Shatapatha Brahmana · Chapter 4.1.3

४.१.३ aindravāyavagrahaḥ
vāggha vā asyaindravāyavaḥ / etannvadhyātmamindro ha yatra vṛtrāya vajramprajahāra so'balīyānmanyamāno nāstṛṣītīva bibhyannilayāṃ cakre tadevāpi devā apanyalayanta -

te ha devā ūcuḥ / na vai hataṃ vṛtraṃ vidma na jīvaṃ hanta na eko vettu yadi hato vā vṛtro jīvati veti -

te vāyumabruvan / ayaṃ vai vāyuryo'yaṃ pavate vāyo tvamidaṃ viddhi yadi hato vā vṛtro jīvati vā tvaṃ vai na āśiṣṭho'si yadi jīviṣyati tvameva kṣiprampunarāgamiṣyasīti -

sa hovāca / kiṃ me tataḥ syāditi prathamavaṣaṭkāra eva te somasya rājña iti tathetyeyāya vāyuraiddhataṃ vṛtraṃ sa hovāca hato vṛtro yaddhate kuryāt tatkuruteti -

te devā abhyasṛjyanta / yathā vittiṃ vetsyamānā evaṃ sa yameko'labhata sa ekadevatyo'bhavadyaṃ dvau sa dvidevatyo yaṃ bahavaḥ sa bahudevatyastadyadenampātrairvyagṛhṇata tasmādgrahā nāma -

sa eṣāmāpūyat / sa enāñchuktaḥ pūtirabhivavau sa nālamāhutyā āsa nālaṃ bhakṣāya -

te devā vāyumabruvan / vāyavimaṃ no vivāhīmaṃ naḥ svadayeti sa hovāca kiṃ me tataḥ syāditi tvayaivaitāni pātrāṇyācakṣīranniti tatheti hovāca yūyaṃ tu me sacyupavāteti -

tasya devāḥ / yāvanmātramiva gandhasyāpajaghnustaṃ paśuṣvadadhuḥ sa eṣa paśuṣu kuṇapagandhastasmātkuṇapagandhānnāpigṛhṇīta somasya haiṣa rājño gandhaḥ -

no eva niṣṭhīvet / tasmādyadyapyāsakta iva manyetābhivātaṃ parīyācchrīrvai somaḥ pāpmā yakṣmaḥ sa yathā śreyasyāyati pāpīyānpratyavarohedevaṃ hāsmādyakṣmaḥ pratyavarohati -

athetaraṃ vāyurvyavāt / tadasvadayattato'lamāhutyā āsālaṃ bhakṣāya tasmādetāni nānādevatyāni santi vāyavyānītyācakṣate so'syaiṣa prathamavaṣaṭkāraśca somasya rājña etānyu enena pātrāṇyācakṣate -

indro ha vā īkṣāṃ cakre / vāyurvai no'sya yajñasya bhūyiṣṭhabhāgyasya prathamavaṣaṭkāraśca somasya rājña etānyu enena pātrāṇyācakṣate hantāsminnapitvamicchā iti -

sa hovāca / vāyavā mā'smingrahe bhajeti kiṃ tataḥ syāditi niruktameva vāgvadediti niruktaṃ cedvāgvadedā tvā bhajāmīti tata eṣa aindravāyavo graho'bhavadvāyavyo haiva tataḥ purā -

sa indro'bravīt / ardhaṃ me'sya grahasyeti turīyameva ta iti vāyurardhameva ma itīndrasturīyameva ta iti vāyuḥ -

tau prajāpatiṃ prati praśnameyatuḥ / sa prajāpatirgrahaṃ dvedhā cakāra sa hovācedaṃ vāyorityatha punarardhaṃ dvedhā cakāra sa hovācedaṃ vāyoritīdaṃ tavetīndraturīyameva bhājayāṃcakāra yadvai caturthaṃ tatturīyaṃ tata eṣa aindraturīyo graho'bhavat -

tasya vā etasya grahasya / dve purorucau vāyavyaiva pūrvā aindravāyava uttarā dve anuvākye vāyavyaiva pūrvaindravāyavyuttarā dvau praiṣau vāyavya eva pūrva aindravāyava uttaro dve yājye vāyavyaiva pūrvaindravāyavyuttaraivamenaṃ turīyaṃ turīyameva bhājayāṃcakāra -

sa hovāca / turīyaṃturīyaṃ cenmāmabībhajusturīyameva tarhi vāṅniruktaṃ vadiṣyatīti tadetatturīyaṃ vāco niruktaṃ yanmanuṣyā vadantyathaitatturīyaṃ vāco'niruktaṃ yatpaśavo vadantyathaitatturīyaṃ vāco'niruktaṃ yadvayāṃsi vadantyathaitatturīyaṃ vāco'niruktaṃ yadidaṃ kṣudraṃ sarīsṛpaṃ vadati -

tasmādetadṛṣīṇābhyanūktam / catvāri vākparimitā padāni tāni vidurbrāhmaṇā yemanīṣiṇaḥ/ guhā trīṇi nihitā neṅgayanti turīyaṃ vāco manuṣyā vadantīti -

athāto gṛhṇātyeva / ā vāyo bhūṣa śucipā upa naḥ sahasraṃ te niyuto viśvavāra upo te'andho madyamayāmi yasya deva dadhiṣe pūrvapeyaṃ vāyave tveti -

athāpagṛhya punarānayati / indravāyū ime sutā upa prayobhirāgatam/ indavo vāmuśanti hi / upayāmagṛhīto'si vāyava indravāyubhyāṃ tvaiṣa te yoniḥ sajoṣobhyāṃ tveti sādayati sa yadāha sajoṣobhyāṃ tveti yo vai vāyuḥ sa indro ya indraḥ sa vāyustasmādāhaiṣa te yoniḥ sajoṣobhyāṃ tveti -