Shatapatha Brahmana · Chapter 3.8.4

३.८.४.
trīṇi ha vai paśorekādaśāni / ekādaśa prayājā ekādaśānuyājā ekādaśopayajo daśa pāṇyā aṅgulayo daśa pādyā daśa prāṇāḥ prāṇa udāno vyāna ityetāvānvai puruṣo yaḥ parārdhyaḥ paśūnāṃ yaṃ sarve'nu paśavaḥ -

tadāhuḥ / kiṃ tadyajñe kriyate yena prāṇaḥ sarvebhyo'ṅgebhyaḥ śiva iti -

yadeva gudaṃ tredhā karoti / prāṇo vai gudaḥ so'yaṃ prāṅātatastamayaṃ prāṇo'nusaṃcarati -

sa yadeva gudaṃ tredhā karoti / tṛtīyamupayaḍbhyastṛtīyaṃ juhvāṃ tṛtīyamupabhṛti tena prāṇaḥ sarvebhyo'ṅgebhyaḥ śivaḥ -

sa ha tveva paśumālabheta / ya enaṃ medhamupanayedyadi kṛśaḥ syādyadudaryasya medasaḥ pariśiṣyata tadgude nyṛṣetprāṇo vai gudaḥ so'yaṃ prāṅātatastamayamprāṇo'nusaṃcarati prāṇo vai paśuryāvaddhyeva prāṇena prāṇiti tāvatpaśuratha yadāsmātprāṇo'pakrāmati dārveva tarhi bhūto'narthyaḥ śete -

gudo vai paśuḥ / medo vai medhastadenaṃ medhamupanayati yadyu aṃsalo bhavati svayamupeta eva tarhi medhaṃ bhavati -

atha pṛṣadājyaṃ gṛhṇāti / dvayaṃ vā idaṃ sarpiścaiva dadhi ca dvandvaṃ vai mithunaṃ prajananaṃ mithunamevaitatprajananaṃ kriyate-

tenānuyājeṣu carati / paśavo vā anuyājāḥ payaḥ pṛṣadājyaṃ tatpaśuṣvevaitatpayo dadhāti tadidaṃ paśuṣu payo hitaṃ prāṇo hi pṛṣadājyamannaṃ hi pṛṣadājyamannaṃ hi prāṇaḥ -

tena purastādanuyājeṣu carati / sa yo'yaṃ purastātprāṇastamevaitaddadhāti tena paścādupayajati sa yo'yaṃ paścātprāṇastamevaitaddadhāti tāvimā ubhayataḥ prāṇau hitau yaścāyamupariṣṭādyaścādhastāt -

tadvā etadeko dvābhyāṃ vaṣaṭkaroti / adhvaryave ca yaścaiṣa upayajatyatha yadyajantamupayajati tasmādupayajo nāmātha yadupayajati praivaitajjanayati paścāddhyupayajati paścāddhi yoṣāyai prajāḥ prajāyante-

sa upayajati / samudraṃ gaccha svāhetyāpo vai samudra āpo reto reta evaitatsiñcati -

antarikṣaṃ gaccha svāheti / antarikṣaṃ vā anu prajāḥ prajāyante'ntarikṣamevaitadanuprajanayati -

devaṃ savitāraṃ gaccha svāheti savitā vai devānāṃ prasavitā savitṛprasūta evaitatprajanayati -

mitrāvaruṇau gaccha svāheti / prāṇodānau vai mitrāvaruṇau prāṇodānāvevaitatprajāsu dadhāti-

ahorātre gaccha svāheti / ahorātre vā anu prajāḥ prajāyante'horātre evaitadanuprajanayati -

chandāṃsi gaccha svāheti / sapta vai chandāṃsi sapta grāmyāḥ paśavaḥ saptāraṇyāstānevaitadubhayānprajanayati -

dyāvāpṛthivī gaccha svāheti / prajāpatirvai prajāḥ sṛṣṭvā tā dyāvāpṛthivībhyāmparyagṛhṇāttā imā dyāvāpṛthivībhyāṃ parigṛhītāstatho evaiṣa etatprajāḥ sṛṣṭvā tā dyāvāpṛthivībhyāṃ parigṛhṇāti -

athātyupayajati / sa yannātyupayajedyāvatyo haivāgre prajāḥ sṛṣṭāstāvatyo haiva syurna prajāyerannatha yadatyupayajati praivaitajjanayati tasmādimāḥ prajāḥ punarabhyāvartaṃ prajāyante -