Language

ENहिગુ
Scripture Library

Saundarānanda · Chapter 4

4.1

CANTO IV
munau bruvāñe 'pi tu tatra dharmaṃ dharmaṃ prati jñātiṣu cādṛteṣu /
prāsādasaṃstho madanaikakāryaḥ priyāsahāyo vijahāra nandaḥ

4.2

sa cakravākyeva hi cakravākas tayā sametaḥ priyayā priyārhaḥ /
nācintayad vaiśrmaṇaṃ na śakraṃ tasthānahetoḥ kuta eva dharmam

4.3

lakṣmyā ca rūpeṇa ca sundarīti stambhena garveṇa ca māninīti /
dīptyā ca mānena ca bhāminīti yato babhāṣe trividhena nāmnā

4.4

sā hāsahaṃsā nayandvirephā pīnastanātyunnatapadmakośā /
bhūyo babhāse svakuloditena strīpadminī nandadivākareṇa

4.5

rūpeṇa cātyantamanohareṇa rūpānurūpeṇa ca ceṣṭitena /
manuṣyaloke hi tadā babhūva sā sundarī strīṣu nareṣu nandaḥ

4.6

sā devatā nandanacāriṇīva kulasya nandījananaś ca nandaḥ /
atītya martyān anupetya devān sṛṣṭāv abhūtām iva bhūtadhātrā

4.7

tāṃ sundarīṃ cen na labheta nandaḥ sā vā niṣeveta na taṃ natabhrūḥ /
dvandaṃ dhruvaṃ tad vikalaṃ na śobhetānyonyahīnāv iva rātricandrau

4.8

kandarparatyor iva lakṣyabhūtaṃ pramodanāndyor iva nīḍabhūtam /
praharṣatuṣṭyor iva pātrabhūtaṃ dvandaṃ sahāraṃsta madāndhabhūtam

4.9

parasparodvīkṣaṇatatparākṣaṃ parasparavyāhṛtasaktacittam /
parasparāśleṣahṛtāṇgarāgaṃ parasparaṃ tan mithunaṃ jahāra

4.10

bhāvānuraktau girinirjharasthau tau kiṃnarīkiṃpuruṣāv ivobhau /
cikrīḍatuś cābhivirejatuś ca rūpaśriyānyonyam ivākṣipantau

4.11

anyonyasaṃrāgavivardhanena tad dvandvam anyonyam arīramac ca /
klamāntare 'nyonyavinodanena salīlam anyonyam amīmadac ca

4.12

vibhūṣayām āsa tataḥ priyāṃ sa siṣeviṣus tāṃ na mṛjāvahārtham /
svenaiva rūpeṇa vibhūṣitā hi vibhūṣaṇānām api bhuṣaṇaṃ sā

4.13

dattvātha sā darpaṇam asya haste mamāgrato dhāraya tāvad enam /
viśeṣakaṃ yāvad ahaṃ karomīty uvāca kāntaṃ sa ca taṃ babhāra

4.14

bhartus tataḥ śmaśru nirīkṣamāṇā viśeṣakaṅ sāpi cakāra tādṛk /
niśvāsavātena ca darpañasya cikitsayitvā nijaghāna nandaḥ

4.15

sā tena ceṣṭālalitena bhartuḥ śāṭhyena cāntarmanasā jahāsa /
bhavec ca ruṣṭā kila nāma tasmai lalāṭajihmāṃ bhṛkuṭiṃ cakāra

4.16

cikṣepa karṇotpalam asya cāṃse kareña savyena madālasena /
pattrāṅguliṃ cārdhanimīlitākṣe vaktre 'sya tām eva vinirdudhāva

4.17

tataś calannūpurayoktritābhyāṃ nakhaprabhodhāsitarāṅgulibhyām /
padhyāṃ priyāyā nalinopamābhyāṃ mūrdhnā bhayān nāma nanāma nadaḥ

4.18

sa muktapuṣponmiṣitena mūrdhnā tataḥ priyāyāḥ priyakṛd babhāse /
suvarṇavedyām anilāvabhagnaḥ puṣpātibhārād iva nāgavṛkṣaḥ

4.19

sā taṃ stanodvartitahāraṣṭir utthāpayām āsa nipīḍya dorbhyām /
kathaṃ kṛto 'sīti jahāsa coccair mukhena sācīkṛtakuṇḍalena

4.20

patyus tato darpaṇasaktapāṇer muhurmuhur vaktram avekṣamāṇā /
tamālapattrārdratale kapole samāpayāmāsa viśeṣakaṃ tat

4.21

tasyā mukhaṅ tat satamālapattraṅ tāmrādharauṣṭhaṃ cikurāyatākṣam /
raktādhikāgraṃ patitadvirephaṅ saśaivalaṅ padmam ivābabhāse

4.22

nandas tato darpaṇam ādareṇa bibhrat tadāmaṇḍanasākṣibhūtam /
viśeṣakāvekṣaṇakekarākṣo laḍat priyāyā vadanaṃ dadarśa

4.23

tat kuṇḍalādaṣṭaviśeṣakāntaṃ kāraṇḍavakliṣṭam ivāravindam /
nandaḥ priyāyā mukham īkṣamāṇo bhūyaḥ priyānandakaro babhūva

4.24

vimānakalpe sa vimānagarbhe tatas tathā caiva nandana nandaḥ /
tathāgataś cāgatabhaikṣakālo bhaikṣāya tasya praviveṣa veśma

4.25

avāṅmukho niṣpraṇayaś ca tasthau bhrātu gṛhe 'nyasya gṛhe yathaiva /
tasmād atho preṣyajanapramādād bhikṣām alabdhaiva punar jagāma

4.26

kā cit pipeṣāṅgavilepanaṃ hi vāso 'ṅganā kā cid avāsayac ca /
ayojayat snānavidhiṃ tathānyā jagranthur anyāḥ surabhīḥ srajaś ca

4.27

tasmin gṛhe bhartur ataś carantyaḥ krīḍānurūpaṃ lalitaṃ niyogam /
kāś cin na buddhaṃ dadṛśur yuvatyo buddhasya vaiṣā niyataṅ manīṣā

4.28

kā cit sthitā tatra tu harmyapṛṣṭhe gavākṣapakṣe praṇidhāya cakṣuḥ /
viniṣpatantaṃ sugataṃ dadarśa payodagarbhād iva dīptam arkam

4.29

sā gauravaṃ tatra vicārya bhartuḥ svayā ca bhaktyārhatayārhataś ca /
nandasya tasthau purato vivakṣus tadājñayā ceti tadācacakṣe

4.30

anugrahāyāsya janasya śaṅke gurur gṛhaṃ no bhagavān praviṣṭaḥ /
bhikṣām alabdhvā giram āsanaṃ vā sūnyād araṇyād iva yāti bhūyaḥ

4.31

śrutvā maharṣeḥ sa gṛhapraveśaṃ satkārahīnaṃ ca punaḥprayāṇam /
cacāla citrābharaṇāmbarasrak kalpadrumo dhūta ivānilena

4.32

kṛtvāñjaliṃ mūrdhani padmakalpaṃ tataḥ sa kāntāṃ gamanaṃ yayāce /
kartuṃ gamiṣyāmi gurau praṇāmaṃ mām abhyanujñātum ihārhasīti

4.33

sā vepamānā parisasvaje taṃ śālaṃ latā vātasamīriteva /
dadarśa cāśuplutalolanetrā dīrghaṃ ca niśvasya vaco 'bhyuvāca

4.34

nāhaṃ yiyāsor gurudarśanārtham arhāmi kartuṃ tava dharmapīḍām /
gacchāryaputraihi ca śīghram eva viśeṣako yāvad ayaṅ na śuṣkaḥ

4.35

saced bhaves tvaṃ khalu dīrghasūtro daṇdaṃ mahāntaṃ tvayi pātayeyam /
muhurmuhus tvāṃ śayitaṃ kucābhyāṃ vibodhayeyaṃ ca na cālapeyam

4.36

athāpy anāśyānaviśeṣakāyāṃ mayy eṣyasi tvaṃ tvaritaṃ tatas tvām /
nipīḍayiṣyāmi bhujadvayena nirbhūṣañenārdravilepanena

4.37

ity evam uktaś ca nipīḍitaś ca tayāsavarṇasvanayā jagāda /
evaṃ kariṣyāmi vimuñca caṇḍi yāvad gurur dūragato na me saḥ

4.38

tataḥ stanodvartitacandanābhyāṃ mukto bhujābhyāṃ na tu mānasena /
vihāya veṣaṃ madanānurūpaṃ satkārayogyaṃ sa vapur babhāra

4.39

sā taṃ prayāntaṃ ramaṇaṃ pradadhyau pradhyānaśūnyasthitaniścalākṣī /
sthitoccakarṇā vyapaviddhaśaṣpā bhrāntasṃ mṛgaṃ bhrāntaṃ mṛgaṅ bhrāntaṃ mukhī mṛgīva

4.40

didṛkṣayākṣiptamanā munes tu nandaḥ prayāṇaṃ prati tatvare ca /
vivṛttadṛṣṭiś ca śanair yayau tāṃ karīva paśyan sa laḍatkareñum

4.41

chātodariṃ pīnapayodharoruṃ sa sundarīṃ rukmadarīm ivādreḥ /
kākṣeṇa paśyan na tatarpa nandaḥ pibann ivaikena jalaṃ kareṇa

4.42

taṅ gauravaṃ buddhagataṃ cakarṣa bhāryānurāgaḥ punar ācakarṣa /
sa 'niścayān nāpi yayau na tasthau turaṃs taraṅgeṣv iva rājahaṃsaḥ

4.43

adarśanaṃ tūpagataś ca tasyā harmyāt tataś cāvatatāra tūrṇam /
śrutvā tato nūpuranisvanaṃ sa punar lalambe hṛdaye gṛhītaḥ

4.44

sa kāmarāgeña nigṛhyamāṇo dharmānurāgeña ca kṛṣyamāṇaḥ /
jagāma duḥkhena vivartyamānaḥ plavaḥ pratisrota ivāpagāyāḥ

4.45

tataḥ kramair dīrghatamaiḥ pracakrame kataṃ nu yāto na gurur bhaved iti /
svajeya tāṃ caiva viśeṣakapriyāṃ kathaṃ priyām ārdraviśeṣakām iti

4.46

atha sa pathi dadarśa muktamānaṃ pitṛnagare 'pi tathāgatābhimānam /
daśabalam abhito vilambamānaṃ dhvajam anuyāna ivaindram arcyamānam

Original text: Saundarānanda · Edition: Seiren Matsunami. Memyo: Tanseinaru Nanda. Tokyo 1980. · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc