Śikṣāsamuccaya (another edition) · Part 4160
ye bhikṣavo bhaviṣyanti saddharmapratigrāhakāḥ |
ceṣṭiṣyante tathā teṣāṃ kaścid dharmam imaṃ śṛṇot ||
rājāno grāhayiṣyanti bhesyanti ca mahājanaḥ |
buddhâdhiṣṭhānataḥ satvā dharmaṃ śroṣyantîmaṃ [[DOUBT]]
tadā ||
tasmin kāle vayaṃ-
[ Cambridge MS f29a ---> ]
kaṣṭe tyaktvā kāyaṃ sajīvitaṃ |
saddharmaṃ dhārayiṣyāmaḥ satvānāṃ hitakāraṇād |
iti ||
āryasaddharmapuṇḍarīke 'py uktaṃ ||
ācāragocararakṣī asaṃsṛṣṭaḥ śucir bhavet |
varjayet saṃstavaṃ nityaṃ rājaputrebhi rājabhiḥ ||
[ Bendall ed p48 ---> ]
ye câpi rājñāṃ puruṣāḥ kuryāt te hi na saṃstavaṃ |
caṇḍālamuṣṭikaiḥ śauṇḍais tīrthikaiś câpi sarvaśaḥ ||
adhimānīn na seveta [[DOUBT]] vinayec câgame sthitān |
arhantasaṃmatān bhikṣūn duḥśīlāṃś câiva varjayet ||
bhikṣuṇīṃ varjayen nityaṃ hāsyasaṃlāpagocarāṃ |
upāsikāś ca varjeyā prakaṭam anavasthitāḥ ||
strīpaṇḍakāś ca ye satvāḥ saṃstavaṃ tair vivarjayet |
kuleṣu câpi vadhukāḥ kumāryaś ca vivarjayet ||
na tāḥ saṃmodayej jātu kauśalyaṃ sādhu pṛcchitṛṃ [[DOUBT]] |
saṃstavaṃ ca vivarjeyā saukarâurabhrikaiḥ saha ||
strīpoṣakāś ca ye satvā varjayet tehi saṃstavaṃ |
naṭair jhallakamallebhir ye cânye tādṛśā janāḥ ||
[ Bendall ed p49 ---> ]
vāramukhyān na seveta ye cânye bhogavṛttinaḥ |
pratisaṃmodanaṃ tebhiḥ sarvaśaḥ parivarjayet ||
yadā ca dharmaṃ deśeyā mātṛgrāmasya paṇḍito |
na câikaḥ praviśet tatra nâpi hāsyasthito bhaved iti ||
ayaṃ câparo 'nartho bhaved yad idaṃ mārakarmôktaṃ prajñāpāramitāyāṃ |
māraḥ pāpīyāṃs tasya bodhisatvasyâciraṃ yānasaṃprasthitasyântike balavattaram udyogam āpatsyate |
atrâivâha |
punar aparam ānanda yasmin samaye bodhisatvo mahāsatvaḥ
prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyate tasmin samaye mārāḥ
pāpīyāṃso bodhisatvasya viheṭhanam upasaṃharanti bhayaṃ saṃjanayanti |
ulkāpātān diśi digva-
[ Cambridge MS f29b ---> ]
hān utsṛjanti saṃdarśayanti |
apy eva nāmâyaṃ bodhisatvo mahāsatvo 'vanīyeta vā
romaharṣo- vâsya bhaved iti |
yenâsyâikacittôtpādo 'pi kṣīyetânuttarāyāḥ
samyaksaṃbodher iti |
punar aparam anyavijñānasaṃjñino likhiṣyanti yāvat
paryavāpsyanti |
na vayam atrâsvādaṃ labhāmahe ity utthāyâsanāt
prakramiṣyanti |
evaṃ vijṛmbhamāṇôccagghanto yāvat paryavāpsyantîti
mārakarma |
evam utpatsyante janapadagrāmâdivitarkāḥ |
evam ācāryôpādhyāyamātāpitṛmitrâmātyajñātisālohitamanasikārāḥ |
evaṃ coramanasikārāḥ |
evaṃ cīvarâdimanasikārāḥ |
punar aparaṃ dharmabhāṇakaś chandiko bhaviṣyatîmāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ lekhayituṃ yāvad vācayitu.ṃ dharmaśravaṇikaś ca kilāsī bhaviṣyati |
evaṃ viparyayāt |
dharmabhāṇakaś ca deśântaraṃ gantukāmo bhaviṣyati
dhārmaśravaṇikāś*ca nêti neyaṃ |
evaṃ dharmabhāṇako mahêccho bhaviṣyati dhārmaśravaṇiko 'lpêcchêti neyaṃ |
saṃkṣepād dharmabhāṇakadhārmaśravaṇikayor yā kācid vidhuratā sarvaṃ tan mārakarmêty uktaṃ ||
[ Bendall ed p50 ---> ]
āryagaganagañjasūtre 'py uktaṃ |
iti hi yāvad akuśaladharmânuvarttanatā |
kuśaladharmôtsargaś ca sarvaṃ tan mārakarmêti ||
āryasāgaramatisūtre 'py āha |
punar aparaṃ bhagavan bodhisatvâraṇyako bhavati
prāntaśayyâsanâbhirato 'lpêcchuḥ saṃtuṣṭaḥ pravivikto 'saṃsṛṣṭo gṛhasthapravrajitaiḥ |
so 'lpârthatayâlpakṛtyatayā ca sukhaṃ viharati na ca
bāhaśrutyaparyeṣṭāv abhiyukto bhavati na satvaparipākāya na ca
dharmaśravaṇe vā dharmasāṃ-
[ Cambridge MS f30a ---> ]
kathhye vârthaviniścayakathāyāṃ vā vartamānāyāṃ saṃkramitavyaṃ manyate |
na paripṛcchanajātīyo bhavati |
na kiṃkuśalâbhiyukto bhavati |
tasyâraṇyavāsena câikârāmaratitayā ca kleśā na
samudācaranti |
sa paryutthānaviṣkambhaṇamātreṇa tuṣṭiṃ vindati |
na cânuśayasamudyātāya mārgaṃ bhāvayati |
sa tatra nâtmârthāya pratipanno bhavati na parârthāya |
ayaṃ bhagavan bodhisatvasyâraṇyavāsapratisaṃyuktaḥ saptamo mārâṅkuśêti ||
pe ||
punar aparaṃ bhagavan bodhisatvaḥ kalyāṇamitrapratirūpakāṇi
pāpamitrāṇi sevate bhajate paryupāste |
ye hy enaṃ saṃgrahavastubhyo vicchandya puṇyasaṃbhārāt
saddharmaparigrahād vicchandya praviveke niyojayanti |
alpârthāyâlpakṛtyatāyāṃ niyojayanti |
śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktāś câsmai kathā
abhīkṣṇaṃ deśayanti ||
yasmiṃś ca samaye bodhisatvo vivekavāsena mahāyāne 'bhyudgacchet
tasmin samaye taṃ bodhisatvaṃ vaiyāvṛtyapalibodhe niyojayanti
vaiyāvṛtyaṃ bodhisatvenâvaśyaṃ karaṇīyaṃ ||
yasmiṃś ca samaye bodhisatvo vaiyāvṛtye saṃniyojayitavyas tasmin
samaye viveke niyojayanti |
evaṃ câinaṃ vadanti |
ārabdhavīryasya bodhisatvasya bodhir na kusīdasya |
sacet tvam aṣṭābhir navabhir vā kalpair anuttarāṃ sa-
[ Bendall ed p51 ---> ]
myaksaṃbodhiṃ nâbhisaṃbhotsyase |
na bhūyaḥ śakyasy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhum |
tatra bhagavan |
bodhisatvo 'tyārabdhena vīryeṇa sthānaṃ khalu punar etad vidyate
yan nirvāṇaphalaṃ-
[ Cambridge MS f30b ---> ]
prāpnuyād |
ayaṃ bhagavan |
bodhisatvasya kalyāṇamitrapratirūpakeṇa daśamo mārâṅkuśaḥ ||
ye 'pi tato 'nye bodhisatvayānīyāḥ pudgalā mārâṅkuśâviddhāḥ pratyaveteṣu dharmeṣu caranti taiḥ sārddhaṃ ratiṃ vindati |
tathā hi tadanuvarttakā bhavanti sa hīnasevī viśeṣam anadhigato hīnagatiṃ gacchati yad uta dhanvagatiṃ jaḍâiḍamūkagatiṃ yāvad ekādaśo mārâṅkuśêti ||
yena câivaṃ saṃtatyārabdhavīryasya nirvedāt sarvathā
bodhisatvabhāvâiva bhavaty atâiva ratnameghe 'bhihitaṃ |
iha bodhisatvaḥ sarvêryāpatheṣu vīryam ārabhate |
tathā cârabhate yathā na kāyakhedaṃ saṃjanayati |
na cittakhed.am |
idam ucyate bodhisatvasya sāṃtatyavīryam iti |
kīdṛśaṃ tad vīryaṃ |
yena khedo bhavati |
yad idam alpabalasya gurukarmârambho 'tivelāyāṃ vâparipakvâdhimukter vā duṣkarakarmârambhas tad yathā
svamāṃsadānâdiḥ |
dattaś cânenâtmabhāvaḥ |
kintv akālaparibhogād vārayati |
anyathā hi teṣām eva satvānāṃ bodhisatvakhedena
bodhicittavījanāśān mahataḥ phalarāśer nāśaḥ syāt ||
ataś ca gaganagañjasūtre 'bhihitaṃ |
akālapratikāṅkṣaṇatā mārakarmêti |
nâpy akālêty ātmabhāvatyāgacittam eva nôtpādyâbhyāsânārambhād dhi na kadācid dadyāt |
tasmād evaṃ smṛtim upāsthāpya bodhicittaparipācanavirodhibhyo mohāt svârthaghātibhyaḥ piśitâśanebhyaḥ karmakāribhyaś câtmabhāvo rakṣitavyaḥ ||
bhaiṣajyavṛkṣasya sudarśanasya mūlâdibhogyasya yathâiva
vījaṃ |
dattvâpi saṃrakṣyam akālabhogāt saṃbuddhabhaiṣajyataros tathâiva ||
ayaṃ samāsato mārakarmânarthaḥ ||
asya visarjanaṃ ratnameghasūtre kathitaṃ |
kathaṃ ca kulaputrâtra bodhisatvo mārakarmaparihārôpāyakuśalo bhavati |
iha bodhisatvo 'kalyāṇamitraṃ sarveṇa sarvaṃ pariva-
[ Bendall ed p52 ---> ]
rjayati |
apratirūpadeśavāsaṃ lokāyatamantrasevanabhāvanāṃ lābhasatkārapūjôpasthānabahumānaṃ sarveṇa sarvaṃ parivarjayati |
ye cânye upakleśā bodhipakṣyamārgântarāyikās tān sarveṇa
sarvaṃ parivarjayati |
teṣāṃ ca pratipakṣaṃ bhajate ||
atrâiva câkalyāṇamitralakṣaṇam uktaṃ |
śīlavipannapudgalavivarjanatayā pāpamitraparivarjanā veditavyā |
evaṃ dṛṣṭivipannâcāravipannâjīvavipannapudgalavivarjanatayā |
saṅgaṇikârāmapudgalavivarjanatayā |
kuśīdapudgalavivarjanatayā |
saṃsārâbhiratapudgalavivarjanatayā |
bodhiparāṅmukhapudgalaparivarjanatayā |
gṛhisaṃsargavivarjanatayā pāpamitraparivarjanā veditavyā |
tena ca kulaputrâitāni sthānāni parivarjayatā na teṣāṃ pudgalānām antike duṣṭacittam utpādayitavyaṃ na pratighacittaṃ nâvamanyanācittam utpādayitavyam |
evaṃ cânena cittam upasthāpayitavyam |
uktaṃ hi bhagavatā dhātuśaḥ satvāḥ kāmâdidhātuṃ āsravanti
jāyante saṃsyandante saṃsargāc ca vinaśyanti |
tasmād ahaṃ saṃsargaṃ varjayiṣyāmîti ||
bodhicittasaṃpramoṣo 'py anarthaḥ tasya ca hetur ukto ratnakūṭe |
caturbhiḥ kāśyapa dharmaiḥ samanvāgatasya bodhisatvasya bodhicittaṃ muhyati |
katamaiś caturbhiḥ |
ācāryagurudakṣiṇīyavisaṃvādanatayā pareṣām akaukṛtye
kaukṛtyôpasaṃharaṇatayā |
mahāyānasaṃprasthitānāṃ-
[ Cambridge MS f31b ---> ]
ca satvānām avarṇâyaśo 'kīrtyalokaniścāraṇatayā māyāśāṭhyena ca param upacarati nâdhyāyâśayenêti asya vivarjanam atrôktaṃ |
caturbhiḥ kāśyapa dharmaiḥ samanvāgatasya bodhisatvasya sarvāsu
jātiṣu jātamātrasya bodhicittam āmukhībhavati |
na cântarā muhyati yāvad bodhimaṇḍaniṣadanāt |
katamaiś caturbhiḥ |
yad uta jīvitahetor api saṃprajānan mṛṣāvādaṃ na prabhāṣate |
antaśo hāsyaprekṣikayâpi |
[ Bendall ed p53 ---> ]
adhyāśayena ca sarvasatvānām antike tiṣṭhaty apagatamāyāśāṭhyatayā sarvabodhisatveṣu ca śāstṛsaṃjñām
utpādayati |
caturdiśaṃ ca teṣāṃ varṇaṃ niścārayati |
yāṃś ca satvān paripācayati tān sarvān anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpayati |
prādeśikayānâspṛhaṇatayā |
ebhiḥ kāśyapa caturbhir iti ||
siṃhaparipṛcchāyām apy āha |
na jātu dharmadānasyântarāyaṃ karoti yaḥ |
tenâsau labhate kṣipraṃ lokanāthehi saṅgamam ||
tathā jātismarād dharmadānāj jānīṣvâivaṃ kumārakêti ||
tathâtrâiva |
bodhicittaṃ na riñcati tena sarvāsu jātiṣu |
svapnântare 'pi taccittaṃ kiṃ punar yadi jāgrataḥ ||
āha |
yeṣu viratisthāneṣu grāmeṣu nagareṣu vā |
samādāyêti bodhāya tena cittaṃ na riñcati ||
āryamañjuśrībuddhakṣetraguṇavyūhâlaṃkārasūtre 'py āha |
caturbhir dharmaiḥ samanvāgato bodhisatvaḥ praṇidhānān na calati ||
pe ||
nihatamānaś ca bhavatîrṣyamātsaryaparivarjakaś ca bhavati
parasaṃpadaṃ ca dṛṣṭvâttamanā bhavatîti |
idam eva pātrabodhicittasya sphuṭataram asaṃpramo-
[ Cambridge MS f32a ---> ]
ṣakāraṇaṃ yat
tatrâiva ratnakūṭe 'bhihitam |
sarvêryāpatheṣu bodhicittaparikarmaṇatayā |
bodhicittapūrvaṅgamatayā cêti ||
tathā hi candrapradīpasūtre pāṭhaḥ |
ārocayāmi prativedayāmi vo yathā yathā bahulu
[ Bendall ed p54 ---> ]
vitarkayen naraḥ
tathā tathā bhavati tannimnacittaḥ tehī vitarkehi tanniśritehîti ||
avasādo 'py anarthâitadvarjanaṃ ca ratnameghe dṛṣṭaṃ |
iha bodhisatvo nâivaṃ cittam utpādayati |
duṣprāpā bodhir manuṣyabhūtena satā |
idaṃ ca me vīryaṃ parīttaṃ ca kusīdo 'haṃ bodhiś câdīptaśiraścailôpamena bahūn kalpān |
bahūni kalpaśatāni bahūni kalpasahasrāṇi samudānetavyā |
tan nâham utsahae īdṛśaṃ bhāram udvoḍhuṃ ||
kiṃ tarhi bodhisatvenâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |
ye 'pi te 'bhisaṃbuddhās tathāgatârhantaḥ samyaksaṃbuddhā ye
câbhisaṃbuddhyante ye vâbhisaṃbhotsyante 'pîdṛśenâiva
nayenêdṛśyā pratipadā |
īdṛśenâiva vīryeṇâbhisaṃuddhâbhisaṃbudhyante 'bhisaṃbhotsyante ca |
yāvan na te tathāgatabhūtâivâbhisaṃbuddhāḥ |
aham api tathā tathā ghaṭiṣye tathā tathā vyāyaṃsye
sarvasatvasādhāraṇena vīryeṇa sarvasatvârambaṇena vīryeṇa yathâham anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyae iti ||
punar aparo 'nartho ratnakūṭe dṛṣṭaḥ |
aparipāciteṣu satveṣu viśvāso bodhisatvasya skhalitaṃ abhājanībhūteṣu satveṣûdārabuddhadharmasaṃprakāśanāt
bodhisatvasya skhalitaṃ ||
udārâdhimuktikeṣu satveṣu hīnayānasaṃprakāśanād bodhisatvasya
skhalitam iti |
samyaksmṛtyupasthiteṣu śīlavatsu kalyāṇadharmeṣu prativimānanā duḥśīlapāpadharmasaṃgrahā bodhisatvasya skhalitam iti ||
anadhimuktir apy anarthaḥ |
yathôktaṃ rāṣṭrapālasūtre |
yasyâdhimukti na vidyati buddhadharmagaṇe ca na tasya dhimuktiḥ |
śikṣavrateṣu na tasya dhimuktiḥ pāpamates tirapāyamukhasya ||
sêtaś cyuto manujeṣu karmavaśād abudho hi vimūḍhaḥ |
narakeṣv atha tiryagatīṣu pretagatīṣu ca vindati duṣkham ||
iti asya visarjanaṃ ratnakūṭe 'bhihitaṃ dṛṣṭaṃ |
yeṣu câsya gambhīreṣu buddhinâvagāhate |
tatra tathāgatâiva sākṣîti kṛtvā na pratikṣipati |
tathāgatâiva janīte |
nâhaṃ jāne |
anantā buddhabodhir nānâdhimuktikatayā tathāgatānāṃ satveṣu
dharmadeśanā pravarttatae iti ||
vaiyāvṛtyavartamānenânarthavivarjanakuśalena bhavitavyaṃ |
bodhisatvaprātimokṣe hi sahadhārmike dharmaśravaṇe |
tathāgatapūjāyāṃ ca vaiyāvṛtyam upadiṣṭaṃ tatra yā vṛttiḥ
sā ratnarāśisūtrād āgatā |
tatra vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā sarvabhikṣusaṃghasya cittam
abhirādhayitavyaṃ |
tatra ye bhikṣavâraṇyakāḥ prāntaśayyâsanikās teṣāṃ |
vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā sarveṇa sarvaṃ na karmasamutthānaṃ dātavyaṃ |
yadi punar āraṇyakasya bhikṣoḥ saṃghaparyāpannaṃ śaikṣakaṃ karma prāpnuyāt |
etena vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇâtmanâiva tat kartavyaṃ |
anyataro vā bhikṣur adhyeṣyo na punaḥ sâraṇyako bhikṣur utpīḍayitavyas tatra yo bhikṣuḥ piṇḍacāriko bhavati tasya tena
vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā praṇītabhojaneṣu saṃvibhāgaḥ
kartavyaḥ |
tatra kāśyapa yo bhikṣur yogâ-
[ Cambridge MS f33a ---> ]
cārī bhavati |
tasya tena vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇânulomikāny upakaraṇāny upasaṃhartavyāni glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāś ca |
yasmiṃś ca pradeśe sa yogâcārī bhikṣuḥ prativasati tasmin pradeśe
nôccaśabdaḥ kartavyaḥ |
rakṣitavyo vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā yogâcārī bhikṣuḥ |
śayyâsanôpastambhanâsya kartavyā |
praṇītāni ca saṃpriyāṇi yogâcārabhūmyanukūlāni
khādanīyabhojanīyāny upanāmayitavyāni ||
pe ||
ye bhikṣavo bāhuśrutye 'bhiyuktā bhavanti teṣām utsāho dāta-
[ Bendall ed p56 ---> ]
vyaḥ |
yāvat te 'pi parirakṣitavyāḥ |
ye dhārmakathikā bhikṣavo bhaviṣyanti |
teṣāṃ pratīhāradharmatā kartavyā |
yāvad dhārmaśravaṇikāś côdyojayitavyāḥ parṣanmaṇḍalaṃ parisaṃsthāpayitavyaṃ |
sāṃkathyamaṇḍalaṃ viśodhayitavyaṃ yāvat sādhukārabahulena câsya bhavitavyaṃ ||
pe ||
na kvacid vastuni aiścaryasaṃjñôtpādayitavyā |
kiyat parīttam api kāryaṃ saṃghamatena kartavyaṃ |
na svamatena yāvan na sāṃghikaś cāturdiśasāṃghikena
saṃsṛṣṭaḥ kartavyaḥ |
evaṃ viparyayād evaṃ staupikena sahânyonyasaṃsargapratiṣedhaḥ |
yadi cāturdiśe saṃghe vaikalyaṃ bhavet sāṃghikaś ca lābhôtsado bhavet tena vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā bhikṣusaṃgham
ekamānasaṃ kṛtvā |
sāṃghikalābhāc cāturdiśasāṃghikakāryaṃ kartavyaṃ |
evaṃ stūpe 'pi pralugne 'yam eva vidhir dāyakān dānapatīn vā
samādāpya pratisaṃskartavyêty ājñā |
yadi punaḥ kāśyapa kiyad bahur api staupiko lābho bhavet |
sa vaiyākṛtyakareṇa na saṃghena cāturdiśasaṃghe upanāmayitavyaḥ |
tat kasmād dhetoḥ |
yā staupikântaśâikadaśâpi śrāddhaiḥ prasādabahulair niryātitā bhavati |
sā sa-
[ Cambridge MS f33b ---> ]
devakasya lokasya caityaṃ |
kaḥ punar vādo ratnaṃ vā ratnasaṃmataṃ vā yac ca stūpe
cīvaraṃ niryātitaṃ bhavati |
tat tatrâiva tathāgatacaitye vātâtapavṛṣṭibhiḥ parikṣayaṃ gacchatu |
na punaḥ staupikaṃ cīvaraṃ hiraṇyamūlyena parivartayitavyaṃ |
na hi staupikasya kaścid argho nâpi stūpasya kenacid vaikalyaṃ yo hi kaścit kāśyapa vaiyāvṛtyakaro bhikṣū ruṣṭacittaḥ
śīlavatāṃ dakṣiṇīyānām [[DOUBT]] aiśvaryād ājñaptiṃ dadāti
sa tenâkuśalena karmaṇā narakagāmī bhavatîti |
yadi manuṣyalokam āgacchati dāso bhavati parakarmakaro lābhī ca
bhavati khaṭacapeṭapracaṇḍaprahārāṇāṃ |
pe |
daṇḍakarmabhayatarjitaṃ bhikṣuṃ-
[ Bendall ed p57 ---> ]
karoty akālapreṣaṇam
akālajñaptiṃ dadāti |
sa tenâkuśalena karmaṇā bahuśaṅkur nāma pratyekanarakas tatrâsyôpapattir bhavati |
yāvat sahasraviddhaḥ kāyo bhavati |
ādīptaḥ |
pradīptaḥ saṃprajvalitaḥ |
pe |
yojanaśatavistārapramāṇā jihvā bhavati |
tasya tatra jihvêndriye bahūni śaṅkuśatasahasrāṇi ādīptāni
ayasmayāni nikhātāni bhavanti |
yo hi kaścit kāśyapa vaiyavṛtyakaro bhikṣur āgatâgataṃ sāṃghikaṃ lābhaṃ sannidhiṃ karoti na kālânukālaṃ dadāti |
udvaśyāpayitavyā viheṭhayitvā dadāti |
keṣāñcin na dadāti |
sa tenâkuśalamūlena jaṅghā nāma gūthamṛtikāpretayonis tatrâsyôpapattir bhavati |
tatrâsyânye pretā bhojanaṃ gṛhītvâpadarśayanti |
sôdvaśyamānas tadbhojanam animiṣābhyāṃ netrābhyāṃ paśyamānaḥ kṣutpipāsāparigato duṣkhāṃ |
vedanāṃ vetti na ca varṣasahasreṇâpi tasya bhojanasya lābhī
bhavati |
yad api kadācit karhicid bhojanaṃ labdhaṃ-
[ Cambridge MS f34a ---> ]
bhavati tad uccāraṃ bhavati pūyaśoṇitaṃ vêti ||
saṃgharakṣitâvadāne 'py anarthôktaḥ |
yāṃs tvaṃ saṃgharakṣita satvān adrākṣīḥ kuḍyâkārāṃs te
bhikṣavâsan |
taiḥ sāṃghikaṃ kuḍyaṃ śleṣmaṇā nāśitaṃ |
tasya karmaṇo vipākena kuḍyâkārāḥ saṃvṛttāḥ |
yāṃs tvaṃ saṃgharakṣita satvān adrākṣīḥ stambhâkārāṃs te
bhikṣavâsan |
taiḥ sāṃghikastaṃbhaḥ siṃhāṇakena nāśitaḥ |
tena stambhâkārāḥ saṃvṛttāḥ |
yāṃs tvaṃ satvān adrākṣīr vṛkṣâkārān patrâkārān
phalâkārān te 'pi bhikṣavâsan |
tair api sāṃghikāni vṛkṣapatrapus.paphalāni paudgalikaparibhogena
paribhuktāni tena te vṛkṣapatrapuṣpaphalâkārāḥ saṃvṛttāḥ |
yāṃs tvaṃ satvān adrākṣī rajjvākārān
saṃmārjany-ākārāṃs te bhikṣavâsan |
taiḥ sāṃghikā rajjusammārjanyaḥ paudgalikaparibhogena paribhuktās tena rajjvākārāḥ sammārjany-ākā-
[ Bendall ed p58 ---> ]
rāś ca saṃvṛttāḥ |
yaṃ tvaṃ satvam adrākṣīs taṭṭâkāraṃ sa śrāmaṇerakâsīt |
sa taṭṭukaṃ nirmādayati |
āgantukāś ca bhikṣavo 'bhyāgatāḥ |
tair asau dṛṣṭaś ca pṛṣṭaś ca śrāmaṇeraka kim ayaṃ saṃghasya
pānakaṃ bhaviṣyati |
sa mātsaryôpahatacittaḥ kathayati |
kiṃ na paśyatha taṭṭukaṃ nirmāditaṃ pītaṃ pānakam iti |
te vṛttā velêti nairāśyam āpannā hīnadīnavadanāḥ
prakrāntāḥ |
sa tasya karmaṇo vipākena taṭṭukâkāraḥ saṃvṛttāḥ ||
yaṃ tvam satvam adrākṣīr udūkhalâkāraṃ so 'pi
bhikṣur āsīt |
tasya pātrakarma pratyupasthitaṃ |
tatra câikaḥ śrāmaṇerako 'rhan mudrāvāre niyuktaḥ |
sa tenôktaḥ śrāmaṇeraka dadasva me khalistākaṃ kuṭṭayitvêti |
sa kathayati |
sthavira tiṣṭha tāvan muhūrtaṃ vyagro 'smi paścāt kuṭṭayitvā
dāsyāmîti |
sa saṃjātâmarṣaḥ kathayati |
[ Cambridge MS f34b ---> ]
śrāmaṇeraka yadi mama kalpate udūkhalaṃ spraṣṭuṃ tvām evâham
udūkhale prakṣipya kuṭṭayeyaṃ |
prāg eva khalistokam iti |
sa śrāmaṇeraḥ saṃlakṣayati |
tīvraparyavasthānaparyavasthito 'yaṃ |
yady aham asmai prativacanaṃ dāsyāmi bhūyasyā mātrayā prakopam
āpatsyatîti tūṣṇīm avasthitaḥ |
yadâsya paryavasthānaṃ vigataṃ tadôpasaṃkramya kathayati |
sthavira jānīṣe tvaṃ ko 'ham iti |
sa kathayati |
jāne tvāṃ kāśyapasya samyaksaṃbuddhasya pravrajitaṃ śrāmaṇerakaṃ |
aham api bhikṣuḥ sthaviraḥ |
śrāmaṇerakaḥ kathayati |
yady apy evaṃ tathâpi tu yan mayā pravrajitena karaṇīyaṃ tat
kṛtaṃ |
kiṃ kṛtaṃ kleśaprahāṇaṃ chinnasakalabandhano 'haṃ sarvabandhanavinirmuktaḥ |
kharaṃ te vākkarma niścāritaṃ |
atyayam atyayato deśaya |
apy eva nāmâitat karmaparikṣayaṃ tanutvaṃ paryādānaṃ gacched iti |
tenâtyayam-
[ Bendall ed p59 ---> ]
atyayato na deśitaṃ tena karmaṇôdūkhalâkāraḥ
saṃvṛttaḥ ||
yāṃs tvaṃ satvān adrākṣīḥ sthālyâkārān |
te kalpikārakâsan bhikṣūṇām upasthāyakāḥ |
te bhaiṣajyāni kvāthayanto bhikṣubhir apriyam uktāḥ taiś cittaṃ pradūṣya sthālyo bhinnāḥ tena sthālyâkārāḥ
saṃvṛttāḥ |
yaṃ tvaṃ satvam adrākṣīr madhye chinnaṃ tantunā dhāryamāṇaṃ so 'pi bhikṣur āsīl lābhī grāhikaḥ tena mātsaryâbhibhūtena
lābhaḥ saṃparivartitaḥ |
yo vārṣikaḥ sa haimantikaḥ pariṇāmitaḥ |
yas tu haimantikaḥ sa vārṣikaḥ pariṇāmitaḥ |
tasya karmaṇo vipākena madhye chinnas tantunā dhāryamāṇo gacchati ||
śikṣāsamuccaye dharmabhāṇakâdirakṣāparicchedas tṛtīyaḥ ||
śikṣāsamuccaye caturthaḥ paricchedaḥ ||
apare 'pi mahanto 'narthāḥ sūtrânteṣûktāḥ |
yathā tāvad ākāśagarbhasūtre |
pañcêmāḥ kulaputra kṣatriyasya mūrddhâbhiṣiktasya
mūlâpattayaḥ |
yābhi-
[ Cambridge MS f35a ---> ]
r mūlâpattibhiḥ kṣatriyo mūrddhâbhiṣiktaḥ sarvāṇi
pūrvâvaropitāni kuśalamūlāni jhāṣayati |
vastupatitaḥ pārājikaḥ sarvadevamanuṣyamukhebhyo 'pāyagāmī
bhavati |
katamāḥ pañca |
yaḥ kulaputra mūrddhâbhiṣiktaṃ staupikaṃ vastv apaharati
sāṃghikaṃ vā cāturdiśasāṃghikaṃ vā niryātitaṃ vā |
svayaṃ vâpaharati hārayati vā |
iyaṃ prathamā mūlâpattiḥ ||
yaḥ punar dharmaṃ pratikṣipati śrāvakaniryāṇabhāṣitaṃ vā
pratyekabuddhaniryāṇabhāṣitaṃ vā
mahāyānaniryāṇabhāṣitaṃ vā pratikṣipati pratiṣedhayatîyaṃ dvitīyā mūlâpattiḥ ||
yaḥ punar mām uddiśya śirastuṇḍamuṇḍakāṣāyavastraprāvṛtaḥ
śikṣādhārī vā śi-
[ Bendall ed p60 ---> ]
kṣâdhārī vā tasya duḥśīlasya vā
śīlavato vā kāṣāyāṇi vastrāṇy apaharati apaharāyati |
gṛhasthaṃ vā karoti kāye daṇḍaiḥ praharati cārake vā prakṣipati
jīvitena vā viyojayatîyaṃ tṛtīyā mūlâpattiḥ ||
yaḥ punaḥ kṣatriyaḥ saṃcintya mātaraṃ jīvitād vyaparopayati
pitaram arhantaṃ bhagavacchrāvakaṃ vā jīvitād vyaparopayati
samagraṃ vā saṃghaṃ bhinatti tathāgatasyârhataḥ
samyaksaṃbuddhasya saṃcintya duṣṭacitto rudhiram utpādayati ||
ebhiḥ pañcabhir ānantaryair karmabhir anyatarânyataraṃ karmôtpādayatîyaṃ caturthī mūlâpattiḥ ||
yaḥ punaḥ kṣatriyo 'hetuvādī bhavati paralokôpekṣakaḥ |
daśâkuśalān karmapathān samādāya vartate 'nyāṃś ca bahūn
satvān daśasv akuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayati vinayati
niveśayati pratiṣṭhāpayatîyaṃ pañcamī mūlâpattiḥ ||
pe ||
yaḥ punar grāmabhedaṃ janapadabhedaṃ nagarabhedaṃ rāṣṭrabhedaṃ karotîyaṃ mūlâpattiḥ ||
pe ||
ādikarmiṇāṃ mahāyānasaṃprasthitānāṃ-
[ Cambridge MS f35b ---> ]
kulaputrāṇāṃ kuladuhit-rṇāṃ vâṣṭau mūlâpattayo |
yābhir mūlâpattibhiḥ skhalitâdikarmikā mahāyānasaṃprasthitāḥ sarvāṇi pūrvâvaropitāni kuśalamūlāni
jhāṣayanti |
vastupatitāḥ parājitā devamanuṣyamahāyānamukhād apāyagāmino bhavanti ciraṃ ca saṃsāre sīdanti
kalyāṇamitravirahitāḥ |
katamâṣṭau |
ye satvāḥ pūrvaduścaritahetunâsmin kliṣṭe pañcakaṣāye loke
upapannās tae itvarakuśalamūlāḥ kalyāṇamitraṃ saṃniḥśrityêdaṃ paramaṃ gambhīraṃ mahāyānaṃ śṛṇvanti |
te ca parīttabuddhayo 'pi kulaputrânuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau
cittam utpādayanti |
teṣāṃ ādikarmikā ye ca bodhisatvêdaṃ paramagambhīraṃ śūnyatāpratisaṃyuktaṃ sūtrântaṃ śṛṇvanti uddiśanti paṭhanti |
te yathāśrutaṃ yathāparyavāptaṃ pareṣāṃ pūrvabuddhisadṛśānāṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ vistareṇâgrataḥ smārayanti prakāśayanti |
te hy akṛtaśamā bālāḥ pṛthagjanāḥ śṛṇvantôttrasyanti
saṃtrasyanti saṃtrāsam āpadyante |
te saṃtrāsena vivarttayanty anuttarāyāḥ
[ Bendall ed p61 ---> ]
samyaksaṃbodheś cittaṃ śrāvakayāne cittaṃ praṇidadhati |
eṣâdikarmikabodhisatvasya mūlâpattiḥ prathamā ||
yayā mūlâpattyā sa kulaputraḥ sarvaṃ pūrvâvaropitaṃ kuśalamūlaṃ jhāṣayati |
vastupatitaḥ parājitaḥ svargâpavargasukhāt |
visaṃvāditaṃ câsya bodhicittam apāyagāmi bhavati |
tasmād bodhisatvena mahāsatvena parapudgalānām āśayânuśayaṃ prathamaṃ jñātvā yathâśayānāṃ satvānām anupūrveṇa
dharmadeśanā kartavyā |
tad yathā mahāsamudre 'nupūrveṇâvatārayati ||
pe ||
punar aparam ādikarmiko bodhisatvaḥ kasyacid eva
[ Cambridge MS f36a ---> ]
vakṣyati ||
na tvaṃ śakyasi ṣaṭpāramitāsu caryāṃ cartuṃ |
na tvaṃ śakyasy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhuṃ |
śīghraṃ tvaṃ śrāvakayāne pratyekabuddhayāne vā cittam
utpādaya |
tena tvaṃ saṃsārān niryāsyasi |
yāvad yathāpūrvôktam iyam ādikarmikasya bodhisatvasya dvit-yā
mūlâpattiḥ ||
punar aparam ādikarmiko bodhisatvaḥ kasyacid evaṃ vakṣyati |
kiṃ bhoḥ prātimokṣavinayena |
śīlena surakṣitena śīghraṃ tvam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau
cittam utpādayasva |
mahāyānaṃ paṭha |
yat te kiñcit kāyavāṅmanobhiḥ kleśapratyayād akuśalaṃ karma
samudānītaṃ tena pāṭhena śuddhir bhavaty avipākaṃ |
yāvad yathāpūrvôktam ayam ādikarmikasya bodhisatvasya tṛtīyā
mūlâpattiḥ ||
punar aparaṃ kulaputra keṣāñcid ādikarmiko bodhisatvâivaṃ vakṣyati |
varjayata yūyaṃ kulaputrāḥ śrāvakayānakathāṃ |
mā śṛṇuta mā paṭhata mā pareṣām upadiśata |
gopayata śrāvakayānakathāṃ |
na yūyaṃ tasmāt mahat phalaṃ prāpsyatha |
na yūyaṃ tato nidānāc chaktāḥ kleśântaṃ kartuṃ |
śraddadhata mahāyānakathāṃ |
śṛṇuta mahāyānaṃ paṭhata mahāyānaṃ pareṣāṃ côpadiśata |
tato yūyaṃ sarvadurgatyapāyapathān śamayiṣyatha |
kṣipraṃ cânuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyatha ||
yadi te tasya vacanakāriṇo bhavantîdṛśaṃ dṛṣṭigatam
upagṛhṇīyuḥ |
ubhayor api mūlâpatir bhavatîyam ādikarmikasya bodhisatvasya
caturthī mūlâpattiḥ ||
punar aparam ādikarmikā bodhisatvā dvijihvikā bhavanti anyathā
nidarśayanti |
idaṃ ca mahāyānaṃ kīrtiśabdaślokârthaṃ lŌübhasatkŌürahetoḥ paṭhanti svâdhyŌüyanti dhŌürayanti vŌücayanti
[ Bendall ed p62 ---> ]
deśayanti pareṣāṃ ca śrutamā-
[ Cambridge MS f36b ---> ]
tram upadiśanti |
evaṃ ca vakṣyanti |
vayaṃ mahāyānikā nânye |
te pareṣām īrṣyāyanti lābhasatkārahetor yatas te labhante
upabhogaparibhogān parebhyas tatpratyayāt te prakupyanti teṣāṃ câvarṇaṃ niścārayanti kutsanti paṃsayanti vijugupsanti |
ātmānaṃ côtkarṣayanti na tān |
atas te īrṣyahetunā côttarimanuṣyadharmair ātmānaṃ vijñapayanti |
tatas te tena vastunā patitāḥ parājitā mahāyānasukhād etāṃ mahāgurukām āpattim āpadyante yayâpāyagāmino bhavanti |
yathā kaścit puruṣo ratnadvīpaṃ gacched gantuṃ nāvā samudram
avatarate sa mahāsamudre svayam eva tāṃ nāvaṃ bhindyāt tatrâiva
maraṇaṃ nigacched |
evam eva ye ādikarmikā bodhisatvā mahāguṇasāgaram
avatartukāmêrṣyāhetos tad vadanti |
tatpratyayāt te śraddhānāvaṃ bhittvā prajñājīvitena viyogaṃ prāpnuvanti |
evaṃ te bālâdikarmikā bodhisatvêrṣyāhetor anṛtapratyayā mahāgurukām āpattim āpadyante |
iyaṃ pañcamī mūlâpattir ādikarmikasya bodhisatvasya ||
punar aparaṃ kulaputra bhaviṣyanty anāgate 'dhvani
gṛhasthapravrajitâdikarmikā bodhisatvā ye te gambhīrāḥ
śūnyatāpratisaṃyuktāḥ sūtrântâdhāraṇīkṣāntisamādhibhūmisvalaṃkṛtamahāvidvatpuruṣāṇāṃ kṛtaśramāṇāṃ bodhisatvānāṃ gocarās tān mahāyānasūtrântān dhārayanti
paṭhanti svâdhyāyanti pareṣāṃ ca vistareṇa vācayitvā
prakāśayanti |
ahaṃ cêmān dharmān svabuddhyā buddhvâivaṃ ca punar ahaṃ kāruṇyahetos tavôpadiśāmi |
tvayā vā punas tathā bhāvayitavyaṃ yathā tvam atra gambhīreṣu
dharmeṣu
[ Cambridge MS f37a ---> ]
pratyakṣo bhaviṣyasi |
evaṃ te jñānadarśanaṃ bhaviṣyati yathā mama |
etarhi na punar eva dadāti paṭhitamātreṇâham imān evaṃrūpān
dharmān gambhīragambhīrān upadiśāmi na sākṣātkriyayā ||
la-bhasatkārahetor ātmānaṃ vikrīṇāti |
tatpratyayāt sarvatryadhvagatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ bodhisatvānām āryapudgalānāṃ ca purataḥ sâparādhiko bhavati |
mahāgurukam āpattim āpadyate |
visaṃvādayati devamanuṣyān mahāyānena |
śrāvakayānam evâsya na bhava-
[ Bendall ed p63 ---> ]
ti |
prāg eva mahāyānasyâvatāraviśeṣâdhigamaḥ |
prāg evânuttarā samyaksaṃbodhiḥ ||
tad yathā kaścit puruṣo mahâṭavīṃ prasthitaḥ
kṣuttarṣaprapīḍitaḥ sa tatra mahāphalavṛkṣe pratiṣṭhitaḥ |
āhārârthaṃ sôdāraphalavṛkṣam apahāya gandhasaṃpannaṃ rasasaṃpannam anāsvādya viṣavṛkṣam abhiruhya viṣaphalāni
bhuñjīta bhuktvā ca kālaṃ kuryāt |
tadupamāṃs tān pudgalān vadāmi |
ye durlabhaṃ manuṣyalābhaṃ labdhvā kalyāṇamitraṃ sanniśritya
mahāyānam avatartukāmā lābhasatkārayaśohetor ātmānam
upadarśayanti parān paṃsayanti evaṃrūpāṃ mahāgurukām āpattim
āpadyante yayā gurukayâpattyā sarvavijñānāṃ paramajugupsitā bhavanti |
apāyagāminas tathārūpāś ca pudgalā na sevanīyāḥ
sarvakṣatriyabrāhmaṇaviṭśūdrāṇāṃ |
yaś ca tān sevate sa sâtisāro bhavati sarvavijñānāṃ |
iyaṃ kulaputra bodhisatvasya ṣaṣṭhī mūlâpattiḥ ||
punar aparaṃ kulaputra bhaviṣyanty anāgate 'dhvani
kṣatriyāṇāṃ purohitacaṇḍālâmātyacaṇḍālā bhaṭacaṇḍālā mūrkhāḥ paṇḍitamānino mahādhanā mahābhogāḥ |
bahuvidheṣu dānamayapuṇyakriyāvastu-
[ Cambridge MS f37b ---> ]
ṣu saṃdṛśyante te
tyāgamadamattā mānamadadarpeṇa kṣatriyaṃ vibhedayanti |
śramaṇān kṣatriyaiḥ |
te kṣatriyān niśritya śramaṇān daṇḍāpayanti |
arthaṃ daṇḍena muṣanti |
tenôpadraveṇa te bhikṣavaḥ paudgalikaṃ vā sāṃghikaṃ vā
cāturdiśasāṃghikaṃ vā staupikaṃ vā śramaṇair apahṛtya
teṣāṃ prāhṛtaṃ pradāpyante |
te punaś caṇḍālāḥ kṣatriyasyôpanāmayiṣyanti |
te ubhayato 'pi mūlâpattim āpadyante |
ye kṣatriyacaṇḍālāḥ śramaṇaiḥ sārddhaṃ praduṣyanti
tathārūpaṃ ca te dharmaṃ prajñapayiṣyanti |
adharmaṃ vā dharmam apahāya |
sūtravinayaśikṣânapekṣya kālôpadeśamahāpradeśān apahāya |
mahākaruṇānetrīprajñāpāramitaśikṣôpāyakauśalyaśikṣāḥ
yāś câpareṣu sūtreṣu śikṣôpadiṣṭās tâpahāya |
tathārūpāṃ dharmayuktiṃ bhikṣūṇāṃ viheṭhana-
[ Bendall ed p64 ---> ]
arthapūrvakaṃ kriyâkāraṃ prajñapayanti |
yaiḥ kriyâkārair bhikṣūṇāṃ viheṭhanā bhavati |
rañcati śamathavipaśyanânuyogamanaskāraṃ |
te 'vadhyāyanto vyāpādabahulā bhavanti |
tena ca hetunā bhikṣūṇām apy upaśāntāḥ kleśā nôpaśamyanti
na tanūbhavanti |
tatkāle punas te bhikṣavâśayavipannā bhavanti śīlavipannāś ca bhavanti |
ācāravipannā bhavanti dṛṣṭivipannā bhavanti taddhetoḥ
śaithilikā bhavanti |
bāhulikā bhavanti |
aśramaṇāḥ śramaṇapratijñāḥ |
abrahmacāriṇo brahmacāripratijñāḥ śaṅkhasvarasamācārāḥ
praṣṭavyadharmadeśakāḥ |
te bhūyasyā mātrayā saparicārasya kṣatriyasya satkṛtā bhavanti
mānitāḥ pūjitā bhavanti |
te ca prahāṇâbhiyuktānāṃ bhikṣūṇāṃ gṛhastheṣv avarṇaṃ niścārayanti |
sa ca kṣatriyaḥ saparivāraḥ prahāṇâbhiyuktānāṃ bhikṣūṇām
[ Cambridge MS f38a ---> ]
antike praduṣyati avadhyāyati |
yas tatra prahāṇikānāṃ bhikṣūṇām upabhogaparibhogas taṃ svâdhyāyâbhiratānāṃ bhikṣūṇāṃ niryātayanti |
te ubhayato mūlâpattim āpadyante |
tat kasya hetoḥ ||
dhyāyī bhikṣuḥ sukṣetraṃ |
nâdhyayanavaiyāvṛtyâśritā nâdhyayanâbhiyuktāḥ ||
sam-dhidhāraṇīkṣāntibhūmiṣu bhājanībhūtā dakṣiṇīyāḥ
pātrabhūtāḥ |
ālokakarâlokasya mārgôpadeśakāḥ |
karmakṣetrakleśakṣetrān satvān uttārayanti |
nirvāṇagamane ca mārge pratiṣṭhāpayanti |
imāḥ kulaputrâṣṭau mūlâpattayêti ||
āsāṃ niḥsaraṇam ihâiva sūtre 'bhihitaṃ |
yadi te bodhisatvâkāśagarbhasya bodhisatvasya nāma śrutvā
darśanam asyâkāṅkṣeran |
apāyaprapatanabhayāt mūlâpattīr daśayitukāmā |
yadi te ākāśagarbhaṃ bodhisatvaṃ namaskuryuḥ nāma câsya
parikīrttayeyus teṣāṃ sa kulaputro yathā bhāgyatayā svarūpeṇâgratas tiṣṭhati brāhmaṇarūpeṇa yāvad dārikārūpeṇa purataḥ
sthāsyati |
tasyâdikarmikasya bodhisatvasya yathā samutthitās tâpattīḥ
pratideśayati |
gambhīraṃ ca-
[ Bendall ed p65 ---> ]
asyôpāyakauśalyaṃ mahāyāne caryām
upadarśayati |
yāvad avaivarttikabhūmau ca pratiṣṭhāpayati ||
pe ||
yadi teṣāṃ saṃmukhaṃ darśanaṃ na dadāti |
yas tam abhiyācati |
tenâdikarmikeṇa bodhisatvena sâparādhena paścime yāme utthāyâsanāt prāṅmukhena sthitvā dhūpaṃ dhūpayitavyaṃ |
aruṇo devaputrâyācitavyaḥ |
evaṃ ca vaktavyaṃ |
aruṇâruṇa mahākṛpa mahābhāga mahôditas tvaṃ jambudvīpe
māṃ karuṇayâchādayasva |
śīghram ākāśagarbhaṃ mahākāruṇikaṃ mama vacanena bodhaya |
[ Cambridge MS f38b ---> ]
mama svapnântare tam upāyam upadarśaya yenâham upāyenâpattiṃ pratideśayāmi |
ārye mahāyāne upāyaprajñāṃ pratilapsyāmîti ||
tena tatkālaṃ śayyāyāṃ nidrāpayitavyaṃ sahôdgate 'ruṇe iha
jambudvīpe ākāśagarbhasya bodhisatvasyêha samāgamo bhavati
svarūpeṇa ca |
tasyâdikarmikasya bodhisatvasya svapnântare purataḥ sthitvā tāṃ mūlâpattiṃ deśayati mahāyānôpāyena |
tathārūpaṃ ca tasyôpāyajñānaṃ saṃdarśayati |
yenôpāyakauśalyena sâdikarmiko bodhisatvas tatrâiva
bodhicittâsaṃpramoṣaṃ nāma samādhiṃ pratilabhate
sudṛḍhavyavasthitaś ca bhavati mahāyānae ity ādi ||
atha vā yo 'tra sūtre 'dhyeṣaṇamantraḥ pūrvam uktaḥ |
tenâyaṃ vidhiḥ kāryaḥ |
evaṃ syāt |
araṇye upavane 'bhyavakāśe vāgaraṃ vā tagaraṃ vā kālânusāri
vā dhūpayitavyaṃ |
prāñjalinā ca bhūtvā samantato digvidikṣu ca pañcamaṇḍalakena
vanditvême mantrapadāḥ pravartayitavyāḥ |
tad yathā |
sumṛśa [[DOUBT]] |
kāruṇika |
caratu [[DOUBT]] |
vicara |
sañcara |
kāruṇika |
murara |
murara vegadhāri namucame bhujayata kāruṇika cintāmaṇi pūraya kāruṇika
sarvâśāṃ me sthāpaya |
ājñādhārī
[ Bendall ed p66 ---> ]
sphugu |
rativiveka gu |
dṛṣṭiviveka gu |
pūraya kāruṇika pūrayantu mamâśāṃ |
sarvathā câśokagati svāhā ||
vidhiḥ pūrvavat |
sarvavyādhiduḥkhasarvabhayasarvôpakaraṇavighātapratighāte
sarvâbhīṣṭasiddhaye ca kāryaḥ ||
yadi kṣatriyâdayo 'pi bodhisatvāḥ katham eṣām āpattiniyamo 'nyeṣāṃ câdhikyaṃ |
atha tena sāmvarikāḥ |
katham eṣām āpattivyavasthā |
kathaṃ vā taddoṣāt sāmvarikâpi gṛhyante |
nâiṣa doṣaḥ |
ye-
[ Cambridge MS f39a ---> ]
ṣāṃ yatra bahulaṃ saṃbhavaḥ te tatrâkoṭitāḥ
svanāmagrahaṇadarśanād bhayôtpādanârthaṃ |
parasparatas tu sarvaiḥ sarvâpattayaḥ parihartavyāḥ ||
yena vā prakṛtimahāsâvadyatayâsamādāno 'py abhavyo bhavaty ucchinnakuśalamūlaś ca sutarāṃ tena sāmvarikêty alam
anayā cintayā ||
upāyakauśalyasūtre 'pi mūlâpattir uktā |
kiṃ vâpi kulaputra bodhisatvaḥ prātimokṣaśikṣāyāṃ śikṣamāṇāḥ kalpaśatasahasram api mūlaphalabhakṣaḥ syāt |
sarvasatvānāṃ ca sûktaduruktāni kṣamet |
śrāvakapratyekabuddhabhūmipratisaṃyuktaiś ca manasikārair vihared iyaṃ bodhisatvasya gurukā mūlâpattiḥ |
tad yathā kulaputra śrāvakayānīyo mūlâpattim āpannaḥ so 'bhavyas tair eva skandhaiḥ parinirvātum |
evam eva kulaputro 'pratideśyâitām āpattim aniḥsṛjya tān
śrāvakapratyekabuddhamanasikārān abhavyo buddhabhūmau
parinirvātum iti ||
āsāṃ ca mūlâpattīnāṃ sukhagrahaṇadhāraṇârtham
ekīyamatānāṃ ca saṃgrahakārikôcyante ||
ratnatrayasvaharaṇād āpatpārājikā matā |
saddharmasya pratikṣepād dūtīyā muninôditā ||
duḥśīlasyâpi vā bhikṣoḥ kāṣāyastainyatāḍanāt |
cārake vā vinikṣepād apapravrājanena ca ||
[ Bendall ed p67 ---> ]
pañcânantaryakaraṇān mithyādṛṣṭigraheṇa vā |
grāmâdibhedanād vâpi mūlâpattir jinôditā ||
śūnyatāyāś ca kathanāt satveṣu kṛtabuddhiṣu |
buddhatvaprasthitānāṃ vā saṃbodher vinivarttanāt ||
prātimokṣaṃ parityājya mahāyāne niyojanāt |
śiṣyayānaṃ na rāgâdiprahāṇāyêti vā grahāt ||
pareṣāṃ grahaṇād vâpi punaḥ svaguṇakāśanāt |
parapaṃsanato lā-
[ Cambridge MS f39b ---> ]
bhasatkāraślokahetunā ||
gambhīrakṣāntiko 'smîti mithyâiva kathanāt punaḥ |
daṇḍāpayed vā śramaṇān dadyād vā śaraṇatrayāt ||
gṛhṇīyād dīyamānaṃ vā śamathe tyājanāt punaḥ |
pratisaṃlīnabhogaṃ ca svâdhyāyiṣu nivedanāt ||
mūlâpattayo hy etā mahānarakahetavaḥ |
āryasyâkāśagarbhasya svapne deśyāḥ puraḥsthitaiḥ ||
bodhicittaparityāgād yācakāyâpradānataḥ |
tīvramātsaryalobhābhyāṃ krodhād vā satvatāḍanāt ||
prasādyamāno yatnena satveṣu na titikṣate |
ślokāt parânuvṛttyā vā saddharmâbhāsavarṇanād |
iti ||
āryakṣitigarbhasūtre 'py uktaṃ |
yo mahābrahman mamôddiśya pravrajito duḥśīlapāpasamācāro bhikṣu-
[ Bendall ed p68 ---> ]
r anubhūtaḥ kaśambakajāto 'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ
abrahmacārī brahmacāripratijñaḥ |
dhvastaḥ patitaḥ parājito vividhaiḥ kleśaiḥ |
atha ca punaḥ sa duḥśīlapāpasamācāro bhikṣur adyâpi
sarvadevānāṃ yāvat sarvamanuṣyāṇāṃ yāvat puṇyanidhīnāṃ darśayitā bhavati kalyāṇamitraṃ |
kiṃ câpi sâpātrībhūtaḥ tena ca punaḥ śirastuṇḍamuṇḍena
kāṣāyavastraprāvaraṇêryāpathena darśanahetunâpi
bahūnāṃ satvānāṃ vividhakuśalamūlôpastambhanakaraḥ
sugatimārgadarśako bhavati |
tasmād yo mamôddiśya pravrajitaḥ śīlavān duḥśīlo vā tasya
nânujānāmi cakravarttir ājñām api yan mamôddiśya
pravrajitasya sahadharmeṇâpi kāye daṇḍaprahāraṃ vā dātuṃ cārake vā prakṣeptuṃ |
aṅgam aṅgaṃ vikarttanaṃ vā kartuṃ jīvitād vā vyaparopaṇaṃ kartuṃ-
[ Cambridge MS f40a ---> ]
kiṃ punar adharmeṇa ||
kiṃ câpi mṛtaḥ kathyate 'smin dharmavinaye |
atha ca punaḥ sa pudgalo gorocanakastūrikāsadṛśêti |
atrâivâha |
ye mamôddiśya pravrajitān yānabhūtān pātrabhūtān vā
viheṭhayiṣyanti te sarveṣāṃ tryadhvagatānāṃ buddhānām atīva
sâparādhā bhavanti |
samucchinnakuśalamūlā dagdhasantānâvīciparāyaṇā bhavantîti |
atrâivâha |
sarvabuddhair adhiṣṭhito 'yaṃ mokṣadhvajo yad uta
raktakāṣāyavastram iti |
asminn eva côktaṃ |
tena khalu punaḥ samayena bahūni śrāvakaniyutaśatasahasrāṇi bahūni
ca bodhisatvaniyutaśatasahasrāṇi bhagavato 'ntike evaṃrūpaṃ pūrvakṛtaṃ karmâvaraṇaṃ pratideśayanti |
vayam api bhadanta bhagavan bahūnāṃ pūrvakāṇāṃ tathāgatānāṃ pravacane pātrabhūtān pātrabhūtāṃś ca buddhānāṃ bhagavatāṃ śrāvakayānīyān pudgalāñ jugupsitavantaḥ paṃsitavanto roṣitavanto 'varṇâyaśaḥkathāś ca niścāritavantaḥ |
tena vayaṃ karmâvaraṇena triṣv apāyeṣu vividhāṃ tīvrāṃ pracaṇḍāṃ duḥkhāṃ vedanāṃ pratyanubhūtavantaḥ ||
peyālaṃ ||
vayaṃ tatkarmâvaraṇaśeṣam etarhi bhagavato 'ntike
pratideśayiṣyāmaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavataḥ śrāvakān vacanais tarjitavantaḥ paribhāṣitavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavataḥ śrāvakān apātrabhūtān patrâbhūtāṃś ca
praharitavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ cīvarān hṛtavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavataḥ śrāvakāṇām upabhogaparibhogān ācchinnavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavantam uddiśya pravrajitān gṛhasthān kāritavantaḥ
[ Cambridge MS f40b ---> ]
tatâsthānaṃ sāditāḥ |
kecid vadanti |
asmābhir bhagavan buddhānāṃ bhagavatāṃ śrāvakâpatrabhūtāḥ
pātrabhūtāś ca sâparādhikāś cārake prakṣiptās tena vayaṃ karmâvaraṇena bahūn kalpāṃs tṛṣv apāyeṣu vividhāṃ tī-
[ Bendall ed p69 ---> ]
vrāṃ pracaṇḍāṃ duṣkhāṃ vedanāṃ pratyanubhūtavantaḥ ||
pe ||
tad vayam etarhi karmâvaraṇaśeṣāṃ bhagavato 'ntike
pratideśayāmaḥ |
āyatyāṃ saṃvaram āpadyema |
pratigahṇātu bhagavān asmākam anukampām upādāya |
uddharatu bhagavān asmān anantapāpebhyêti vistaraḥ ||
pravrajyântarāyasūtre 'py anarthôktaḥ |
caturbhir mahānāman dharmaiḥ samanvāgato gṛhī akṣaṇaprāpto bhavati |
jātyandhaś ca jaḍaś câjihvakaś ca caṇḍālaś ca jātu
sukhito bhavaty abhyākhyānabahulaś ca ṣaṇḍakaś ca paṇḍakaś ca
nityadāsaś ca |
strī ca bhavati śvā ca śūkaraś ca gardabhaś côṣṭraś ca
āśīviṣaś ca bhavati tatra tatra jātau ||
katamaiś caturbhiḥ |
iha mahānāman gṛhī pūrvajinakrṭâdhikārāṇāṃ satvānāṃ naiṣkramyacittasya pravrajyācittasyâryamārgacittasyântarāyaṃ karoti |
anena prathamena ||
punar aparaṃ gṛhī dhanalaulyena putralaulyena karmavipākam
aśraddadhat putrasya vā duhitur vā bhāryāyā vā jñātisaṃghasyâiśvaryasthāne vartamāne pravrajyântarāyaṃ karoti |
anena dvitīyenêti ||
anyadvayaṃ |
saddharmapratikṣepaḥ śramaṇabrāhmaṇeṣu ca pratighaḥ ||
daśa câkuśalāḥ karmapathāḥ anarthāḥ |
saddharmasmṛtyupasthānād vipākakaṭukā draṣṭavyāḥ |
tataḥ kiñcinmātraṃ sūtraṃ sūcyate |
prāṇâtipātavipākalavas tāvad |
yathâha |
tad yathâgniśikhācarā nāma pakṣiṇo ye 'gniśikṣāmadhyagatā-
[ Cambridge MS f41a ---> ]
na dahyante saṃhṛṣṭatarāś ca
nārakeyāṇāṃ kapālaṃ bhittvā rudhiraṃ pibanti |
kapālântaracarā nāma pakṣiṇo ye mastakaṃ bhittvā
jvalitamastakaluṅgān pibanti |
jihvâmiṣabhujo nāma pakṣiṇo ye jihvāṃ vidāryâbhito 'bhitaḥ prabhakṣayanti |
sâpi jihvā bhuktā punar api saṃjāyate padmadalakomalatarā |
evam arthânurūpasaṃjñā dantôtpāṭakā-
[ Bendall ed p70 ---> ]
nāma
kaṇṭhanāḍyapakarṣakā nāma |
klomakāśinaḥ |
āmāśayâdāḥ |
plīhasaṃvartakā |
antravivarakhādinaḥ |
pṛṣṭhavaṃśacarā nāma |
marmaguhyakā nāma pakṣiṇo ye sarvāṇi marmavivarāṇi bhittvā
Original text: Śikṣāsamuccaya · Data entry Jens Braarvig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0