Shiva Purana · Chapter 2.1.15

nārada uvāca //
vidhe vidhe mahābhāga dhanyastvaṃ surasattama //
śrāvitādyādbhutā śaivakathā paramapāvanī

tatrādbhutā mahādivyā liṃgotpattiḥ śrutā śubhā //
śrutvā yasyāḥ prabhāvaṃ ca duḥkhanāśo bhavediha

anaṃtaraṃ ca yajjātaṃ māhātmyaṃ caritaṃ tathā //
sṛṣṭeścaiva prakāraṃ ca kathaya tvaṃ viśeṣataḥ

brahmovāca //
samyak pṛṣṭe ca bhavatā yajjātaṃ tadanaṃtaram //
kathayiṣyāmi saṃkṣepādyathā pūrvaṃ śrutaṃ mayā

aṃtarhite tadā deve śivarūpe sanātane //
ahaṃ viṣṇuśca viprendra adhikaṃ sukhamāptavān

mayā ca viṣṇunā rūpaṃ haṃsavārāhayostadā //
saṃvṛtaṃ tu tatastābhyāṃ lokasargāvanecchayā

nārada uvāca //
vidhe brahman mahāprājña saṃśayo hṛdi me mahān //
kṛpāṃ kṛtvātulāṃ śīghraṃ taṃ nāśayitumarhasi

haṃsavārāhayo rūpaṃ yuvābhyāṃ ca dhṛtaṃ katham //
anyadrūpaṃ vihāyaiva kimatra vada kāraṇam

sūta uvāca //
ityetadvacanaṃ śrutvā nāradasya mahātmanaḥ //
smṛtvā śivapadāṃbhojaṃ brahmā sādaramabravīt

brahmovāca //
haṃsasya corddhvagamane gatirbhavati niścalā //
tattvātattvaviveko'sti jaladugdhavibhāgavat

ajñānajñānayostattvaṃ vivecayati haṃsakaḥ//
haṃsarūpaṃ dhṛtaṃ tena brahmaṇā sṛṣṭikāriṇā

viveko naiva labdhaśca yato haṃso vyalīyata //
śivasvarūpatattvasya jyotirūpasya nārada

sṛṣṭipravṛttikāmasya kathaṃ jñānaṃ prajāyate //
yato labdho viveko'pi na mayā haṃsarūpiṇā

gamane'dho varāhasya gatirbhavati niścalā //
dhṛtaṃ vārāharūpaṃ hi viṣṇunā vanacāriṇā

athavā bhavakalpārthaṃ tadrūpaṃ hi prakalpitam //
viṣṇunā ca varāhasya bhuvanāvanakāriṇā

yaddinaṃ hi samārabhya tadrūpaṃ dhṛtavānhariḥ //
taddinaṃ prati kalpo'sau kalpo vārāhasaṃjñakaḥ

tadicchā vā yadā jātā tābhyāṃ rūpaṃ hi dhāraṇe //
taddinaṃ pratikalpo'sau kalpo vārāhasaṃjñak

iti praśnottaraṃ dattaṃ prastutaṃ śṛṇu nārada //
smṛtvā śivapadāṃbhojaṃ vakṣye sṛṣṭividhiṃ mune

aṃtarhite mahādeve tvahaṃ lokapitāmahaḥ //
tadīyaṃ vacanaṃ kartumadhyāyandhyānatatparaḥ

namaskṛtya tadā śaṃbhuṃ jñānaṃ prāpya harestadā //
ānaṃdaṃ paramaṃ gatvā sṛṣṭiṃ kartuṃ mano dadhe

viṣṇuścāpi tadā tatra praṇipatya sadāśivam //
upadiśya ca māṃ tāta hyaṃtardhānamupāgataḥ

brahmāṇḍācca bahirgatvā prāpya śambhoranugraham //
vaikuṃṭhanagaraṃ gatvā tatrovāsa harissadā

ahaṃ smṛtvā śivaṃ tatra viṣṇuṃ vai sṛṣṭikāmyayā //
pūrvaṃ sṛṣṭaṃ jalaṃ yacca tatrāṃjalimudākṣipam

ato'ṇḍamabhavattatra caturviṃśatisaṃjña kam //
virāḍrūpamabhūdvipra jalarūpamapaśyataḥ

tatassaṃśayamāpannastapastepe sudāruṇam //
dvādaśābdamahaṃ tatra viṣṇudhyānaparāyaṇaḥ

tasmiṃśca samaye tāta prādurbhūto harissvayam //
māmuvāca mahāprītyā madaṃgaṃ saṃspṛśanmudā

// viṣṇuruvāca // //
varaṃ brūhi prasanno'smi nādeyo vidyate tava //
brahmañchaṃbhuprasādena sarvaṃ dātuṃ samarthakaḥ

brahmovāca // //
yuktametanmahābhāga datto'haṃ śaṃbhunā ca te //
taduktaṃ yācate me'dya dehi viṣṇo namo'stu te

virāḍrūpamidaṃ hyaṃḍaṃ caturviṃśatisaṃjñakam //
na caitanyaṃ bhavatyādau jaḍībhūtaṃ pradṛśyate

prādurbhūto bhavānadya śivānugrahato hare //
prāptaṃ śaṃkarasaṃbhūtyā hyaṇḍaṃ caitanyamāvaha

ityukte ca mahāviṣṇuśśaṃbhorājñāparāyaṇaḥ //
anaṃtarūpamāsthāya praviveśa tadaṃḍakam //

sahasraśīrṣā puruṣassahasrākṣaḥ sahasrapāt //
sa bhūmiṃ sarvataspṛtvā tadaṇḍaṃ vyāptavāniti

praviṣṭe viṣṇunā tasminnaṇḍe samyakstutena me //
sacetanamabhūdaṇḍaṃ caturviṃśatisaṃjñakam

pātālādi samārabhya saptalokādhipaḥ svayam //
rājate sma haristatra vairājaḥ puruṣaḥ prabhuḥ

kailāsanagaraṃ ramyaṃ sarvopari virājitam //
nivāsārthaṃ nijasyaiva paṃcavaktra ścakāra ha

brahmāṃḍasya tathā nāśe vaikuṇṭhasya ca tasya ca //
kadācideva devarṣe nāśo nāsti tayoriha

satyaṃ padamupāśritya sthito'haṃ munisattama //
sṛṣṭikāmo'bhavaṃ tāta mahādevājñayā hyaham

sisṛkṣoratha me prādurabhavatpāpasargakaḥ/
avidyāpaṃcakastāta buddhipūrvastamopamaḥ

tataḥ prasannacitto'hamasṛjaṃ sthāvarābhidham //
mukhyasargaṃ ca nissaṃgamadhyāyaṃ śaṃbhuśāsanāt

taṃ dṛṣṭvā me sisṛkṣośca jñātvā sādhakamātmanaḥ //
sargo'vartata duḥkhāḍhyastiryaksrotā na sādhakaḥ

taṃ cāsādhakamājñāya punaściṃtayataśca me //
abhavatsāttvikassarga ūrdhvasrotā iti drutam

devasargaḥ pratikhyātassatyo'tīva sukhāvahaḥ //
tamapyasādhakaṃ matvā'ciṃtayaṃ prabhumātmanaḥ

prādurāsīttatassargo rājasaḥ śaṃkarājñayā //
avāksrotā iti khyāto mānuṣaḥ parasādhakaḥ

mahādevājñayā sargastato bhūtādiko'bhavat //
iti paṃcavidhā sṛṣṭiḥ pravṛttā vai kṛtā mayā

trayassargāḥ prakṛtyāśca brahmaṇaḥ parikīrtitāḥ //
tatrādyo mahatassargo dvitīyaḥ sūkṣmabhautikaḥ

vaikārikastṛtīyaśca ityete prakṛtāstrayaḥ //
evaṃ cāṣṭavidhāssargāḥ prakṛtervekṛtaiḥ saha

kaumāro navamaḥ proktaḥ prākṛto vaikṛtaśca saḥ //
eṣāmavāṃtaro bhedo mayā vaktuṃ na śakyate

alpatvādupayogasya vacmi sargaṃ dvijātmakam //
kaumāraḥ sanakādīnāṃ yatra sargo mahānabhūt

sanakādyāḥ sutā me hi mānasā brahmasaṃmitāḥ //
mahāvairāgyasaṃpannā abhavanpaṃca suvratāḥ

mayājñaptā api ca te saṃsāravimukhā budhāḥ //
śivadhyānaikamanaso na sṛṣṭau cakrire matim

pratyuttaraṃ ca tadanu śrutvāhaṃ munisattama //
akārṣaṃ krodhamatyugraṃ mohamāptaśca nārada

kuddhasya mohitasyātha vihvalasya mune mama //
krodhena khalu netrābhyāṃ prāpatannaśrubiṃdavaḥ //

tasminnavasare tatra smṛtena manasā mayā //
prabodhitohaṃ tvaritamāgatenā hi viṣṇunā

tapaḥ kuru śivasyeti hariṇā śikṣito'pyaham //
tapokārī mahadghoraṃ paramaṃ munisattama

tapasyataśca sṛṣṭyarthaṃ bhruvorghrāṇasya madhyataḥ //
avimuktābhidhāddeśātsvakīyānme viśeṣataḥ

trimūrtīnāṃ maheśasya prādurāsīdghṛṇānidhiḥ //
ārddhanārīśvaro bhūtvā pūrṇāśassakaleśvaraḥ

tamajaṃ śaṃkaraṃ sākṣāttejorāśimumāpatim //
sarvajñaṃ sarvakartāraṃ nīlalohitasaṃjñakam

dṛṣṭvā natvā mahābhaktyā stutvāhaṃ tu praharṣitaḥ //
avocaṃ devadeveśaṃ sṛja tvaṃ vividhāḥ prajāḥ

śrutvā mama vacassotha devadevo maheśvaraḥ //
sasarja svātmanastulyānrudro rudragaṇānbahūna

avocaṃ punareveśaṃ mahārudraṃ maheśvaram //
janmamṛtyubhayāviṣṭāssṛja deva prajā iti

evaṃ śrutvā mahādevo madvacaḥ karuṇānidhiḥ //
prahasyovāca māṃ sadyaḥ prahasya munisattama

mahādeva uvāca //
janmamṛtyubhayāviṣṭā nāhaṃ srakṣye prajā vidhe //
aśobhanāḥ karmavaśā vimagnā duḥkhavāridhau

ahaṃ duḥkhodadhau magnā uddhariṣyāmi ca prajāḥ //
samyakjñānapradānena gurumūrtiparigrahaḥ

tvameva sṛja duḥkhāḍhyāḥ prajāssarvāḥ prajāpate //
madājñayā na baddhastvaṃ māyayā saṃbhaviṣyasi

brahmovāca //
ityuktvā māṃ sa bhagavānsuśrīmānnīlalohitaḥ //
sagaṇaḥ paśyato me hi drutamaṃtardadhe haraḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṃḍe sṛṣṭyupakrame rudrāvatārāvirbhāvavarṇano nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ//