Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 3.8.3

3.8.3.3.8.3.1

yaddevatyaḥ paśurbhavati / taddevatyaṃ puroḍāśamanunirvapati tadyatpuroḍāśamanunirvapati sarveṣāṃ vā eṣa paśūnāṃ medho yadvrīhiyavau tenaivainametanmedhena samardhayati kṛtsnaṃ karoti tasmātpuroḍāśamanunirvapati -

3.8.3.3.8.3.2

atha yadvapayā pracarya / etena puroḍāśena pracarati madhyato vā imāṃ vapāmutkhidanti madhyata evainametena medhena samardhayati kṛtsnaṃ karoti tasmādvapayā pracaryaitena puroḍāśena pracaratyeṣa nvevaitasya bandhuryatra kva caiṣa paśuṃ puroḍāśo'nunirupyate -

3.8.3.3.8.3.3

atha paśuṃ viśāsti / triḥ pracyāvayatāttriḥ pracyutasya hṛdayamuttamaṃ kurutāditi trivṛddhi yajñaḥ -

3.8.3.3.8.3.4

atha śamitāraṃ saṃśāsti / yattvā pṛcchācchṛtaṃ haviḥ śamitā३riti śṛtamityeva brūtānna śṛtambhagavo na śṛtaṃ hīti -

3.8.3.3.8.3.5

atha juhvā pṛṣadājyasyopahatya / adhvaryurupaniṣkramya pṛcchati śṛtaṃ haviḥ śamitā३riti śṛtamityāha taddevānāmityupāṃśvadhvaryuḥ -

3.8.3.3.8.3.6

tadyatpṛcchati / śṛtaṃ vai devānāṃ havirnāśṛtaṃ śamitā vai tadveda yadi śṛtaṃ vā bhavatyaśṛtaṃ vā -

3.8.3.3.8.3.7

tadyatpṛcchati / śṛtena pracarāṇīti tadyadyaśṛtaṃ bhavati śṛtameva devānāṃ havirbhavati śṛtaṃ yajamānasyānenā adhvaryurbhavati śamitari tadeno bhavati triṣkṛtvaḥ pṛcchati trivṛddhi yajño'tha yadāha taddevānāmiti taddhi devānāṃ yacchṛtaṃ tasmādāha taddevānāmiti -

3.8.3.3.8.3.8

sa hṛdayamevāgre'bhighārayati / ātmā vai mano hṛdayaṃ prāṇaḥ pṛṣadājyamātmanyevaitanmanasi prāṇaṃ dadhāti tathaitajjīvameva devānāṃ havirbhavatyamṛtamamṛtānām -

3.8.3.3.8.3.9

so'bhighārayati / saṃ te mano manasā saṃ prāṇaḥ prāṇena gacchatāmiti na svāhākaroti na hyeṣāhutirudvāsayanti paśum -

3.8.3.3.8.3.10

taṃ jaghanena cātvālamantareṇa yūpaṃ cāgniṃ ca haranti / tadyatsamayā na haranti nānyāni havīṃṣi haranti śṛtaṃ santaṃ nedaṅgaśo vikṛttena krūrīkṛtena samayā yajñaṃ prasajāmeti yadu bāhyena na harantyagreṇa yūpaṃ bahirddhā ha yajñātkuryustasmādantareṇa yūpaṃ cāgniṃ ca haranti dakṣiṇato nidhāya pratiprasthātāvadyati plakṣaśākhā uttarabarhirbhavanti tā adhyavadyati tadyatplakṣaśākhā uttarabarhirbhavanti -

3.8.3.3.8.3.11

yatra vai devāḥ / agre paśumālebhire taṃ tvaṣṭā śīrṣato'gre'bhyuvāmotaivaṃ cinnālabheranniti tvaṣṭurhi paśavaḥ sa eṣa śīrṣanmastiṣko'nūkyaśca majjā tasmātsa vānta iva tvaṣṭā hyetamabhyavamattasmāttaṃ nāśnīyāttvaṣṭurhyetadabhivāntam -

3.8.3.3.8.3.12

tasyāvāṅmedhaḥ papāta / sa eṣa vanaspatirajāyata taṃ devāḥ prāpaśyaṃstasmātprakhyaḥ prakhyo ha vai nāmaitadyatplakṣa iti tenaivainametanmedhena samardhayati kṛtsnaṃ karoti tasmātplakṣaśākhā uttarabarhirbhavanti -

3.8.3.3.8.3.13

athājyamupastṛṇīte / juhvāṃ copabhṛti ca vasāhomahavanyāṃ samavattadhānyāmatha hiraṇyaśakalāvavadadhāti juhvāṃ copabhṛti ca -

3.8.3.3.8.3.14

atha manotāyai haviṣo'nuvāca āha / tadyanmanotāyai haviṣo'nuvāca āha sarvā ha vai devatāḥ paśumālabhyamānamupasaṃgacchante mama nāma grahīṣyati mama nāma grahīṣyatīti sarvāsāṃ hi devatānāṃ haviḥ paśustāsāṃ sarvāsāṃ devatānāṃ paśau manāṃsyotāni bhavanti tānyevaitatprīṇāti tatho hāmoghāya devatānāmmanāṃsyupasaṃgatāni bhavanti tasmānmanotāyai haviṣo'nuvāca āha -

3.8.3.3.8.3.15

sa hṛdayasyaivāgre'vadyati / tadyanmadhyataḥ sato hṛdayasyāgre'vadyati prāṇo vai hṛdayamato hyayamūrdhvaḥ prāṇaḥ saṃcarati prāṇo vai paśuryāvaddhyeva prāṇena prāṇiti tāvatpaśuratha yadāsmātprāṇo'pakrāmati dārveva tarhi bhūto'narthyaḥ śete -

3.8.3.3.8.3.16

hṛdayamu vai paśuḥ / tadasyātmana evāgre'vadyati tasmādyadi kiṃcidavadānaṃ hīyeta na tadādriyeta sarvasya haivāsya tatpaśoravattaṃ bhavati yaddhṛdayasyāgre'vadyati tasmānmadhyataḥ sato hṛdayasyaivāgre'vadyatyatha yathāpūrvam -

3.8.3.3.8.3.17

atha jihvāyai / sā hīyaṃ pūrvārdhātpratiṣṭhatyatha vakṣasastaddhi tato'thaikacarasya doṣṇo'tha pārśvayoratha tanimno'tha vṛkkayoḥ -

3.8.3.3.8.3.18

gudaṃ tredhā karoti / sthavimopayaḍbhyo madhyaṃ juhvāṃ dvedhā kṛtvāvadyatyaṇima tryaṅgeṣvathaikacarāyai śroṇeretāvannu juhvāmavadyati -

3.8.3.3.8.3.19

athopabhṛti / tryaṅgyasya doṣṇo gudaṃ dvedhā kṛtvāvadyati tryaṅgyāyai śroṇeratha hiraṇyaśakalāvavadadhātyathopariṣṭādājyasyābhighārayati -

3.8.3.3.8.3.20

atha vasāhomaṃ gṛhṇāti / reḍasīti lelayeva hi yūstasmādāha reḍasītyagniṣṭvā śrīṇātvityagnirhyetacchrapayati tasmādāhāgniṣṭvā śrīṇātvityāpastvā samariṇannityāpo hyetamaṅgebhyo rasaṃ sambharanti tasmādāhāpastvā samariṇanniti -

3.8.3.3.8.3.21

vātasya tvā dhrājyā iti / antarikṣaṃ vā ayamanupavate yo'yaṃ pavate'ntarikṣāya vai
gṛhṇāti tasmādāha vātasya tvā dhrājyā iti -

3.8.3.3.8.3.22

pūṣṇo raṃhyā iti / eṣa vai pūṣṇo raṃhiretasmā u hi gṛhṇāti tasmādāha pūṣṇo raṃhyā
iti -

3.8.3.3.8.3.23

ūṣmaṇo vyathiṣaditi / eṣa vā ūṣmaitasmā u hi gṛhṇāte tasmādāhoṣmaṇo vyathiṣadityathopariṣṭāddvirājyasyābhighārayati -

3.8.3.3.8.3.24

atha pārśvena vāsinā vā prayauti / prayutaṃ dveṣa iti tannāṣṭrā evaitadrakṣāṃsyato'pahanti -

3.8.3.3.8.3.25

atha yadyūṣpariśiṣyate / tatsamavattadhānyāmānayati taddhṛdayaṃ prāsyati jihvāṃ vakṣastanima matasne vaniṣṭhumathopariṣṭāddvirājyasyābhighārayati -

3.8.3.3.8.3.26

tadyaddhiraṇyaśakalāvabhito bhavataḥ / ghnanti vā etatpaśuṃ yadagnau juhvatyamṛtamāyurhiraṇyaṃ tadamṛta āyuṣi pratitiṣṭhati tathāta udeti tathā saṃjīvati tasmāddhiraṇyaśakalāvabhito bhavataḥ -

3.8.3.3.8.3.27

atha yadakṣṇayāvadyati / savyasya ca doṣṇo dakṣiṇāyāśca śroṇerddakṣiṇasya ca doṣṇaḥ savyāyāśca śroṇestasmādayaṃ paśurakṣṇayā pado haratyatha yatsamyagavadyetsamīco haivāyampaśuḥ pado harettasmādakṣṇayāvadyatyatha yanna śīrṣṇo'vadyati nāṃsayornānūkasya nāparasakthayoḥ -

