhagavatsu prasādam abhedyaṃ pratilabheran |
teṣāṃ ca tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānām antike
dharmadeśanāṃ śṛṇuyuḥ |
śrutvā ca sarvā vimatīr vinivarttayeyuḥ |
yathāśrutaṃ ca saṃdhārayeyuḥ |
sandhārayantaś ca pratipattyā saṃpādayeyuḥ |
tāṃś ca tathāgatān ārādhayeyuḥ |
cittakarmaṇyatāṃ ca pratilabheran |
anavadyāni karmāṇi samudānayeyuḥ |
mahatsu ca kuśalamūleṣv ātmānaṃ pratiṣṭhāpayeyur atyantaṃ ca
dāridryaṃ vinivarttayeyuḥ sapta dhanapratilambhāṃś ca
paripūrayeyuḥ sarvabuddhānāṃ cânuśikṣayeyuḥ
kalyāṇêndriyapratilambhaṃ câdhigaccheyuḥ |
udārâdhimuktisamatāṃ ca pariniṣpādayeyuḥ |
sarvajñajñāne câvakāśaṃ pratilabheran |
apratihatacakṣuṣmattāṃ ca sarvajagaty utpādayeyuḥ |
lakṣaṇâlaṃkṛtatāṃ ca kāyapratipūriṃ pratilabheran |
sarvaguṇâlaṅkāraṃ ca vākyaviśuddhiṃ pari-
[ Cambridge MS f21a ---> ]
gṛhṇīyuḥ |
saṃvṛtêndriyatāṃ daśabalaprayuktāṃ cittakalyatāṃ samudānayeyuḥ |
ani-
[ Bendall ed p31 ---> ]
ścitavihāratāṃ ca paripūrayeyuḥ |
yena ca sukhôpadhānena sarvabuddhāḥ samanvāgatās tatsukhôpadhānapratilabdhāḥ sarvasatvā bhaveyur iti ||
yathā ṣaṣṭhī pariṇāmanôktena vidhinā pariṇāmayati |
sarvasatvā |
jñānâhārād bhavantu asaṅgaprayuktacetasaḥ |
āhāraprajñâtāpino 'nadhyavasitâhārāḥ
prītibhakṣānirāmiṣâhārā yāvat kāmatṛṣṇāvinivarttakāḥ |
sarvasatvāḥ dharmarasameghapravarṣakā bhavantu |
anuttaradharmaratiprīṇitasantānāḥ |
sarvasatvāḥ sarvarasâgrajihvā bhavantu rasanimittā grahītāraḥ sarvabuddhadharmacittanaprayuktāḥ
avipannayānâgrayānôttamayānāḥ śīghrayānā mahāyānāḥ |
sarvasatvâtṛptadarśanā bhavantu
buddhaprītipratilabdhāḥ |
sarvasatvāḥ sarvakalyāṇamitradarśanânupahatasantānā bhavantu |
sarvasatvâgadabhaiṣajyarājôpadarśanā bhavantu |
sarvasatvāḥ kleśaviṣavinivarttakāḥ |
sarvasatvâdityamaṇḍalôdgatadarśanā bhavantu
sarvasatvatamastimirapaṭalavidhamanatvāt ||
evam ātmānam upanidhāya svabhāvanânukūlyena paṭhitavyaṃ |
sarvasatvānām abhiruciradarśanatāyāṃ pariṇāmayāmi |
saumanasyadarśanatāyāṃ kalyāṇadarśanatāyāṃ pariṇāmayāmi |
abhilaṣitadarśanatāyāṃ praharṣitadarśanatāyāṃ daurmanasyâdarśanatāyāṃ buddhadarśanôpetāyāṃ pariṇāmayāmi ||
sarvasatvāḥ śīlagandhôpetā bhavantv anācchedyaśīlā bodhisatvapāramitāśīlā-
[ Cambridge MS f21b ---> ]
ḥ ||
sarvasatvā dānavāsitā bhavantu sarvatyāgaparityāginaḥ |
sarvasatvāḥ kśāntivāsitā bhavantu
akṣobhyacetanāpratilabdhāḥ |
sarvasatvā vīryavāsitā bhavantu
mahāvīryayānasannaddhāḥ |
sarvasatvā dhyānavāsitā bhavantu
pratyutpannabuddhasaṃmukhībhāvasthitāḥ samādhipratilabdhāḥ |
sarvasatvā bodhisatvapariṇāmanāvāsitā bhavantu
sarvasatvāḥ
sarvaśukladharmavāsitā bhavantu
sarvâkuśaladharmaprahīṇāḥ |
sarvasatvā divyaśayanapratilabdhā bhavantu
mahājñānâdhigamāya |
sarvasatvâryaśayana-
[ Bendall ed p32 ---> ]
pratilabdhā bhavantu |
niḥpṛthagjanabodhicittâvāsanatvāt sarvasatvāḥ
sukhaśayanapratilabdhā bhavantu |
sarvasaṃsārâvacaraduḥkhaparivarjanatvāt sarvasatvāḥ
kṣemaśayanapratilabdhā bhavantu dharmakāmasparśôpetāḥ |
sarvasatvāḥ pariśuddhabuddhakṣetrâvabhāsā bhavantu
guṇavāsasuprayuktâryâvāsaniketôccalitāḥ |
anuttarasarvabuddhâvāsâvirahitāḥ |
sarvasatvā buddhôpaniścayavihāriṇo bhavantu |
sarvasatvânantâlokā bhavantu sarvabuddhadharmeṣu
sarvasatvâpratihatâvabhāsā bhavantu sarvadharmadhātvekaspharaṇāḥ |
sarvasatvârogyaśarīrā bhavantu
tathāgatakāyapratilabdhāḥ |
sarvasatvā bhaiṣajyarājôpamā bhavantu
atyantâkalpanadharmāṇaḥ |
sarvasatvâpratihatabhaiṣajyastambhôpamā bhavantu
jagaccikitsāpratipannāḥ |
sarvasatvā rogaśalyaniruddhā bhavantu
sarvajñârogyapratilabdhāḥ |
sarvasatvāḥ saravjagadbhaiṣajyakuśalā bhavantu
yathâśayabhaiṣajyaprayogasaṃprayoktā-
[ Cambridge MS f22a ---> ]
raḥ ||
sarvasattveṣu sarvarogavinivarttanāya pariṇāmayāmi |
sarvasattveṣv aparyantasthāmabalaśarīratāyāṃ pariṇāmayāmi |
sarvasatvānāṃ cakravāḍaparvatânavamardyakāyabalôpapattaye
pariṇāmayāmi |
sarvasatvānāṃ sarvabalôpastambhanâtṛptāyāṃ pariṇāmayāmi ||
sarvasatvâpramāṇabhājanā bhavantv ākāśadhātuvipulāḥ
smṛtîndriyôpetāḥ
sarvalaukikalokôttarabhāṣasaṃgrahaṇād grahaṇasmṛtyasaṃpramūḍhāḥ |
sarvasatvāḥ kalyāṇaviśuddhibhāvanā bhavantu |
atītânāgatapratyutpannasarvabuddhabodhyabhedaprasādagrāhiṇaḥ |
sarvasatvā kāmaṅgamā bhavantu
sarvatragāminībuddhabhūmipratilabdhāḥ |
sarvasatvāḥ sarvasattveṣv apratihatacittā bhavantu |
sarvasatvânābhogasarvabuddhakṣetraparisphuṭagamanā bhavantu |
ekacittakṣaṇasarvadharmavikramāḥ |
sarvasatvāḥ śrāntâklāntasarvalokadhātugamanā bhavantu |
aviśrāmyamānamanomayakāyapratilabdhāḥ |
[ Bendall ed p33 ---> ]
sarvasatvāḥ sukhagamanamuktā bhavantu
sarvabodhisatvacaryânupraveśinaḥ |
anena kuśalamūlena sarvasatvāḥ kalyāṇamitrâtyāgacittânutsṛṣṭā bhavantu kṛtajñāḥ kṛtânupālanatayā |
sarvasatvāḥ kalyāṇamitraiḥ sahâikârthā bhavantu
sabhāgakuśalamūlasaṃgrahaṇatayā |
sarvasatvāḥ kalyāṇâśayā bhavantu
kalyāṇamitrasaṃvasanasaṃpadavihārânudhanvanatayā |
sarvasatvāḥ kalyāṇamitrakuśalamūlakarmavipākaviśuddhā bhavantv ekapraṇidhānāḥ |
sarvasatvā mahāyānâbhiraktāḥ saṃ-
[ Cambridge MS f22b ---> ]
prasthitā bhavantv aviṣkambhitayānasarvajñatāparyavasānāḥ |
sarvasatvāḥ pracchāditakuśalamūlā bhavantu
sarvabuddhâvasthāgopanapratilabdhāḥ |
sarvasatvā guṇajñānâbhicchāditā bhavantu
sarvalokôpakleśavyapavṛttāḥ |
sarvasatvâcchinnâvikṣiptaśukladharmāṇo bhavantv avipannabuddhadharmapravāhāḥ |
sarvasatvāś chatrabhūtā bhavantu daśabalavitānânvitāḥ |
sarvasatvâtyantabodhyāsanapratilabdhā bhavantu |
sarvasatvā buddhavikrāntisiṃhâsanapratilabdhā bhavantu
sarvajagadavalokanīyêti ||
āryagaganagañjasūtre 'py āha |
mā bhūt tan mama kuśalamūlaṃ dharmajñānakauśalyaṃ vā
yan na
sarvasattvôpajīvyaṃ syād iti ||
atītânāgataśubhôtsargas tv āryâkṣayamatisūtre
abhihitaḥ |
kuśalānāṃ ca cittacaitasikānānām anusmṛtir anusmṛtya ca
bodhipariṇāmanā |
idam atītakauśalyaṃ |
yo 'nāgatānāṃ kuśalamūlānāṃ nidhyaptibodher āmukhīkarmasamanvāhāraḥ |
ye me utpatsyante kuśalāś cittôtpādās tān anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmiṣyāmîtîdam anāgatakauśalyaṃ ||
tad evaṃ caitasike-
[ Bendall ed p34 ---> ]
nâbhyāsena sarvatyāgâdhimuktiṃ paripūrye
tyāgacittavegâpannena kāyaprayogeṇôtsṛṣṭasarvaparigrahaḥ |
sarvaparigrahamūlād bhavaduṣkhād vimukto muktêty ucyate |
anuttarāṃś câprameyâsaṃkhyeyān kalpān
nānâkārânantān laukikalokôttarān
sukhasaṃpatpravarṣān
anubhavati |
tena câtmabhāvâdinā [[DOUBT]] vaḍiṣâmiṣenêva
svayam
anabhigatôpabhogenâpy ākṛṣya parān api tārayati ||
atâiva-
[ Cambridge MS f23a ---> ]
uktaṃ ratnameghe |
dānaṃ hi bodhisatvasya bodhir iti ||
śikṣāsamuccaye dānapāramitā prathamaḥ paricchedaḥ ||
śīlapāramitāyāṃ saddharmaparigraho nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ ||
evam eṣām ātmabhāvâdīnām utsṛṣṭānām api rakṣā kāryā |
kuto |
yasmāt ||
paribhogāya satvā nāmâtmabhāvâdi dīyate |
arakṣite kuto bhogaḥ |
kiṃ dattaṃ yan na bhujyate ||
tasmāt satvôpabhogârtham ātmabhāvâdi pālayet ||
uktaṃ hi bodhisatvaprātimokṣe |
paraṃ śāriputra rakṣiṣyāmîty ātmā rakṣitavyaḥ |
evaṃrūpayā śāriputra hitâiṣikatayā samanvāgato bodhisatvo jīvitahetor api pāpaṃ karma na karotîti ||
vīradattaparipṛcchāyām apy āha |
śakaṭam iva bhārôdvahanârthaṃ kevalaṃ dharmabuddhinā vāḍhavyam
iti |
tathâkṣayamatisūtre 'pi |
kāyaduṣkhatayā ca na parikhidyate satvâvekṣatayêti ||
tac câtmabhāvâdikaṃ kathaṃ pālayet |
kalyāṇamitrânutsarjanāt |
yathôktam āryagaṇḍavyūhe āryaśrīsaṃbhavena ||
kalyāṇamitrasandhāritāḥ kulaputra bodhisatvā na patanti
durgati-
[ Bendall ed p35 ---> ]
ṣu |
kalyāṇamitrasamanvāhṛtā [[DOUBT]] nâtikrāmanti bodhisatvaśikṣāṃ |
kalyāṇamitrapraticchannâbhyudgatā bhavanti lokāt
kalyāṇamitraparyupāsitā bodhisatvâsaṃpramoṣacāriṇo bhavanti sarvabodhisatvacaryāsu |
kalyāṇamitraparigṛhītāḥ bodhisatvā durddharṣā bhavanti
karmakleśaiḥ |
sambodhakāḥ kalyāṇamitrâkaraṇīyānāṃ sannivārakāḥ
pramādasthānāt |
niṣkāsayitāraḥ saṃsārapurāt |
tasmāt tarhi kulaputrâivaṃ manasikārāt pratipraśrabdhena
kalyāṇamitrāṇy upasaṃ-
[ Cambridge MS f23b ---> ]
kramitavyāni |
pṛthivīsamacittena sarvabhāravahanâpariṇamanatayā
vajrasamacittenâbhedyâśayatayā |
cakravāḍasamacittena sarvaduṣkhâsaṃpravedhanatayā |
lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānâjugupsanatayā |
rajoharaṇasamacittena mānâtimānavivarjanatayā |
yānasamacittena gurubhāranirvahanatayā |
śvasamacittenâkrudhyanatayā |
nausamacittena gamanâgamanâparitra-
[ Bendall ed p36 ---> ]
syanatayā |
suputrasadṛśena kalyāṇamitramukhavīkṣaṇatayā |
ātmani ca te kulaputrâturasaṃjñôtpādayitavyā |
kalyāṇamitreṣu ca vaidyasaṃjñā |
anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā |
pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā |
ātmani ca te kulaputra bhīrusaṃjñôtpādayitavyā |
kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā |
anuśāsanīṣu praharaṇasamjñā |
pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñā ||
atrâiva vācanôpāsikāvimokṣe varṇitaṃ |
kalyāṇamitrânuśāsanīpratipannasya kulaputra bodhisatvasya buddhā bhagavanto 'bhirāddhacittā bhavanti |
kalyāṇamitravacanâvilomasthāyino bodhisatvasya sarvajñatâsannībhavati |
kalyāṇamitravacanâvicikitsakasyâsannībhavanti
kalyāṇamitrāṇi |
kalyāṇamitramanasikārâvirahitasya sarvârthâbhimukhā bhavantîti |
atâivâryasudhanaḥ sāradhvajasya bhikṣoḥ pādau śirasâbhivandyânekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkrṭya
sāradhvajaṃ bhikṣum avalokya praṇipatya punaḥ punar avalokayan
niyataṃ praṇipatan
[ Cambridge MS f24a ---> ]
namasyann avanaman manasi kurvan cintayan bhāvayan
paribhāvayann udānam udānayan hākkāraṃ kurvan |
guṇān abhimukhīkurvan nigamayann atra sann anusmaran dṛḍhīkurvann avijahan manasâgamayann upanibadhnan praṇidhiṃ samavasaran
darśanam abhilaṣan svaranimittam udgṛhṇan yāvat tasyântikāt
prakrāntaḥ |
tathā kalyāṇamitrâgataṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyann aśrumukho rudan yāvan meghasya dramitasyântikāt prakrāntaḥ ||
bodhisatvapratimokṣe 'py uktaṃ |
iha śāriputra bodhisatvo dharmakāmatayā nâsti tal loke
[ Bendall ed p37 ---> ]
ratnaṃ yan na parityajati |
nâsti tat kāyôpasthānaṃ yan na karoti |
nâsti taj jaṅghāpreṣaṇaṃ yan nôtsahate |
nâsti tad vākkarma yan nôtsahate
ācāryôpādhyāyagauravatayā ||
peyālaṃ ||
tat kasya hetoḥ |
bandhacchedāyâiṣa dharmaḥ saṃvartate |
jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduṣkhadaurmanasyacchedāyâiṣa dharmaḥ saṃvartatae iti ratnacittam utpādya bhaiṣajyacittam
utpādya |
sarvasatvānāṃ glānyavyupaśamāyâiṣa dharmaḥ saṃvartatae iti |
eṣṭavyaś câsmābhiḥ sarvasatvānāṃ glānyavyupaśamāyâivaṃrūpo dharmêti ||
ugradattaparipṛcchāyām apy uktaṃ |
sacet punar gṛhapate pāṭhasvâdhyāyârthiko bodhisatvaḥ
kasyacid antikāc catuṣpādikāṃ gāthāṃ śṛṇuyād uddiśed vôdgṛhṇīyād dānaśīlakṣāntivīryadhyānaprajñāsaṃprayuktāṃ bodhisatvasaṃbhārôpacayaṃ vā tena tasminn ācārye dharmagauravaṃ karaṇīyaṃ yāvadbhir nāmapadavyañjana ...
[ Cambridge MS f24b ---> ]
gāthôddiṣṭā |
yadi tāvatâivaṃ kalpāṃs tasyâcāryasyôpasthānaparicaryāṃ kuryād aśaṭhatayā
sarvalābhasatkārapūjayā |
adyâpi gṛhapate na pratipūritam ācāryasyâcāryagauravaṃ bhavati |
kaḥ punar vādo dharmagauravaṃ ||
prajñāpāramitāyām aṣṭasahasrikāyām apy uktaṃ |
kalyāṇamitreṣu ca tvayā kulaputra tīvraṃ gauravam utpādayitavyaṃ |
prema ca karaṇīyaṃ |
atha khalu sadāprarudito bo-
[ Bendall ed p38 ---> ]
dhisatvo mahāsatvâivaṃrūpair guṇair gauravamanasikārair gacchann anupūrveṇânyatamanagaram
anuprāptas |
tatra tasyântarāyaṇamadhyagatasyâitad abhūt |
yan nv aham imam ātmabhāvaṃ vikrīyânena mūlyena dharmodgatasya
bodhisatvasya mahāsatvasya satkāraṃ kuryāṃ |
dīrgharātraṃ hi mamâtmabhāvasahasrāṇi bhagnāni kṣīṇāni
vikrītāni punar aparimāṇe saṃsāre 'parimāṇāni yāni mayā
kāmahetoḥ kāmanidānam anubhūtāni na punar evaṃrūpāṇāṃ dharmāṇāṃ kṛtaśâivaṃrūpāṇāṃ vā satvānāṃ satkārāya ||
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvo 'ntarāyaṇamadhyagataḥ śabdam udīrayām āsa ghoṣam anuśrāvayām
āsa |
kaḥ puruṣeṇârthikaḥ kaḥ puruṣeṇârthikêti peyālaṃ |
atha khalu māraḥ pāpīyān brāhmaṇagṛhapatikāṃs tathā
samupasthāpayām āsa yathā taṃ ghoṣaṃ nâśrauṣuḥ |
yadâtmanaḥ krāyakaṃ na labhate tadâikântaṃ gatvā
prārodīd aśrūṇi ca prāvarttayad evaṃ câvadad |
aho vatâsmākaṃ durlabhā lābhā ye vayam ātmabhāvasyâpi
kretāraṃ na labhāmahe |
atha khalu śakro de-
[ Cambridge MS f25a ---> ]
vānām indro māṇavakarūpeṇa yāvat
sadāpraruditaṃ bodhisatvaṃ mahāsatvam etad avocat |
kiṃ tvaṃ kulaputra dīnamanôtkaṇṭhitamānaso 'śrūṇi
pravarttayamānaḥ sthitaḥ ||
sadāpraruditâivam āha |
ahaṃ māṇavaka dharmakāmatayêmam ātmabhāvaṃ vikrīya
dharmapūjāṃ karttukāmaḥ so 'ham asya krāyakaṃ na labhe |
peyālaṃ ||
atha khalu sa māṇavakaḥ sadāpraruditaṃ bodhisatvaṃ mahāsatvam
etad avocat |
na mama kulaputra puruṣeṇa kṛtyam api tu khalu punaḥ pitur me yajño yaṣṭavyaḥ |
tatra me puruṣasya hṛdayena kṛtyaṃ lohitena câsthimajjayā ca |
tad dāsyasi tvaṃ krayeṇa ||
atha khalu sadāpraruditasyâitad abhūt |
lābhā me sulabdhāḥ pariniṣpannaṃ câtmānaṃ jāne
prajñāpāramitôpāyakauśalyeṣu |
yan mayâtmanaḥ krāyako labdho hṛdaysya rudhirasya câsthimajjāyāś ca ||
sa hṛṣṭacittaḥ kalyacittaḥ pramuditacittas taṃ māṇavakam etad avocat |
dāsyāmi māṇavaka yena te itâtmabhāvād arthaḥ |
yāvat sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvas tīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā dakṣiṇaṃ bāhuṃ viddhvā lohitaṃ nisrāvayati sma
dakṣiṇaṃ côruṃ viddhvā nirmāṃsaṃ ca kṛtvâsthi bhettuṃ kuḍyamūlam upasaṃkrāmati ||
[ Bendall ed p39 ---> ]
atha khalv anyatarā śreṣṭhidārikôpariprāsādatalagatâdrākṣīt sadāpraruditaṃ bodhisatvaṃ yāvat sā śreṣṭhidārikā
yena sadāprarudito bodhisatvas tenôpasaṃkramyâitad avocat |
kiṃ nu khalu tvaṃ kulaputrâivaṃrūpām ātmanaḥ kāraṇāṃ kārayāsîti |
yāvat sā dārikā pūjāprayojanaṃ śrutvā punar āha |
kā puna-
[ Cambridge MS f25b ---> ]
s te kulaputra tato guṇajātir niṣpatsyate |
sa tām etad avocat |
sa dārike kulaputro mama prajñāpāramitām upāyakauśalyaṃ côpadekṣayti |
tatra vayaṃ śikṣiṣyāmas tatra vayaṃ śikṣamāṇāḥ sarvasatvānāṃ pratiśaraṇaṃ bhaviṣyāmaḥ |
peyālaṃ ||
atha khalu sā śreṣṭhidārikā sadāpraruditaṃ bodhisatvam etad avocat |
āścaryaṃ kulaputra |
yāvad udārāḥ praṇītāś câmī tvayā dharmāḥ parikīrttitāḥ |
ekâikasyâpi kulaputrâivaṃrūpasya dharmasyârthāya
gaṅgānadīvālikôpamān api kalpān evam ātmabhāvāḥ
parityaktavyā bhaveyuḥ |
tathôdārāḥ praṇītāś câmī tvayā dharmāḥ parikīrttitāḥ |
api tu khalu kulaputra yena yena kṛtyaṃ tat te dāsyāmi suvarṇaṃ vā
maṇiṃ vā muktāṃ vā vaiḍūryaṃ vā yāvad yena tvaṃ taṃ dharmodgataṃ bodhisatvaṃ satkariṣyasi |
yāvad vistareṇa tayā dārikayā pañcaśataparivārayā sārddhaṃ tasya dharmodgatasya saṃkramaṇaṃ kartavyaṃ ||
atha khalu dharmodgato bodhisatvo mahāsatvaḥ utthāyâsanāt
svakaṃ gṛhaṃ prāvikṣat |
yāvat sapta varṣāṇy ekasamādhisamāpannâivâbhūt |
sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvaḥ sapta varṣāṇi na kāmavitarkam
utpādayām āsa |
na vyāpādavitarkaṃ na vihiṃsāvitarkam utpādayām āsa |
na rasagṛ-
[ Bendall ed p40 ---> ]
ddhim utpādayām āsânyatra |
kadā nāma dharmodgato bodhisatvo mahāsatvo vyutthāsyati |
yad vayaṃ dharmodgatasya bodhisatvasya mahāsatvasya dharmâsanaṃ prajñāpayiṣyāmo yatrâsau kulaputro niṣadya dharmaṃ deśayiṣyati taṃ ca pṛthivīpradeśaṃ siktaṃ saṃmṛṣṭaṃ ca
kariṣyāmo nānāpuṣpâbhikīrṇaṃ iti cintayām āsa ||
tāny api śreṣṭhidārikā pramukhāṇi pañcadārikāśatāni
sadāpraruditasya bodhisatvasyânuśikṣamāṇāni dvābhyām evêryāpathābhyāṃ kālam atināmayām āsuḥ ||
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvo divyaṃ nirghoṣam
aśrauṣīd itaḥ saptame divase dharmodgato bodhisatvo mahāsatvo 'smāt samādher vyutthāya madhye nagarasya niṣadya
[ Cambridge MS f26a ---> ]
dharmaṃ deśayiṣyatîti |
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvas taṃ nirghoṣaṃ śrutvâttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātas taṃ pṛthivīpradeśaṃ śodhayām āsa sārddhaṃ śreṣṭhidārikāpramukhaiḥ pañcabhir dārikāśatair dharmâsanaṃ prajñapayām āsa saptaratnamayaṃ |
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvas taṃ pṛthivīpradeśaṃ sektukāmaś ca |
na côdakaṃ samantāt paryeṣamāṇo 'pi labhate yena taṃ pṛthivīpradeśaṃ siñced |
yathâpi nāma māreṇa pāpīyasā tat sarvam udakam antardhāpitaṃ apy eva nāmâsyôdakam alabhamānasya cittaṃ duṣkhitaṃ syād daurmanasyaṃ ca bhavec cittasya vânyathātvaṃ bhaved yenâsya
kuśalamūlântardhānaṃ bhaven na vā bhrājeran kuśalamūlāni |
atha khalu sadāpraruditasya bodhisatvasya mahāsatvasyâitad abhūt |
yan nv aham ātmanaḥ kāyaṃ viddhvêmaṃ pradeśaṃ rudhireṇa
siñceyaṃ |
tat kasya hetoḥ |
ayaṃ hi pṛthivīpradeśae uddhatarajasko |
mā rajodhātur ito dharmodgatasya bodhisatvasya mahāsatvasya kāye
nipatatu |
kim aham anenâtmabhāvenâvaśyaṃbhedanadharmiṇā kuryāṃ |
varaṃ khalu punar mamâyaṃ kāyâivaṃrūpayā kriyayā vinaśyatu
na ca niḥsāmarthyakriyayā |
kāmahetoḥ kāmanidānaṃ bahūni me
[ Bendall ed p41 ---> ]
ātmabhāvasahasrāṇi punaḥ
punar aparimāṇe saṃsāre saṃsarato bhinnāni |
yadi punar bhidyante kāmam evaṃrūpeṣv iva dharmasthāneṣu
bhidyantāṃ ||
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvêti pratisaṃkhyāya
tīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā svakāyaṃ sama-
[ Cambridge MS f26b ---> ]
ntato viddhvā taṃ pṛthivīpradeśaṃ svarudhireṇa sarvam asiñcat |
evaṃ tābhir api dārikābhiḥ kṛtaṃ |
na ca sadāprarudito bodhisatvasya mahāsatvasya tāsāṃ vā
sarvāsāṃ dārikāṇāṃ cittasyânyathātvam abhūt |
yatra māraḥ pāpīyān avatāraṃ labhetêti ||
atâivaṃ caturdharmakasūtre 'py uktaṃ |
kalyāṇamitraṃ bhikṣavo bodhisatvena mahāsatvena yāvajjīvaṃ na
parityaktavyam api jīvitahetor iti ||
tad evaṃ kalyāṇamitrânutsargād ātmabhāvâdīnāṃ rakṣâdikaṃ kāryaṃ ||
sūtrāṇāṃ ca sadêkṣaṇād bodhisatvaśikṣāpadāni hi prāyaḥ
sūtreṣv eva dṛśyante |
teṣu teṣu sūtrânteṣu bodhisatvasamudācārā bodhisatvaśikṣāpadāni prajñaptānîti vacanāt |
tasmāt tadanīkṣaṇe mā bhūd āpattim āpannasyâpy ajñānād aviratir iti sadā sūtradarśanāyâdaraḥ kāryaḥ |
tad anena kalyāṇamitrânutsargeṇa sūtrântadarśanena ca sarvaḥ
saddharmaparigrahôkto bhavati ||
yathôktam āryasāgaramatisūtre |
yābhir akṣaraniruktibhiḥ so 'nabhilāpyo dharmaḥ sūcyate tāsām
akṣaraniruktīnāṃ yadā dhāraṇaṃ deśanā yāvad |
ayam ucyate saddharmaparigrahaḥ |
punar aparaṃ kulaputra ye te dharmabhāṇakâiṣām
evaṃrūpāṇāṃ sūtrântānāṃ deśayitāraḥ pratipattisārāś ca
teṣām api dharmabhāṇakānāṃ yat sevanaṃ bhajanaṃ paryupāsanam
utthānam upasthānaṃ gauravaṃ citrīkāraḥ śuśrūṣârakṣā
parigrahaś cīvarapiṇḍapātraśayanâsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāradānaṃ sādhukāradānaṃ svāmy-ārakṣā
kuśalapakṣarakṣā varṇabhāṣaṇam avarṇapraticchād-
[ Cambridge MS f27a ---> ]
anatā |
ayam api saddharma-
[ Bendall ed p42 ---> ]
parigrahaḥ |
peyālaṃ ||
punar aparaṃ kulaputra yâvivādaparamatā |
adharme dharmavādināṃ ca pudgalānāṃ saha dharmeṇa nigrahaḥ |
ayam api saddharmaparigrahaḥ |
punar aparaṃ kulaputrâpratihatasantānasya
sarvasatvapramokṣabuddher nirāmiṣacittasya parebhyo dharmadānam
ayam api saddharmaparigrahaḥ |
punar aparaṃ kulaputra yo dharmaśravaṇahetuko vā
dharmadeśanāhetuko vântaśâikakramavyatihāro 'ntaśâikôcchvāsapraśvāso vā |
ayam api saddharmaparigrahaḥ |
peyālaṃ ||
prahrutaṃ vatêdaṃ kulaputra cittaṃ viṣayeṣu |
tasya yā nivāraṇā parirakṣâikâgrībhāvo damaḥ śamôpaśamo vinayo 'yam ucyate saddharmaparigrahaḥ |
peyālaṃ ||
punar aparaṃ kulaputra yena dharmeṇa yo 'dharmaḥ pravartate tasya
dharmasyâparigraho 'nupādānam ayam api saddharmaparigrahêty ādi ||
tatr dharmabhāṇakasevâdinā kalyāṇamitrânutsargôktaḥ |
kalyāṇamitralakṣaṇaṃ ca |
tad etena saddharmaparigraheṇa vinā |
na rakṣā |
na śuddhir na vṛddhis [[DOUBT]] tataś ca so 'pi na bodhisatvêty avaśyakāryaḥ saddharmaparigrahaḥ ||
uktaṃ hi śrīmālāsiṃhanādasūtre |
yāny apîmāni bhagavan gaṅgānadīvālikāsamāni
bodhisatvapraṇidhānāni tāny ekasmin mahāpraṇidhāne
upanikṣiptāny antargatāny anupratiṣṭhāni yad uta
saddharmaparigrahe |
evaṃ mahāviṣayo bhagavan saddharmaparigrahêti ||
punar atrâivâha |
syād yathâpi nāma devi mahābalavato 'pi puruṣasyâlpo 'pi
marmaṇi prahāro |
vedhanīyo bhavati vādhākaraś ca |
evam eva devi mārasya pāpīyasaḥ parītto 'pi saddharmaparigraho-
[ Cambridge MS f27b ---> ]
vedhanīyo bhavati śokâvahaḥ paridevakaraś ca bhavati |
nâhaṃ devi anyam ekam api dharmaṃ kuśalaṃ samanupaśyāmi mārasya
pāpīyasâivaṃ vedhanīyaṃ śokâvahaṃ paridevakaraṃ ca |
yathâyam alpo 'pi
[ Bendall ed p43 ---> ]
saddharmaparigrahêti ||
punar āha |
syād yathâpi nāma devi sumeruḥ parvatarājaḥ sarvān
kulaparvatān abhibhavann abhirocate ca samabhirocate côccatvena
vipulatvena ca |
evam eva devi mahāyānikasya kāyajīvitanirapekṣasya na ca
gṛhītacittasya saddharmaparigraho navayānasaṃprasthitānām api
kāyajīvitasâpekṣāṇāṃ mahāyānikānāṃ sarvān kuśalān
dharmān abhibhavatîty ādi ||
tathâryasāgaramatisūtre 'py āha |
parigṛhīto bhavatī jinebhir devebhi nāgebhi ca kinnarebhiḥ |
puṇyena jñānena parigṛhītaḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
peyālaṃ ||
sa śūnyakṣetreṣu na jātu jāyate
sarvatra jātau ca jinaṃ sa paśyati |
dṛṣṭvā ca tasmiṃl labhate prasādaṃ saddharmadhāritva tathāgatānām ||
jātismaro bhavati mahâtmadharmā
pravrajyalābhī bhavate punaḥ punaḥ |
pariśuddhacārī pratipattisāraḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
peyālaṃ ||
lābhī ca bhotī vidudhāraṇīye
na naśyate kalpaśatebhi yacchubham |
[ Bendall ed p44 ---> ]
pratibhānavanto bhavate 'saktaḥ
saddharmadhāritva tathāgatānāṃ ||
śakro 'tha brahmā tatha lokapāl-o manuṣyarājā bhuvi cakravarttī |
sukhena saukhyena sa bodhi budhyate
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
dvātriṃśa kāye 'sya bhavanti lakṣaṇāḥ
[ Cambridge MS f28a ---> ]
aninditâṅgo bhavate vicakṣaṇaḥ |
na tasya tṛptiṃ labhi prekṣamāṇāḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
na tasya saṃmuhyati bodhi cittaṃ na côddhuraḥ pāramitā carīṣu |
asaṃgṛhītaḥ kuśalaḥ śatebhiḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām iti ||
śīlapāramitāyāṃ saddharmaparigraho nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ ||
dharmabhāṇakâdirakṣā tṛtīyaḥ paricchedaḥ ||
uktas trayāṇām api sāmānyena rakṣâdyupāyaḥ |
rakṣâdayas tu vācyāḥ |
tatrâtmabhāve kā rakṣā yad anarthavivarjanaṃ ||
tatrêti saddharmaparigrahe varttamānasyâtmabhāvarakṣā
cintyate yathā parān na nāśayet |
idaṃ cânarthavivarjanam āryagaganagañjasūtre
saddharmadhāraṇôdyatair bodhisatvair bhāṣitaṃ ||
[ Bendall ed p45 ---> ]
vayam utsahāmo bhagavan nirvṛte dvipadôttame |
saddharmaṃ dhārayiṣyāmaḥ tyaktvā kāyaṃ svajīvitam ||
lābhasatkāram utsṛṣṭvā sarvaṃ côtsṛjya saṃstavaṃ |
anutsṛṣṭvêmaṃ dharmaṃ buddhajñānanidarśakam ||
ākrośaparibhāṣāṃś ca duruktavacanāni ca |
kṣāntyā tān marṣayiṣyāmaḥ saddharmapratisaṃgrahāt ||
uccagghanāṃ tarjanāṃ câvarṇam ayaśāṃsi ca |
sarvāṃs tān marṣayiṣyāmo dhārayantêmaṃ nayam ||
pe ||
evaṃvidhe mahāghore bhikṣurājānakṣobhaṇe |
vilopakāle satvānāṃ saddharmaṃ dhārayāmahe ||
gambhīrā ye ca sūtrântā vimuktiphalasaṃhitāḥ |
pratīcchakā na bhesyanti |
citrā mṛkṣyanti te kathās ||
pe ||
maitrīṃ teṣu kariṣyāmo ye dharmeṣv apratiṣṭhitāḥ |
kāruṇyaṃ ca kariṣyāmo dhārayantêmaṃ nayam ||
dṛṣṭvā duḥśīlasatvāṃś cêcchālobhapratiṣṭhitān |
aśrupātaṃ kariṣyāmo gatiḥ kāndhasya bhāvitā ||
[ Bendall ed p46 ---> ]
[ Cambridge MS f28b ---> ]
sahasâiva ca taṃ dṛṣṭvā saddharmapratibādhakaṃ |
dūrato maitram eṣyāmo mā no ruṣyetâiva hi ||
rakṣiṣyāmo yathāśaktyā vācākarmasu saṃvṛtāḥ |
sahasâinān na vakṣyāmaḥ svapāpe 'smin pratiṣṭhitān ||
dānais tathâpi satkāraiḥ paripācyêha tān narān |
paścâināṃś codayiṣyāmo bhūtam āpāyagocarān ||
gṛhisaṃbhavasaṃtyaktāḥ prāntâraṇyasugocarāḥ |
mṛgabhūtā bhaviṣyāmo 'lpârthâlpakṛtyakāḥ ||
pe ||
dāntāḥ śāntāś ca muktāś ca grāme 'sminn avatīrya ca |
deśayiṣyāmahe dharmaṃ satvā ye dharmatârthikā ||
sudūram api yāsyāmo dharmakāmān niśamya ca |
dharmârāmaratiprāptârthaṃ karttâsma dehinām ||
saṃmukhaṃ tatra saṃdṛśya satvānāṃ skhalitaṃ pṛthu |
ātmaprekṣā bhaviṣyāmo dharmasauratyasaṃsthitāḥ ||
asatkṛtāḥ satkṛtā vā merukalpāḥ prabhūya ca |
anupaliptā lokena bhesyāmo lokanāyakāḥ ||
bhikṣūṇāṃ bhinnavṛttānāṃ parivādaṃ niśamya ca |
karmasvakā bhavisyāmo mâiṣāṃ karma vipacyatām ||
[ Bendall ed p47 ---> ]
badhakān yojayiṣyanti dharmeṣv eṣu hi vartatāṃ |
ete dharmā na câsmākaṃ saṃvidyante kathañcana ||
asmākaṃ śramaṇānāṃ hi na ca śrāmaṇakā guṇāḥ |
bhūtāṃ codana saṃśrutyêdaṃ sūtraṃ pratikṣipan ||
saṃchinnakarṇanāsānām ādarśâiṣāṃ kutaḥ priyaḥ |
codanāṃ bhūtataḥ śrutvā saddharmaṃ te kṣipanti tam ||
Original text: Śikṣāsamuccaya · Data entry Jens Braarvig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0