Shatapatha Brahmana · Chapter 3.6.3
३.६.३ vaisarjanahomaḥ
sarvaṃ vā eṣo'bhi dīkṣate / yo dīkṣate yajñaṃ hyabhi dīkṣate yajñaṃ hyevedaṃ sarvamanu taṃ yajñaṃ sambhṛtya yamimamabhi dīkṣate sarvamidaṃ visṛjate -
yadvaisarjanāni juhoti / sa yadidaṃ sarvaṃ visṛjate tasmādvaisarjanāni nāma tasmādyo'pivrataḥ syātso'nvārabheta yadyu anyatra carennādriyeta yadvai juhoti tadevedaṃ sarvaṃ visṛjate -
yadveva vaisarjanāni juhoti / yajño vai viṣṇuḥ sa devebhya imāṃ vikrāntiṃ vicakrame
yaiṣāmiyaṃ vikrāntiridameva prathamena padena paspārāthedamantarikṣaṃ dvitīyena divamuttamenaitāmvevaiṣa etasmai viṣṇuryajño vikrāntiṃ vikramate yajjuhoti tasmādvaisarjanāni juhoti -
so'parāhṇe vediṃ stīrtvā / ardhavrataṃ pradāya samprapadyanta idhmamabhyādadhatyupayamanīrupakalpayantyājyamadhiśrayati srucaḥ sammārṣṭyupasthe rājānaṃ yajamānaḥ kurute'tha somakrayaṇyai padaṃ jaghanena gārhapatyaṃ parikirati padā vai pratitiṣṭhati pratiṣṭhityā eva -
taddhaike / caturddhā kurvanti yatrāhavanīyamuddharanti tāsūpayamanīṣu caturbhāgamakṣaṃ caturbhāgeṇopāñjantyetāsūpayamanīṣu caturbhāgaṃ jaghanena gārhapatyaṃ caturbhāgaṃ parikirati -
tadu tathā na kuryāt / sārddhameva parikirejjaghanena gārhapatyamathotpūyājyaṃ caturgṛhīte juhvāṃ copabhṛti ca gṛhṇāti pañcagṛhītaṃ pṛṣadājyaṃ jyotirasi viśvarūpaṃ viśveṣāṃ devānāṃ vaiśvadevaṃ hi pṛṣadājyaṃ dhārayanti sruco yadā pradīpta idhmo bhavati -
atha juhoti / tvaṃ soma tanūkṛdbhyo dveṣobhyo'nyakṛtebhya uru yantāsi varūthaṃ svāheti tadetenaivāsyāṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāyāṃ pratitiṣṭhatyetenemaṃ lokaṃ spṛṇute -
athāptave dvitīyāmāhutiṃ juhoti / juṣāṇo' apturājyasya vetu svāhetyeṣa u haivaitaduvāca rakṣobhyo vai bibhemi yathā mā'ntarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na hinasannevaṃ mā kanīyāṃsameva vadhātkṛtvā'tinayata stokameva stoko hyapturiti tametatkanīyāṃsameva vadhātkṛtvā'tyanayantstokameva stoko hyaptū rakṣobhyo bhīṣā tasmādaptave dvitīyāmāhutiṃ juhoti -
udyacchantīdhmam / upayacchantyupayamanīrathāhāgnaye prahriyamāṇāyānubrūhi somāya praṇīyamānāyeti vāgnaye prahriyamāṇāyānubrūhīti tveva brūyāt -
ādadate grāvṇaḥ / droṇakalaśaṃ vāyavyānīdhmaṃ kārṣmaryamayānparidhīnāśvavālamprastaramaikṣavyau vidhṛtī tadbarhirupasaṃnaddhaṃ bhavati vapāśrapaṇyau raśane araṇī adhimanthanaḥ śakalo vṛṣaṇau tatsamādāya prāñca āyanti sa eṣa ūrdhvo yajña eti -
tadāyatsu vācayati / agne naya supathā rāye asmānviśvāni deva vayunāni vidvān
yuyodhyasmajjuhurāṇameno bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhemetyagnimevaitatpurastātkarotyagniḥ purastānnāṣṭrā rakṣāṃsyapaghnannetyathābhayenānāṣṭreṇa haranti ta āyantyāgacchantyāgnīdhraṃ tamāgnīdhre nidadhāti -
sa nihite juhoti / ayaṃ no agnirvarivaskṛṇotvayaṃ mṛdhaḥ pura etu prabhindan/ ayaṃ vājāñjayatu vājasātāvayaṃ śatrūñjayatu jarhṛṣāṇaḥ svāheti tadetenaivaitasminnantarikṣe pratiṣṭhāyāṃ pratitiṣṭhatyetenaitaṃ lokaṃ spṛṇute -
tadeva nidadhati grāvṇaḥ / droṇakalaśaṃ vāyavyānyathetaramādāyāyanti taduttareṇāhavanīyamupasādayanti -
prokṣaṇīradhvaryurādatte / sa idhmamevāgre prokṣatyatha vedimathāsmai barhiḥ prayacchanti tatpurastādgranthyāsādayati tatprokṣyopaninīya visraṃsya granthimāśvavālaḥ prastara upasaṃnaddho bhavati taṃ gṛhṇāti gṛhītvā prastaramekavṛdbarhiḥ stṛṇāti stīrtvā barhiḥ kārṣmaryamayānparidhīnparidadhāti paridhāya paridhīntsamidhāvabhyādadhātyabhyādhāya samidhau -
atha juhoti / uru viṣṇo vikramasvoru kṣayāya naskṛdhi ghṛtaṃ ghṛtayone piba prapra yajñapatiṃ tira svāheti tadetenaivaitasyāṃ divi pratiṣṭhāyāmpratitiṣṭhatyetenaitaṃ lokaṃ spṛṇuta yadetayā juhoti -
yadveva vaiṣṇavyarcā juhoti / kanīyāṃsaṃ vā enametadvadhātkṛtvātyanaiṣu stokameva stoko hyaptustametadabhayaṃ prāpya ya evaiṣa taṃ karoti yajñameva yajño hi viṣṇustasmādvaiṣṇavyarcā juhoti -
athāsādya srucaḥ / apa upaspṛśya rājānaṃ prapādayati tadyadāsādya sruco'pa upaspṛśya rājānaṃ prapādayati vajro vā ājyaṃ retaḥ somo nedvajreṇājyena retaḥ somaṃ hinasānīti tasmādāsādya sruco'pa upaspṛśya rājānaṃ prapādayati -
sa dakṣiṇasya havirdhānasya nīḍe kṛṣṇājinamāstṛṇāti / tadenamāsādayati deva savitareṣa te somastaṃ rakṣasva mā tvā dabhanniti tadenaṃ devāyaiva savitre paridadāti guptyai -
athānusṛjyopatiṣṭhate / etattvaṃ deva soma devo devānupāgā idamahammanuṣyāntsaha rāyaspoṣeṇetyagnīṣomau vā etamantarjambha ādadhāte yo dīkṣata āgnāvaiṣṇavaṃ hyado dīkṣaṇīyaṃ havirbhavati yo vai viṣṇuḥ somaḥ sa havirvā eṣa devānāṃ bhavati yo dīkṣate tadenamantarjambha ādadhāte tatpratyakṣaṃ somānnirmucyate yadāhaitattvaṃ deva soma devo devānupāgā idamahammanuṣyāntsaha rāyaspoṣeṇeti bhūmā vai rāyaspoṣaḥ saha bhūmnetyevaitadāha -
athopaniṣkrāmati / svāhā nirvaruṇasya pāśānmucya iti varuṇapāśe vā eṣo'ntarbhavati yo'nyasyāsaṃstatpratyakṣaṃ varuṇapāśānnirmucyate yadāha svāhā nirvaruṇasya pāśānmucya iti -
athetyāhavanīye samidhamabhyādadhāti / agne vratapāstve vratapā ityagnirhi devānāṃ vratapatistasmādāhāgne vratapāstve vratapā iti yā tava tanūrmayyabhūdeṣā sā tvayi yo mama tanūstvayyabhūdiyaṃ sā mayi yathāyathaṃ nau vratapate vratānyanu me dīkṣāṃ dīkṣāpatiramaṃstānu tapastapaspatiriti tatpratyakṣamagnernirmucyate sa svena satātmanā yajate tasmādasyātrāśnanti mānuṣo hi bhavati tasmādasyātra nāma gṛhṇanti mānuṣo hi bhavatyatha yatpurā nāśnanti yathā haviṣo 'hutasya nāśnīyādevaṃ tattasmāddīkṣitasya nāśnīyādathātrāṅgulīrvisṛjate -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0