3.8.3.3.8.3.28

asurā ha vā agre paśumālebhire / taddevā bhīṣā nopāveyustānheyaṃ pṛthivyuvāca maitadādṛḍvamahaṃ va etasyādhyakṣā bhaviṣyāmi yathā yathaita etena cariṣyantīti -

3.8.3.3.8.3.29

sā hovāca / anyatarāmevāhutimahauṣuranyatarāṃ paryaśiṣanniti sa yāmparyaśiṃṣaṃstānīmānyavadānāni tato devāḥ sviṣṭakṛte tryaṅgāṇyapābhajaṃstasmāttryaṅgāṇyathāsurā avādyañchīrṣṇoṃ'sayoranūkasyāparasakthayostasmātteṣāṃ nāvadyedyannveva tvaṣṭānūkamabhyavamattasmādanūkasya nāvadyedathāhāgnīṣomābhyāṃ chāgasya haviṣo'nubrūhītyāśrāvyāhāgnīṣomābhyāṃ chāgasya haviḥ preṣyeti na prasthitamityāha prasute prasthitamiti -

3.8.3.3.8.3.30

antareṇārdharcau yājyāyai vasāhomaṃ juhoti / ito vā ayamūrdhvo medha utthito yamasyā imaṃ rasaṃ prajā upajīvantyarvācīnaṃ divo raso vai vasāhomo raso medho rasenaivaitadrasaṃ tīvrīkaroti tasmādayaṃ raso'dyamāno na kṣīyate -

3.8.3.3.8.3.31

tadyadantareṇa / ardharcau yājyāyai vasāhomaṃ juhotīyaṃ vā ardharco'sau dyaurardharco'ntarā vai dyāvāpṛthivī antarikṣamantarikṣāya vai juhoti tasmādantareṇārdharcau yājyāyai vasāhomaṃ juhoti -

3.8.3.3.8.3.32

sa juhoti / ghṛtaṃ ghṛtapāvānaḥ pibata vasāṃ vasāpāvānaḥ pibatāntarikṣasya havirasi svāhetyetena vaiśvadevena yajuṣā juhoti vaiśvadevaṃ vā antarikṣaṃ tadyadenenemāḥprajāḥ prāṇatyaścodānatyaścāntarikṣamanucaranti tena vaiśvadevaṃ vaṣaṭkṛte juhoti yāni juhvāmavadānāni bhavanti -

3.8.3.3.8.3.33

atha juhvā pṛṣadājyasyopaghnannāha / vanaspataye'nubrūhītyāśrāvyāha vanaspataye preṣyeti vaṣaṭkṛte juhoti tadyadvanaspataye juhotyetamevaitadvajraṃ yūpambhāginaṃ karoti somo vai vanaspatiḥ paśumevaitatsomaṃ karoti tadyadantareṇobhe āhutī juhoti tayobhayaṃ vyāpnoti tasmādantareṇobhe āhutī juhoti -

3.8.3.3.8.3.34

atha yānyupabhṛtyavadānāni bhavanti / tāni samānayamāna āhāgnaye sviṣṭakṛte'nubrūhītyāśrāvyāhāgnaye sviṣṭakṛte preṣyeti vaṣaṭkṛte juhoti -

3.8.3.3.8.3.35

atha yadvasāhomasya pariśiṣyate / tena diśo vyāghārayati diśaḥ pradiśa ādiśo vidiśa uddiśo digbhyaḥ svāheti raso vai vasāhomaḥ sarvāsvevaitaddikṣu rasaṃ dadhāti
tasmādayaṃ diśidiśi raso'bhigamyate -

3.8.3.3.8.3.36

atha paśuṃ sammṛśati / etarhi sammarśanasya kālo'tha yatpurā sammṛśati ya ima upatiṣṭhante te vimathiṣyanta iti śaṅkamāno yadyu vimāthānna śaṅketātraiva sammṛśet -

3.8.3.3.8.3.37

aindraḥ prāṇaḥ / aṅgeaṅge nidīdhyadaindra udāno aṅgeaṅge nidhīta iti yadaṅgaśo
vikṛtto bhavati tatprāṇodānābhyāṃ saṃdadhāti deva tvaṣṭarbhūri te saṃsametu salakṣmā yadviṣurūpaṃ bhavātīti kṛtsnavṛtamevaitatkaroti devatrā yantamavase sakhāyo'nu tvā mātāpitaro madantviti tadyatrainamahauṣīttadenaṃ kṛtsnaṃ kṛtvānusamasyati so'sya kṛtsno'muṣmiṃloka ātmā bhavati -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc