Shiva Purana · Chapter 2.2.37
// brahmovāca //
vīrabhadrotha yuddhe vai viṣṇunā sa mahābalaḥ //
saṃsmṛtya śaṃkaraṃ citte sarvāpadvinivāraṇam //
āruhya syaṃdanaṃ divyaṃ sarvavairivimardanaḥ //
gṛhītvā paramāstrāṇi siṃhanādaṃ jagarja ha
viṣṇuścāpi mahāghoṣaṃ pāṃcajanyā bhidhannijam //
dadhmau balī mahāśaṃkhaṃ svakīyān harṣayanniva
tacchrutvā śaṃkhanirhrādaṃ devā ye ca palāyitāḥ //
raṇaṃ hitvā gatāḥ pūrvaṃ te drutaṃ punarāyayuḥ
vīrabhadra gaṇaisteṣāṃ lokapālāssavāsavāḥ //
yuddhañcakrustathā siṃhanādaṃ kṛtvā balānvitāḥ
gaṇānāṃ lokapālānāṃ dvandvayuddhaṃ bhayāvaham //
abhavattatra tumulaṃ garjatāṃ siṃhanādataḥ
nandinā yuyudhe śakro'nalo vai vaiṣṇavāstathā//
kuberopi hi kūṣmāṇḍapatiśca yuyudhe balī
tadendreṇa hato nandī vajreṇa śataparvaṇā
nandinā ca hataśśakrastriśūlena stanāṃtare
balinau dvāvapi prītyā yuyudhāte parasparam //
nānāghātāṃśca kurvaṃtau nandiśakrau jigīṣayā
śaktyā jaghāna cāśmānaṃ śuciḥ paramakopanaḥ //
sopi śūlena taṃ vegācchitadhāreṇa pāvakam
yamena saha saṃgrāmaṃ mahāloko gaṇāgraṇīḥ //
cakāra tumulaṃ vīro mahādevaṃ smaranmudā
nairṛtena samāgamya caṃḍaśca balavattaraḥ //
yuyudhe paramāstraiśca nairṛtiṃ nibiḍaṃ vayan
varuṇena samaṃ vīro muṃḍaścaiva mahābalaḥ //
yuyudhe parayā śaktyā trilokīṃ vismayanniva
vāyunā ca hato bhṛṃgī svāstreṇa paramojasā //
bhṛṃgiṇā ca hato vāyustriśūlena pratāpinā
kubereṇaiva saṃgamya kūṣmāṃḍapatirādarāt //
yuyudhe balavān vīro dhyātvā hṛdi maheśvaram
yoginīcakrasaṃyukto bhairavīnāyako mahān //
vidīryya devānakhilānpapau śoṇitamadbhutam
kṣetrapālāstathā tatra bubhukṣuḥ surapuṃgavān //
kālī cāpi vidāryaiva tānpapau rudhiraṃ bahu
atha viṣṇurmahātejā yuyudhe taiśca śatruhā //
cakraṃ cikṣepa vegena dahanniva diśo daśa
kṣetrapālassamāyāṃtaṃ cakramālokya vegataḥ //
tatrāgatyāgato vīraścāgrasatsahasā balī
cakraṃ grasitamālokya viṣṇuḥ parapuraṃjayaḥ //
mukhaṃ tasya parāmṛjya tamudgālitavānarim///
svacakramādāya mahānubhāvaścukopa cātīva bhavaikabharttā //
mahābalī tairyuyudhe pravīraissakruddhanānāyudhadhārakostraiḥ
cakre mahāraṇaṃ viṣṇustaissārddhaṃ yuyudhe mudā //
nānāyudhāni saṃkṣipya tumulaṃ bhīmavikramam
atha te bhairavādyāśca yuyudhustena bhūriśaḥ //
nānāstrāṇi vimuṃcaṃtassaṃkuddhāḥ paramojasā
itthaṃ teṣāṃ raṇaṃ dṛṣṭvā hariṇātulatejasā //
vinivṛtya samāgamya tānsvayaṃ yuyudhe balī
atha viṣṇurmahātejāścakramudyamya mūrcchitaḥ //
yuyudhe bhagavāṃstena vīrabhadreṇa mādhavaḥ
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam //
mahāvīrādhipatyostu nānāstradharayormune
viṣṇoryogabalāttasya devadeva sudāruṇāḥ//
śaṅkhacakragadāhastā asaṃkhyātāśca jajñire
te cāpi yuyudhustena vīrabhadreṇa bhāṣatā //
viṣṇuvat balavaṃto hi nānāyudhadharā gaṇāḥ
tānsarvānapi vīrosau nārāyaṇasamaprabhān //
bhasmīcakāra śūlena hatvā smṛtvā śivaṃ prabhum
tataścorasi taṃ viṣṇuṃ līlayaiva raṇājire //
jaghāna vīrabhadro hi triśūlena mahābalī
tena ghātena sahasā vihataḥ puruṣottamaḥ //
papāta ca tadā bhūmau visaṃjñobhūnmune hariḥ
tato yajñodbhutaṃ tejaḥ pralayānalasannibham //
trailokyadāhakaṃ tīvraṃ vīrāṇāmapi bhīkaram
krodharaktekṣaṇaḥ śrīmān punarutthāya sa prabhuḥ //
prahartuṃ cakramudyamya hyatiṣṭhatpuruṣarṣabhaḥ
tasya cakraṃ mahāraudraṃ kālā dityasamaprabham //
vyaṣṭaṃbhayadadīnātmā vīrabhadraśśivaḥ prabhuḥ
mune śaṃbhoḥ prabhāvāttu māyeśasya mahāprabhoḥ //
na cacāla hareścakraṃ karasthaṃ staṃbhitaṃ dhruvam
atha viṣṇurgaṇeśena vīrabhadreṇa bhāṣatā //
atiṣṭhatstaṃbhitastena śṛṃgavāniva niścalaḥ
tato viṣṇuḥ staṃbhito hi vīrabhadreṇa nārada //
yajvopamaṃtraṇamanā nīrastaṃbhanakārakam
tatasstaṃbhananirmuktaḥ śārṅgadhanvā rameśvaraḥ //
śārṅgaṃ jagrāha sa kruddhaḥ svadhanussaśaraṃ mune
tribhiśca dharṣito bāṇaistena śārṅgaṃ dhanurhareḥ //
vīrabhadreṇa tattāta tridhābhūttatkṣaṇānmune
atha viṣṇurmayā vāṇyā bodhitastaṃ mahāgaṇam //
asahyavarcasaṃ jñātvā hyaṃtardhātuṃ mano dadhe//
jñātvā ca tatsarvamidaṃ bhaviṣyaṃ satīkṛtaṃ duṣprasahaṃ pareṣām //
gatāḥ svalokaṃ svagaṇānvitāstu smṛtvā śivaṃ sarvapatiṃ svataṃtram
satyalokagataścāhaṃ putra śokena pīḍitaḥ //
aciṃtayaṃ suduḥkhārto mayā kiṃ kāryamadya vai
viṣṇau mayi gate caiva devāśca munibhissaha //
vinirjitā gaṇaissarve ye te yajñopajīvinaḥ
samupadravamālakṣya vidhvastaṃ ca mahāmakham //
mṛgasvarūpo yajño hi mahābhīto'pi dudruve
taṃ tadā mṛgarūpeṇa dhāvaṃtaṃ gaganaṃ prati//
vīrabhadrassamādāya viśiraskamathākarot
tataḥ prajāpatiṃ dharmaṃ kaśyapaṃ ca pragṛhya saḥ //
ariṣṭaneminaṃ vīro bahupatramunīśvaram
munimāṃgirasaṃ caiva kṛśāśvaṃ ca mahāgaṇaḥ //
jaghāna mūrdhni pādena dattaṃ ca munipuṃgavam
sarasvatyāśca nāsāgraṃ devamāstu tathaiva ca //
ciccheda karajāgreṇa vīra bhadraḥ pratāpavān
tatonyānapi devādīn vidārya pṛthivītale //
pātayāmāsa soyaṃ vai krodhākrāṃtātilocanaḥ
vīrabhadro vidāryyāpi devānmukhyānmunīnapi //
nābhūcchāṃto drutakrodhaḥ phaṇirāḍiva maṃḍitaḥ
vīrabhadroddhṛtārātiḥ kesarīva vanadvipān //
diśo vilokayāmāsa kaḥ kutrāstītyanukṣaṇam
vyapothayadbhṛguṃ yāvanmaṇibhadraḥ pratāpavān //
padākramyorasi tadā'kārṣīttacchmaśruluṃcanam
caṃḍaścotpāṭayāmāsa pūṣṇo daṃtān pravegataḥ //
śapyamāne hare pūrvaṃ yo'hasaddarśayandataḥ
nandī bhagasya netre hi pātitasya ruṣā bhuvi //
ujjahāra sa dakṣokṣṇā yaśśapaṃtamasūsucat
viḍaṃbitā svadhā tatra sā svāhā dakṣiṇā tathā//
maṃtrāstaṃtrāstathā cānye tatrasthā gaṇanāyakaiḥ
vavṛṣuste purīṣāṇi vitānā'gnau ruṣā gaṇāḥ//
anirvācyaṃ tadā cakrurgaṇā vīrāstamadhvaram
aṃtarvedyaṃtaragataṃ nilīnaṃ tadbhayādbalāt //
ānināya samājñāya vīrabhadreḥ svabhūścutam५८//
kapole'sya gṛhītvā tu khaḍgenopahṛtaṃ śiraḥ //
abhedyamabhavattasya tacca yogaprabhāvataḥ
abhedyaṃ tacchiro matvā śastrāstraiśca tu sarvaśaḥ //
kareṇa troṭayāmāsa padbhyāmākramya corasi
tacchirastasya duṣṭasya dakṣasya haravairiṇaḥ //
agnikuṃḍe pracikṣepa vīrabhadro gaṇāgraṇīḥ
reje tadā vīrabhadrastriśūlaṃ bhrāmayankare //
kruddhā raṇākṣasaṃvartāḥ prajvālya parvatopamāḥ (?) //
anāyāsena hatvaitān vīrabhadrastato'gninā //
jvālayāmāsa sakrodho dīptāgniśśalabhāniva
vīrabhadrastato dagdhāndṛṣṭvā dakṣapurogamān //
aṭṭāṭṭahāsamakarotpūrayaṃśca jagattrayam
vīraśriyā vṛtastatra tato nandanasaṃbhavā //
puṣpavṛṣṭirabhūddivyā vīrabhadre gaṇānvite
vavurgaṃdhavahāśśītāssugandhāssukhadāḥ śanaiḥ //
devaduṃdubhayo nedussamameva tataḥ param
kailāsaṃ sa yayau vīraḥ kṛtakāryyastataḥ param //
vināśitadṛḍhadhvāṃto bhānumāniva satvaram
kṛtakāryaṃ vīrabhadraṃ dṛṣṭvā saṃtuṣṭamā nasaḥ //
śaṃbhurvīragaṇādhyakṣaṃ cakāra parameśvaraḥ
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasahitāyāṃ dvitīye satīkhaṃḍe yajñavidhvaṃ savarṇano nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0