શિક્ષાસમુચ્ચય (અન્ય આવૃત્તિ) · ભાગ 2140

નાનાસુખૈર્ નાનાપર્યાયૈર્ નાન્âરમ્બણૈર્ નાન્ôપકરણૈર્ નાનાપરિભોગૈઃ સત્વાનાં નાન્ôપભોગં ગચ્છન્તિ ।
એવમ્ એવ્âહમ્ ઇમં કાયં ચતુર્મહાભૂતસમુચ્છ્રયં નાનાસુખૈર્ નાનાપર્યાયૈર્ નાન્âરમ્બણૈર્ નાન્ôપકરણૈર્ નાનાપરિભોગૈર્ વિસ્તરેણ સર્વસત્વાનામ્
ઉપભોગ્યં કરિષ્યામ્îતિ ।
સ્êમમ્ અર્થવશં સંપશ્યન્ કાયદુષ્ખતાં ચ
પ્રત્યવેક્ષતે
કાયદુષ્ખતયા ચ ન પરિખિદ્યતે સત્વ્âવેક્ષય્êતિ ॥
આર્યવજ્રધ્વજસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ॥
ઇતિ હિ બોધિસત્વ્âત્માનં સર્વસત્વેષુ નિર્યાતયન્
સર્વકુશલમૂલ્ôપકારિત્વેન સર્વસત્વાનાં કુશલમૂલૈઃ સમન્વા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f15બ્ ---> ]
હરન્
પ્રદીપસમમ્ આત્માનં સર્વસત્વેષ્ûપનયન્ સુખસમમ્
આત્માનં સર્વસત્વેષ્વ્ અધિતિષ્ઠન્ ।
ધર્મકુક્ષિસમમ્ આત્માનં સર્વજગતિ સંધારયન્
આલોકસમમ્
આત્માનં સર્વસત્વેષ્વ્ અનુગચ્છન્ જગત્પ્રતિષ્ઠાપનસમમ્
આત્માનં સંપશ્યન્ ।
કુશલમૂલપ્રત્યયભૂતમ્ આત્માનં સર્વજગત્ય્ અનુગચ્છન્ ।
મિત્રસમમ્ આત્માનં સર્વસત્વેષુ નિયોજયમાનો ઽનુત્તરસુખમાર્ગસમમ્ આત્માનં સર્વસત્વેષુ સંદર્શયમાનઃ અનુત્તરસુખ્ôપધાનસમમ્ આત્માનં સર્વસત્વેષુ પરિશોધમાનઃ
સૂર્યસમમ્ આત્માનં સર્વજગતિ સમીકુર્વાણઃ ।
એવંધર્મ્ôપેતમ્ આત્માનં સર્વસત્વેષુ પ્રયચ્છન્ ।
યથાકામકરણીયવશ્યમ્ આત્માનં સર્વલોકે સંપશ્યન્ન્ અગ્રચૈત્યા ભવિષ્યામઃ ... સર્વજગત્સ્થિત્યાત્માનં સંપશ્યન્ ।
સમચિત્તતાં સર્વજગતિ નિષ્પાદયન્ ।
સર્વ્ôપકરણતીર્થમ્ આત્માનં સંપશ્યન્ ।
સર્વલોકસુખદાતારમ્ આત્માનં પ્રત્યવેક્ષમાણઃ ।
સર્વજગતો દાનપતિમ્ આત્માનમ્ અધિમુચ્યમાનઃ
સર્વલોકજ્ઞાનસમમ્ આત્માનં કુર્વાણઃ બોધિસત્વચર્યાપ્રયુક્તમ્ આત્માનં સંજનયમાનઃ ।
યથાવાદિતથાકારિત્વેન્âત્માનં નિયોજયમાનઃ ।
સર્વજ્ઞતાસન્નાહસન્નધમ્ આત્માનં પ્રત્યવેક્ષમાણઃ ।
પૂર્વનિમન્ત્રિતં ચિત્તમ્ અનુપાલયમાનઃ ।
પ્રતિપત્તૌ ચ્âત્માનં સ્થાપયમાનો બો-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્23 ---> ]
ધિસત્વત્યાગચિત્તતાં મનસિ કુર્વાણ્ôદ્યાનભૂતમ્ આત્માનં સર્વસત્વેષુ સંપશ્યન્ ।
ધર્મરતિભૂતમ્ આત્માનં સર્વલોકેષ્વ્ આદર્શયમાનઃ
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f16અ ---> ]
સૌમનસ્યદાતારમ્ આત્માનં સર્વસત્વાનામ્ અધિતિષ્ઠન્ ।
અનન્તપ્રીતિસંજનનમ્ આત્માનં સર્વજગતો નિર્યાતયમાનઃ
સર્વશુક્લધર્માય દ્વારભૂતમ્ આત્માનં સર્વલોકે
સંધારયમાનઃ ।
બુદ્ધબોધિદાતારમ્ આત્માનં સર્વસત્વાનાં પ્રણિદધત્ ।

પિતૃસમમ્ આત્માનં સર્વપ્રજાયાં નિયોજયમાનઃ ।
સર્વ્ôપકરણ્âવૈકલ્ય્âધિકરણમ્ આત્માનં સર્વસત્વધાતૌ
પ્રતિષ્ઠાપયમાનઃ ॥
ઇતિ હિ બોધિસત્વ્âત્માનમ્ ઉપસ્થાયકત્વાય દદાનઃ
યાચનકેષુ
નીચમનસિકારચિત્તો ભૂમ્ય્âસ્તરણ્âધિષ્ઠાનચેતા ધરણિસમસર્વદુષ્ખસહનમનસિકારપ્રવૃત્તઃ
સર્વસત્વ્ôપસ્થાન્âક્લાન્તમાનસપ્રયુક્તો બાલજનદુષ્કૃતસ્થિરઃ
સ્થાવર્âધિવાસનજાત્યઃ અસ્થિતઃ કુશલમૂલ્âભિયુક્તઃ
અપ્રયુક્તસર્વલોકધાત્ûપસ્થાનઃ કર્ણો નાસા
સંપરિત્યજન્
યાચનકેભ્ય્ôપસંક્રાન્તેભ્યો બોધિસત્વચર્ય્ôપાત્તતથાગતકુલકુલીનસંભૂતચિત્તઃ સર્વબોધિસત્વ્âનુસ્મરણવિહારપ્રસૃતો ઽસારાત્ સર્વત્રૈલોક્યાત્ સ ... ત્યવેક્ષમાણઃ
સ્વશરીર્âનધ્યવસિતસન્તાનઃ અનિકેતસર્વબુદ્ધધર્મ્âનુસ્મૃતિવિહાર્ય્- અસારાચ્ છરીરાત્ સાર્âદાન્âભિપ્રાય્êતિ હિ
બોધિસત્વો જિહ્વાં યાચિતઃ સમાનો મ ... વાતા પ્રેમણીયયા
મૈત્ર્ય્ôપચારવિતતયા ભદ્રે સિંહ્âસને રાજ્âર્હે નિષાદ્ય
તં યાચનકમ્ અભિભાષતે દૃષ્ટઃ ।
અરિષ્ટચિત્તો ભૂત્વ્âક્ષતચિત્તો ઽનુપહતચિત્તો મહ્âત્મન્ સલા ... ચિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f16બ્ ---> ]
ત્તો બુદ્ધવંશસંભૂતચિત્તો ઽલુલિતસન્તાનચિત્તો મહાસ્થામબલ્âધાનો ઽનધ્યવસિતશરીરચિત્તો ઽનભિનિવિષ્ટવચનચિત્તો જાનુમણ્ડલપ્રષ્ઠિતકાયો ભૂત્વા સ્વકાન્ મુખાજ્ જિહ્વા ... યાચનકસ્ય સર્વશરીરમ્
અધીનં કૃત્વા વાચં પ્રમુઞ્ચન્ સ્નિગ્ધાં મૃદ્વીં પ્રેમણીયાં મૈત્ર્ય્ôપચારાં ।
ગૃહાણ ત્વં મમ જિહ્વાં યથા કામકરણીયાં કુરુ ।
તથા કુરુ યથા ત્વં પ્રીતો ભવસિ
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્24 ---> ]
પ્રીતમાનસ્âત્મના
પ્રમુદિતો હૃષ્ટઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાત્êતિ સ શિરઃ
પરિત્યજન્
સર્વધર્મ્âગ્રશિરઃ પરમજ્ઞાનમ્ અવતરન્
સર્વસત્વપરિત્રાણ શિરોબોધિ ... ગચ્છન્
સર્વજગદગ્ર્યશિરઃ
અનુપમજ્ઞાનમ્ અભિલષન્ સર્વદિક્છિરઃ પ્રાપ્તું જ્ઞાનરાજમ્
અધિમુચ્યમાનો ઽનુત્તરસર્વધર્મ્âઇશ્વર્યશીર્ષતાં પરિપૂરયિતુકામો ઽનન્તયાચનકપ્રીતિપરિસ્ફુટચેતા ।
ઇતિ હિ બોધિસત્વો હસ્તપાદાન્ પરિત્યજન્ યાચનકેભ્યઃ
શ્રદ્ધાહસ્તપ્રયુક્તેન્âનુગ્રહ ચારિત્રેણ
બોધિસત્વસિંહવિક્રમત્યાગપ્રતતપાણિના
વ્યવસર્ગ્âભિરતેન
હસ્તપાદપરિત્યાગેન મહાપ્રતિષ્ઠાનક્રમતલવ્યતિહારેણ
બોધિસત્વચર્ય્âધ્યવસાયેન વેદન્âનુપહતતયા
દાનપ્રસાદશક્ત્યા વિમલચિત્ત્ôત્પાદસંવરો નિષ્પર્યવસ્થાનજ્ઞા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f17અ ---> ]
નધર્મશરીર્âછિન્ન્âભિન્ન્âલુપ્તકાયસંજ્ઞઃ અનીચચિત્તઃ સર્વમારકર્મ્âકલ્યાણમિત્ર્ôપસ્તબ્ધવૃંહિતચેતાઃ
સર્વબોધિસત્વસંવર્ણિત્âઇકત્યાગનિર્યાણ્êતિ હિ બોધિસત્વઃ સ્વશરીરમ્ આક્ષિપ્ય રુધિરમ્

અનુપ્રયચ્છન્ યાચનકેભ્યઃ પ્રહર્ષિતબોધિચિત્તો ।
બોધિસત્વચર્ય્âભિલષિતચિત્તો ઽપર્યાત્તવેદિતચિત્તઃ
સર્વયાચનક્âભિલષિતચિત્તઃ સર્વપ્રતિગ્રાહક્âવિદ્વિષ્ટચિત્તઃ
સર્વબોધિસત્વત્યાગપ્રતિપત્પ્રતિપન્નો ઽનિવર્ત્ત્યયા
પ્રીતિપ્રસ્રબ્ધ્યા સ્વશરીર્âનપેક્ષચિત્તઃ સ્વશરીરાદ્ રુધિરમ્
અનુપ્રયચ્છન્ જ્ઞાન્âયતનમહાયાનપ્રસૃતચેતા મહાયાન્âવિનષ્ટમન્êષ્ટમનાસ્ તુષ્ટમનાઃ પ્રીતમનાઃ
મુદિતમના મૈત્ર્ય્-મનાઃ સુખમનાઃ પ્રસન્નમનાઃ
પ્રમુદિતપ્રીતિસૌમનસ્યજાતો મજ્જામાંસં સ્વશરીરાત્ પરિત્યજન્
યાચનકેભ્યઃ કલ્યાણત્યાગયા ।
યાચક્âભિલષિતયા વાચા તાન્ યાચકાન્ અભિલપન્ ।
ગૃહ્ણન્તુ ભવન્તો મમ શરીરાન્ મજ્જામાંસં યથા
કામકરુણાયા તુલ્યપ્રીતિવિવર્દ્ધનેન ત્યાગચિત્તેન ।
બોધિસત્વવિજ્ઞગણનિષેવિતેન મહાકુશલમૂલેન લોક-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્25 ---> ]
મલ્âપકર્ષિતેન પ્રવરેણ્âધ્યાશયેન ।
સર્વબોધિસત્વસમત્ôપાત્તૈર્ મહાદાન્âરમ્ભૈર્ મનસ્âકાઙ્ક્ષિતૈઃ સર્વયાચકૈર્ અનનુતાપ્યચિત્તૈર્ દાનવસ્તુભિઃ
અપ્રત્યવેક્ષિતેન કર્મવિપાકપ્રત્યયેન
સર્વલોકધાત્વવિમુખયા
સર્વબુદ્ધક્ષેત્ર્âલંકારવ્યૂહપૂજયા
સર્વજગદભિમુખયા
કરુણાપરિત્રાણતયા ।
સર્વબુદ્ધબોધ્યભિમુખયા ।
દશબલ ...
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f17બ્ ---> ]
ચારણય્âતીત્âનાગતપ્રત્યુત્પન્નસર્વબોધિસત્વ્âભિમુખય્âઇકકુશલમૂલપરિચર્યયા સર્વવૈશારદ્ય્âભિમુખેન્âર્ષભસિંહનાદનદનેન ત્ર્યધ્વ્âભિમુખેન ।
સર્વ્âધ્વસમતાજ્ઞાનેન ... લોક્âભિમુખેન્âપર્âન્તકોટીગતકલ્પવ્યવસાયેન બોધિસત્વપ્રણિધાનેન્âપરિત્રસ્યન્âભિમુખેન્âખેદચિત્ત્ôત્પાદેન બોધિસત્વઃ સ્વહૃદયં પરિત્યજન્
યાચનકેભ્યો દાનવશશિક્ષિતચિત્તઃ
પારમિતાનિષ્પાદનચિત્તઃ
સર્વબોધિસત્વદાન્âનુદ્ધતસુપ્રતિષ્ઠિતચિત્તઃ ।
અધિષ્ઠાનસર્વયાચનકપ્રતિમાનનચિત્તઃ ।
અધ્યાશયં પરિશોધયમાનઃ ।
સર્વજગત્પરિપાચનનિદાનં મહાપ્રણિધાનં પ્રતિપદ્યમાનો બોધિસત્વચર્યાયાં સંવસમાનઃ સર્વજ્ઞતાસંભારં સંભરમાણઃ પ્રણિધિમ્ અરિઞ્ચન્ સો ઽત્ર યકૃત્બુક્કાફુપ્ફુષં યાચકેભ્યઃ પરિત્યજન્ યાચનક્âભિપ્રસન્નયા
દૃષ્ટ્યા
પ્રસન્નપ્રીત્યાકારૈર્ નેત્રૈર્ બોધિસત્વનિર્યાતેન પ્રેમ્ણ્âવ્યુત્થિતમનસિકારેણ ત્યાગેન્âસારાત્ કાયાત્
સુપ્રત્યવેક્ષિતેન સાર્âદાનચિત્તેન શ્મશાનપર્યન્તેન
કાય્âનુસ્મૃતિમનસિકારેણ વૃકશૃગાલશ્વભક્ષ્યં શરીરં પ્રત્યવેક્ષમાણઃ પરભક્તિમનસિકૃતયા ।
શરીર્âનિત્યતય્âપવિદ્ધશરીરેણ પરભક્તચેતનેન
એવં ધર્મમનસિકારપ્રયુક્તો બોધિસત્વસ્ તાન્ યાચનકાન્
અનિમિષં પ્રેક્ષમાણ્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ ।
યદિ ચ્âહમ્ એતદ્યાચનકસ્ય્âઇતચ્છરીરાદ્ અન્ત્રં યકૃત્બુક્કાફુષ્ફુષં દદ્યાં ।

યદિ વા ન દદ્યાં ।
આયુઃક્ષયપર્યન્તે ન્âઇષો-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f18અ ---> ]
નિત્યઃ શ્મશાનપર્યવસાન-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્26 ---> ]
ઇતિ ।
સ્âઇવં મનસિકારસંતોષિતેન સન્તાનેન્âઇવં ધર્મજ્ઞાનેન્âશયેન કલ્યાણમિત્રસંજ્ઞ્âધિષ્ઠિતેન
યાચનકદર્શનેન્âસારાત્ કાયાત્ સારમ્ આદાતુકામો ધર્મકામતયા
સ્વમાંસાન્ નખં પરિત્યજન્ન્ એવ તત્કુશલમૂલં પરિણામયત્îત્ય્ આત્મભાવ્ôત્સર્ગં કૃત્વા ॥
ભોગપુણ્ય્ôત્સર્ગો ઽપ્ય્ અત્ર્âઇવ્ôક્તેઃ ।
ઇતિ હિ બોધિસત્વો નાનાદક્ષિણીયપ્રતિગ્રાહકેષ્વ્ અન્ય્âન્યપુદ્ગલદિગાગતેષ્વ્ અપ્રમેયકૃપણવનીપકેષુ
બોધિસત્વશ્રવ્âગતેષુ બોધિસત્વશબ્દં શ્રુત્વ્âગતેષુ
બોધિસત્વપ્રત્યય્âવકાશગતેષુ બોધિસત્વદાનપૂર્વં પ્રણિધાનશ્રુતેષુ ।
બોધિસત્વપ્રણિધાનચિત્તનિમન્ત્રિતેષુ ।
સર્વત્યાગમનસ્âભિલષિતેષુ
તૃપ્તયાચનકપ્રતિમાનનાચેતન્âગતયાચનકક્ષમાપણચેતનો ।
મય્âઇવ તત્ર દિશં ગત્વા યૂયં પ્રતિમાનયિતવ્ય્âભવિષ્યત યેન યુષ્માકમ્ આગમનક્લમો ન સ્યાત્ ।
એવં સમૃદ્ધપ્રણિપાતેન ક્ષમયતિ સર્વયાચનકાન્
ક્ષમયિત્વા
સ્નાપયિત્વા વિશ્રામિતશરીરાન્ કૃત્વા તેભ્યો યદૃચ્છય્ôપકરણં પ્રતિપાદયતિ ।
યદ્ ઇદં મણિરથાન્
જમ્બુદ્વીપકલ્યાણકન્યારત્નપરિપૂર્ણાન્
યદ્ ઇદં સુવર્ણરથાન્
જનપદવિશુદ્ધકન્યારત્નપરિપૂર્ણાન્ ।
યદ્ ઇદં વૈડૂર્યરથાન્ વ્âનુકુલગીતવાદ્યસંપ્રવાદિતપરિપૂર્ણાન્ ।
એવં સ્ફટિકરથાન્
સુમુખસુવેશધારિસ્વલંકૃતરૂપાન્
અપ્રતિકૂલદર્શનચતુરકન્યારત્નપરિપૂર્ણાન્ ઇતિ ।
તથ્âત્ર્âઇવ દેશિતં મણિરથાન્ વા દદાનઃ
સર્વરત્નજાલસંછન્નાન્ આજાનેયહસ્ત્યુપેતાન્ ।
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f18બ્ ---> ]
સવાહનાન્ ।
ચન્દનરથાન્ દદાનો રત્નચક્રરથ્યપ્રયુક્તાન્
રત્નસિંહ્âસનપ્રતિષ્ઠિતાન્ યાવન્ નાનારત્નછત્રસંછન્નવ્યૂહાન્
રત્નવિતાનવિતતસંછન્નાન્ ધ્વજપતાક્âલંકૃતચતુર્દિ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્27 ---> ]
ક્કાન્
નાનાગન્ધવિધૂપિત ... સારગન્ધ્âનુલેપ્âનુલિપ્તાન્ ।
સર્વપુષ્પવ્યૂહ્âવકીર્ણાન્ કન્યાશતસહસ્રરત્નસૂત્રપ્રકર્ષિતાન્ અભ્રાન્તગમનાન્ અભ્ર્âન્તસમવાહનપ્રયુક્તાન્ ।
યાવદ્ અપ્રતિકૂલમનોજ્ઞપ્રવાતગન્ધાન્

સુદુહિતૃપુત્રવચન્ôપચારપ્રયુક્તાન્ ।
વિવિધગન્ધચૂર્ણસમ્ભૃતકૃત્ôપચારાન્ ઇતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્âહ ।
આત્માનં ચ સર્વસત્વાનાં નિર્યાતયન્ન્ ઉપસ્થાનં વા
સર્વબુદ્ધાનામ્ ઉપાદદાનો રાજ્યં વા પરિત્યજન્
પટભેદકં વા નગરરાજધાનીં સર્વ્âલંકારભૂષિતાં યથ્âર્હં વા યાચનકેષુ સર્વપરિવારં પરિત્યજન્
પુત્રદુહિતૃભાર્યાં વા દદાનો યાચનકેભ્યઃ સર્વગૃહં વ્âપસૃજન્ ।
યાવત્ સર્વ્ôપભોગપરિભોગાન્ વા દદાનઃ ।
એવં પાનદાનં રસદાનમ્ અપિ બોધિસત્વો દદાનો વિવિધાન્
કલ્યાણાન્ ઉદારાન્ વિશુદ્ધાન્ અવિકલાંસ્ તિક્તાંલ્ લવણાન્
કટકાન્ કષાયાન્ નાનારસ્âગ્ર્ôપેતાન્ સુસ્નિગ્ધાન્
વિવિધરસવિધિન્ôપેતાન્ ધાતુક્ષોભણસમતાસ્થાપનાન્
ચિત્તશરીરબલ્ôપસ્તમ્ભનાન્ પ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યકલ્પતાજનનાન્ ।
યાવત્ સર્વપર્ôપક્રમપ્રતિષેધકાન્
સર્વવ્યાધિસમન્âરોગ્યસંજનનાન્ ।
એવં વસ્ત્રદાનં પુષ્પદાનં ગન્ધદાનં વિલેપનદાનં માલ્યદાનં ।
શયનદાનમ્ આવાસદાનમ્ અપાશ્રયદાનં પ્રદીપદાનં ચ ।
ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્ય-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f18બ્ ---> ]
પરિષ્કારાન્ બોધિસત્વો ઽનુપ્રયચ્છન્
યાવન્ નાનાભાજનાનિ વિવિધસંભારાણ્ય્ અનેકકાંસ્યપાત્રીર્ અપ્રમેયસંભાર્ôપચિતા હિરણ્યસુવર્ણરૂપ્યચૂર્ણપરિપૂર્ણાસ્ તાનિ બુદ્ધેભ્યો ભગવદ્ભ્યો દદાનો ઽચિન્ત્યદક્ષિણીય્âધિમુક્તચેતા બોધિસત્વરત્નેભ્યો વા દદાનઃ ।
કલ્યાણમિત્રસુદુર્લભચિત્ત્ôત્પાદેન્âર્યસંઘાય વા
દદાનઃ ।
બુદ્ધશાસન્ôપસ્તમ્ભાય પુદ્ગલાય વા દદાનઃ ।
શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધેભ્યો વ્âર્યગુણસુપ્રસન્નચિત્તતયા
માતાપિતૃભ્યાં દદાનો ।
ગુરુશુશ્રૂષ્ôપસ્થાનચિત્તતય્âચાર્યગુરુદક્ષિણીયેભ્યો વા
દદાનસ્ તત્ર તત્ર ગુરુસંભાર્âવવાદશિક્ષણપ્રયુક્તઃ ।
અશનવસનં વા કૃપણવનીપકયાચનકેભ્યો દદાનઃ ।
સર્વસત્વ્âપ્રતિહતચક્ષુર્ મૈત્રીપરિભાવિતચિત્તતયા ।
પેયાલં ॥
ઇતિ હિ બોધિસત્વો હસ્ત્યાજાનેયાન્ દદાનઃ
સપ્ત્âઙ્ગસુપ્રતિષ્ઠિતાન્ ।
ષષ્ટિહા-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્28 ---> ]
યનાન્ ષડ્ગન્ત્ર્ôપેતાન્ પદ્મવર્ણાન્ મુખવિશુદ્ધાન્
સુવર્ણ્âલંકારાન્ હેમજાલપ્રતિચ્છન્નશરીરાન્
નાનારત્નવિચિત્ર્âલંકારજાલશુણ્ડપ્રક્ષિપ્તવ્યૂહાન્
સુવર્ણકલ્યાણાન્
કલ્યાણચારુદર્શનાન્ ।

અક્લાન્તયોજનસહસ્રગમન્ôપચારાન્ અશ્વ્âજાનેયાન્ વા
દદાનઃ ।
સુખવાહનસુખશરીર્ôપેતાન્ અનુજવસંપન્નાંશ્ ચતુર્દિગ્ગમન્âહારજવ્ôપેતાન્ આરોહસંપન્નાન્ દિવ્યકલ્યાણચારુસદૃશસર્વવિભૂષણ્ôપેતાન્ ।
સ તાન્ દદાનઃ પરિત્યજન્ ગૌરવેણ ગુરુજનેભ્યઃ
કલ્યાણમિત્રમાતાપિતૃભ્યઃ કૃપણવનીપકયાચનકેભ્યઃ
સર્વજગત્પ્રતિગ્રાહકભ્યો મુક્તચિત્તયા દદાનો ।
ન્âગૃહીતચિત્તતય્âવસૃજન્ મહાકરુણાપરિસ્ફુટેન
સન્તાનેન મહાત્યાગપરિમાણબો-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f19બ્ ---> ]
ધિસત્વગુનેષુ પ્રતિપદ્યમાનો ઽભિજાતબોધિસત્વ્âધ્યાશયાન્ પરિશોધયમાનો યાવદ્ ઇતિ હિ
બોધિસત્વ્âસનદાનં દદાનઃ પરિત્યજન્
રાજભદ્ર્âસનાનિ
વૈડૂર્યપાદકાનિ સિંહપ્રતિષ્ઠિતાનિ
સુવર્ણસૂત્રરત્નજાલવિતાનાન્ય્ અનેકચીવરસ્પર્શ્ôપેતપ્રજ્ઞપ્તાનિ
સર્વસારગન્ધવાસિત્ôપચારાણિ વિચિત્રમણિરાજસમુચ્છ્રિતધ્વજાન્ય્ અનેકરત્નકોટીનિયુતશતસહસ્ર્âલંકારવ્યૂહાનિ
હેમજાલવિતાનવિતતાનિ
સુવર્ણકિઙ્કિણીજાલસંઘટિતમનોજ્ઞનાદનિર્ઘોષશબ્દાનિ મહાન્ત્ય્âસનાન્ય્ અભ્યુદ્ગતો દ્વિદ્ધચક્ષુર્દશનાન્ય્ એકછત્રમહાપૃથિવ્ય્-અનુશાસનનિષદન્âભિષિક્તાનિ ।
સર્વરાજ્ય્âઇશ્વર્ય્âધિપતેયનિયતનિષદ્ય્âપ્રતિહતચક્રશાસન્âનુશાસનસર્વરાજ્âધિપતેયે પ્રવર્ત્તતે ।
એવં યાવદ્ ઇતિ હિ બોધિસત્વશ્ છત્રાણિ દદાનઃ પરિત્યજન્
મહારત્નવ્યૂહપ્રતિમણ્ડિતાનિ રત્નદણ્ડાનિ
કિઙ્કિણીજાલસંછન્નાનિ ।
રત્નસૂત્રકર્ણકણ્ઠ્âવ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્29 ---> ]
લીવિનામિતવૈડૂર્યમણિહાર્âભિપ્રલમ્બિતાનિ નન્દીઘોષમનોજ્ઞશબ્દ્ôપચારાણિ
હેમજાલ્âભ્યન્તરવિશુદ્ધછદનાનિ
રત્નશલાક્âલંકારશતસહસ્રવિતતાનિ રત્નકોષસન્ધારિતાન્ય્ અગુરુચન્દનાન્ય્ એકસારવરગન્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રવિધૂપિતવાસિત્ôપચારાણિ
જામ્બુનદપ્રભાસ્વરશુદ્ધાનિ ।
તાદૃશાનાં છત્રાણામ્ અનેકકોટીનિયુતશતસહસ્ર્âલંકારાણાં તદતિરિક્તાનિ ચ્âસંખ્યેયકોટીનિયુતશતસહસ્ર્âલંકારાણ્ય્ અનપેક્ષચિત્તો દદાનઃ પરિત્યજન્ન્ અવસૃજન્ન્ અનુપ્રયચ્છન્ સંમુખીભૂતેભ્યો વા સત્વસારેભ્યો નિર્વૃતાનાં વા તથાગતાનાં ચૈત્ય્âલંકારાય ।
ધર્મપર્યેષ્ટયે બોધિસત્વકલ્યાણમિત્રે-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f20અ ---> ]
ભ્યો વ્âભિજાતબોધિસત્વધર્મભાણકેભ્યો વા માતાપિતૃભ્યાં વા સંઘરત્ને
વા
સર્વબુદ્ધશાસને વા યાવત્ સર્વપ્રતિગ્રાહકેભ્યઃ સ્âઇવં તત્કુશલમૂલં પરિણામયતિ ॥
યથા તાવત્ પ્રથમાયામ્ એવ પરિણામનાયાં સર્વકુશલમૂલપ્રસ્તાવેષ્ûપદિષ્ટં ।
એવં પ્રણિધાનમ્ ઉત્પાદયતિ ।
કથમ્ એતાનિ કુશલમૂલાનિ સર્વજગદુપજીવ્યાન્ય્ ઉપકારિભૂતાનિ
ભવેયુર્ વિશુદ્ધધર્મપર્યવસાનાનિ યેન સર્વસત્વાનામ્
એતૈઃ
કુશલમૂલૈર્ નરક્âપાયપ્રતિપ્રસ્રબ્ધિર્ ભવતિ ।
તૈર્યગ્યોનિકયામલૌકિકાદ્ દુષ્ખસ્કન્ધાન્ નિવર્ત્તયેયુઃ ।

સ તાનિ કુશલમૂલાનિ પરિણામયન્ન્ એવં તત્કુશલમૂલં પરિણામયતિ ।
અનેન્âહં કુશલમૂલેન સર્વસત્વાનાં નયનં ભવેયં સર્વદુષ્ખસ્કન્ધવિનિવર્ત્તનાય ।
સર્વસત્વાનાં ત્રાણં ભવેયં સર્વક્લેશપરિમોચનતયા ।
સર્વસત્વાનાં શરણં ભવેયં સર્વભય્âરક્ષણતયા ।
સર્વસત્વાનાં ગતિર્ ભવેયં સર્વભૂમ્યનુગમનતયા ।
સર્વસત્વાનાં પરાયણં ભવેયમ્
અત્યન્તયોગક્ષેમપ્રતિલમ્ભતયા ।
સર્વસત્વાનાં આલોકો ભવેયં વિતિમિરજ્ઞાનસંદર્શનતયા ।
સર્વસત્વાનાં ઉલ્કા ભવેયમ્
અવિદ્યાતમોઅન્ધકારવિનિવર્ત્તનતયા ।
સર્વસત્વાનાં પ્રદ્યોતો ભવેયમ્
અત્યન્તવિશુદ્ધિપ્રતિષ્ઠાપનતયા ।
સર્વસત્વાનાં નાયકો ભવેયમ્
અચિન્ત્યધર્મનય્âવતારણતયા ।
સર્વસત્વાનાં પરિણાયકો ભવેયમ્
અનાવરણજ્ઞાનસ્કન્ધ્ôપનયનતયા ।
પેયાલં ॥
તચ્ ચ્âધ્યાશયતઃ પરિણામયતિ ન વચનમાત્રેણ ।
તચ્ ચ્ôદગ્રચિત્તઃ પરિણામયતિ ।
હૃષ્ટચિત્તઃ પરિણામયતિ ।
પ્રસન્નચિત્તઃ પરિણામયતિ ।
પ્રમુ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્30 ---> ]
દિતચિત્તઃ સ્નિગ્ધચિત્તઃ પરિણામયતિ ।
મૈત્રચિત્તઃ પ્રેમ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f20બ્ ---> ]
ચિત્તઃ અનુગ્રહચિત્તો હિતચિત્તઃ સુખચિત્તઃ
પરિણામયતિ ।
તચ્ ચ્âઇવં પરિણામયતિ ।
ઇદં મમ કુશલમૂલં સર્વસત્વાનાં ગતિવિશુદ્ધયે
સંવર્તેત ।
ઉપપત્તિવિશુદ્ધયે સંવર્ત્તેત ।
પુણ્યમાહાત્મ્યવિશુદ્ધયે સંવર્ત્તેત ।
અનભિભૂતતાયાં સંવર્ત્તેત ।
અપર્યાદાનતાયાં સંવર્ત્તેત ।
દુરાસદચિત્તતાયાં સંવર્ત્તેત ।
સ્મૃત્યપ્રમોષતાયાં સંવર્ત્તેત ।
ગતિમતિવિનિશ્ચયતાયાં સંવર્ત્તેત ।
બુદ્ધ્યપ્રમાણતાયાં સંવર્ત્તેત ।
કાયકર્મમનસ્કર્મસર્વગુણ્âલંકારપરિપૂર્યાં સંવર્ત્તેત ॥

અનેન મે કુશલમૂલેન તે સર્વસત્વાઃ સર્વબુદ્ધાન્
આરાગયેયુર્ આરાગયિત્વા ચ મા વિરાગયેયુઃ ।
તેષુ ચ બુદ્ધેષુ ભગવત્સુ પ્રસાદમ્ અભેદ્યં પ્રતિલભેરન્ ।
તેષાં ચ તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામ્ અન્તિકે
ધર્મદેશનાં શૃણુયુઃ ।
શ્રુત્વા ચ સર્વા વિમતીર્ વિનિવર્ત્તયેયુઃ ।
યથાશ્રુતં ચ સંધારયેયુઃ ।
સન્ધારયન્તશ્ ચ પ્રતિપત્ત્યા સંપાદયેયુઃ ।
તાંશ્ ચ તથાગતાન્ આરાધયેયુઃ ।
ચિત્તકર્મણ્યતાં ચ પ્રતિલભેરન્ ।
અનવદ્યાનિ કર્માણિ સમુદાનયેયુઃ ।
મહત્સુ ચ કુશલમૂલેષ્વ્ આત્માનં પ્રતિષ્ઠાપયેયુર્ અત્યન્તં ચ
દારિદ્ર્યં વિનિવર્ત્તયેયુઃ સપ્ત ધનપ્રતિલમ્ભાંશ્ ચ
પરિપૂરયેયુઃ સર્વબુદ્ધાનાં ચ્âનુશિક્ષયેયુઃ
કલ્યાણ્êન્દ્રિયપ્રતિલમ્ભં ચ્âધિગચ્છેયુઃ ।
ઉદાર્âધિમુક્તિસમતાં ચ પરિનિષ્પાદયેયુઃ ।
સર્વજ્ઞજ્ઞાને ચ્âવકાશં પ્રતિલભેરન્ ।
અપ્રતિહતચક્ષુષ્મત્તાં ચ સર્વજગત્ય્ ઉત્પાદયેયુઃ ।
લક્ષણ્âલંકૃતતાં ચ કાયપ્રતિપૂરિં પ્રતિલભેરન્ ।
સર્વગુણ્âલઙ્કારં ચ વાક્યવિશુદ્ધિં પરિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f21અ ---> ]
ગૃહ્ણીયુઃ ।
સંવૃત્êન્દ્રિયતાં દશબલપ્રયુક્તાં ચિત્તકલ્યતાં સમુદાનયેયુઃ ।
અનિ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્31 ---> ]
શ્ચિતવિહારતાં ચ પરિપૂરયેયુઃ ।
યેન ચ સુખ્ôપધાનેન સર્વબુદ્ધાઃ સમન્વાગતાસ્ તત્સુખ્ôપધાનપ્રતિલબ્ધાઃ સર્વસત્વા ભવેયુર્ ઇતિ ॥
યથા ષષ્ઠી પરિણામન્ôક્તેન વિધિના પરિણામયતિ ।
સર્વસત્વા ।
જ્ઞાન્âહારાદ્ ભવન્તુ અસઙ્ગપ્રયુક્તચેતસઃ ।
આહારપ્રજ્ઞ્âતાપિનો ઽનધ્યવસિત્âહારાઃ
પ્રીતિભક્ષાનિરામિષ્âહારા યાવત્ કામતૃષ્ણાવિનિવર્ત્તકાઃ ।
સર્વસત્વાઃ ધર્મરસમેઘપ્રવર્ષકા ભવન્તુ ।
અનુત્તરધર્મરતિપ્રીણિતસન્તાનાઃ ।
સર્વસત્વાઃ સર્વરસ્âગ્રજિહ્વા ભવન્તુ રસનિમિત્તા ગ્રહીતારઃ સર્વબુદ્ધધર્મચિત્તનપ્રયુક્તાઃ
અવિપન્નયાન્âગ્રયાન્ôત્તમયાનાઃ શીઘ્રયાના મહાયાનાઃ ।
સર્વસત્વ્âતૃપ્તદર્શના ભવન્તુ
બુદ્ધપ્રીતિપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વાઃ સર્વકલ્યાણમિત્રદર્શન્âનુપહતસન્તાના ભવન્તુ ।
સર્વસત્વ્âગદભૈષજ્યરાજ્ôપદર્શના ભવન્તુ ।

સર્વસત્વાઃ ક્લેશવિષવિનિવર્ત્તકાઃ ।
સર્વસત્વ્âદિત્યમણ્ડલ્ôદ્ગતદર્શના ભવન્તુ
સર્વસત્વતમસ્તિમિરપટલવિધમનત્વાત્ ॥
એવમ્ આત્માનમ્ ઉપનિધાય સ્વભાવન્âનુકૂલ્યેન પઠિતવ્યં ।
સર્વસત્વાનામ્ અભિરુચિરદર્શનતાયાં પરિણામયામિ ।
સૌમનસ્યદર્શનતાયાં કલ્યાણદર્શનતાયાં પરિણામયામિ ।
અભિલષિતદર્શનતાયાં પ્રહર્ષિતદર્શનતાયાં દૌર્મનસ્ય્âદર્શનતાયાં બુદ્ધદર્શન્ôપેતાયાં પરિણામયામિ ॥
સર્વસત્વાઃ શીલગન્ધ્ôપેતા ભવન્ત્વ્ અનાચ્છેદ્યશીલા બોધિસત્વપારમિતાશીલા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f21બ્ ---> ]
ઃ ॥
સર્વસત્વા દાનવાસિતા ભવન્તુ સર્વત્યાગપરિત્યાગિનઃ ।
સર્વસત્વાઃ ક્શાન્તિવાસિતા ભવન્તુ
અક્ષોભ્યચેતનાપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વા વીર્યવાસિતા ભવન્તુ
મહાવીર્યયાનસન્નદ્ધાઃ ।
સર્વસત્વા ધ્યાનવાસિતા ભવન્તુ
પ્રત્યુત્પન્નબુદ્ધસંમુખીભાવસ્થિતાઃ સમાધિપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વા બોધિસત્વપરિણામનાવાસિતા ભવન્તુ
સર્વસત્વાઃ
સર્વશુક્લધર્મવાસિતા ભવન્તુ
સર્વ્âકુશલધર્મપ્રહીણાઃ ।
સર્વસત્વા દિવ્યશયનપ્રતિલબ્ધા ભવન્તુ
મહાજ્ઞાન્âધિગમાય ।
સર્વસત્વ્âર્યશયન-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્32 ---> ]
પ્રતિલબ્ધા ભવન્તુ ।
નિઃપૃથગ્જનબોધિચિત્ત્âવાસનત્વાત્ સર્વસત્વાઃ
સુખશયનપ્રતિલબ્ધા ભવન્તુ ।
સર્વસંસાર્âવચરદુઃખપરિવર્જનત્વાત્ સર્વસત્વાઃ
ક્ષેમશયનપ્રતિલબ્ધા ભવન્તુ ધર્મકામસ્પર્શ્ôપેતાઃ ।
સર્વસત્વાઃ પરિશુદ્ધબુદ્ધક્ષેત્ર્âવભાસા ભવન્તુ
ગુણવાસસુપ્રયુક્ત્âર્ય્âવાસનિકેત્ôચ્ચલિતાઃ ।
અનુત્તરસર્વબુદ્ધ્âવાસ્âવિરહિતાઃ ।
સર્વસત્વા બુદ્ધ્ôપનિશ્ચયવિહારિણો ભવન્તુ ।
સર્વસત્વ્âનન્ત્âલોકા ભવન્તુ સર્વબુદ્ધધર્મેષુ
સર્વસત્વ્âપ્રતિહત્âવભાસા ભવન્તુ સર્વધર્મધાત્વેકસ્ફરણાઃ ।
સર્વસત્વ્âરોગ્યશરીરા ભવન્તુ
તથાગતકાયપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વા ભૈષજ્યરાજ્ôપમા ભવન્તુ
અત્યન્ત્âકલ્પનધર્માણઃ ।

સર્વસત્વ્âપ્રતિહતભૈષજ્યસ્તમ્ભ્ôપમા ભવન્તુ
જગચ્ચિકિત્સાપ્રતિપન્નાઃ ।
સર્વસત્વા રોગશલ્યનિરુદ્ધા ભવન્તુ
સર્વજ્ઞ્âરોગ્યપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વાઃ સરવ્જગદ્ભૈષજ્યકુશલા ભવન્તુ
યથ્âશયભૈષજ્યપ્રયોગસંપ્રયોક્તા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f22અ ---> ]
રઃ ॥
સર્વસત્ત્વેષુ સર્વરોગવિનિવર્ત્તનાય પરિણામયામિ ।
સર્વસત્ત્વેષ્વ્ અપર્યન્તસ્થામબલશરીરતાયાં પરિણામયામિ ।
સર્વસત્વાનાં ચક્રવાડપર્વત્âનવમર્દ્યકાયબલ્ôપપત્તયે
પરિણામયામિ ।
સર્વસત્વાનાં સર્વબલ્ôપસ્તમ્ભન્âતૃપ્તાયાં પરિણામયામિ ॥
સર્વસત્વ્âપ્રમાણભાજના ભવન્ત્વ્ આકાશધાતુવિપુલાઃ
સ્મૃત્îન્દ્રિય્ôપેતાઃ
સર્વલૌકિકલોક્ôત્તરભાષસંગ્રહણાદ્ ગ્રહણસ્મૃત્યસંપ્રમૂઢાઃ ।
સર્વસત્વાઃ કલ્યાણવિશુદ્ધિભાવના ભવન્તુ ।
અતીત્âનાગતપ્રત્યુત્પન્નસર્વબુદ્ધબોધ્યભેદપ્રસાદગ્રાહિણઃ ।
સર્વસત્વા કામઙ્ગમા ભવન્તુ
સર્વત્રગામિનીબુદ્ધભૂમિપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વાઃ સર્વસત્ત્વેષ્વ્ અપ્રતિહતચિત્તા ભવન્તુ ।
સર્વસત્વ્âનાભોગસર્વબુદ્ધક્ષેત્રપરિસ્ફુટગમના ભવન્તુ ।
એકચિત્તક્ષણસર્વધર્મવિક્રમાઃ ।
સર્વસત્વાઃ શ્રાન્ત્âક્લાન્તસર્વલોકધાતુગમના ભવન્તુ ।
અવિશ્રામ્યમાનમનોમયકાયપ્રતિલબ્ધાઃ ।
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્33 ---> ]
સર્વસત્વાઃ સુખગમનમુક્તા ભવન્તુ
સર્વબોધિસત્વચર્ય્âનુપ્રવેશિનઃ ।
અનેન કુશલમૂલેન સર્વસત્વાઃ કલ્યાણમિત્ર્âત્યાગચિત્ત્âનુત્સૃષ્ટા ભવન્તુ કૃતજ્ઞાઃ કૃત્âનુપાલનતયા ।
સર્વસત્વાઃ કલ્યાણમિત્રૈઃ સહ્âઇક્âર્થા ભવન્તુ
સભાગકુશલમૂલસંગ્રહણતયા ।
સર્વસત્વાઃ કલ્યાણ્âશયા ભવન્તુ
કલ્યાણમિત્રસંવસનસંપદવિહાર્âનુધન્વનતયા ।
સર્વસત્વાઃ કલ્યાણમિત્રકુશલમૂલકર્મવિપાકવિશુદ્ધા ભવન્ત્વ્ એકપ્રણિધાનાઃ ।
સર્વસત્વા મહાયાન્âભિરક્તાઃ સં-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f22બ્ ---> ]
પ્રસ્થિતા ભવન્ત્વ્ અવિષ્કમ્ભિતયાનસર્વજ્ઞતાપર્યવસાનાઃ ।
સર્વસત્વાઃ પ્રચ્છાદિતકુશલમૂલા ભવન્તુ
સર્વબુદ્ધ્âવસ્થાગોપનપ્રતિલબ્ધાઃ ।
સર્વસત્વા ગુણજ્ઞાન્âભિચ્છાદિતા ભવન્તુ

સર્વલોક્ôપક્લેશવ્યપવૃત્તાઃ ।
સર્વસત્વ્âચ્છિન્ન્âવિક્ષિપ્તશુક્લધર્માણો ભવન્ત્વ્ અવિપન્નબુદ્ધધર્મપ્રવાહાઃ ।
સર્વસત્વાશ્ છત્રભૂતા ભવન્તુ દશબલવિતાન્âન્વિતાઃ ।
સર્વસત્વ્âત્યન્તબોધ્યાસનપ્રતિલબ્ધા ભવન્તુ ।
સર્વસત્વા બુદ્ધવિક્રાન્તિસિંહ્âસનપ્રતિલબ્ધા ભવન્તુ
સર્વજગદવલોકનીય્êતિ ॥
આર્યગગનગઞ્જસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ।
મા ભૂત્ તન્ મમ કુશલમૂલં ધર્મજ્ઞાનકૌશલ્યં વા
યન્ ન
સર્વસત્ત્વ્ôપજીવ્યં સ્યાદ્ ઇતિ ॥
અતીત્âનાગતશુભ્ôત્સર્ગસ્ ત્વ્ આર્ય્âક્ષયમતિસૂત્રે
અભિહિતઃ ।
કુશલાનાં ચ ચિત્તચૈતસિકાનાનામ્ અનુસ્મૃતિર્ અનુસ્મૃત્ય ચ
બોધિપરિણામના ।
ઇદમ્ અતીતકૌશલ્યં ।
યો ઽનાગતાનાં કુશલમૂલાનાં નિધ્યપ્તિબોધેર્ આમુખીકર્મસમન્વાહારઃ ।
યે મે ઉત્પત્સ્યન્તે કુશલાશ્ ચિત્ત્ôત્પાદાસ્ તાન્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પરિણામિષ્યામ્îત્îદમ્ અનાગતકૌશલ્યં ॥
તદ્ એવં ચૈતસિકે-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્34 ---> ]
ન્âભ્યાસેન સર્વત્યાગ્âધિમુક્તિં પરિપૂર્યે
ત્યાગચિત્તવેગ્âપન્નેન કાયપ્રયોગેણ્ôત્સૃષ્ટસર્વપરિગ્રહઃ ।
સર્વપરિગ્રહમૂલાદ્ ભવદુષ્ખાદ્ વિમુક્તો મુક્ત્êત્ય્ ઉચ્યતે ।
અનુત્તરાંશ્ ચ્âપ્રમેય્âસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્
નાન્âકાર્âનન્તાન્ લૌકિકલોક્ôત્તરાન્
સુખસંપત્પ્રવર્ષાન્
અનુભવતિ ।
તેન ચ્âત્મભાવ્âદિના [[દોઉબ્ત્]] વડિષ્âમિષેન્êવ
સ્વયમ્
અનભિગત્ôપભોગેન્âપ્ય્ આકૃષ્ય પરાન્ અપિ તારયતિ ॥
અત્âઇવ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f23અ ---> ]
ઉક્તં રત્નમેઘે ।
દાનં હિ બોધિસત્વસ્ય બોધિર્ ઇતિ ॥
શિક્ષાસમુચ્ચયે દાનપારમિતા પ્રથમઃ પરિચ્છેદઃ ॥
શીલપારમિતાયાં સદ્ધર્મપરિગ્રહો નામ દ્વિતીયઃ પરિચ્છેદઃ ॥
એવમ્ એષામ્ આત્મભાવ્âદીનામ્ ઉત્સૃષ્ટાનામ્ અપિ રક્ષા કાર્યા ।
કુતો ।
યસ્માત્ ॥
પરિભોગાય સત્વા નામ્âત્મભાવ્âદિ દીયતે ।
અરક્ષિતે કુતો ભોગઃ ।

કિં દત્તં યન્ ન ભુજ્યતે ॥
તસ્માત્ સત્વ્ôપભોગ્âર્થમ્ આત્મભાવ્âદિ પાલયેત્ ॥
ઉક્તં હિ બોધિસત્વપ્રાતિમોક્ષે ।
પરં શારિપુત્ર રક્ષિષ્યામ્îત્ય્ આત્મા રક્ષિતવ્યઃ ।
એવંરૂપયા શારિપુત્ર હિત્âઇષિકતયા સમન્વાગતો બોધિસત્વો જીવિતહેતોર્ અપિ પાપં કર્મ ન કરોત્îતિ ॥
વીરદત્તપરિપૃચ્છાયામ્ અપ્ય્ આહ ।
શકટમ્ ઇવ ભાર્ôદ્વહન્âર્થં કેવલં ધર્મબુદ્ધિના વાઢવ્યમ્
ઇતિ ।
તથ્âક્ષયમતિસૂત્રે ઽપિ ।
કાયદુષ્ખતયા ચ ન પરિખિદ્યતે સત્વ્âવેક્ષતય્êતિ ॥
તચ્ ચ્âત્મભાવ્âદિકં કથં પાલયેત્ ।
કલ્યાણમિત્ર્âનુત્સર્જનાત્ ।
યથ્ôક્તમ્ આર્યગણ્ડવ્યૂહે આર્યશ્રીસંભવેન ॥
કલ્યાણમિત્રસન્ધારિતાઃ કુલપુત્ર બોધિસત્વા ન પતન્તિ
દુર્ગતિ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્35 ---> ]
ષુ ।
કલ્યાણમિત્રસમન્વાહૃતા [[દોઉબ્ત્]] ન્âતિક્રામન્તિ બોધિસત્વશિક્ષાં ।
કલ્યાણમિત્રપ્રતિચ્છન્ન્âભ્યુદ્ગતા ભવન્તિ લોકાત્
કલ્યાણમિત્રપર્યુપાસિતા બોધિસત્વ્âસંપ્રમોષચારિણો ભવન્તિ સર્વબોધિસત્વચર્યાસુ ।
કલ્યાણમિત્રપરિગૃહીતાઃ બોધિસત્વા દુર્દ્ધર્ષા ભવન્તિ
કર્મક્લેશૈઃ ।
સમ્બોધકાઃ કલ્યાણમિત્ર્âકરણીયાનાં સન્નિવારકાઃ
પ્રમાદસ્થાનાત્ ।
નિષ્કાસયિતારઃ સંસારપુરાત્ ।
તસ્માત્ તર્હિ કુલપુત્ર્âઇવં મનસિકારાત્ પ્રતિપ્રશ્રબ્ધેન
કલ્યાણમિત્રાણ્ય્ ઉપસં-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f23બ્ ---> ]
ક્રમિતવ્યાનિ ।
પૃથિવીસમચિત્તેન સર્વભારવહન્âપરિણમનતયા
વજ્રસમચિત્તેન્âભેદ્ય્âશયતયા ।
ચક્રવાડસમચિત્તેન સર્વદુષ્ખ્âસંપ્રવેધનતયા ।
લોકદાસસમચિત્તેન સર્વકર્મસમાદાન્âજુગુપ્સનતયા ।
રજોહરણસમચિત્તેન માન્âતિમાનવિવર્જનતયા ।
યાનસમચિત્તેન ગુરુભારનિર્વહનતયા ।
શ્વસમચિત્તેન્âક્રુધ્યનતયા ।
નૌસમચિત્તેન ગમન્âગમન્âપરિત્ર-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્36 ---> ]
સ્યનતયા ।
સુપુત્રસદૃશેન કલ્યાણમિત્રમુખવીક્ષણતયા ।

આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર્âતુરસંજ્ઞ્ôત્પાદયિતવ્યા ।
કલ્યાણમિત્રેષુ ચ વૈદ્યસંજ્ઞા ।
અનુશાસનીષુ ભૈષજ્યસંજ્ઞા ।
પ્રતિપત્તિષુ વ્યાધિનિર્ઘાતનસંજ્ઞા ।
આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર ભીરુસંજ્ઞ્ôત્પાદયિતવ્યા ।
કલ્યાણમિત્રેષુ શૂરસંજ્ઞા ।
અનુશાસનીષુ પ્રહરણસમ્જ્ઞા ।
પ્રતિપત્તિષુ શત્રુનિર્ઘાતનસંજ્ઞા ॥
અત્ર્âઇવ વાચન્ôપાસિકાવિમોક્ષે વર્ણિતં ।
કલ્યાણમિત્ર્âનુશાસનીપ્રતિપન્નસ્ય કુલપુત્ર બોધિસત્વસ્ય બુદ્ધા ભગવન્તો ઽભિરાદ્ધચિત્તા ભવન્તિ ।
કલ્યાણમિત્રવચન્âવિલોમસ્થાયિનો બોધિસત્વસ્ય સર્વજ્ઞત્âસન્નીભવતિ ।
કલ્યાણમિત્રવચન્âવિચિકિત્સકસ્ય્âસન્નીભવન્તિ
કલ્યાણમિત્રાણિ ।
કલ્યાણમિત્રમનસિકાર્âવિરહિતસ્ય સર્વ્âર્થ્âભિમુખા ભવન્ત્îતિ ।
અત્âઇવ્âર્યસુધનઃ સારધ્વજસ્ય ભિક્ષોઃ પાદૌ શિરસ્âભિવન્દ્ય્âનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીક્ર્ટ્ય
સારધ્વજં ભિક્ષુમ્ અવલોક્ય પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનર્ અવલોકયન્
નિયતં પ્રણિપતન્
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f24અ ---> ]
નમસ્યન્ન્ અવનમન્ મનસિ કુર્વન્ ચિન્તયન્ ભાવયન્
પરિભાવયન્ન્ ઉદાનમ્ ઉદાનયન્ હાક્કારં કુર્વન્ ।
ગુણાન્ અભિમુખીકુર્વન્ નિગમયન્ન્ અત્ર સન્ન્ અનુસ્મરન્ દૃઢીકુર્વન્ન્ અવિજહન્ મનસ્âગમયન્ન્ ઉપનિબધ્નન્ પ્રણિધિં સમવસરન્
દર્શનમ્ અભિલષન્ સ્વરનિમિત્તમ્ ઉદ્ગૃહ્ણન્ યાવત્ તસ્ય્âન્તિકાત્
પ્રક્રાન્તઃ ।
તથા કલ્યાણમિત્ર્âગતં સર્વજ્ઞતાં સંપશ્યન્ન્ અશ્રુમુખો રુદન્ યાવન્ મેઘસ્ય દ્રમિતસ્ય્âન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ ॥
બોધિસત્વપ્રતિમોક્ષે ઽપ્ય્ ઉક્તં ।
ઇહ શારિપુત્ર બોધિસત્વો ધર્મકામતયા ન્âસ્તિ તલ્ લોકે
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્37 ---> ]
રત્નં યન્ ન પરિત્યજતિ ।
ન્âસ્તિ તત્ કાય્ôપસ્થાનં યન્ ન કરોતિ ।
ન્âસ્તિ તજ્ જઙ્ઘાપ્રેષણં યન્ ન્ôત્સહતે ।
ન્âસ્તિ તદ્ વાક્કર્મ યન્ ન્ôત્સહતે
આચાર્ય્ôપાધ્યાયગૌરવતયા ॥
પેયાલં ॥
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
બન્ધચ્છેદાય્âઇષ ધર્મઃ સંવર્તતે ।
જાતિજરાવ્યાધિમરણશોકપરિદેવદુષ્ખદૌર્મનસ્યચ્છેદાય્âઇષ ધર્મઃ સંવર્તતએ ઇતિ રત્નચિત્તમ્ ઉત્પાદ્ય ભૈષજ્યચિત્તમ્
ઉત્પાદ્ય ।
સર્વસત્વાનાં ગ્લાન્યવ્યુપશમાય્âઇષ ધર્મઃ સંવર્તતએ ઇતિ ।
એષ્ટવ્યશ્ ચ્âસ્માભિઃ સર્વસત્વાનાં ગ્લાન્યવ્યુપશમાય્âઇવંરૂપો ધર્મ્êતિ ॥
ઉગ્રદત્તપરિપૃચ્છાયામ્ અપ્ય્ ઉક્તં ।

સચેત્ પુનર્ ગૃહપતે પાઠસ્વ્âધ્યાય્âર્થિકો બોધિસત્વઃ
કસ્યચિદ્ અન્તિકાચ્ ચતુષ્પાદિકાં ગાથાં શૃણુયાદ્ ઉદ્દિશેદ્ વ્ôદ્ગૃહ્ણીયાદ્ દાનશીલક્ષાન્તિવીર્યધ્યાનપ્રજ્ઞાસંપ્રયુક્તાં બોધિસત્વસંભાર્ôપચયં વા તેન તસ્મિન્ન્ આચાર્યે ધર્મગૌરવં કરણીયં યાવદ્ભિર્ નામપદવ્યઞ્જન ...
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f24બ્ ---> ]
ગાથ્ôદ્દિષ્ટા ।
યદિ તાવત્âઇવં કલ્પાંસ્ તસ્ય્âચાર્યસ્ય્ôપસ્થાનપરિચર્યાં કુર્યાદ્ અશઠતયા
સર્વલાભસત્કારપૂજયા ।
અદ્ય્âપિ ગૃહપતે ન પ્રતિપૂરિતમ્ આચાર્યસ્ય્âચાર્યગૌરવં ભવતિ ।
કઃ પુનર્ વાદો ધર્મગૌરવં ॥
પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અષ્ટસહસ્રિકાયામ્ અપ્ય્ ઉક્તં ।
કલ્યાણમિત્રેષુ ચ ત્વયા કુલપુત્ર તીવ્રં ગૌરવમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
પ્રેમ ચ કરણીયં ।
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતો બો-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્38 ---> ]
ધિસત્વો મહાસત્વ્âઇવંરૂપૈર્ ગુણૈર્ ગૌરવમનસિકારૈર્ ગચ્છન્ન્ અનુપૂર્વેણ્âન્યતમનગરમ્
અનુપ્રાપ્તસ્ ।
તત્ર તસ્ય્âન્તરાયણમધ્યગતસ્ય્âઇતદ્ અભૂત્ ।
યન્ ન્વ્ અહમ્ ઇમમ્ આત્મભાવં વિક્રીય્âનેન મૂલ્યેન ધર્મોદ્ગતસ્ય
બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય સત્કારં કુર્યાં ।
દીર્ઘરાત્રં હિ મમ્âત્મભાવસહસ્રાણિ ભગ્નાનિ ક્ષીણાનિ
વિક્રીતાનિ પુનર્ અપરિમાણે સંસારે ઽપરિમાણાનિ યાનિ મયા
કામહેતોઃ કામનિદાનમ્ અનુભૂતાનિ ન પુનર્ એવંરૂપાણાં ધર્માણાં કૃતશ્âઇવંરૂપાણાં વા સત્વાનાં સત્કારાય ॥
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વો ઽન્તરાયણમધ્યગતઃ શબ્દમ્ ઉદીરયામ્ આસ ઘોષમ્ અનુશ્રાવયામ્
આસ ।
કઃ પુરુષેણ્âર્થિકઃ કઃ પુરુષેણ્âર્થિક્êતિ પેયાલં ।
અથ ખલુ મારઃ પાપીયાન્ બ્રાહ્મણગૃહપતિકાંસ્ તથા
સમુપસ્થાપયામ્ આસ યથા તં ઘોષં ન્âશ્રૌષુઃ ।
યદ્âત્મનઃ ક્રાયકં ન લભતે તદ્âઇક્âન્તં ગત્વા
પ્રારોદીદ્ અશ્રૂણિ ચ પ્રાવર્ત્તયદ્ એવં ચ્âવદદ્ ।
અહો વત્âસ્માકં દુર્લભા લાભા યે વયમ્ આત્મભાવસ્ય્âપિ
ક્રેતારં ન લભામહે ।
અથ ખલુ શક્રો દે-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f25અ ---> ]
વાનામ્ ઇન્દ્રો માણવકરૂપેણ યાવત્
સદાપ્રરુદિતં બોધિસત્વં મહાસત્વમ્ એતદ્ અવોચત્ ।
કિં ત્વં કુલપુત્ર દીનમન્ôત્કણ્ઠિતમાનસો ઽશ્રૂણિ
પ્રવર્ત્તયમાનઃ સ્થિતઃ ॥
સદાપ્રરુદિત્âઇવમ્ આહ ।
અહં માણવક ધર્મકામતય્êમમ્ આત્મભાવં વિક્રીય
ધર્મપૂજાં કર્ત્તુકામઃ સો ઽહમ્ અસ્ય ક્રાયકં ન લભે ।
પેયાલં ॥

અથ ખલુ સ માણવકઃ સદાપ્રરુદિતં બોધિસત્વં મહાસત્વમ્
એતદ્ અવોચત્ ।
ન મમ કુલપુત્ર પુરુષેણ કૃત્યમ્ અપિ તુ ખલુ પુનઃ પિતુર્ મે યજ્ઞો યષ્ટવ્યઃ ।
તત્ર મે પુરુષસ્ય હૃદયેન કૃત્યં લોહિતેન ચ્âસ્થિમજ્જયા ચ ।
તદ્ દાસ્યસિ ત્વં ક્રયેણ ॥
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતસ્ય્âઇતદ્ અભૂત્ ।
લાભા મે સુલબ્ધાઃ પરિનિષ્પન્નં ચ્âત્માનં જાને
પ્રજ્ઞાપારમિત્ôપાયકૌશલ્યેષુ ।
યન્ મય્âત્મનઃ ક્રાયકો લબ્ધો હૃદય્સ્ય રુધિરસ્ય ચ્âસ્થિમજ્જાયાશ્ ચ ॥
સ હૃષ્ટચિત્તઃ કલ્યચિત્તઃ પ્રમુદિતચિત્તસ્ તં માણવકમ્ એતદ્ અવોચત્ ।
દાસ્યામિ માણવક યેન તે ઇત્âત્મભાવાદ્ અર્થઃ ।
યાવત્ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તીક્ષ્ણં શસ્ત્રં ગૃહીત્વા દક્ષિણં બાહું વિદ્ધ્વા લોહિતં નિસ્રાવયતિ સ્મ
દક્ષિણં ચ્ôરું વિદ્ધ્વા નિર્માંસં ચ કૃત્વ્âસ્થિ ભેત્તું કુડ્યમૂલમ્ ઉપસંક્રામતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્39 ---> ]
અથ ખલ્વ્ અન્યતરા શ્રેષ્ઠિદારિક્ôપરિપ્રાસાદતલગત્âદ્રાક્ષીત્ સદાપ્રરુદિતં બોધિસત્વં યાવત્ સા શ્રેષ્ઠિદારિકા
યેન સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વસ્ તેન્ôપસંક્રમ્ય્âઇતદ્ અવોચત્ ।
કિં નુ ખલુ ત્વં કુલપુત્ર્âઇવંરૂપામ્ આત્મનઃ કારણાં કારયાસ્îતિ ।
યાવત્ સા દારિકા પૂજાપ્રયોજનં શ્રુત્વા પુનર્ આહ ।
કા પુન-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f25બ્ ---> ]
સ્ તે કુલપુત્ર તતો ગુણજાતિર્ નિષ્પત્સ્યતે ।
સ તામ્ એતદ્ અવોચત્ ।
સ દારિકે કુલપુત્રો મમ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપાયકૌશલ્યં ચ્ôપદેક્ષય્તિ ।
તત્ર વયં શિક્ષિષ્યામસ્ તત્ર વયં શિક્ષમાણાઃ સર્વસત્વાનાં પ્રતિશરણં ભવિષ્યામઃ ।
પેયાલં ॥
અથ ખલુ સા શ્રેષ્ઠિદારિકા સદાપ્રરુદિતં બોધિસત્વમ્ એતદ્ અવોચત્ ।
આશ્ચર્યં કુલપુત્ર ।
યાવદ્ ઉદારાઃ પ્રણીતાશ્ ચ્âમી ત્વયા ધર્માઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ ।
એક્âઇકસ્ય્âપિ કુલપુત્ર્âઇવંરૂપસ્ય ધર્મસ્ય્âર્થાય
ગઙ્ગાનદીવાલિક્ôપમાન્ અપિ કલ્પાન્ એવમ્ આત્મભાવાઃ
પરિત્યક્તવ્યા ભવેયુઃ ।
તથ્ôદારાઃ પ્રણીતાશ્ ચ્âમી ત્વયા ધર્માઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ ।
અપિ તુ ખલુ કુલપુત્ર યેન યેન કૃત્યં તત્ તે દાસ્યામિ સુવર્ણં વા
મણિં વા મુક્તાં વા વૈડૂર્યં વા યાવદ્ યેન ત્વં તં ધર્મોદ્ગતં બોધિસત્વં સત્કરિષ્યસિ ।
યાવદ્ વિસ્તરેણ તયા દારિકયા પઞ્ચશતપરિવારયા સાર્દ્ધં તસ્ય ધર્મોદ્ગતસ્ય સંક્રમણં કર્તવ્યં ॥
અથ ખલુ ધર્મોદ્ગતો બોધિસત્વો મહાસત્વઃ ઉત્થાય્âસનાત્
સ્વકં ગૃહં પ્રાવિક્ષત્ ।
યાવત્ સપ્ત વર્ષાણ્ય્ એકસમાધિસમાપન્ન્âઇવ્âભૂત્ ।
સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વઃ સપ્ત વર્ષાણિ ન કામવિતર્કમ્
ઉત્પાદયામ્ આસ ।

ન વ્યાપાદવિતર્કં ન વિહિંસાવિતર્કમ્ ઉત્પાદયામ્ આસ ।
ન રસગૃ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્40 ---> ]
દ્ધિમ્ ઉત્પાદયામ્ આસ્âન્યત્ર ।
કદા નામ ધર્મોદ્ગતો બોધિસત્વો મહાસત્વો વ્યુત્થાસ્યતિ ।
યદ્ વયં ધર્મોદ્ગતસ્ય બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય ધર્મ્âસનં પ્રજ્ઞાપયિષ્યામો યત્ર્âસૌ કુલપુત્રો નિષદ્ય ધર્મં દેશયિષ્યતિ તં ચ પૃથિવીપ્રદેશં સિક્તં સંમૃષ્ટં ચ
કરિષ્યામો નાનાપુષ્પ્âભિકીર્ણં ઇતિ ચિન્તયામ્ આસ ॥
તાન્ય્ અપિ શ્રેષ્ઠિદારિકા પ્રમુખાણિ પઞ્ચદારિકાશતાનિ
સદાપ્રરુદિતસ્ય બોધિસત્વસ્ય્âનુશિક્ષમાણાનિ દ્વાભ્યામ્ એવ્êર્યાપથાભ્યાં કાલમ્ અતિનામયામ્ આસુઃ ॥
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વો દિવ્યં નિર્ઘોષમ્
અશ્રૌષીદ્ ઇતઃ સપ્તમે દિવસે ધર્મોદ્ગતો બોધિસત્વો મહાસત્વો ઽસ્માત્ સમાધેર્ વ્યુત્થાય મધ્યે નગરસ્ય નિષદ્ય
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f26અ ---> ]
ધર્મં દેશયિષ્યત્îતિ ।
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તં નિર્ઘોષં શ્રુત્વ્âત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતસ્ તં પૃથિવીપ્રદેશં શોધયામ્ આસ સાર્દ્ધં શ્રેષ્ઠિદારિકાપ્રમુખૈઃ પઞ્ચભિર્ દારિકાશતૈર્ ધર્મ્âસનં પ્રજ્ઞપયામ્ આસ સપ્તરત્નમયં ।
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તં પૃથિવીપ્રદેશં સેક્તુકામશ્ ચ ।
ન ચ્ôદકં સમન્તાત્ પર્યેષમાણો ઽપિ લભતે યેન તં પૃથિવીપ્રદેશં સિઞ્ચેદ્ ।
યથ્âપિ નામ મારેણ પાપીયસા તત્ સર્વમ્ ઉદકમ્ અન્તર્ધાપિતં અપ્ય્ એવ નામ્âસ્ય્ôદકમ્ અલભમાનસ્ય ચિત્તં દુષ્ખિતં સ્યાદ્ દૌર્મનસ્યં ચ ભવેચ્ ચિત્તસ્ય વ્âન્યથાત્વં ભવેદ્ યેન્âસ્ય
કુશલમૂલ્âન્તર્ધાનં ભવેન્ ન વા ભ્રાજેરન્ કુશલમૂલાનિ ।
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતસ્ય બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય્âઇતદ્ અભૂત્ ।
યન્ ન્વ્ અહમ્ આત્મનઃ કાયં વિદ્ધ્વ્êમં પ્રદેશં રુધિરેણ
સિઞ્ચેયં ।
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
અયં હિ પૃથિવીપ્રદેશએ ઉદ્ધતરજસ્કો ।
મા રજોધાતુર્ ઇતો ધર્મોદ્ગતસ્ય બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય કાયે
નિપતતુ ।
કિમ્ અહમ્ અનેન્âત્મભાવેન્âવશ્યંભેદનધર્મિણા કુર્યાં ।
વરં ખલુ પુનર્ મમ્âયં કાય્âઇવંરૂપયા ક્રિયયા વિનશ્યતુ
ન ચ નિઃસામર્થ્યક્રિયયા ।
કામહેતોઃ કામનિદાનં બહૂનિ મે
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્41 ---> ]
આત્મભાવસહસ્રાણિ પુનઃ
પુનર્ અપરિમાણે સંસારે સંસરતો ભિન્નાનિ ।
યદિ પુનર્ ભિદ્યન્તે કામમ્ એવંરૂપેષ્વ્ ઇવ ધર્મસ્થાનેષુ
ભિદ્યન્તાં ॥
અથ ખલુ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વો મહાસત્વ્êતિ પ્રતિસંખ્યાય
તીક્ષ્ણં શસ્ત્રં ગૃહીત્વા સ્વકાયં સમ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f26બ્ ---> ]
ન્તતો વિદ્ધ્વા તં પૃથિવીપ્રદેશં સ્વરુધિરેણ સર્વમ્ અસિઞ્ચત્ ।
એવં તાભિર્ અપિ દારિકાભિઃ કૃતં ।
ન ચ સદાપ્રરુદિતો બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય તાસાં વા

સર્વાસાં દારિકાણાં ચિત્તસ્ય્âન્યથાત્વમ્ અભૂત્ ।
યત્ર મારઃ પાપીયાન્ અવતારં લભેત્êતિ ॥
અત્âઇવં ચતુર્ધર્મકસૂત્રે ઽપ્ય્ ઉક્તં ।
કલ્યાણમિત્રં ભિક્ષવો બોધિસત્વેન મહાસત્વેન યાવજ્જીવં ન
પરિત્યક્તવ્યમ્ અપિ જીવિતહેતોર્ ઇતિ ॥
તદ્ એવં કલ્યાણમિત્ર્âનુત્સર્ગાદ્ આત્મભાવ્âદીનાં રક્ષ્âદિકં કાર્યં ॥
સૂત્રાણાં ચ સદ્êક્ષણાદ્ બોધિસત્વશિક્ષાપદાનિ હિ પ્રાયઃ
સૂત્રેષ્વ્ એવ દૃશ્યન્તે ।
તેષુ તેષુ સૂત્ર્âન્તેષુ બોધિસત્વસમુદાચારા બોધિસત્વશિક્ષાપદાનિ પ્રજ્ઞપ્તાન્îતિ વચનાત્ ।
તસ્માત્ તદનીક્ષણે મા ભૂદ્ આપત્તિમ્ આપન્નસ્ય્âપ્ય્ અજ્ઞાનાદ્ અવિરતિર્ ઇતિ સદા સૂત્રદર્શનાય્âદરઃ કાર્યઃ ।
તદ્ અનેન કલ્યાણમિત્ર્âનુત્સર્ગેણ સૂત્ર્âન્તદર્શનેન ચ સર્વઃ
સદ્ધર્મપરિગ્રહ્ôક્તો ભવતિ ॥
યથ્ôક્તમ્ આર્યસાગરમતિસૂત્રે ।
યાભિર્ અક્ષરનિરુક્તિભિઃ સો ઽનભિલાપ્યો ધર્મઃ સૂચ્યતે તાસામ્
અક્ષરનિરુક્તીનાં યદા ધારણં દેશના યાવદ્ ।
અયમ્ ઉચ્યતે સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ ।
પુનર્ અપરં કુલપુત્ર યે તે ધર્મભાણક્âઇષામ્
એવંરૂપાણાં સૂત્ર્âન્તાનાં દેશયિતારઃ પ્રતિપત્તિસારાશ્ ચ
તેષામ્ અપિ ધર્મભાણકાનાં યત્ સેવનં ભજનં પર્યુપાસનમ્
ઉત્થાનમ્ ઉપસ્થાનં ગૌરવં ચિત્રીકારઃ શુશ્રૂષ્âરક્ષા
પરિગ્રહશ્ ચીવરપિણ્ડપાત્રશયન્âસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારદાનં સાધુકારદાનં સ્વામ્ય્-આરક્ષા
કુશલપક્ષરક્ષા વર્ણભાષણમ્ અવર્ણપ્રતિચ્છાદ્-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f27અ ---> ]
અનતા ।
અયમ્ અપિ સદ્ધર્મ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્42 ---> ]
પરિગ્રહઃ ।
પેયાલં ॥
પુનર્ અપરં કુલપુત્ર ય્âવિવાદપરમતા ।
અધર્મે ધર્મવાદિનાં ચ પુદ્ગલાનાં સહ ધર્મેણ નિગ્રહઃ ।
અયમ્ અપિ સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ ।
પુનર્ અપરં કુલપુત્ર્âપ્રતિહતસન્તાનસ્ય
સર્વસત્વપ્રમોક્ષબુદ્ધેર્ નિરામિષચિત્તસ્ય પરેભ્યો ધર્મદાનમ્
અયમ્ અપિ સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ ।
પુનર્ અપરં કુલપુત્ર યો ધર્મશ્રવણહેતુકો વા
ધર્મદેશનાહેતુકો વ્âન્તશ્âઇકક્રમવ્યતિહારો ઽન્તશ્âઇક્ôચ્છ્વાસપ્રશ્વાસો વા ।
અયમ્ અપિ સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ ।
પેયાલં ॥
પ્રહ્રુતં વત્êદં કુલપુત્ર ચિત્તં વિષયેષુ ।
તસ્ય યા નિવારણા પરિરક્ષ્âઇક્âગ્રીભાવો દમઃ શમ્ôપશમો વિનયો ઽયમ્ ઉચ્યતે સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ ।

પેયાલં ॥
પુનર્ અપરં કુલપુત્ર યેન ધર્મેણ યો ઽધર્મઃ પ્રવર્તતે તસ્ય
ધર્મસ્ય્âપરિગ્રહો ઽનુપાદાનમ્ અયમ્ અપિ સદ્ધર્મપરિગ્રહ્êત્ય્ આદિ ॥
તત્ર્ ધર્મભાણકસેવ્âદિના કલ્યાણમિત્ર્âનુત્સર્ગ્ôક્તઃ ।
કલ્યાણમિત્રલક્ષણં ચ ।
તદ્ એતેન સદ્ધર્મપરિગ્રહેણ વિના ।
ન રક્ષા ।
ન શુદ્ધિર્ ન વૃદ્ધિસ્ [[દોઉબ્ત્]] તતશ્ ચ સો ઽપિ ન બોધિસત્વ્êત્ય્ અવશ્યકાર્યઃ સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ ॥
ઉક્તં હિ શ્રીમાલાસિંહનાદસૂત્રે ।
યાન્ય્ અપ્îમાનિ ભગવન્ ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાનિ
બોધિસત્વપ્રણિધાનાનિ તાન્ય્ એકસ્મિન્ મહાપ્રણિધાને
ઉપનિક્ષિપ્તાન્ય્ અન્તર્ગતાન્ય્ અનુપ્રતિષ્ઠાનિ યદ્ ઉત
સદ્ધર્મપરિગ્રહે ।
એવં મહાવિષયો ભગવન્ સદ્ધર્મપરિગ્રહ્êતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્âહ ।
સ્યાદ્ યથ્âપિ નામ દેવિ મહાબલવતો ઽપિ પુરુષસ્ય્âલ્પો ઽપિ
મર્મણિ પ્રહારો ।
વેધનીયો ભવતિ વાધાકરશ્ ચ ।
એવમ્ એવ દેવિ મારસ્ય પાપીયસઃ પરીત્તો ઽપિ સદ્ધર્મપરિગ્રહો-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f27બ્ ---> ]
વેધનીયો ભવતિ શોક્âવહઃ પરિદેવકરશ્ ચ ભવતિ ।
ન્âહં દેવિ અન્યમ્ એકમ્ અપિ ધર્મં કુશલં સમનુપશ્યામિ મારસ્ય
પાપીયસ્âઇવં વેધનીયં શોક્âવહં પરિદેવકરં ચ ।
યથ્âયમ્ અલ્પો ઽપિ
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્43 ---> ]
સદ્ધર્મપરિગ્રહ્êતિ ॥
પુનર્ આહ ।
સ્યાદ્ યથ્âપિ નામ દેવિ સુમેરુઃ પર્વતરાજઃ સર્વાન્
કુલપર્વતાન્ અભિભવન્ન્ અભિરોચતે ચ સમભિરોચતે ચ્ôચ્ચત્વેન
વિપુલત્વેન ચ ।
એવમ્ એવ દેવિ મહાયાનિકસ્ય કાયજીવિતનિરપેક્ષસ્ય ન ચ
ગૃહીતચિત્તસ્ય સદ્ધર્મપરિગ્રહો નવયાનસંપ્રસ્થિતાનામ્ અપિ
કાયજીવિતસ્âપેક્ષાણાં મહાયાનિકાનાં સર્વાન્ કુશલાન્
ધર્માન્ અભિભવત્îત્ય્ આદિ ॥
તથ્âર્યસાગરમતિસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ।
પરિગૃહીતો ભવતી જિનેભિર્ દેવેભિ નાગેભિ ચ કિન્નરેભિઃ ।
પુણ્યેન જ્ઞાનેન પરિગૃહીતઃ
સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનામ્ ॥
પેયાલં ॥
સ શૂન્યક્ષેત્રેષુ ન જાતુ જાયતે

સર્વત્ર જાતૌ ચ જિનં સ પશ્યતિ ।
દૃષ્ટ્વા ચ તસ્મિંલ્ લભતે પ્રસાદં સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનામ્ ॥
જાતિસ્મરો ભવતિ મહ્âત્મધર્મા
પ્રવ્રજ્યલાભી ભવતે પુનઃ પુનઃ ।
પરિશુદ્ધચારી પ્રતિપત્તિસારઃ
સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનામ્ ॥
પેયાલં ॥
લાભી ચ ભોતી વિદુધારણીયે
ન નશ્યતે કલ્પશતેભિ યચ્છુભમ્ ।
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્44 ---> ]
પ્રતિભાનવન્તો ભવતે ઽસક્તઃ
સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનાં ॥
શક્રો ઽથ બ્રહ્મા તથ લોકપાલ્-ઓ મનુષ્યરાજા ભુવિ ચક્રવર્ત્તી ।
સુખેન સૌખ્યેન સ બોધિ બુધ્યતે
સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનામ્ ॥
દ્વાત્રિંશ કાયે ઽસ્ય ભવન્તિ લક્ષણાઃ
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f28અ ---> ]
અનિન્દિત્âઙ્ગો ભવતે વિચક્ષણઃ ।
ન તસ્ય તૃપ્તિં લભિ પ્રેક્ષમાણાઃ
સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનામ્ ॥
ન તસ્ય સંમુહ્યતિ બોધિ ચિત્તં ન ચ્ôદ્ધુરઃ પારમિતા ચરીષુ ।
અસંગૃહીતઃ કુશલઃ શતેભિઃ
સદ્ધર્મધારિત્વ તથાગતાનામ્ ઇતિ ॥
શીલપારમિતાયાં સદ્ધર્મપરિગ્રહો નામ દ્વિતીયઃ પરિચ્છેદઃ ॥
ધર્મભાણક્âદિરક્ષા તૃતીયઃ પરિચ્છેદઃ ॥
ઉક્તસ્ ત્રયાણામ્ અપિ સામાન્યેન રક્ષ્âદ્યુપાયઃ ।
રક્ષ્âદયસ્ તુ વાચ્યાઃ ।
તત્ર્âત્મભાવે કા રક્ષા યદ્ અનર્થવિવર્જનં ॥
તત્ર્êતિ સદ્ધર્મપરિગ્રહે વર્ત્તમાનસ્ય્âત્મભાવરક્ષા
ચિન્ત્યતે યથા પરાન્ ન નાશયેત્ ।
ઇદં ચ્âનર્થવિવર્જનમ્ આર્યગગનગઞ્જસૂત્રે
સદ્ધર્મધારણ્ôદ્યતૈર્ બોધિસત્વૈર્ ભાષિતં ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્45 ---> ]
વયમ્ ઉત્સહામો ભગવન્ નિર્વૃતે દ્વિપદ્ôત્તમે ।
સદ્ધર્મં ધારયિષ્યામઃ ત્યક્ત્વા કાયં સ્વજીવિતમ્ ॥
લાભસત્કારમ્ ઉત્સૃષ્ટ્વા સર્વં ચ્ôત્સૃજ્ય સંસ્તવં ।
અનુત્સૃષ્ટ્વ્êમં ધર્મં બુદ્ધજ્ઞાનનિદર્શકમ્ ॥
આક્રોશપરિભાષાંશ્ ચ દુરુક્તવચનાનિ ચ ।
ક્ષાન્ત્યા તાન્ મર્ષયિષ્યામઃ સદ્ધર્મપ્રતિસંગ્રહાત્ ॥
ઉચ્ચગ્ઘનાં તર્જનાં ચ્âવર્ણમ્ અયશાંસિ ચ ।

સર્વાંસ્ તાન્ મર્ષયિષ્યામો ધારયન્ત્êમં નયમ્ ॥
પે ॥
એવંવિધે મહાઘોરે ભિક્ષુરાજાનક્ષોભણે ।
વિલોપકાલે સત્વાનાં સદ્ધર્મં ધારયામહે ॥
ગમ્ભીરા યે ચ સૂત્ર્âન્તા વિમુક્તિફલસંહિતાઃ ।
પ્રતીચ્છકા ન ભેસ્યન્તિ ।
ચિત્રા મૃક્ષ્યન્તિ તે કથાસ્ ॥
પે ॥
મૈત્રીં તેષુ કરિષ્યામો યે ધર્મેષ્વ્ અપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
કારુણ્યં ચ કરિષ્યામો ધારયન્ત્êમં નયમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા દુઃશીલસત્વાંશ્ ચ્êચ્છાલોભપ્રતિષ્ઠિતાન્ ।
અશ્રુપાતં કરિષ્યામો ગતિઃ કાન્ધસ્ય ભાવિતા ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્46 ---> ]
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f28બ્ ---> ]
સહસ્âઇવ ચ તં દૃષ્ટ્વા સદ્ધર્મપ્રતિબાધકં ।
દૂરતો મૈત્રમ્ એષ્યામો મા નો રુષ્યેત્âઇવ હિ ॥
રક્ષિષ્યામો યથાશક્ત્યા વાચાકર્મસુ સંવૃતાઃ ।
સહસ્âઇનાન્ ન વક્ષ્યામઃ સ્વપાપે ઽસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતાન્ ॥
દાનૈસ્ તથ્âપિ સત્કારૈઃ પરિપાચ્ય્êહ તાન્ નરાન્ ।
પશ્ચ્âઇનાંશ્ ચોદયિષ્યામો ભૂતમ્ આપાયગોચરાન્ ॥
ગૃહિસંભવસંત્યક્તાઃ પ્રાન્ત્âરણ્યસુગોચરાઃ ।
મૃગભૂતા ભવિષ્યામો ઽલ્પ્âર્થ્âલ્પકૃત્યકાઃ ॥
પે ॥
દાન્તાઃ શાન્તાશ્ ચ મુક્તાશ્ ચ ગ્રામે ઽસ્મિન્ન્ અવતીર્ય ચ ।
દેશયિષ્યામહે ધર્મં સત્વા યે ધર્મત્âર્થિકા ॥
સુદૂરમ્ અપિ યાસ્યામો ધર્મકામાન્ નિશમ્ય ચ ।
ધર્મ્âરામરતિપ્રાપ્ત્âર્થં કર્ત્ત્âસ્મ દેહિનામ્ ॥
સંમુખં તત્ર સંદૃશ્ય સત્વાનાં સ્ખલિતં પૃથુ ।
આત્મપ્રેક્ષા ભવિષ્યામો ધર્મસૌરત્યસંસ્થિતાઃ ॥
અસત્કૃતાઃ સત્કૃતા વા મેરુકલ્પાઃ પ્રભૂય ચ ।
અનુપલિપ્તા લોકેન ભેસ્યામો લોકનાયકાઃ ॥
ભિક્ષૂણાં ભિન્નવૃત્તાનાં પરિવાદં નિશમ્ય ચ ।
કર્મસ્વકા ભવિસ્યામો મ્âઇષાં કર્મ વિપચ્યતામ્ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્47 ---> ]
બધકાન્ યોજયિષ્યન્તિ ધર્મેષ્વ્ એષુ હિ વર્તતાં ।
એતે ધર્મા ન ચ્âસ્માકં સંવિદ્યન્તે કથઞ્ચન ॥
અસ્માકં શ્રમણાનાં હિ ન ચ શ્રામણકા ગુણાઃ ।
ભૂતાં ચોદન સંશ્રુત્ય્êદં સૂત્રં પ્રતિક્ષિપન્ ॥
સંછિન્નકર્ણનાસાનામ્ આદર્શ્âઇષાં કુતઃ પ્રિયઃ ।
ચોદનાં ભૂતતઃ શ્રુત્વા સદ્ધર્મં તે ક્ષિપન્તિ તમ્ ॥