Shatapatha Brahmana · Chapter 3.6.2

३.६.२.
vijāmāno haivāsya dhiṣṇyāḥ / ime samaṅkā ye vai samaṅkāste vijāmāna eta'u haivāsyaita ātmanaḥ -

divi vai soma āsīt / atheha devāste devā akāmayantā naḥ somo gacchettenāgatena
yajemahīti ta ete māye asṛjanta suparṇīṃ ca kadrūṃ ca vāgeva suparṇīyaṃ kadrūstābhyāṃ samadaṃ cakruḥ -

te hartīyamāne ūcatuḥ / yatarā nau davīyaḥ parāpaśyādātmānaṃ nau sā jayāditi tatheti
sā ha kadrūruvāca parekṣasveti -

sā ha suparṇyuvāca / asya salilasya pāre'śvaḥ śveta sthāṇau sevate tamahaṃ paśyāmīti
tameva tvaṃ paśyasīti taṃ hītyatha ha kadrūruvāca tasya vālo nyaṣañji tamamuṃ vāto dhūnoti tamahaṃ paśyāmīti -

sā yatsuparṇyuvāca / asya salilasya pāra iti vedirvai salilaṃ vedimeva sā taduvācāśvaḥ śveta sthāṇau sevata ityagnirvā aśvaḥ śveto yūpa sthāṇuratha yatkadrūruvāca tasya vālo nyaṣañji tamamuṃ vāto dhūnoti tamahaṃ paśyāmīti raśanā haiva sā -

sā ha suparṇyuvāca / ehīdaṃ patāva vedituṃ yatarā nau jayatīti sā ha kadrūruvāca tvameva pata tvaṃ vai na ākhyāsyasi yatarā nau jayatīti -

sā ha suparṇī papāta / taddha tathaivāsa yathā kadrūruvāca tāmāgatāmabhyuvāda tvamajaiṣī३ rahā३ miti tvamiti hovācaitadvyākhyānaṃ sauparṇīkādravamiti -

sā ha kadrūruvāca / ātmānaṃ vai tvā'jaiṣaṃ divyasau somastaṃ devebhya āhara tena devebhya 'ātmānaṃ niṣkrīṇīṣveti tatheti sā cchandāṃsi sasṛje sā gāyatrī divaḥ somamāharat -

hiraṇmayyorha kuśyorantaravahita āsa / te ha sma kṣurapavī nimeṣaṃ nimeṣamabhisaṃdhatto dīkṣātapasau haiva te āsatustamete gandharvāḥ somarakṣā jugupurime dhiṣṇyā imā hotrāḥ -

tayoranyatarāṃ kuśīmāciccheda / tāṃ devebhyaḥ pradadau sā dīkṣā tayā devā adīkṣanta -

atha dvitīyāṃ kuśīmāciccheda / tāṃ devebhyaḥ pradadau tattapastayā devāstapa'upāyannupasadastapo hyupasadaḥ -

khadireṇa ha somamācakhāda / tasmātkhadiro yadenenākhidattasmātkhādiro yūpo bhavati khādira sphyo'cchāvākasya hainaṃ gopanāyāṃ jahāra so'cchāvāko'hīyata -

tamindrāgnī anusamatanutām / prajānāṃ prajātyai tasmādaindrāgno'cchāvākaḥ -

tasmāddīkṣitā rājānaṃ gopāyanti / nenno'paharāniti tasmāttatra suguptaṃ cikīrṣedyasya ha gopanāyāmapaharanti hīyate ha -

tasmādbrahmacāriṇa ācāryaṃ gopāyanti / gṛhānpaśūnnenno'paharāniti tasmāttatra suguptaṃ cikīrṣedyasya ha gopanāyāmapaharanti hīyate ha tenaitena suparṇī devebhya ātmānaṃ nirakrīṇīta tasmādāhuḥ puṇyaloka ījāna iti -

ṛṇaṃ ha vai puruṣo jāyamāna eva / mṛtyorātmanā jāyate sa yadyajate yathaiva tatsuparṇī devebhya ātmānaṃ nirakrīṇītaivamevaiṣa etanmṛtyorātmānaṃ niṣkrīṇīte -

tena devā ayajanta / tamete gandharvāḥ somarakṣā anvājagmuste'nvāgatyābruvannanu no yajña ābhajata mā no yajñādantargātāstveva no'pi yajñe bhāga iti -

te hocuḥ / kiṃ nastataḥ syāditi yathaivāsyāmutra goptāro'bhūmaivamevāsyāpīha goptāro bhaviṣyāma iti -

tatheti devā abruvan / somakrayaṇā va iti tānebhya etatsomakrayaṇānanudiśatyathainānabruvaṃstṛtīyasavane vo ghṛtyāhutiḥ prāpsyati na saumyā'pahṛto hi yuṣmatsomapīthastena somāhutiṃ nārhatheti saināneṣā tṛtīyasavana eva ghṛtyāhutiḥ prāpnoti na saumyā yacchālākairdhiṣṇyānvyāghārayati -

atha yadagnau hoṣyanti / tadvo'viṣyatīti sa yadagnau juhvati tadenānavatyatha yadvaḥ somaṃ bibhrata uparyupari cariṣyanti tadvo'viṣyatīti sa yadenāntsomaṃ bibhrata uparyupari caranti tadenānavati tasmādadhvaryuḥ samayā dhiṣṇyānnātīyādadhvaryurhi somaṃ bibharti tamete vyāttena pratyāsate sa eteṣāṃ vyāttamāpadyeta tamagnirvābhidahedyo vā'yaṃ devaḥ paśūnāmīṣṭe sa vā hainamabhimanyeta tasmādyadyadhvaryoḥ śālāyāmarthaḥ syāduttareṇaivāgnīdhrīyaṃ saṃcaret -

te vā ete / somasyaiva guptyai nyupyanta āhavanīyaḥ purastānmārjālīyo dakṣiṇata āgnīdhrīya uttarato'tha ye sadasi te paścāt -

teṣāṃ vā arddhānupakiranti / arddhānanudiśantyeta u haivaitaddadhrire'rddhānna upakirantvarddhānanudiśantu tathā yasmāllokādāgatāḥ smo divastathā taṃ lokampratiprajñāsyāmastathā na jihmā eṣyāma iti -

sa yānupakiranti / tenāsmim̐lloke pratyakṣaṃ bhavantyatha yānanudiśanti tenāmuṣmim̐lloke pratyakṣaṃ bhavanti -

te vai dvināmāno bhavanti / eta u haivaitaddadhrire na vā ebhirnāmabhirarātsma yeṣāṃ naḥ somamapāhārṣurhanta dvitīyāni nāmāni karavāmahā iti te dvitīyāni nāmānyakurvata tairarādhnuvanyānapahṛtasomapīthāntsato'tha yajña ābhajaṃstasmāddvināmānastasmādbrāhmaṇo'nṛdhyamāne dvitīyaṃ nāma kurvīta rādhnoti haiva ya evaṃ vidvāndvitīyaṃ nāma kurute -

sa yadagnau juhoti / taddeveṣu juhoti tasmāddevāḥ santyatha yatsadasi bhakṣayanti tanmanuṣyeṣu juhoti tasmānmanuṣyāḥ santyatha yaddhavirdhānayornārāśaṃsāḥ sīdanti tatpitṛṣu juhoti tasmātpitaraḥ santi -

yā vai prajā yajñe'nanvābhaktāḥ / parābhūtā vai tā evamevaitadyā imāḥ prajā aparābhūtāstā yajña ābhajati manuṣyānanu paśavo devānanu vayāṃsyoṣadhayo vanaspatayo yadidaṃ kiṃ caivamu tatsarvaṃ yajña ābhaktaṃ te ha smaita ubhaye devamanuṣyāḥ pitaraḥ sampibante saiṣā sampā te ha sma dṛśyamānā eva purā sampibanta utaitarhyadṛśyamānāḥ -